Нима ҳақида сўрашади?

Улкан, муҳим хабар ҳақида (сўрашади).

Шундай хабарки, у(мушрик)лар) унинг ҳақида ихтилоф қиларлар.

Йўқ! Улар тезда биларлар!

Яна йўқ! Улар тезда биларлар! (Мушриклар азобни тортганларида қайта тирилиш нима эканлигини, унинг бўлиши ҳеч шубҳасиз ҳақ эканини албатта биладилар.)

Ерни тўшаб қўймадикми?

Ва тоғларни қозиқ (қилиб қўймадикми?).

Ва сизларни жуфт қилиб яратдик.

Ва уйқуларингизни роҳат қилиб қўйдик.

Ва кечасини либос қилиб қўйдик.

Ва кундузни тириклик қилдик.

Тепаларнгизга етти мустаҳкам (осмон)ни бино қилдик.

Ва шуъла таратувчи чироқ ҳам қилдик.

Ва сиқилган(булут)лардан оқувчи сувлар туширдик.

У(сув) билан дон ва наботот чиқаришимиз учун.

Ва дарахтлари бир-бирига киришган бўстонлар.

Албатта, ажрим куни вақти белгиланган эди.

У кунда сурга пуфланур ва сизлар тўп-тўп бўлиб келурсизлар.

Осмон ёрилиб, эшик-эшиклар очилур.

Тоғлар ўрнидан кўчирилиб, саробга айланур.

Албатта, жаҳаннам пойлаб турувчи эди.

Туғёнга кетганларга қайтар жойдир.

Улар унда замонлар бўйи қолувчилардир.

Улар унда совуқни ҳам, шаробни ҳам татий олмаслар.

Магар қайноқ сув ва йирингни (татирлар).

Мувофиқ жазо ўлароқ.

Чунки улар ҳисоб-китоб бўлишига ишонмасдилар.

Ва Бизнинг оятлариимизни ёлғон дейишган эди, ёлғон!.

Биз барча нарсани китобга жамлаб қўйганмиз.

Бас, татиб кўринглар, сизларга азобдан бошқа ҳеч нарсани зиёда қилмасмиз.

Албатта, тақводорларга ютуқ бордир:

Боғ-роғлар, узумзорлар бордир.

Ва янги бўйи етган бир хил ёшдаги қизлар бордир.

Ва тўлдирилган қадаҳлар бордир.

У ерда бекорчи гапларни ҳам, ёлғон гапларни ҳам эшитмаслар.

Роббингдан мукофот, совға ҳисобидандир.

У осмонлар, ер ва уларнинг орасидаги барча нарсаларнинг Роббиси, Роҳмандир, Унинг ҳузурида ҳеч ким хитоб қилишга қодир бўлмас.

Ўша кунда Руҳ ва фаришталар саф бўлиб турадир. Роҳман изн берганлар ва тўғри сўзлаганлардан ўзгалар гапира олмаслар.

У ҳақ кундир. Ким хоҳласа, ўз Роббисига қайтар йўл оладир.

Албатта, Биз сизларни яқин келажакдаги азобдан қўрқитдик. У кунда, ҳар киши (қўли) тақдим қилган нарсага назар соладир. Ва кофир «кошки тупроқ бўлиб кетсам», –дейдир.

Шиддат билан (кофир) жонни суғуриб олувчи(фаришта)лар билан қасам.

Юмшоқлик билан (мўмин) жонни олувчи (фаришта)лар билан қасам.

Сузиб юрувчи (фаришта)лар билан қасам.

Ўзишда мусобақа қилувчи (фаришта)лар билан қасам.

Амрнинг тадбирини қилувчи (фаришта)лар билан қасам.

Изтиробга тушувчи изтиробга тушган кунда.

Унга эргашувчи эргашар.

Ўша кунда қалблар хавфга тўлар.

Уларнинг кўзлари қўрқинчга тўлар.

Улар: «Биз ортга қайтариламизми?

Чириган суяк бўлганимиздан кейин ҳам-а?

Агар шундоқ бўлса, бу ҳасратий қайтиш-ку?» дерлар.

Албатта, у(қиёмат) бир қичқириқдан бошқа нарса эмас.

Кўрибсизки, улар қиёмат майдонида турибди-да.

Сенга Мусонинг хабари келдими?

Қачонки Роббиси унга муқаддас Тува водийсида нидо қилди:

«Фиръавн ҳузурига бор, албатта у туғёнга кетди.

Бас унга айт: «Сенда покланишга (рағбат) борми?

Ва сени Роббингга ҳидоят қилсам, шоядки (Ундан) қўрқсанг», деб»

Ва унга улкан аломатни кўрсатди.

Ул уни ёлғонга чиқарди ва осий бўлди.

Сўнг ортига ўгирилиб тезлаб кетди¬.

Кейин (одамларни) тўплаб нидо қилди.

Ва, мен сизларнинг энг олий Роббингизман, деди.

Бас Аллоҳ уни аввалги ва охирги гуноҳлари учун азобга олди.

Албатта, бунда қўрқадиганлар учун ибрат бордир.

Сизларни яратиш қийинми ёки У зот бино қилган осмонними?

Унинг шифтини юқори кўтарди ва бекаму кўст, мустаҳкам қилиб қўйди.

Кечасини қоронғу ва кундузини ёруғ қилди.

Ва ундан сўнг ерни тухум шаклида қилди.

Ундан сувни, ўт-ўланларни чиқарди.

Ва тоғларни собит қилди.

Сизларга ва чорваларингизга манфаат бўлсин учун.

Вақтики катта ғолиб (қиёмат) келса.

У куни инсон қилган ишларини эслайдир.

Ва жаҳаннам кўрадиганларга зоҳир қилинадир.

Аммо кимики туғёнга кетиб, ҳаддидан ошган бўлса

Ва бу дунё ҳаётини устун қўйган бўлса,

Бас, албатта, Жаҳийм ўрин бўладир.

Ва, аммо ким Роббисининг мақомидан қўрққан ва ўз нафсини ҳаволаниб кетишидан қайтарган бўлса.

Бас, албатта, жаннат ўрин бўладир.

Сендан, қиёмат қачон бўлур? деб сўрарлар.

Унинг зикрини сен қандоқ билардинг.

Унинг интиҳоси Роббингга хосдир.

Албатта сен ун(қиёмат)дан қўрққанларга огоҳлантирувчисан, холос.

Уни кўрган кунлари худди бу дунёда бир кеча ёки кундуздан бошқа турмаганга ўхшарлар.

Афтини буриштирди ва юз ўгирди.

Кўзи кўр киши ҳузурига келганда.

Қаердан биласан, эҳтимол, у покланар.

Ёки насиҳат олар ва мавъиза унга манфаат берар.

Аммо истиғно қилганга бўлса...

Сен у томонга интиласан.

У покланмаса, сени ҳеч ким маломат қилмас.

Аммо ҳузурингга шошилиб келган.

Ва (Аллоҳдан) қўрққан ҳолда бўлгандан эса...

Бас, Сен ундан машғул бўласан.

Йўқ! Албатта у(оят)лар эслатмадир.

Ким хоҳласа уни эслайдир.

Ҳурматланган саҳифалардадир.

Олий қадардирлар, поклангандирлар.

Элчи(фаришта)лар қўлларидадир.

Улар ҳурматланган ва ўта яхшидирлар.

(Кофир) инсонга лаънат бўлсин, унинг кофирлиги қандоқ шиддатли бўлди.

Уни қайси нарсадан яратди?

Нутфадан яратди. Уни яратди ва унни ўлчовли қилди.

Сўнгра чиқиш йўлини осон қилди.

Сўнгра ўлдирди ва қабрга киритди.

Сўнгра қачон хоҳласа, уни қайта тирилтиради.

Йўқ ундоқ эмас! У ўзига У зот қилган амрни бажармади.

Инсон ўз таомига назар солсин.

Албатта, Биз сувни роса қуйиб қўйдик.

Сўнгра ерни ўзига хос ёрдик.

Биз унда дон ўстириб қўйдик.

Ва узум ва кўкларни ҳам.

Ва зайтун ва хурмоларни ҳам.

Ва тиғиз боғларни ҳам.

Ва меваларни ва ўт-ўланларни ҳам.

Сизларга ва чорваларингизга манфаат бўлсин, деб.

Вақтики қулоқларни кар қилувчи овоз келса.

У кунда киши қочадир; ўз ака-укасидан.

Ва онаси ва отасидан.

Ва хотини ва бола-чақасидан.

У кунда улардан ҳар бир шахсни овора қилувчи ўз иши бор.

У кунда порлоқ чеҳралар бор.

Улар кулгу билан тўла, етган хушхабардан хурсанд.

У кунда ғубор босган чеҳралар бор.

Устини зулмат қоплаган.

Улар, ана ўшалар, кофирлар ва фожирлардир.

Вақтики, қуёшни буклаб, ўралса.

Ва, вақтики, юлдузлар сочилиб кетса.

Ва, вақтики, тоғлар сайр қилдирилса.

Ва, вақтики, ҳомиласига ўн ой тўлган туялар қаровсиз қолса.

Ва, вақтики, ваҳший ҳайвонлар бир жойга тўпланса.

Ва, вақтики, денгизлар аланга олиб ёнса.

Ва вақтики, нафслар жуфтлаштирилса. (Яъни, руҳ танага қайтарилиб, икковлари бирлашсалар.)

Ва вақтики, тириклай кўмилган қиздан сўралса.

У нима гуноҳ учун ўлдирилган?

Ва, вақтики, саҳифалар нашр қилинса.

Ва, вақтики, осмон қўпорилса.

Ва, вақтики, жаҳаннам қиздирилса.

Ва, вақтики, жаннат яқинлаштирилса.

Ҳар бир жон нима ҳозирланганини билади.

(Кундузи) махфий бўлувчи(юлдуз)лар билан қасам.

(Кечалари) юрувчи, беркинувчи(юлдуз)лар билан қасам.

Қоронғулиги билан кириб келган кеча билан қасам.

Нафас олиб, кириб келган тонг билан қасам.

Албатта у(Қуръон) карамли Расулнинг сўзидир.

У қувватлидир. Арш эгаси ҳузурида мартабаси олийдир.

Итоат қилинган, омонатли.

Сизнинг соҳибингиз мажнун эмас.

Батаҳқиқ ул ани очиқ-ойдин уфқда кўрди. (Муҳаммад с. а. в. Жиброилни очиқ-ойдин уфқда ўз кўзлари билан асл яратилишида кўрдилар.)

Ва у ғайбга бахил эмас.

Ва у(Қуръон) тошбўрон қилинган шайтоннинг сўзи эмас.

Бас, қаёққа кетмоқдасиз?!

У (Қуръон) оламларга эслатмадан бошқа нарса эмас.

Сизлардан мустақим бўлишни хоҳловчилар учун.

Оламларнинг Роббиси Аллоҳ хоҳламаса, сизлар хоҳлай олмассизлар. (Ҳар бир нарса Аллоҳнинг хоҳишига боғлиқ. Ҳар бир нарса Аллоҳ таолонинг хоҳиши ила бўлади.)

Вақтики, осмон ёрилса.

Ва, вақтики, юлдузлар сочилиб кетса.

Ва, вақтики, денгизлар портлатилса.

Ва, вақтики, қабрлар остин-устин бўлса.

Ҳар бир жон нимани тақдим қилдию, нимани таъхир қилди- билади.

Эй Инсон! Сени карамли Роббинг ҳақида нима ғурурга кетказди?!

У сени тўла-тўкис ва мўътадил қилиб яратган зотдир.

Ўзи хоҳлаган суратда сени таркиб қилди.

Йўқ! Балки, сиз жазони ёлғонга чиқармоқдасиз!

Ҳолбуки, устингиздан кузатиб турувчилар бордир.

Улар ҳурматли, ёзиб тургувчилардир.

Улар нима қилаётганингизни биладир.

Албатта, яхшилар жаннатдадир.

Ва албатта, фожирлар жаҳаннамдадир.

Улар у ерга қиёмат куни кирадир.

Ва улар ундан ғойиб бўла олмайдир.

Ва жазо куни нима эканини сенга нима билдирди?

Сўнг жазо куни нима эканини сенга нима билдирди?

Ўша кунда ҳеч бир жон бошқа бир жон учун бирор нарса қилиш имконига молик эмасдир. У кунда барча иш Аллоҳнинг Ўзига хосдир.

Вайл (вой) бўлсин, ўлчовдан уриб қолувчиларга.

Улар одамлардан нарса ўлчаб олсалар, тўлиқ оларлар.

Ва агар одамларга ўлчаб ёки тортиб берсалар, камайтирарлар.

Ана шулар, албатта, қайта тирилтирилишларини ўйламайдиларми?

Улуғ бир кунда.

У кунда, одамлар оламлар Роббиси ҳузурида тик турарлар.

Йўқ! Албатта фожирларларнинг китоби «сижжин»дадир.

«Сижжин» қандай нарса эканини сенга нима билдирди?! (Сижжин нима эканини қаердан ҳам билардинг, унинг моҳияти шундоқ каттаки, сен уни идрок эта олмайсан. Билиб қўй!)

У ёзилган китобдур.

Ўша кунда ёлғонга чиқарувчиларга вайл бўлсин!

Улар жазо кунини ёлғонга чиқарарлар.

У кунни ҳаддан ошувчи ва ўта гуноҳкорлардан бошқалар ёлғонга чиқармаслар.

Қачон унга оятларимиз тиловат қилинса, «авалгиларнинг афсоналари», дер.

Йўқ! Уларнинг қилган касблари қалбларига моғор бўлиб ўрнашиб қолган, холос.

Йўқ! Албатта, улар ўша кунда ўз Роббиларини кўришдан тўсиларлар.

Сўнгра улар албатта жаҳиймга кирувчидирлар.

Сўнгра, мана бу, сизлар ёлғонга чиқариб юрган нарса, дейилар.

Йўқ! Албатта аброрларнинг китоби «Иллиййун»дадир.

«Иллиййун» қандоқ нарса эканини сенга нима билдирди?!

У ёзилган китобдур.

Унга муқарраб(фаришта)лар шоҳид бўларлар.

Албатта, аброрлар жаннати найимдадирлар.

Пардали баланд сўрилар устида назар солиб турарлар.

Уларнинг чеҳраларидан жаннат равнақини билиб оларсан.

Улар муҳрланган, ниҳоятда пок, шаробдан ичарлар.

У(шароб)нинг хотимаси мискдир. Ва шу нарса учун мусобақа қилувчилар мусобақа қилсинлар.

У(шароб)нинг аралашмаси «тасним»дандир.

У(Тасним) бир булоқдирки, ундан муқарраблар ичарлар.

Албатта жиноят қилганлар иймон келтирганлар устидан кулар эдилар.

Агар ул(мўмин)лар аларнинг ёнидан ўтсалар, масхаралаб, ишоралар қила эдилар.

Агар у(кофир)лар ўз аҳллари ҳузурига қайтиб борсалар, ҳузурланиб қайтиб борар эдилар.

Ва агар у(мўмин)ларни кўрсалар, «албатта ановилар адашганлар», дер эдилар.

Ҳолбуки, улар а(мўмин)лар устидан кузатувчи қилиб юборилган эмаслар!

Энди, бу Кунда иймон келтирганлар кофирлар устидан куларлар.

Пардали, баланд сўрилар устида назар солиб турарлар.

Кофирлар қилган ишларининг «савобини» олар миканлар?!

Вақтики, осмон ёрилса.

Ва у (осмон) ўз Роббисига қулоқ осди ва шундоқ бўлиши керак эди.

Ва, вақтики, ер чўзилса.

Ва ўз ичидаги нарсаларни отиб чиқариб, холи қолса.

Ва у (ер) ўз Роббисига қулоқ осди ва шундоқ бўлиши керак эди.

Эй инсон! Албатта сен Роббингга йўлиққунингча, ҳаракату уринишда бўларсан ва охири унга йўлиқарсан.

Аммо кимнинг китоби ўнг тарафдан берилса.

Тезда, осонгина ҳисоб қилинар.

Ва аҳли ҳузурига хурсанд ҳолда қайтиб борар.

Ва, аммо, кимнинг китоби орқа тарафдан берилса.

У тезда ўзига ҳалокатни чақирар.

Ва қизиб турган дўзахга кирар.

Чунки, у(бу дунёда) ўз аҳли билан хурсанд бўлиб ўтган эди. (Охиратни ҳеч ҳам ўйламаган эди. Фақат айшу ишрат, кўнгилхуши пайидан бўлган эди. Ғофил бўлиб, ўз аҳли ила беш кунлик дунёнинг матоҳига эришиш учун ҳаракат қилган эди. Шунинг учун энди қизиб турган дўзахда азобланмоқда.)

Чунки, у ҳеч қачон орқага қайтмасликни ўйлаган эди.

Ҳа! Албатта, Роббиси уни доим кўриб турувчи эди.

Шафақ билан қасамки.

Кечаси ва у ўраб олган нарсалар билан қасамки.

Ва тўлин ой билан қасамки.

Албатта, сизлар табақама-табақа минасизлар.

Нима бўлган уларга, иймон келтирмаслар?!

Ва агар уларга Қуръон ўқилса, сажда қилмаслар?! (Кимки бу оятларни ўқиб ёки эшитиб сажда қилмаган одам гуноҳкор бўлади.)

Балки кофирлар ёлғонга чиқарарлар.

Улар қалбларида нимани сақлаётганларини Аллоҳнинг Ўзи билар.

Уларга аламли азобнинг «башоратини» бер.

Магар иймон келтирганларга ва яхши амаллар қилганларга, уларга миннатсиз, узлуксиз ажрлар бордир.

Буржлар эгаси бўлган осмон билан қасам.

Ва ваъда қилинган кун билан қасам.

Гувоҳлик берувчи ва гувоҳлик берилган билан қасам.

«Ухдуд» эгаларига лаънат бўлсин.

У (Ухдуд) ёқилғиси кўп, қаттиқ исиган оловдир.

У(кофир)лар а(чуқур)лар атрофида ўтирибдилар.

Ва улар мўминларга қилаётган нарсаларига ўзлари ҳозирдирлар.

Ва (улар) мўминлардан Азиз, Ҳамид Аллоҳга бўлган иймондан бошқа «айб» топа олмадилар.

У шундай зотки, осмонлару ернинг мулки Унга хосдир ва Аллоҳ ҳар бир нарсага Ўзи гувоҳдир.

Албатта, мўмин ва мўминаларни фитна қилиб, сўнгра тавба қилмаганларга, ана ўшаларга, жаҳаннам азоби ва куйдирувчи азоб бор.

Албатта, иймон келтирган ва солиҳ амал қилганларга, уларга, остидан анҳорлар оқиб турган жаннат бор. Бу эса ниҳоятда улкан ютуқдир.

Албатта, Роббингнинг чангали жуда ҳам шиддатлидир.

Албатта, У Ўзи бошлар ва қайтарар. (Йўқдан бор қилар ва ўлганни ҳаётга қайтарар)

Ва У мағфират қилувчи, муҳаббати зўр зотдир.

У Арш эгаси ҳамда қадри улуғ зотдир.

У нимани хоҳласа, қила олувчи зотдир.

Сенга аскарларнинг хабари келдими?

Фиръавн ва Самуднинг.

Балки кофирлар ёлғонга чиқаришдадир?

Ҳолбуки, Аллоҳ уларнинг ортидан иҳота қилиб турувчидир.

Йўқ! У Қуръони мажиддур.

У Лавҳул- Маҳфуздадир. (Лавҳул- Маҳфуз Аллоҳни ҳузурида бўлиб, унга ҳеч қандай ўзгариш кириши мумкин эмас.)

Осмон билан қасам ва ториқ билан қасам.

Ториқ нималигини сенга не билдирди?

У нур сочиб турувчи юлдуздир.

Ҳеч бир жон йўқки, унинг ҳифз қилиб турувчиси бўлмаса.

Инсон нимадан яралганига назар солсин.

У отилиб чиқувчи сувдан яратилгандир.

У (сув) сулб (умуртқа) ва тароиб (кўкрак суяги) орасидан чиқадир.

Албатта У зот уни қайта тирилтиришга қодирдир.

Сирлар фош бўладиган кундадир.

Бас, (ўшанда) у(инсон)да қувват ҳам, нусрат берувчи ҳам бўлмайдир.

Қайтувчи (ёмғир) соҳиби бўлган осмон билан қасам.

Ёриб чиқувчи эгаси бўлган ер билан қасам.

Албатта у(Қуръон) ажратувчи сўздир.

Ва у ҳазил эмасдир.

Албатта улар ҳийла-найранг қиларлар.

Ва Мен ҳам ҳийла қилурман. (Яъни, ҳийласига яраша жазо берурман.)

Муҳлат бер кофирларга, уларга озгина муҳлат бер. (Яъни, уларга азоб келмаётганидан шошилма, ҳаммасининг вақти, соати бор.)

Олий қадар бўлган Роббинг исмини поклаб ёд эт.

У яратган ва мутаносиб қилган зотдир.

У ўлчовли қилган ва ҳидоятга бошлаган зотдир.

У ўт-ўланни чиқарган зотдир.

Бас, У уни қорайган хашак қилган зотдир.

Биз сенга қироат қилдирамиз, бас, эсдан чиқармайссан.

Магар Аллоҳ хоҳлаганини. Албатта, У ошкорни ҳам, махфий нарсани ҳам биладир.

Ва сени осон йўлга муяссар қилармиз.

Бас, агар эслатиш манфаат берса, эслатгин.

Албатта, қўрққан эсга оладир.

Ва бадбахт ундан четда бўладир.

У катта оловга кирадир.

Сўнгра унинг ичида ўлмай ҳам, тирилмай ҳам қоладир.

Батаҳқиқ, ким пок бўлса, ютуқ топадир.

Ва Роббиси исмини зикр қилса ва намоз ўқиса ҳамдир.

Лекин, сизлар дунё ҳаётини устун қўясизлар.

Ҳолбуки, охират яхшироқ ва боқийроқдир.

Албатта, бу аввалги саҳифаларда бордир.

Иброҳим ва Мусо саҳифаларидадир.

Батаҳқиқ сенга ғошия хабари келди.

Ўшал кунда бир чеҳралар қўрқувчидир.

Улар амал қилуви ва чарчавчидир.

Улар ўта қизиган оловга кирарлар.

Улар қайнаб турган булоқдан суғориларлар.

Уларга тикандан бошқа таом йўқ.

У на семиртирмас ва на очликни кетказмас.

Ўшал кунда бир чеҳралар неъматланувчидир.

Улар ўз ишларидан розидир.

Улар олий жаннатдадир.

Унда улар бекорчи гапни эшитмасдир.

Унда оқиб турган булоқлар бор.

Унда баланд-баланд сўрилар бор.

Ва тайёрлаб қўйилган қадаҳлар бор.

Ва саф-саф тизилган ёстиқлар бор.

Ҳамма ёққа тўшалган гиламлар бор.

Улар назар солмасларми; Туянинг қандай яратилганига?

Ва осмонни қандоқ кўтарилганига?

Ва тоғларнинг қандоқ ўрнаштирилганига?

Ва ерни қандоқ текислаб қўйилганига?

Бас, эслатгин, сен, албатта, эслатувчидирсан.

Сен улар устидан ҳукмингни ўтказувчи эмассан.

Лекин, ким юз ўгирса ва кофир бўлса.

Бас, уни Аллоҳ катта азоб билан азоблайдир.

Албатта уларнинг қайтиши Бизгадир.

Сўнгра, албатта, уларнинг ҳисоб-китоби ҳам Биздадир.

Фажр билан қасам.

Ва ўн кеча билан қасам. (Уламоларимиз, ушбу оятдаги ўн кечадан мурод Рамазон ойининг охирги ўн кечаси, уларда Лайлатул қадр кечаси ҳам бор, деганлар.)

Жуфту тоқ билан қасам.

Ва юрилган тун билан қасам.

Мана шуларда ақл эгаси учун (қаноатлантирувчи) қасам бордир?!

Сен Роббинг Одга қандай (муомала) қилганинни билмадингми?

Баланд устунли «Ирам»га.

Унинг мисли бошқа диёрларда халқ қилинмаганга.

Ва водийда харсанг тошларни кесган Самудга. ( Роббинг нима қилганини билмадингми?)

Ва кўп аскарлари бор Фиръавнга. (Роббинг нима қилганини билмадингми?)

Улар турли ўлкаларда туғёнга кетган эдилар.

Улар у(ўлка)ларда бузғунчиликни кўпайтирдилар.

Бас, Роббинг уларнинг бошига турли азобларни қуйди.

Албатта, Роббинг кузатиб турувчидир. (У ким нима қилаётганини ўта аниқлик билан кузатиб туради. Кузатиб туриб туғёнга кетган, ҳаддидан ошган ва зулм қилганларнинг жазосини беради.)

Бас, қачон инсонни Роббиси синаш учун икром қилса ва неъмат берса: «Мени Роббим икром қилди», дейдир.

Бас, қачон Роббиси синаш учун ризқини тор қилиб қўйса: «Роббим мени хорлади», дейдир.

Йўқ! Балки Сизлар етимларни икром қилмассизлар.

Бир-бирингизни мискинларга таом беришга ундамассизлар.

Ва меросни шиддатла ейсизлар.

Ва молни кўп яхши кўрасизлар.

Йўқ! Вақтики, ер зилзилага тушиб парча-парча бўлиб кетса.

Ва Роббинг ва фаришталар саф-саф бўлиб келса.

Ва ўша кунда жаҳаннамни келтирилса, ўша кунда инсон эслайдир. Лекин бу эслашдан энди не фойда?!

У, афсуски, (охират) ҳаётимга ҳам бирор нарса тақдим қилсам бўлар экан, дейдир.

Бас, ўша кунда Аллоҳнинг азобига ўхшаш азобла ҳеч ким азобламас.

Ва Унинг боғлашига ўхшаш ҳеч ким боғламас.

Эй хотиржам нафс!

Роббингга сен Ундан, У сендан рози бўлган ҳолингда қайт!

Бас, бандаларим ичига киргин!

Ва жаннатимга киргин!

Мана шу шаҳар билан қасам.

Сен муқим турган бу шаҳарла.

Ва волид ва ундан тарқаган валадлар билан қасам.

Батаҳқиқ, Биз инсонни машаққатда яратдик.

У инсон унга ҳеч кимнинг кучи етмайди, деб ҳисоблайдими?

У, кўплаб мол-дунё нафақа қилдим, дейдир. (Мол-дунё билан ғурурга кетганларга яхшилик йўлида эҳсон қил, деб айтилса, юқоридаги гапни айтишади. Ваҳоланки, яхшилик йўлида ҳеч нарса сарфламаган бўлади.)

У инсон уни биров кўрмади, деб ўйлайдими?

Биз унга икки кўзни бермадикми?

Ва тилни ва икки лабни (бермадикми?)

Ва Биз уни икки: (яхши ва ёмон) йўлга йўллаб қўйдик.

Бас, у довон ошиб ўтмади.

Довон қандоқ нарса эканини сенга нима билдирди?

У қул озод қилишдир.

Ёки очарчилик кунида таом беришдир.

Қариндош етимларга.

Ёки тупроққа қориган мискинларга.

Сўнгра иймон келтирганлар ва бир-бирини сабрга, меҳр-шафқатга чақирганлар бўлса.

Ана ўшалар ўнг томон эгаларидир.

Оятларимизга куфр келтирганлар, улар, чап томон эгаларидир.

Уларни чиқиб бўлмайдиган ўт-олов ўраб олгандир.

Қуёш билан ва унинг зиёси билан қасам.

Унинг ортидан келадиган Ой билан қасам.

Ва у(қуёш)ни равшан кўрсатган наҳор билан қасам.

Ва у(қуёш)ни қоплаган тун билан қасам.

Ва осмон билан ва унинг бино қилиниши билан қасам.

Ва ер билан ва унинг тўшалиши билан қасам.

Ва нафс билан ва унинг бекам-кўст қилиб яратилиши билан қасам.

Бас, у(нафс)га фужурини ва тақвосини билдирди.

Батаҳқиқ, ким у(нафс)ни покласа, ютуққа эришади.

Ва батаҳқиқ, ким у(нафс)ни кирласа, ноумид бўлади.

Самуд қавми ўз туғёни ила ( Пай ғамбарини) ёлғонга чиқарди.

Вақтики, (ундаги) энг бадбахт шахс шошилиб турди.

Бас, уларга Аллоҳнинг Расули «Аллоҳнинг туясига ва унинг сувига тегманглар», деди.

Бас, уни ёлғончига чиқаришди ва ул(туяни) сўйишди.

Ва У зот бу ишнинг оқибатидан қўрқмайди. (Бу дунёнинг подшоҳлари ўзларининг қилган ишларидан, оқибати нима бўларкин, деб ҳадиксираб турадилар. Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло эса бундай хавфдан мустаснодир.)

Туннинг қоплаб келаётган пайти билан қасам.

Наҳорнинг тажалли пайти билан қасам.

Эркак ва урғочининг яратилиши билан қасам.

Албатта, сизларнинг ишларингиз турличадур.

Аммо кимки (ато) берса ва тақво қилса.

Ва гўзал(сўз)ни тасдиқ қилса.

Бас, Биз уни осонга муяссар қиламиз.

Аммо кимки бахиллик ва истиғно қилса.

Ва гўзал(сўз)ни ёлғонга чиқарса.

Бас, Биз уни қийинга муяссар қиламиз.

У қулаган вақтда унга мол-мулки фойда бермас.

Албатта, ҳидоятга бошлаш Бизнинг зиммамиздадир.

Албатта, ҳам охират ва ҳам бу дунё Бизникидир.

Бас, Мен сизларни (алангаси авж олиб турган) ўтдан огоҳлантирдим.

У(ўт)га бадбахтдан бошқа ҳеч ким кирмас.

Ўша ёлғонга чиқарган ва юз ўгирган эди.

Ва албатта, ундан тақводор банда четда қолади.

У бойлигини сарфлайди ва ўзини поклайди.

Унда бирор кишининг қайтарилиши лозим яхшилиги йўқ эди.

Фақатгина олий мақом Роббисининг розилигини сўраб қилади.

Ва у албатта тезда рози бўлади.

Чошгоҳ билан қасам.

Сукунатга чўмган тун билан қасам.

Роббинг сени тарк қилмади ва ғазаб ҳам қилмади. (Ушбу ояти карима мушриклар, Муҳаммаднинг Роббиси унга ғазаб қилди, уни тарк этди, деб гап тарқатганларида раддия сифатида тушгандир.)

Ва, албатта, охират сен учун бу дунёдан яхшидир.

Ва тезда Роббинг сенга ато қиладир ва сен рози бўлурсан.

У сени етим топиб, жойлаб қўймадими?

Ва У сени ҳайрон топиб, ҳидоятга бошламадими?

Ва У сени камбағал топиб, бой қилмадими?

Аммо етимга қаҳр қилма.

Ва, аммо, «соил»га зажр қилма. («Соил» келганда–бирор нарсаси бўлса бериши, бўлмаса яхши муомала қилиши керак.)

Ва, аммо, Роббингнинг берган неъмати ҳақида сўзла.

Сенинг кўксингни кенг қилиб қўймадикми?

Ва сенинг юкингни енгиллатмадикми?

У сенинг елкангни босиб турган эди.

Ва сенинг зикрингни юқори кўтардик.

Бас, албатта, бир қийинчилик билан осончилик бордир.

Албатта, бир қийинчилик билан осончилик бордир.

Фориғ бўлсанг, ибодатига урингин.

Ва фақат Роббингга рағбат қил.

Анжир билан қасам ва зайтун билан қасам.

Ва Тури Сийно билан қасам.

Ва мана бу, эминлик юрти (Макка) билан қасам.

Батаҳқиқ, Биз инсонни энг яхши суратда яратдик.

Сўнгра уни асфала сафилинга қайтардик. (Инсон Яратганига ибодатда бўлса, фариштадан ҳам афзалроқ мартабага эришди. Аммо ҳавои нафси, ҳайвоний хирслари ақлидан устун келиб нафснинг айтганидан юрадиган бўлса, ҳайвондан ҳам баттар ҳолатга тушади. Ана ўшанда асфала сафилинни кўраверади.)

Магар иймон келтирганлар ва яхши амаллар қилганларга миннатсиз ва узлуксиз ажрлар бордир.

Бас, сени нима охиратни ёлғонга чиқаришга олиб келади (эй кофир)?

Аллоҳ ҳукм қилгувчиларнинг энг ҳикматлиси эмасми?!

Яратган Роббинг номи билан ўқи.

У инсонни алақдан яратди.

Ўқи! Ва Роббинг энг карамлидир!

У қалам билан илм ўргатгандир.

У инсонга у билмаган нарсани ўргатди.

Йўқ! Албатта инсон туғёнга кетадир.

Ўзини бой кўргани учун.

Албатта, қайтиб бориш Роббингадир.

Қайтарганни кўрдингми?!

Бандани намоз ўқиётганида?! (Макка мушриклари раҳбари Абу Жаҳл, Муҳаммадни Каъба ёнида намоз ўқиётганини кўрсам, бўйнидан оёғим билан босаман, деган экан. Шунга биноан бу оятлардаги намоз ўқувчидан мурод Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам, намоздан қайтарувчи эса Абу Жаҳлдир.)

Айт-чи, агар ўша ҳидоятда бўлса.

Ёки тақвога амр қилса.

Айт-чи, ўша ёлғонга чиқарса ва юз ўгирса.

Албатта Аллоҳ уни кўришини билмасми?!

Йўқ! Агар қайтмаса, пешонасидан шиддатла тутамиз.

Ёлғончи, хатокор пешонасидан.

Бас, ўз тўпини чақирсин.

Биз ҳам забонияларни чақирамиз. (Яъни, дўзахийларни азобловчи фаришталарни.)

Йўқ! Сен унга итоат қилма! Сажда қил ва қурбат ҳосил қил. (Ушбу оят сажда оятларидандир. Имом Муслим улкан саҳобий Абу Ҳурайра р. а. дан ривоят қилган ҳадиси шарифда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Банда Аллоҳга энг яқин бўлган пайти–сажда пайтидир, у пайтда дуони кўп қилинглар», –деганлар.)

Албатта, Биз у(Қуръон)ни Лайлатул Қадр да туширдик.

Лайлатул Қадр қандоқ нарса эканини сенга нима билдирди?

Лайлатул Қадр минг ойдин яхшироқдир.

Унда фаришталар ва Руҳ Роббилари изни билан барча ишлар учун тушадир.

У то тонг отгунча салом бўлиб турадир.

Аҳли китоб ва мушриклардан бўлган куфр келтирганларга «баййина» келмагунча ажралмасдилар.

У (баййина) Аллоҳ тарафидан юборилган Расул бўлиб, покланган саҳифаларни тиловат қиладир.

Уларда ажойиб битиклар бордир.

Китоб берилганлар уларга «баййина» келганидан сўнггина бўлиниб кетишди.

Ҳолбуки, улар фақат Аллоҳгагина ибодат қилишга, Унинг динигагина ихлос қилишга, бошқа динларга мойил бўлмасликка, намозни тўлиқ ўқишга, закот беришга буюрилган эдилар. Ана шу тўғри миллатнинг динидир. (Яҳудий ва насоролар Таврот ва Инжилда фақат Аллоҳ таолонинг Ўзигагина ибодат қилишга амр этилган эдилар.)

Албатта, аҳли китоб ва мушриклардан бўлган куфр келтирганлар жаҳаннам ўтидадурлар, у ерда абадий қолурлар. Ана ўшалар халойиқнинг энг ёмонларидир.

Албатта, иймон келтирганлар ва солиҳ амалларни қилганлар, ана ўшалар, халойиқнинг энг яхшиларидир.

Уларнинг мукофотлари Роббилари ҳузуридаги остидан анҳорлар оқиб турган жаннат «адн»дир. У ерда абадул абад қолажаклар. Аллоҳ улардан рози бўлди, улар ҳам У зотдан рози бўлдилар. Бу Роббисидан қўрққанлар учундир.

Вақтики, ер ўзига хос зилзилага тушса.

Ва ер ўз юкларини отиб чиқарса.

Ва инсон, унга нима бўлди?!, деса.

Ўша кунда у(ер) ўз хабарини айтадир.

Сенинг Роббинг унга ваҳий юборганини.

Ўша кунда одамлар гуруҳ-гуруҳ бўлиб, амалларини кўриш учун жойларидан қўзғаладир.

Бас, ким зарра оғирлигида яхшилик қилса ҳам кўрадир.

Ва ким зарра оғирлигида ёмонлик қилса ҳам кўрадир. (Яхшиликнинг ҳам, ёмонликнинг ҳам катта-кичиги бўлмайди. Ҳаммасининг ҳисоб-китоби бўлади, қиёматда жавоб бериш керак. Ҳар доим яхшиликни қилиб, агар у кўзга кўринмас зарра миқдорида бўлса ҳам ёмонликдан қочиш керак.)

Ҳарсиллаб чопувчиотлар билан қасам.

Ўт чақнатиб чопувчи отлар билан қасам.

Тонг чоғида ғорат қилувчи отлар билан қасам.

Ўша пайтда чанг қўзғотдилар.

Ва у ила жамоа ўртасига (ёриб) кирдилар.

Албатта, инсон ўз Роббисига ношукрдир.

Ва албатта, у ана шунга ўзи гувоҳдир.

Албатта, у мол-дунёга ҳаддан ташқари ўчдир.

У билмасми?! Қабрдагилар қўзғатилганда.

Ва кўкракларидаги ошкор бўлганда.

Ўша кунда Роббилари улардан, хабардор эканини?!

Ал-Қориъату.

Қориъату нима?

Қориъат қандоқ нарса эканлигини сенга нима билдирди?

У кунда одамлар тўзиб кетган капалакка ўхшаб қоларлар.

Ва тоғлар титилган жунга ўхшаб қолар.

Кимнинг торозуси оғир келса...

Бас, у розилик ҳаётидадир.

Ва аммо кимнинг тарозуси енгил келса...

Бас, унинг онаси дўзахдир. (Одатда она доим паноҳ бўлган. Инсон айниқса оғир пайтларда онасига интилгандай, қиёматда ҳам онасини қўмсаганда жаҳаннам уларни она ўрнида кутиб оларкан. Меҳр-муҳаббат, шафқат излаб турганда, кони азобга, қийноққа, даҳшатли оловда ёнишга дуч келиши ниҳоятда катта бахтсизлик.)

У қандоқ нарса эканлигини сенга нима билдирди?

У қаттиқ қизиган ўтдир.

Кимники кўп сизни машғул қилди.

То қабрларни зиёрат қилгунингизча

Йўқ! Сизлар тезда биласизлар.

Яна йўқ! Сизлар тезда биласизлар.

Йўқ! Агар сизлар аниқ илм ила билганингизда эди.

Албатта, жаҳаннамни кўрасизлар.

Ва яна, албатта, уни ишонч кўзи билан кўрасизлар.

Сўнгра ўша кунда, албатта, берилган неъматлардан сўраласизлар. (Яъни, қиёматда ҳар бир неъматни нимага, қандоқ сарф қилганингиз ҳақида сўралади. Ҳа, каттаю кичик ҳар бир неъмат ҳақида сўраласиз. Ҳар бир неъматга шукр қилдингизми, йўқми - сўраласиз. Аллоҳ таоло сизга берган молу дунё неъматини нимага сарфладингиз, ҳалолгами ҳаромга, Аллоҳни рози қиладиган йўлгами, ғазабини қўзғатадиган йўлгами ҳамма-ҳаммаси ҳақида сўраласиз.)

Аср билан қасам.

Албатта, инсон хусрондадир. (Хусрон-мағлубият, ютқизиқ ва нуқсон маъноларини англатади.)

Магар иймон келтирганлар ва солиҳ амаллар қилганлар, бир-бирларини ҳақга чақирганлар ва бир-бирларини сабрга чақирганлар мустаснодир. (Маълум бўлдики, инсон икки дунёда бадбахт бўлиб қолмаслик учун тўртта сифатга эга бўлиши керак экан: Аллоҳга иймон келтириши. Солиҳ амаллар қилиши. Ҳақ амаллар қилиши. Сабрга чақириши.)

Ҳар бир обрў тўкувчи ва айбловчига «вайл» бўлсин.

У мол жамлади ва уни санаб турди.

У, албатта, уни абадий қолдирур, деб ҳисоблар.

Йўқ! Албатта у «ҳутома»га хор-зор этиб ташланар.

«Ҳутома» қандоқ нарса эканини сенга нима билдирар?

У Аллоҳнинг шиддатли, ўчмас оловидир.

Қалбгача етиб борадир.

Албатта, у уларни устидан қоплангандир.

Узун-узун устунларга боғлангандирлар.

Роббинг фил соҳибларини қандоқ қилганини билмадингми?

Уларнинг макру ҳийласини зое кетказмадими?

Ва уларнинг устига тўп-тўп қушларни юбормадими?

Лойдан пиширилган тошларни отадиганларни?

Бас, уларни қурт еб ташлаган ўсимликка ўхшатиб юбормадими?. Муҳаммад алайҳиссалом «Фил йили»да туғилганлар дейилишининг сабаби ҳам шу.

Қурайшнинг лозим тутиши қандай яхши!

Уларнинг қиш ва ёз сафарларини ўзларига лозим тутишлари қандай яхши!

Бас, улар мана шу Байтнинг Роббисига ибодат қилсинлар!

У зот уларини очликдан тўқ қилган, хавфдан омон қилгандир.

Жазо кунини ёлғонга чиқарувчини кўрдингми?

Ана ўша, етимни қўполлик билан ҳайдайдир.

Ва мискинларга таом беришга қизиқтирмайдир.

«Намозхонлар»га вайл бўлсин.

Улар ўз намозларини унитувчилардир.

Ана ўшалар риё қиладиганлардир.

Ва маоъунни ман қиладиганлардир.

Албатта, Биз сенга Кавсарни бердик.

Бас, Роббингга намоз ўқи ва жонлик сўй.

Албатта, сени ёмон кўриб, айбловчининг орқаси кесикдир.

Айт: «Эй кофирлар!

Мен сиз ибодат қилган нарсаларга ибодат қилмасман.

Ва сизлар ҳам мен ибодат қиладиганга ибодат қилувчимассиз.

Ва мен сиз ибодат қилган нарсага ибодат қилувчимасман.

Ва сиз ҳам мен ибодат қилганга ибодат қилувчимассиз.

Сизга ўз динингиз, менга ўз диним. (Бу сурада Ислом эълон қилган ақида эркинлиги ўз аксини топган. 1400 йил аввал эълон қилинган бу ҳуррият оёқ ости қилинганда, инсоният улкан зарарлар тортди.)

Вақтики, Аллоҳнинг нусрати ва фатҳ келса...

Ва одамларнинг Аллоҳнинг динига тўп-тўп бўлиб кираётганини кўрсанг...

Бас, Роббингни поклаб ёд эт ва Унга истиғфор айт. Албатта, У тавбаларни кўплаб қабул этувчидир.

Абу Лаҳабнинг икки қўли ҳалок бўлсин, ҳалок!

Унга моли ва касб қилган нарсалари фойда бермади.

У тезда чўғи қизиб турган ўтга киради.

Ва унинг хотини, ўтин кўтарган аёл ҳам.

У(аёл)нинг бўйнида эшилган арқон бор ҳолда.

Айт: «У Аллоҳ ягонадир».

Аллоҳ сомаддир. (Ҳожатларни ва рағбатларни қондирувчидир.)

У туғмаган ва туғилмаган.

Ва Унга ҳеч ким тенг бўлмаган. (Аллоҳ таолога бирор зот на зотида, на сифатида ва на амалида тенг бўлган эмас, бўлолмайди ҳам.)

Тонг Роббисидан паноҳ сўрайман.

У яратган нарсалар ёмонлигидан.

Ва кириб келган қоронғулик ёмонлигидан.

Ва тугунларга дам солувчилар ёмонлигидан. (Сеҳргарлар бировни сеҳрлаб зарар етказмоқчи бўлса, ип олиб, ўқийдиган нарсасини ўқиб, дам солиб, ипни бир тугиб, яна бир дам солиб, яна тугиб, охирига етказар экан.)

Ва ҳасад қилган ҳасадчининг ёмонлигидан, деб айт.

Одамлар Роббисидан.

Одамлар Подшоҳидан.

Одамлар Илоҳидан паноҳ сўрайман.

Беркиниб, кўриниб турувчи васвоснинг.

Одамлар қалбига васваса соладиганнинг.

Жинлардан ва одамлардан бўлганнинг ёмонлигидан, деб айт. (Оятда зикр қилинган «беркиниб, кўриб турувчи»дан мурод шайтондир.)