Surah 46: Al-Ahqaf — الأحقاف
حمٓ
چهند پیتێک لهسهرهتای ههندێ لهسوورهتهکانی قورئاندا هاتوون ژمارهیان ( 14 ) پیته، نیوهی کۆی پیتهکانی زمانی عهرهبین، بۆ سهلماندنی (اعجاز) و مهزنی و گرنگی قورئان کهلهتوانای هیچ کهسدانیه بهو پیتانه کتێبێکی ئاوا بێوێنه دابنێت بهرادهیهک ههتا ههموو گرۆی ئادهمیزاد و پهری کۆ ببنهوهبۆ ئهو مهبهسته، بێگومان چهندهها نهێنی تریشی تیایه، زاناکان لهههندێکی دواون، ههندێکیشیان وتویانه: ههر خوا خۆی زانایه بهنهێنی ئهو پیتانه.
تَنزِيلُ ٱلْكِتَٰبِ مِنَ ٱللَّهِ ٱلْعَزِيزِ ٱلْحَكِيمِ
ئهم قورئانه لهلایهن خوای باڵا دهست و داناوهدابهزیوه.
مَا خَلَقْنَا ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَآ إِلَّا بِٱلْحَقِّ وَأَجَلٍۢ مُّسَمًّۭى ۚ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ عَمَّآ أُنذِرُوا۟ مُعْرِضُونَ
ئێمه ئاسمانهکان و زهوی و ئهم ههموو شتانهی نێوانمان دروست نهکردووه، تهنها لهسهر بنچینهی حهق و ڕاستی نهبێت، بۆ کاتێکی دیاریکراویش، کهچی بێ باوهڕان پشت ههڵدهکهن لهو ئاگاداری و بێدارکردنهوهیه
قُلْ أَرَءَيْتُم مَّا تَدْعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَرُونِى مَاذَا خَلَقُوا۟ مِنَ ٱلْأَرْضِ أَمْ لَهُمْ شِرْكٌۭ فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ ۖ ٱئْتُونِى بِكِتَٰبٍۢ مِّن قَبْلِ هَٰذَآ أَوْ أَثَٰرَةٍۢ مِّنْ عِلْمٍ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ
ئهی محمد ( صلی الله علیه وسلم ) ههواڵم بدهنێ: ئایا سهرنجتان داوهلهو شتانهی کهلهجیاتی خوا دهیانپهرستن و، هاناو هاواریان بۆ دهبهن؟ باشهئاخر ئهوانهچ شتێکیان لهزهویدا بهدیهێناوه، با پێشانم بدهن!... یاخود ئهوانه لهههڵسوڕانی ئاسمانهکاندا هیچ هاوبهشی وهاوکاریهکیان ههیه؟!.. ( ئهگهر دهڵێن: بهڵێ ) دهکهواته کتێبێکی ئاسمانیم نیشان بدهن کهپێش ئهم قورئانه بۆتان هاتبێت، یان دیاردهیهکی زانستی لهو ڕووهوه بیسهلمێنێت ئهگهر ئێوه ڕاست دهکهن!
وَمَنْ أَضَلُّ مِمَّن يَدْعُوا۟ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَن لَّا يَسْتَجِيبُ لَهُۥٓ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْقِيَٰمَةِ وَهُمْ عَن دُعَآئِهِمْ غَٰفِلُونَ
جا ئیتر کێ لهو کهسه گومڕاتره که دوعاو نزا و پاڕانهوه، ڕوو بهکهسێک یان شتێک دهکات، جگه لهخوا که ئهگهر ههتا ڕۆژی قیامهتیش لێی بپاڕێتهوه بێ سووده، نهبههانایهوه دهچێت، نهبهپهرستنهکهش دهزانێت، لهکاتێکدا ئهوانهلهدۆعاو پارانهوهی ئهوان بێ ئاگاو غافڵن و ههستی پێ ناکهن.
وَإِذَا حُشِرَ ٱلنَّاسُ كَانُوا۟ لَهُمْ أَعْدَآءًۭ وَكَانُوا۟ بِعِبَادَتِهِمْ كَٰفِرِينَ
کاتێکیش کهخهڵکی کۆدهکرێنهوه بۆ لێ پرسینهوه، بت و پهرستراوهکان دهبنه دوژمن بۆ ئهو کهسانهکه لهدونیادا دهیانپهرستن، بههیچ شێوهیهک بڕوایان پێ ناکهن، بهڵکو بهدرۆیان دهخهنهوه.
وَإِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتُنَا بَيِّنَٰتٍۢ قَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لِلْحَقِّ لَمَّا جَآءَهُمْ هَٰذَا سِحْرٌۭ مُّبِينٌ
له کاتێکدا ئایهته ئاشکراو ڕوونهکانی ئێمه بهسهریاندا بخوێنرێتهوه، ئهوانهی کهبێ باوهڕ بوون بهو حهق و ڕاستیهی کهبۆیان دێت دهڵێن: ئهمهجادوویهکی ئاشکرایه.
أَمْ يَقُولُونَ ٱفْتَرَىٰهُ ۖ قُلْ إِنِ ٱفْتَرَيْتُهُۥ فَلَا تَمْلِكُونَ لِى مِنَ ٱللَّهِ شَيْـًٔا ۖ هُوَ أَعْلَمُ بِمَا تُفِيضُونَ فِيهِ ۖ كَفَىٰ بِهِۦ شَهِيدًۢا بَيْنِى وَبَيْنَكُمْ ۖ وَهُوَ ٱلْغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ
یاخوا دهڵێن محمد ( صلی الله علیه وسلم ) خۆی ئهم قورئانهی ههڵبهستووه... پێیان بڵێ: ئهگهر خۆم ههڵم بهستبێت، ( ئهوه دڵنیابن خوا تۆڵهم لێدهستێنێت و سزام دهدات )، ئهو کاته ئێوه بههیچ شێوهیهک ناتوانن لهخهشم و قینی خوا ڕزگارم بکهن، جا ههر خوا دهزانێت دهربارهی ئهم قورئانهئێوه چ دڕۆ و بوختانێک ههڵدهبهستن وتێیدا ڕۆدهچن؟ لهبهر ئهوه خوام بهسه که شایهت بێت لهنێوان من و ئێوهدا، بهڕاستی ئهوزاته لێبووردهو بهسۆزو میهرهبانه ( بۆ ئهوانهی پهشیمان دهبنهوه لهبیروبۆچوونه چهوتهکانیان و ڕێگهی ئیمان دهگرنهبهر ).
قُلْ مَا كُنتُ بِدْعًۭا مِّنَ ٱلرُّسُلِ وَمَآ أَدْرِى مَا يُفْعَلُ بِى وَلَا بِكُمْ ۖ إِنْ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَىٰٓ إِلَىَّ وَمَآ أَنَا۠ إِلَّا نَذِيرٌۭ مُّبِينٌۭ
ئهی پێغهمبهر ( صلی الله علیه وسلم ) پێیان بڵێ: کهمن یهکهم پێغهمبهرو تازهپهیدابوو نیم، ناشزانم چیم بهسهر دێت، چیش بهسهر ئێوه دێت؟ ( چونکه غهیب زان نیم و لهنهێنی و شاراوهکان ئاگادار نیم )، من تهنها شوێنی ئهو وهحی و نیگایه دهکهوم کهپێم دهگات و من تهنها بێدارکهرهوهیهکی ئاشکرام.
قُلْ أَرَءَيْتُمْ إِن كَانَ مِنْ عِندِ ٱللَّهِ وَكَفَرْتُم بِهِۦ وَشَهِدَ شَاهِدٌۭ مِّنۢ بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ عَلَىٰ مِثْلِهِۦ فَـَٔامَنَ وَٱسْتَكْبَرْتُمْ ۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهْدِى ٱلْقَوْمَ ٱلظَّٰلِمِينَ
ههروهها پێیان بڵێ: ههواڵم بدهنێ، باشه، ئهی ئهوه چۆنه وحاڵتان چۆن دهبێت ئهگهر ئهم قورئانه لهلایهن خواوهبێت و، ئێوه ئاوا بڕوای پێنهکهن؟! هاوکات لهگهڵ ئهوهدا کهشایهتێک لهنهوهی ئیسرائیل شایهتی داوهکهچ تهورات و، چ قورئان لهیهک سهرچاوهوه، ئهوهباوهڕی هێنا بهمحمد ( صلی الله علیه وسلم ) و قورئان کهچی ئێوه خۆتان بهزل و گهورهزانی و، باوهڕتان نههێنا... بێگومان خوا هیدایهت و ڕێنموویی دهستهی ستهمکاران ناکات.
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لِلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَوْ كَانَ خَيْرًۭا مَّا سَبَقُونَآ إِلَيْهِ ۚ وَإِذْ لَمْ يَهْتَدُوا۟ بِهِۦ فَسَيَقُولُونَ هَٰذَآ إِفْكٌۭ قَدِيمٌۭ
ئهوانهی کهبێ باوهرن دهربارهی ئهوانهی ئیمان و باوهڕیان هێناوه دهڵێن: ئهگهر باوهڕهێنان بهقورئان وبهمحمد ( صلى الله عليه وسلم) چاک بوایه، ئهوانهپێش ئێمه نهدهکهوتن!! جا چونکه خۆیان هیدایهت و ڕێنموویی قورئان وهرناگرن دهڵێن: ئهمه ههڵبهستراو و ئهفسانهیهکی کۆنه!!
وَمِن قَبْلِهِۦ كِتَٰبُ مُوسَىٰٓ إِمَامًۭا وَرَحْمَةًۭ ۚ وَهَٰذَا كِتَٰبٌۭ مُّصَدِّقٌۭ لِّسَانًا عَرَبِيًّۭا لِّيُنذِرَ ٱلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ وَبُشْرَىٰ لِلْمُحْسِنِينَ
خۆ پێش ئهم قورئانه، تهوراتی موسا ڕهوانهکراوهتا پێشهواو ڕهحمهت بێت لهکاتی خۆیدا... ئهم قورئانهش پهیامێکه سهلمێنهری پهیام و کتێبهکانی پێش خۆیهتی و، ڕێکه لهگهڵیانداو بهزمانێکی عهرهبی پاراوی ڕهوان هاتووهبۆ ئهوهی ئهوانهی ستهمیان کردووهبێداریان بکاتهوهمژدهبهخشیشه بهچاکهکاران
إِنَّ ٱلَّذِينَ قَالُوا۟ رَبُّنَا ٱللَّهُ ثُمَّ ٱسْتَقَٰمُوا۟ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ
بهڕاستی ئهوانهی کهدهڵێن: پهروهردگارمان الله یهو، پاشان پابهندی ئهو ئیمانه دهبن وڕاست ورهوان پهیڕهوی دهکهن و لهسهری بهردهوامن، ئهوانههیچ جۆره ترس و بیمێکیان لهسهر نی یه و دڵتهنگ نابن...
أُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلْجَنَّةِ خَٰلِدِينَ فِيهَا جَزَآءًۢ بِمَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ
ئهوانه\بهههشتین و ژیانی نهمریی تیایدا دهبهنهسهر، لهپاداشتی ئهو کاروکردهوانهدا کهئهنجامیان دهدا.
وَوَصَّيْنَا ٱلْإِنسَٰنَ بِوَٰلِدَيْهِ إِحْسَٰنًا ۖ حَمَلَتْهُ أُمُّهُۥ كُرْهًۭا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًۭا ۖ وَحَمْلُهُۥ وَفِصَٰلُهُۥ ثَلَٰثُونَ شَهْرًا ۚ حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغَ أَشُدَّهُۥ وَبَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةًۭ قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِىٓ أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ ٱلَّتِىٓ أَنْعَمْتَ عَلَىَّ وَعَلَىٰ وَٰلِدَىَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَٰلِحًۭا تَرْضَىٰهُ وَأَصْلِحْ لِى فِى ذُرِّيَّتِىٓ ۖ إِنِّى تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّى مِنَ ٱلْمُسْلِمِينَ
ئێمه فهرمانمان بهئادهمیزاد داوهکه چاکهکارو چاک ڕهفتار بێت لهگهڵ دایک و باوکیدا، دایکی بهئازارهوه ههڵی گرتووهو بهدهم ئێش و ئازارهوهبوویهتی، سک پربوون و لهشیر بڕینهوهی سی دانه مانگی خایاندوون.. ههتا کاتێک ئینسان دهگاته حاڵهتی توندوتۆڵی و توانایی و تهمهنی چڵ ساڵی ( ئهوسا ئیتر حهق وایه ئهم دۆعایه بکاتهیهکێک لهوێردهکانی سهر زاری و ) بڵێت: پهروهردگار!! کۆمهکیم بکهو یارمهتیم بدهتا شوکرانهبژێر و سوپاسگوزاری ئهو نازو نیعمهتانه بم کهبهمن و دایک و باوکمت بهخشیوه، ههروهها یارمهتیم بدهلهو جۆره کاروکردهوهچاکانهئهنجام بدهم، کهتۆ پێی ڕازیت، داواکاریشم چاکهبڕوێنیت لهناو نهوهکانمدا لهبهر قازانجی خۆم ( چاکهی ههرکهس بهشی دایک و باوکی تیادایه ) بهڕاستی من گهڕاومهتهوه بۆلای تۆ، تا لهگوناههکانم خۆش ببیت و من لهموسڵمانانی گوێڕایهڵ و فهرمانبهردارم.
أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ نَتَقَبَّلُ عَنْهُمْ أَحْسَنَ مَا عَمِلُوا۟ وَنَتَجَاوَزُ عَن سَيِّـَٔاتِهِمْ فِىٓ أَصْحَٰبِ ٱلْجَنَّةِ ۖ وَعْدَ ٱلصِّدْقِ ٱلَّذِى كَانُوا۟ يُوعَدُونَ
ئا ئهوانهئهو کهسانهن کهبهگوێرهی چاکترینی کردهوهکانیان پاداشتیان دهدهینهوه، چاوپۆشیش لهههڵهو گوناههکانیان دهکهین لهڕیزی بهههشتی یهکاندا، ئهمهش بهدهستهێنانی ئهوبهڵێنه ڕاست و دروستهیه کهلهکاتی خۆی پێیان درابوو.
وَٱلَّذِى قَالَ لِوَٰلِدَيْهِ أُفٍّۢ لَّكُمَآ أَتَعِدَانِنِىٓ أَنْ أُخْرَجَ وَقَدْ خَلَتِ ٱلْقُرُونُ مِن قَبْلِى وَهُمَا يَسْتَغِيثَانِ ٱللَّهَ وَيْلَكَ ءَامِنْ إِنَّ وَعْدَ ٱللَّهِ حَقٌّۭ فَيَقُولُ مَا هَٰذَآ إِلَّآ أَسَٰطِيرُ ٱلْأَوَّلِينَ
بهڵام ئهوهی کهبێزاره لهدایک و باوکی باوهڕداری و پێیان دهڵێت: ئاخ و ئۆف لهدهست ئێوه، ئایا ئێوه ههرهشهم لێ دهکهن، ئێوه چۆن بڕواتان بهوهههیه من دوای مردن لهگۆر دهربهێنرێم و زیندوو ببمهوه!! لهکاتێکدا ئهو ههموو خهڵکهش ساڵههایه و سهدههایه دهمرن و پێش من مردوون... ( کوان؟! لهکوێن بۆ یهکێکیان نهگهڕایهوه؟! ).. دایک و باوکهکهش زۆر بهپهرۆشهوه دۆعا و نزا دهکهن و لهخوا دهپارێنهوه... کورههاوار بۆتۆ، داد لهدهست تۆ، ئیمان و باوهڕبهێنه، بێگومان بهڵێنی خوا حهق و ڕاسته، کهچی ( مێشکی پووچهو پهردهی هێناوه بهسهرچاوو دڵیدا )، بێ هیچ بیرکردنهوهیهک دهڵێت: ئهمهقسهیهکی کۆنه و داستانی پێشووهکانه!!
أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ حَقَّ عَلَيْهِمُ ٱلْقَوْلُ فِىٓ أُمَمٍۢ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِم مِّنَ ٱلْجِنِّ وَٱلْإِنسِ ۖ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ خَٰسِرِينَ
ئا ئهو جۆره کهسانهئهوانهن کهبڕیاری خوایان لهسهر خۆیان کردووهبهماڵ و چهسپاوهلهسهریان، هاوڕێ لهگهڵ چهندهها گرۆو دهستهو میللهتانی تری ڕابوردووی بێ باوهڕی پێش خۆیان، لهههردوو بهرهی پهری و ئادهمیزاد، بهڕاستی ئهوانهههرههموویان خهسارهتمهند و زهرهر مهند بوون.
وَلِكُلٍّۢ دَرَجَٰتٌۭ مِّمَّا عَمِلُوا۟ ۖ وَلِيُوَفِّيَهُمْ أَعْمَٰلَهُمْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ
ههر دهستهیهک، ههر کهسێک لهئیمانداران یان لهبێ بڕواکان پلهو پایهی بهرز، یان نزمیان ههیه، بهگوێرهی کردهوهکانیان کهئهنجامیانداوه، ئهمهش بۆ ئهوهیه خوای پهروهردگار بهگوێرهی کردهوهکانیان بهتهواوی پاداشتیان بداتهوه، بێ ئهوهی هیچ جۆره ستهمێکیان لێ بکرێت.
وَيَوْمَ يُعْرَضُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ عَلَى ٱلنَّارِ أَذْهَبْتُمْ طَيِّبَٰتِكُمْ فِى حَيَاتِكُمُ ٱلدُّنْيَا وَٱسْتَمْتَعْتُم بِهَا فَٱلْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ ٱلْهُونِ بِمَا كُنتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ فِى ٱلْأَرْضِ بِغَيْرِ ٱلْحَقِّ وَبِمَا كُنتُمْ تَفْسُقُونَ
ڕۆژێک دێت ئهوانهی کهبێ بڕوان بهرهو دۆزهخ دهبرێن و نیشانیان دهدرێت و پێیان دهوترێت: ههرچی خۆشی و شادیهکتان ههبوو لهژیانی دنیاتاندا بهئارهزووی خۆتان ڕاتانبوارد، کهوابوو ئهمرۆ ئیتر نۆرهی ئهوهیه کهسزای خهجاڵهتی و ڕیسوایی بدرێنهوه، بههۆی ئهوهی کهلووت بهرزیتان دهکرد لهزهویدا بهناحهق و بههۆی دهرچوونتان لهسنوور و فهرمانی خوا.
۞ وَٱذْكُرْ أَخَا عَادٍ إِذْ أَنذَرَ قَوْمَهُۥ بِٱلْأَحْقَافِ وَقَدْ خَلَتِ ٱلنُّذُرُ مِنۢ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِۦٓ أَلَّا تَعْبُدُوٓا۟ إِلَّا ٱللَّهَ إِنِّىٓ أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍۢ
ئهی پێغهمبهر ( صلى الله عليه وسلم) یادی براکهی قهومی عاد ( هود پێغهمبهر ) بکه، کاتێک قهومهکهی بێدارکردنهوه لهدۆڵ و بیابانهکاندا ( مهبهست ناوچهی حچر موت ) ه، بێگومان بێدار خهرهوهی زۆر لهپێش ئهو و دوای ئهویش تێپهریان کرد، ههر ههموویان ئهوهیان بهخهڵکی ڕاگهیاندووه کهجگه لهخوا کهسی تر نهپهرستن... بهڕاستی من دهترسم سزایهکی زۆر گهورهو بێ سنوورتان لهرۆژێکی سامناکدا بۆ پێش بێت.
قَالُوٓا۟ أَجِئْتَنَا لِتَأْفِكَنَا عَنْ ءَالِهَتِنَا فَأْتِنَا بِمَا تَعِدُنَآ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ
خوانهناسانی قهومهکهی پێیان وت: ئایا تۆ بۆ ئهوههاتوویت که ئێمه لهبهنداینتی خواکانمان لابدهیت؟! کهواتهئهگهر لهڕاستگۆیانی ئهو ههڕهشانهی کهلێمان دهکهیت، پێشی بێنه بۆمان!
قَالَ إِنَّمَا ٱلْعِلْمُ عِندَ ٱللَّهِ وَأُبَلِّغُكُم مَّآ أُرْسِلْتُ بِهِۦ وَلَٰكِنِّىٓ أَرَىٰكُمْ قَوْمًۭا تَجْهَلُونَ
هود وتی: ڕوودانی ئهو سزایانه و زانینی کاتهکهی بهڕاستی تهنها ههر لای خوا خۆیهتی، من ئهوهم لهسهره که ئهوهی من بۆی ڕهوانه کراوم پێتان ڕابگهیهنم، بهڵام بهداخهوه ئێوه به قهوم و هۆزێکی نهزان و نهفام دهبینم.
فَلَمَّا رَأَوْهُ عَارِضًۭا مُّسْتَقْبِلَ أَوْدِيَتِهِمْ قَالُوا۟ هَٰذَا عَارِضٌۭ مُّمْطِرُنَا ۚ بَلْ هُوَ مَا ٱسْتَعْجَلْتُم بِهِۦ ۖ رِيحٌۭ فِيهَا عَذَابٌ أَلِيمٌۭ
جا کاتێک پهڵه ههورێکیان بینی ڕووی کردۆته دۆڵ و ناوچهکهیان، دڵیان خۆشبوو، وتیان: ئهمهبارانی پێیه بۆمان، نهخێر وانیه، بهڵکو ئهوهئهو کارهساتهیه پهلهتانهپێش بێت، ڕهشهبایهکی توند، کهسزایهکی بهئازارو بهئێشی پێیه.
تُدَمِّرُ كُلَّ شَىْءٍۭ بِأَمْرِ رَبِّهَا فَأَصْبَحُوا۟ لَا يُرَىٰٓ إِلَّا مَسَٰكِنُهُمْ ۚ كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْقَوْمَ ٱلْمُجْرِمِينَ
ئهوهرهشهبایه، ههموو شتێک و ههموو شوێنێک کاول دهکات بهفهرمانی پهروهردگاری، ئیتر کهسیان دیار نهمان جگهماڵه چۆڵ و هۆڵهکانیان، ههر ئا بهو شێوهیه و بهو جۆره سزایانه تۆڵه لهقهوم و هۆزو گهلانی تاوانبارو تاوانکار دهسێنین ( لهههموو کات و شووێنێکدا، ئهگهر یاخی ببن )..
وَلَقَدْ مَكَّنَّٰهُمْ فِيمَآ إِن مَّكَّنَّٰكُمْ فِيهِ وَجَعَلْنَا لَهُمْ سَمْعًۭا وَأَبْصَٰرًۭا وَأَفْـِٔدَةًۭ فَمَآ أَغْنَىٰ عَنْهُمْ سَمْعُهُمْ وَلَآ أَبْصَٰرُهُمْ وَلَآ أَفْـِٔدَتُهُم مِّن شَىْءٍ إِذْ كَانُوا۟ يَجْحَدُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُوا۟ بِهِۦ يَسْتَهْزِءُونَ
سوێند بهخوا بهڕاستی ئێمه دهسهڵات و تواناییهکی وامان بهخشی بهقهومی ( عاد )، کهبهئێوهمان نهبهخشیووه، ههروهها هۆکارهی بیستن و بینین و لێکدانهوهشمان پێدابوون، مهخابن هۆکارهکانی بیستن و بینین و لێکدانهوه سوودی پێنهگهیاندن! ئهمهش لهبهر ئهوهبوو چونکهبهبهڵگهو نیشانهکانی خوا بێ باوهڕ بوون و، بهرپهچیان دهدایهوه... ئهو سزایهی کهگاڵتهیان پێی دههات، داوێن گیریان بوو، لێی دهرباز نهبوون.
وَلَقَدْ أَهْلَكْنَا مَا حَوْلَكُم مِّنَ ٱلْقُرَىٰ وَصَرَّفْنَا ٱلْءَايَٰتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ
بێگومانیش ئێمه دانیشتوانی شارو دێهاتهکانی دهوروبهرتانمان لهناو برد ( کاتێک یاخی بوون لهبهرنامهی ئێمه )، بهڵگه و نیشانهی جۆراو جۆریشمان خستهبهر چاویان، بۆ ئهوهی بگهڕێنهوه بۆ لای ئیمان و ڕوو بکهنهوهباوهڕ.
فَلَوْلَا نَصَرَهُمُ ٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُوا۟ مِن دُونِ ٱللَّهِ قُرْبَانًا ءَالِهَةًۢ ۖ بَلْ ضَلُّوا۟ عَنْهُمْ ۚ وَذَٰلِكَ إِفْكُهُمْ وَمَا كَانُوا۟ يَفْتَرُونَ
جا ئهو بتانهی کهبهتهما بوون لهخوا نزیکیان بخهنهوهو لهکاتی تهنگانهدا فریایان بکهون!! دهبا فریایان بکهوتنایه؟! بهڵکو ههر لێیان ون بوون و ئاسهواریان نهما، ئائهوهبوو درۆکانیان و ئهوهش بوو کهههڵیاندهبهست ( کهگوایه ئهم بتانهبۆیه دهپهرستن تا لهخوا نزیکیان بکهنهوه، فریایان بکهوه! ).
وَإِذْ صَرَفْنَآ إِلَيْكَ نَفَرًۭا مِّنَ ٱلْجِنِّ يَسْتَمِعُونَ ٱلْقُرْءَانَ فَلَمَّا حَضَرُوهُ قَالُوٓا۟ أَنصِتُوا۟ ۖ فَلَمَّا قُضِىَ وَلَّوْا۟ إِلَىٰ قَوْمِهِم مُّنذِرِينَ
یادی ئهوهش بکهکاتێک ئێمه دهستهیهک پهریمان لادایه لای تۆ، تا گوێ لهقورئان بگرن، ئهوسا ئامادهبوون و بهیهکتریان وت: گوێ بگرن و بێ دهنگ بن، کاتێک قورئان خوێندنهکه تهواو بوو، پهریهکان گهڕانهوه بۆ ناو هۆزو قهومهکهیان و، دهستیان کرد بهئاگادارکردنهوهو بانگکردنیان بۆ پهیرهوی کردنی ئهم ئاینه نوێیه.
قَالُوا۟ يَٰقَوْمَنَآ إِنَّا سَمِعْنَا كِتَٰبًا أُنزِلَ مِنۢ بَعْدِ مُوسَىٰ مُصَدِّقًۭا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ يَهْدِىٓ إِلَى ٱلْحَقِّ وَإِلَىٰ طَرِيقٍۢ مُّسْتَقِيمٍۢ
وتیان: ئهی هۆز و گهلی ئێمه! باوهڕ بکهن، گوێمان لهکتێبێک بوو کهلهدوای موسا نێردراوه، سهلمێنهری پهیام و کتێبهکانی پێش خۆیهتی و ڕێکه لهگهڵیاندا و، ڕێنموویی و هیدایهت دهدات بۆ حهق و ڕاستهشهقامی ڕاست و دروستیش. نباراو گوناهکاران نین کهتیادهچن؟!
يَٰقَوْمَنَآ أَجِيبُوا۟ دَاعِىَ ٱللَّهِ وَءَامِنُوا۟ بِهِۦ يَغْفِرْ لَكُم مِّن ذُنُوبِكُمْ وَيُجِرْكُم مِّنْ عَذَابٍ أَلِيمٍۢ
ئهی خزمینه!! بچن بهدهم بانگهوازی خواوهو ئیمان و باوهڕی پێبهێنن، ئهو کاتهلهگوناههکانیان خۆش دهبێت و لهسزای بهئێش و ئازار دهتانپارێزێت
وَمَن لَّا يُجِبْ دَاعِىَ ٱللَّهِ فَلَيْسَ بِمُعْجِزٍۢ فِى ٱلْأَرْضِ وَلَيْسَ لَهُۥ مِن دُونِهِۦٓ أَوْلِيَآءُ ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ فِى ضَلَٰلٍۢ مُّبِينٍ
جا ئهوهی پێشوازی لهبانگهوازی خوا ناکات، ئهوهوهنهبێت لهدهسهڵاتی خوا لهم سهر زهویهدا دهرباز ببێت و خوا دهسهوسان بکات، کهسیش ناتوانێت جگهلهخوا ڕزگاری بکات و پشتیوانی لێ بکات، ئا ئهوانهلهگومڕایی و سهرلێشێواویهکی زۆر ئاشکرادان.
أَوَلَمْ يَرَوْا۟ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَلَمْ يَعْىَ بِخَلْقِهِنَّ بِقَٰدِرٍ عَلَىٰٓ أَن يُحْۦِىَ ٱلْمَوْتَىٰ ۚ بَلَىٰٓ إِنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌۭ
ئایا ئهوهسهرنجیان نهداوهبهڕاستی ئهوهخوایه کهئاسمانهکان و زهوی دروست کردووهو لهدروست کردنیشیاندا هیچ ماندوو نهبووه، توانای نی یه مردووهکان زیندوو بکاتهوه، بهڵێ، بێگومان ئهو زاته، بهسهر ههموو شتێکدا دهسهڵاتی ههیه.
وَيَوْمَ يُعْرَضُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ عَلَى ٱلنَّارِ أَلَيْسَ هَٰذَا بِٱلْحَقِّ ۖ قَالُوا۟ بَلَىٰ وَرَبِّنَا ۚ قَالَ فَذُوقُوا۟ ٱلْعَذَابَ بِمَا كُنتُمْ تَكْفُرُونَ
ڕۆژێک دێت کافرو خوانهناسان دۆزهخیان نیشان دهدرێت و پێیان دهوترێت: ئێستا دهڵێن چی؟! ئا ئهمهئیتر حهق و حهقیقهت و ڕاستهقینه نیه؟! ( ههموو بهیهک دهنگ ) دهڵێن: بهڵێ... سوێند بهپهروهردیگارمان ڕاستهو حهقه، ( بهڵام ئهو سوێند خواردن و دان پێدانانه، تازهبێ سووده) بۆیه خوا دهفهرموێت: مادهم وایه سزاو ئهشکهنجهی ناو ئاگر بچێژن لهسهر ئهنجامی بێ بڕوایی و کافربوونتاندا.
فَٱصْبِرْ كَمَا صَبَرَ أُو۟لُوا۟ ٱلْعَزْمِ مِنَ ٱلرُّسُلِ وَلَا تَسْتَعْجِل لَّهُمْ ۚ كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَ مَا يُوعَدُونَ لَمْ يَلْبَثُوٓا۟ إِلَّا سَاعَةًۭ مِّن نَّهَارٍۭ ۚ بَلَٰغٌۭ ۚ فَهَلْ يُهْلَكُ إِلَّا ٱلْقَوْمُ ٱلْفَٰسِقُونَ
کهوابوو ئهی پێغهمبهر ( صلى الله عليه وسلم) دان بهخۆدا بگرهو خۆڕاگربه، ههروهکوو پێغهمبهرانی خاوهن ویستی بههێز خۆڕاگر بوون، پهلهشیان لێ مهکه، ئهو ڕۆژهی کهبهڵێنیان دراوهتێ ههر کاتێک پێشهات وا دهزانن تهنها ساتهوهختێکیان لهرۆژێکدا پێچووه، ئهمهبهڵێن و پهیام و ڕاگهیاندنێکی تهواوه، جا ئهو کاتهمهگهر تهنها تاوانباراو گوناهکاران نین کهتیادهچن؟!
Surah 47: Muhammad — محمد
ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَصَدُّوا۟ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ أَضَلَّ أَعْمَٰلَهُمْ
ئهوانهی بێ بڕوا بوون و بهرههڵستی ڕێبازی خوایان کرد، ئهوانهخوا کاروکردهوهکانیانی ون و پووچ کردۆتهوه، (تهنانهت چاکهکانیشیان بێ پاداشته، چونکهمهبهستیان خوا نهبووه). ئهوانهی بێ بڕوا بوون و بهرههڵستی ڕێبازی خوایان کرد، ئهوانهخوا کاروکردهوهکانیانی ون و پووچ کردۆتهوه، (تهنانهت چاکهکانیشیان بێ پاداشته، چونکهمهبهستیان خوا نهبووه).
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَءَامَنُوا۟ بِمَا نُزِّلَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍۢ وَهُوَ ٱلْحَقُّ مِن رَّبِّهِمْ ۙ كَفَّرَ عَنْهُمْ سَيِّـَٔاتِهِمْ وَأَصْلَحَ بَالَهُمْ
ئهوانهش باوهڕیان هێناوه و کارو کردهوهچاکهکانیان ئهنجام داوهو باوهڕیان هێناوه بهو قورئانهبوو کهبۆ محمد (صلى الله عليه وسلم) دابهزێنراوه، ههر ئهویش ڕاستهو لهلایهن پهروهردیگارهوه، ئهوانهخوا چاوپۆشی کردووهلهههموو گوناههکانیان، چاکهشی ڕواندووهلهدڵ و دهروونیانداو بۆچوونیانی ڕێک و پێک کردووه.
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ٱتَّبَعُوا۟ ٱلْبَٰطِلَ وَأَنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱتَّبَعُوا۟ ٱلْحَقَّ مِن رَّبِّهِمْ ۚ كَذَٰلِكَ يَضْرِبُ ٱللَّهُ لِلنَّاسِ أَمْثَٰلَهُمْ
ئهوهش بههۆی ئهوهوهیه چونکهبهڕاستی ئهوانهی کهبێ باوهڕ بوون شوێنی ناڕاستی کهوتبوون... بێگومان ئهوانهش باوهڕیان هێناوه و موسڵمان بوون، شوێنی حهق و ڕاستیهک کهوتوون کهلهلایهن پهروهردگارهوههاتووه، ئا بهو شێوهیه خوا نموونهی ئهو دوو کۆمهڵه ڕوون دهکاتهوهبۆ خهڵکی (تا فریای خۆیان بکهون).
فَإِذَا لَقِيتُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ فَضَرْبَ ٱلرِّقَابِ حَتَّىٰٓ إِذَآ أَثْخَنتُمُوهُمْ فَشُدُّوا۟ ٱلْوَثَاقَ فَإِمَّا مَنًّۢا بَعْدُ وَإِمَّا فِدَآءً حَتَّىٰ تَضَعَ ٱلْحَرْبُ أَوْزَارَهَا ۚ ذَٰلِكَ وَلَوْ يَشَآءُ ٱللَّهُ لَٱنتَصَرَ مِنْهُمْ وَلَٰكِن لِّيَبْلُوَا۟ بَعْضَكُم بِبَعْضٍۢ ۗ وَٱلَّذِينَ قُتِلُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ فَلَن يُضِلَّ أَعْمَٰلَهُمْ
(ئهم فهرمانهبۆ کاتی ڕووبهڕوو بوونهوهیهک لهگۆرهپانی جهنگدا) جا کاتێک گهیشتن بهوانهی بێ باوهڕ بوون، بێنه دهست لێیان و لهگهردنیان بدهن (ئهگینا ئهوان ئێوه دهکوژن)، تا کاتێک کوشتاری زۆریان لێ دهکهن، ئینجا کههێزیان نهما، بهدیل بیانگرن بهتوندی باڵبهستیان بکهن، ئهوسا یهکێک لهم دوو کارهیان لهگهڵدا ئهنجام بدهن: یان بهپیاوهتی و منهت، یاخود بهگۆڕینهوهو فیدیه ئازادیان بکهن، تا شهر کۆتایی دێت و ئاسهواری نامێنێت و دوژمنان چهک دادهنێن، بڕیارهکه ئاوهایه، ئهگهر خوا بیویستایه خۆی تۆڵهی لێ دهسهندن، بهڵام دهیهوێت بهیهکتر تاقیان بکاتهوه، ئهوانهش لهپێناوی خوادا شههید بوون، ههرگیز پاداشتی ههوڵ و کۆششیان بهزایه نادات.
سَيَهْدِيهِمْ وَيُصْلِحُ بَالَهُمْ
ئهوانهرێنموویی دهکات بۆ جێگه و ڕێگهی خۆش و دڵ و دهرون و بیرو هۆشیان ئاسوودهدهکات.
وَيُدْخِلُهُمُ ٱلْجَنَّةَ عَرَّفَهَا لَهُمْ
ههروهها دهیانخاته ئهو بهههشتهوه کهبهجۆرهها شێواز بۆی باس کردوون.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِن تَنصُرُوا۟ ٱللَّهَ يَنصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدَامَكُمْ
ئهی ئهو کهسانهی ئیمان و باوهڕتان هێناوه، ئهگهر ئێوه پشتیوانی له ئاینی خوا بکهن و ههوڵی سهرکهوتنی بدهن، ئهوهخوایش پشتیوانی لهئێوه دهکات و سهرتان دهخات و پایهدارو جێگیرتان دهکات.
وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ فَتَعْسًۭا لَّهُمْ وَأَضَلَّ أَعْمَٰلَهُمْ
ئهوانهش بێ بڕوا بوون خهجاڵهتی و سهرشۆریان بۆ ههیه کاروکردهوهشیان لهدنیادا بێ ئاکامهو لهقیامهتیشدا مایه پووچن.
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَرِهُوا۟ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ فَأَحْبَطَ أَعْمَٰلَهُمْ
ئائهوهبههۆی ئهوهوهیه بێگومان ئهوان ڕقیان لهقورئان بۆتهوه و حهزیان لهبهرنامهی خوا نهبووه، جا خوایش کارو کردهوهکانی پووچ کردنهوه.
۞ أَفَلَمْ يَسِيرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَيَنظُرُوا۟ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ ۚ دَمَّرَ ٱللَّهُ عَلَيْهِمْ ۖ وَلِلْكَٰفِرِينَ أَمْثَٰلُهَا
ئایا ئهوهنهگهڕاون بهسهر زهویداو سهرنج بدهن، تا بزانن سهرهنجامی ئهو خهڵکه نالهبارهی پێش ئهمان چۆن بووه؟! خوای بهدهسهڵات ماڵ و حاڵیانی بهسهردا ڕووخاندن، جا بۆ ههموو بێ باوهڕان سزای ئاوا شتێکی چاوهڕوان کراوه (درهنگ یان زوو) دووچاریان دهبێت.
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ مَوْلَى ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَأَنَّ ٱلْكَٰفِرِينَ لَا مَوْلَىٰ لَهُمْ
ئهوهبههۆی ئهوهوهیه چونکهبهڕاستی خوا پشتگیرو پشتیوانی ئهوانهیه کهئیمان و باوهڕیان هێناوه، بێگومان بێ باوهڕانیش هیچ پشتیوانێکیان نیه.
إِنَّ ٱللَّهَ يُدْخِلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ جَنَّٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ ۖ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ يَتَمَتَّعُونَ وَيَأْكُلُونَ كَمَا تَأْكُلُ ٱلْأَنْعَٰمُ وَٱلنَّارُ مَثْوًۭى لَّهُمْ
بهڕاستی ئهوانهی کهباوهڕیان هێناوه وکارو کردهوهچاکهکانیان ئهنجام داوه، خوا دهیانخاته باخهکانی بهههشتهوه، کهچهندهها ڕوبار بهناویدا دهڕوات، ئهوانهش بێ بڕوا بوون لهم دنیایهدا ڕادهبوێرن و دهخۆن وهک ئاژهڵ، لهئاینهکهشدا دۆزهخ جێ و شوێنیانه!
وَكَأَيِّن مِّن قَرْيَةٍ هِىَ أَشَدُّ قُوَّةًۭ مِّن قَرْيَتِكَ ٱلَّتِىٓ أَخْرَجَتْكَ أَهْلَكْنَٰهُمْ فَلَا نَاصِرَ لَهُمْ
زۆر شارو شارۆچکهمان لهناو برد، لهو شارهی کهتۆیان دهرکرد بههێزتر بوون، هیچ کهسیش نهیتوانی پشتیوانیان بێت.
أَفَمَن كَانَ عَلَىٰ بَيِّنَةٍۢ مِّن رَّبِّهِۦ كَمَن زُيِّنَ لَهُۥ سُوٓءُ عَمَلِهِۦ وَٱتَّبَعُوٓا۟ أَهْوَآءَهُم
ئایا ئهو کهسهی کهلهلایهن پهروهردگاریهوه بهڵگهو نیشانهی ڕوونی پێگهیشتووه و، باوهڕی دامهزراوی پێیهتی و لهسهری دهڕوات، وهکو ئهو کهسهوایه کهکاروکردهوهی ناشرین و نادروستی لهبهر چاو ڕازێنرابێتهوه، ئهو جۆره کهسانهشوێنی ویست و ئارهزووی ناپوختی خۆیان کهوتوون؟!
مَّثَلُ ٱلْجَنَّةِ ٱلَّتِى وُعِدَ ٱلْمُتَّقُونَ ۖ فِيهَآ أَنْهَٰرٌۭ مِّن مَّآءٍ غَيْرِ ءَاسِنٍۢ وَأَنْهَٰرٌۭ مِّن لَّبَنٍۢ لَّمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُۥ وَأَنْهَٰرٌۭ مِّنْ خَمْرٍۢ لَّذَّةٍۢ لِّلشَّٰرِبِينَ وَأَنْهَٰرٌۭ مِّنْ عَسَلٍۢ مُّصَفًّۭى ۖ وَلَهُمْ فِيهَا مِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِ وَمَغْفِرَةٌۭ مِّن رَّبِّهِمْ ۖ كَمَنْ هُوَ خَٰلِدٌۭ فِى ٱلنَّارِ وَسُقُوا۟ مَآءً حَمِيمًۭا فَقَطَّعَ أَمْعَآءَهُمْ
وێنهی ئهو بهههشتهی کهبهڵێن دراوهبدرێت بهخواناس و پارێزکاران، ئهمهیه: چهندهها ڕووباری لهئاوی سازگارو تام و نهگۆڕاوی تێدایه، ههروهها چهندهها ڕووباری شیر کهتامی تێک نهچووه، ههروهها چهندهها ڕوبار لهشهرابی تام خۆش و بۆنخۆش، (کهلهخواردنهوهی بێزار نابن و لهبهر چاویان ناکهوێت) بۆ ئهوانهی دهیخۆنهوه، چهندهها ڕوبار لهههنگوینی پاڵفتهو بێگهرد، ههروهها بۆیان ههیه لهو بهههشتهدا لهههموو جۆره بهرو و بووم و میوهیهکی جوان و بهتام و بۆنخۆش، هاوکات لهگهڵ لێخۆشبوون و خۆشهویستی پهروهردگاریاندا، ئایا ئهو بهختهوهرانهوهکو ئهو کهسانهوان کهلهناو ئاگری دۆزهخدا نهمرن و ئاوی لهکوڵ دهکرێت بهگهروویاندا، کهریخۆڵهکانیان پارچهپارچهو تۆی تۆی دهکات؟!
وَمِنْهُم مَّن يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ حَتَّىٰٓ إِذَا خَرَجُوا۟ مِنْ عِندِكَ قَالُوا۟ لِلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْعِلْمَ مَاذَا قَالَ ءَانِفًا ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ طَبَعَ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ وَٱتَّبَعُوٓا۟ أَهْوَآءَهُمْ
ئهی محمد (صلى الله عليه وسلم) ههندێک لهو بێ باوهڕو دووڕوانه دێن وگوێت بۆ دهگرن، ههتا کاتێک لهقسهو گوفتارت بوویتهوه، جێت دههێڵن و بهدوودڵیهوه دهپرسن لهئیمانداران: ئهوهباسی چی دهکرد؟ ئهوهلهچی دهدوا؟ تا ئهوانهخوا مۆری ناوهبهسهر دڵیاندا و شوێنی ئارهزوو ویستی نهگونجاوی خۆیان کهوتوون.
وَٱلَّذِينَ ٱهْتَدَوْا۟ زَادَهُمْ هُدًۭى وَءَاتَىٰهُمْ تَقْوَىٰهُمْ
ئهوانهش ڕێبازی هیدایهت و ئیماندارییان گرتۆته بهر بهگوفتاری پێغهمبهر (صلى الله عليه وسلم) هیدایهت و دیندارییان گهشهدهکات و پهرهدهسێنێت، خوایش شارهزایی و پارێزگاریی و دڵنیایی زیاتری پێبهخشین.
فَهَلْ يَنظُرُونَ إِلَّا ٱلسَّاعَةَ أَن تَأْتِيَهُم بَغْتَةًۭ ۖ فَقَدْ جَآءَ أَشْرَاطُهَا ۚ فَأَنَّىٰ لَهُمْ إِذَا جَآءَتْهُمْ ذِكْرَىٰهُمْ
ئایا ئهوانهچاوهڕێی چی دهکهن جگهلهقیامهت کهلهناکاو یهخهیان پێ بگرێت؟ چونکهبهڕاستی ههندێک لهنیشانهکانی دهرکهوتووه (کهیهکێک لهوانهرهوانهکردنی دواههمین پێغهمبهره)، جا ئهوکاتهکهبهرپا بێت بیرکردنهوه و ئامۆژگارییان چ سوودێکی دهبێت؟!
فَٱعْلَمْ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا ٱللَّهُ وَٱسْتَغْفِرْ لِذَنۢبِكَ وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَٱلْمُؤْمِنَٰتِ ۗ وَٱللَّهُ يَعْلَمُ مُتَقَلَّبَكُمْ وَمَثْوَىٰكُمْ
ئهی ئینسان!! دهی کهواتا چاک بزانهو دڵنیابه جگهلهخوا، هیچ خوایهکی ترنیه، داوای لێخۆشبوونی گوناه بۆ خۆت و ئیمانداران لهپیاوان و ئافرهتان ههر لهو بکهو دڵنیابه کهخوا دهزانێت لهرۆژدا بهچی یهوه خهریکن و، لهشهویشدا لهکۆی دهحهوێنهوه و ئارام دهگرن، یاخود دهزانێت چی دهکهن لهدونیاداو، دهرهنجامهکهشی لهقیامهتدا چۆنه.
وَيَقُولُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَوْلَا نُزِّلَتْ سُورَةٌۭ ۖ فَإِذَآ أُنزِلَتْ سُورَةٌۭ مُّحْكَمَةٌۭ وَذُكِرَ فِيهَا ٱلْقِتَالُ ۙ رَأَيْتَ ٱلَّذِينَ فِى قُلُوبِهِم مَّرَضٌۭ يَنظُرُونَ إِلَيْكَ نَظَرَ ٱلْمَغْشِىِّ عَلَيْهِ مِنَ ٱلْمَوْتِ ۖ فَأَوْلَىٰ لَهُمْ
ههندێک لهئیمانداران دهڵێن: خۆزگه سوورهتێک (جهنگ دژی کافران دههاتهخوارهوه)، کهچی کاتێک کهسوورهتێک بهروونی دادهبهزێت و باسی جهنگی تێدایه، ئهوهدهبینیت ئهوانهی لهدڵیاندا نهخۆشی باوهڕ لاوازی ودووڕوویی ههیه، چاویان ئهبڵهق دهبێت، سهیرت دهکهن وهکو کهسێک لهسهرهمهرگدا بێ هۆشی بهسهردا هاتبێت، جا باشتر وابوو....
طَاعَةٌۭ وَقَوْلٌۭ مَّعْرُوفٌۭ ۚ فَإِذَا عَزَمَ ٱلْأَمْرُ فَلَوْ صَدَقُوا۟ ٱللَّهَ لَكَانَ خَيْرًۭا لَّهُمْ
که گوێڕایهڵ بوونایه و قسهی جوان و بهجێیان بکردایه، جا کاتێک کار گهیشته قایمی و جهنگ بهرپابوو ئهگهر لهگهڵ خوادا ڕاست بوونایه، ئهوهچاکتر بوو بۆیان.
فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِن تَوَلَّيْتُمْ أَن تُفْسِدُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ وَتُقَطِّعُوٓا۟ أَرْحَامَكُمْ
ئایا ئێوه بهتهمان ئهگهر لهغهزا پشت ههڵبکهن یاخود دهسهڵاتتان کهوتهدهست، تۆوی ئاژاوهو فهساد و تاوان لهزهودا بچێنن و ههرچی پهیوهندی خزمایهتیش ههیه بیپچڕێنن و لهناوی بهرن؟!
أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ لَعَنَهُمُ ٱللَّهُ فَأَصَمَّهُمْ وَأَعْمَىٰٓ أَبْصَٰرَهُمْ
ئهو جۆره کهسانهئهوانهن کهخوا نهفرینی لێ کردوون و کهڕی کردوون کوێرایی هێناوه بهسهر چاویاندا (ڕاستیهکان نابینن)
أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ ٱلْقُرْءَانَ أَمْ عَلَىٰ قُلُوبٍ أَقْفَالُهَآ
ئایا ئهوهبۆچی ئهوانهوردبینی لهقورئاندا ناکهن و گوێی بۆ ناگرن؟! یان ئهوهیه دڵهکان لهئاستی ڕاستیدا قفڵ دراوه؟!
إِنَّ ٱلَّذِينَ ٱرْتَدُّوا۟ عَلَىٰٓ أَدْبَٰرِهِم مِّنۢ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ ٱلْهُدَى ۙ ٱلشَّيْطَٰنُ سَوَّلَ لَهُمْ وَأَمْلَىٰ لَهُمْ
بهڕاستی ئهوانهی پاشگهز بوونهوهو بهرهودوا گهڕانهوه، دوای ئهوهی ڕێگهی هیدایهت و ئیمانیان بۆ دهرکهوتبوو، ئهوانه شهیتان بهفێڵ و تهڵهکه تهماداری کرد بوون، بههیوای تهمهن درێژی و خۆشگوزهرانیش فریوی دهبوون.
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا۟ لِلَّذِينَ كَرِهُوا۟ مَا نَزَّلَ ٱللَّهُ سَنُطِيعُكُمْ فِى بَعْضِ ٱلْأَمْرِ ۖ وَٱللَّهُ يَعْلَمُ إِسْرَارَهُمْ
ئهو زاڵ بوونی شهیتانه بههۆی ئهوهوهبوو کهبهڕاستی دووڕووهکان دهیانوت بهوانهی کهداخ لهدڵ بوون بهرامبهر ئهوهی خوا دایبهزاندووه کهقورئانه: ئێمه لهمهودوا لهههندێک ههڵوێستدا بهقسهتان دهکهین، خوایش خۆی چاک ئاگادارهلهو نهێنی و پیلانانهی کهدهیشارنهوه.
فَكَيْفَ إِذَا تَوَفَّتْهُمُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَأَدْبَٰرَهُمْ
ئاخۆ حاڵیان چۆن بێت کهفریشتهکان لهکاتی گیان کێشانیاندا بهدهم و چاوو بهرهو پشتیاندا دهماڵن.
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمُ ٱتَّبَعُوا۟ مَآ أَسْخَطَ ٱللَّهَ وَكَرِهُوا۟ رِضْوَٰنَهُۥ فَأَحْبَطَ أَعْمَٰلَهُمْ
ئهو سووکایهتی سهرهمهرگهبۆیه بهسهریاندا دێت، چونکهئهوانهشوێنی ئهو شتانهکهوتبوون کهقین و خهشمی خوا دهبزوێنێت، ئهوانهبێزار بوون لهرهزامهندی خوا، خوایش کاروکردهوهیانی پووچ و بێ ئاکام کرد.
أَمْ حَسِبَ ٱلَّذِينَ فِى قُلُوبِهِم مَّرَضٌ أَن لَّن يُخْرِجَ ٱللَّهُ أَضْغَٰنَهُمْ
ئایا ئهوانهی کهدڵیان نهخۆشی دووڕویی تیادایه، وایانزانیووه خوا ههرگیز کینه و بوغزی دهروونیان ئاشرا ناکات؟!
وَلَوْ نَشَآءُ لَأَرَيْنَٰكَهُمْ فَلَعَرَفْتَهُم بِسِيمَٰهُمْ ۚ وَلَتَعْرِفَنَّهُمْ فِى لَحْنِ ٱلْقَوْلِ ۚ وَٱللَّهُ يَعْلَمُ أَعْمَٰلَكُمْ
خۆ ئهگهر بمانویستایه ئهوانهمان پیشان دهدات، ئهوکاتهبهرواڵهت دهتناسینهوه، سوێند بهخوا لهشێواز و ناوهرۆکی قسهو گوفتاریاندا دهیانناسیتهوه، خوا خۆیشی ئاگا و زانایه بهکاردهوهکانتان.
وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّىٰ نَعْلَمَ ٱلْمُجَٰهِدِينَ مِنكُمْ وَٱلصَّٰبِرِينَ وَنَبْلُوَا۟ أَخْبَارَكُمْ
سوێند بهخوا ئێمه دهتانخهینه بهر تاقیکردنهوه، تا لهجیهانی واقعدا تێکۆشهر و خۆگرانتان دهربکهوێت و ئاشکرا ببێت بۆمان، بۆ ئهوهش ههواڵی چالاکی ئێوهمان بێته دهست.
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَصَدُّوا۟ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَشَآقُّوا۟ ٱلرَّسُولَ مِنۢ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمُ ٱلْهُدَىٰ لَن يَضُرُّوا۟ ٱللَّهَ شَيْـًۭٔا وَسَيُحْبِطُ أَعْمَٰلَهُمْ
بهڕاستی ئهوانهی کهبێ باوهڕن و ڕێگه لهبڵاوکردنهوهی پهیامی خوا دهگرن دژایهتی ڕێبازی پێغهمبهر (صلى الله عليه وسلم) دهکهن، دوای ئهوهی ڕێبازی هیدایهت و ڕاستیان بۆ ڕوون بۆتهوه، ئا ئهوانهههرگیز ناتوانن زیان بهخواو ئاینی خوا بگهیهنن.... خوای گهورهش لهئایندهیهکی نزیکدا ههموو کاروکردهوهو پیلانیان پووچهڵ دهکاتهوه.
۞ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ أَطِيعُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُوا۟ ٱلرَّسُولَ وَلَا تُبْطِلُوٓا۟ أَعْمَٰلَكُمْ
ئهی ئهو کهسانهی ئیمان و باوهڕتان هێناوه! گوێڕایهڵی فهرمانی خواو فهرمانی پێغهمبهر بن، کاروکردهوهچاکهکانتان پووچ و بێ نرخ مهکهن، (به ڕووپامایی و خۆ بهزل زانین و پهشیمان بونهوهلهخێر ومنهت کردن و.... هتد)
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَصَدُّوا۟ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ ثُمَّ مَاتُوا۟ وَهُمْ كُفَّارٌۭ فَلَن يَغْفِرَ ٱللَّهُ لَهُمْ
بهڕاستی ئهوانهی کهبێ باوهڕ بوون و بهربهست و کۆسپیان دهخستهبهردهم ڕێبازی خوا، پاشان مردن لهکاتێکدا کهکافر بوون، ئهوهههرگیز خوا لێیان خۆش نابێت و چاوپۆشیان لێ ناکات.
فَلَا تَهِنُوا۟ وَتَدْعُوٓا۟ إِلَى ٱلسَّلْمِ وَأَنتُمُ ٱلْأَعْلَوْنَ وَٱللَّهُ مَعَكُمْ وَلَن يَتِرَكُمْ أَعْمَٰلَكُمْ
ئێوه سستی مهکهن و داوای ئاشتی پێش وهخت لهدوژمنان مهکهن، چونکهههر ئێوه سهرکهوتوو دهبن، دڵنیا بن کهخوایش لهگهڵتانه، کاروکردهوهتان بهزایه نادات و لێی کهم ناکاتهوه.
إِنَّمَا ٱلْحَيَوٰةُ ٱلدُّنْيَا لَعِبٌۭ وَلَهْوٌۭ ۚ وَإِن تُؤْمِنُوا۟ وَتَتَّقُوا۟ يُؤْتِكُمْ أُجُورَكُمْ وَلَا يَسْـَٔلْكُمْ أَمْوَٰلَكُمْ
بهڕاستی ژیانی دنیا تهنها بریتیه لهیاری و گهمهیهکی تهمهن کۆتا، جا ئهگهر باوهڕ بهێنن و پارێزکاربن، ئهوهخوا بهچاکی پاداشتان دهداتهوه، خوایش وهنهبێت داوای بهخشینی ههموو سامانتان لێ بکات.
إِن يَسْـَٔلْكُمُوهَا فَيُحْفِكُمْ تَبْخَلُوا۟ وَيُخْرِجْ أَضْغَٰنَكُمْ
خۆ ئهگهر داوای بهخشینی ههموو سامانتان لێ بکات و ئهرکێکی گران بخاتهسهرتان، ئهوهرهزیل و بهرچاو تهنگ دهبن، ههموو كینه و بوغزیشتان دهردههێنێت.
هَٰٓأَنتُمْ هَٰٓؤُلَآءِ تُدْعَوْنَ لِتُنفِقُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ فَمِنكُم مَّن يَبْخَلُ ۖ وَمَن يَبْخَلْ فَإِنَّمَا يَبْخَلُ عَن نَّفْسِهِۦ ۚ وَٱللَّهُ ٱلْغَنِىُّ وَأَنتُمُ ٱلْفُقَرَآءُ ۚ وَإِن تَتَوَلَّوْا۟ يَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ ثُمَّ لَا يَكُونُوٓا۟ أَمْثَٰلَكُم
ئا ئهوهتهئێوه بانگ دهکرێن تا بهخشینتان ههبێت لهپێناوی خوادا، کهچی ههتانهرهزیل و بهرچاو تهنگه، خۆ ئهوهی ڕهزیل و بهرچاو تهنگی ههبێت، ئهوهبێگومان ههر ڕهزیلی لهخۆی دهکات و زهرهر لهخۆی دهدات، چونکهههر خوا خۆی دهوڵهمهندو بێ نیازه، ههر ئێوهن ههژارو نهدارو کهمدهستن.. جا ئهگهر ئێوه پشت ههڵكهن لهم دین و بهرنامهیه، خوا كهسانی چاكتر له ئێوه دههێنێته مهیدان، كه به هیچ شێوهیهك له ئێوه ناچن و وهك ئێوه نابن.
Surah 48: Al-Fath — الفتح
إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًۭا مُّبِينًۭا
ئهی پێغهمبهر (صلى الله عليه وسلم) بهڕاستی ئێمه سهرکهوتنێکی ئاشکرامان پێبهخشیت (مهبهست ڕێکهوتنهکهی حودهیبیه یه کهلهنێوان پێغهمبهرو (صلى الله عليه وسلم) قوریشدا مۆرکرا، بهندهکانی ئهو پهیمانه لهرواڵهتدا زهرهری ئیمانداران بوو، بهڵام ههر ههمووی گهڕا بهخێرو سهربهرزی بۆیان.
لِّيَغْفِرَ لَكَ ٱللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِن ذَنۢبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ وَيُتِمَّ نِعْمَتَهُۥ عَلَيْكَ وَيَهْدِيَكَ صِرَٰطًۭا مُّسْتَقِيمًۭا
تا خوا لهههموو گوناهانی ڕابوردوو ئایندهشت خۆش ببێت و بهخشینهکانی لهسهرت تهواو بکات و بتخاتهسهر ڕێگهی ڕاست و دروست.
وَيَنصُرَكَ ٱللَّهُ نَصْرًا عَزِيزًا
تا بهو بۆنهیهوه خوا سهرکهوتنێکی بههێزو باڵات پێ ببهخشێت.
هُوَ ٱلَّذِىٓ أَنزَلَ ٱلسَّكِينَةَ فِى قُلُوبِ ٱلْمُؤْمِنِينَ لِيَزْدَادُوٓا۟ إِيمَٰنًۭا مَّعَ إِيمَٰنِهِمْ ۗ وَلِلَّهِ جُنُودُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًۭا
ههر ئهو خوایه خۆی ئارامی و هێمنی دابهزاندۆته سهر دڵی ئیمانداران، بۆ ئهوهی کهئیمانیان دامهزراوترو پتهوتر بکات، سهرهڕای ئیمانداری و خواناسیان ئیمانیان زیاد ببێت، بێگومان ههرچی سهربازانی ئاسمانهکان و زهوی ههیه ههر خوا خۆی خاوهنیانه، ههمیشه و بهردهوام خوای گهورهزانایه بهههموو شتێک و دانایه لهههموو کارێکدا.
لِّيُدْخِلَ ٱلْمُؤْمِنِينَ وَٱلْمُؤْمِنَٰتِ جَنَّٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا وَيُكَفِّرَ عَنْهُمْ سَيِّـَٔاتِهِمْ ۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عِندَ ٱللَّهِ فَوْزًا عَظِيمًۭا
ئهمهش ههموو بۆ ئهوهی، تا ئیمانداران لهپیاوان و لهئافرهتان بخاتهناو بهههشتێکهوه کهچهندهها ڕووبار بهژێر درهخت و بهبهردهم کۆشک و تهلارهکانیدا دهڕوات، هاوڕێ لهگهڵ ژیانی نهمریدا، ههروهها بۆ ئهوهی کهچاوپۆشی لهههڵه و گوناههکانیان بکات و ئهم بهڵێنه لهلایهن خواوهدهستکهوت و سهرفرازیهکی زۆر گهورهو بێ سنوورهبۆ ئیمانداران....
وَيُعَذِّبَ ٱلْمُنَٰفِقِينَ وَٱلْمُنَٰفِقَٰتِ وَٱلْمُشْرِكِينَ وَٱلْمُشْرِكَٰتِ ٱلظَّآنِّينَ بِٱللَّهِ ظَنَّ ٱلسَّوْءِ ۚ عَلَيْهِمْ دَآئِرَةُ ٱلسَّوْءِ ۖ وَغَضِبَ ٱللَّهُ عَلَيْهِمْ وَلَعَنَهُمْ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَهَنَّمَ ۖ وَسَآءَتْ مَصِيرًۭا
لهو لاشهوهئازار و ئهشکهنجهی دووڕو و موشریکهکان، چ پیاوانیان، چ ئافرهتانیان بدات، ئهوانهی کهتێکڕا، گومانی خراپیان دهربارهی خوا ههیه، ئهو گومانهخراپهیان ههر بۆ خۆیان دهگهرێتهوه، ئهوانهخوا نهفرهتی لێکردوون و دۆزهخی بۆ ئامادهکردوون، ئای که سهرهنجامێکی یهکجار سهخت و سامناکه.
وَلِلَّهِ جُنُودُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًا
ههرچی سهربازان ههیه لهئاسمانهکان و زهویدا، ههر خوا خۆی خاوهنیانه و لهژێر فهرمانی ئهودان، ههمیشه و بهردهوام ئهو خوایه باڵادهست و دانایه.
إِنَّآ أَرْسَلْنَٰكَ شَٰهِدًۭا وَمُبَشِّرًۭا وَنَذِيرًۭا
ئێمه تۆمان ڕهوانهکردووهئهی محمد (صلى الله عليه وسلم) کهشایهت و مژدهدهر و بهئاگاهێنهر بیت بۆ گرۆی ئادهمیزاد.
لِّتُؤْمِنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَتُعَزِّرُوهُ وَتُوَقِّرُوهُ وَتُسَبِّحُوهُ بُكْرَةًۭ وَأَصِيلًا
بۆ ئهوهی ئێوه باوهڕ بهێنن بهخواو پێغهمبهرهکهی و پشتیوانی لهپێغهمبهر بکهن و ڕێزی شایستهی خۆی لێ بگرن و تهسبیحات و ستایشی خوا بکهن لهبهرهبهیان و عهسراندا.
إِنَّ ٱلَّذِينَ يُبَايِعُونَكَ إِنَّمَا يُبَايِعُونَ ٱللَّهَ يَدُ ٱللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ ۚ فَمَن نَّكَثَ فَإِنَّمَا يَنكُثُ عَلَىٰ نَفْسِهِۦ ۖ وَمَنْ أَوْفَىٰ بِمَا عَٰهَدَ عَلَيْهُ ٱللَّهَ فَسَيُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًۭا
بێگومان ئهوانهی پهیمان دهدهنه تۆ ئهی محمد (صلى الله عليه وسلم) لهڕاستیدا ههر پهیمان بهخوا دهدهن.. دهستی پیرۆزو بهتوانای خوا لهسهر دهستیانهوهیه (بهپشتگیری و یارمهتی) جا ئهوهی پهیمانهکه بشکێنێت و لێی پاشگهز ببێتهوه، ئهوهلهسهر خۆی دهکهوێت، ئهوهش کهپیمانهکه دهباتهسهر و پاشگهز نابێتهوه لێی، خوای باڵادهست ئهجرو پاداشتی گهورهی پێدهبهخشێت (لهئاییندهدا).
سَيَقُولُ لَكَ ٱلْمُخَلَّفُونَ مِنَ ٱلْأَعْرَابِ شَغَلَتْنَآ أَمْوَٰلُنَا وَأَهْلُونَا فَٱسْتَغْفِرْ لَنَا ۚ يَقُولُونَ بِأَلْسِنَتِهِم مَّا لَيْسَ فِى قُلُوبِهِمْ ۚ قُلْ فَمَن يَمْلِكُ لَكُم مِّنَ ٱللَّهِ شَيْـًٔا إِنْ أَرَادَ بِكُمْ ضَرًّا أَوْ أَرَادَ بِكُمْ نَفْعًۢا ۚ بَلْ كَانَ ٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًۢا
ئهو عهرهبهکۆچهرییانهی لهرێکهوتنهکهی حودهیبیه بهجێمان و بهشداریان نهکرد کاتێک زانیان ئێوه بهرهو غهزای خهیبهر دهڕۆن کهخوا بهڵێنی سهرکهوتن و دهسکهوتهکانی جهنگی پێدابوون دێن بۆلات و دهڵێن: ماڵ و منداڵمان ئێمهی سهرقاڵ و خهریک کرد و کاتمان نهبوو بێین لهگهڵتان، لهبهر ئهوهداوای لێخۆش بوونمان بۆ بکهن لای خوا، ئهوهی بهزمان دهیڵێین لهدڵیاندا نی یه، پێیان بڵێ: باشه، کێ دهتوانێت بهری دهسهڵاتی خوا بگرێت، ئهگهر بیهوێت زیانێکتان پێ بگهیهنێت یان سوودو قازانجێکتان بۆ پێش بهێنێت، خۆ خوا بهتهواوی بهئاگایه لهکاروکردهوهکانتان.
بَلْ ظَنَنتُمْ أَن لَّن يَنقَلِبَ ٱلرَّسُولُ وَٱلْمُؤْمِنُونَ إِلَىٰٓ أَهْلِيهِمْ أَبَدًۭا وَزُيِّنَ ذَٰلِكَ فِى قُلُوبِكُمْ وَظَنَنتُمْ ظَنَّ ٱلسَّوْءِ وَكُنتُمْ قَوْمًۢا بُورًۭا
نهخێر پاساوو بههانهکهتان وانی یه، بهڵکو لهڕاستیدا ئێوه واگومانتان دهبرد ئیتر ههرگیز پێغهمبهرو باوهڕداران ناگهرێنهوه بۆ ناو کهسوکاریان و تیادهچن، ئهو گومان بردنهلهدڵ و دهروونتاندا ڕازاێنرابۆوه و چهسپی بوو، بهڕاستی گومانی خراپ و ناقوڵاتان بردوو، ئێوه ههمیشه هۆزو تاقمێکی بێ کهڵک و بێ خێرن.
وَمَن لَّمْ يُؤْمِنۢ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ فَإِنَّآ أَعْتَدْنَا لِلْكَٰفِرِينَ سَعِيرًۭا
ههرکهس باوهڕی بهخواو بهپێغهمبهری خوا نهبێت (ئایندهی سامناکه) بهڕاستی ئێمه سزای دۆزهخمان بۆ کافرو بێ باوهڕان ئامادهکردووه.
وَلِلَّهِ مُلْكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ يَغْفِرُ لِمَن يَشَآءُ وَيُعَذِّبُ مَن يَشَآءُ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورًۭا رَّحِيمًۭا
ههرچی له ئاسمان و زهویدا ههیه ههر خوا خۆی خاوهنیانه، لهههر كهسێك كه بیوێت خۆشدهبێت، وه سزای ههركهسێك بدات دهیدات، (ئهڵبهته ویستی خواش بۆ پاداشت یان سزای ههركهسێك بهگوێرهی شیاوو شایستهی خۆیهتی و لهوپهڕی دادگهریدایه)، چونكه خوا ههمیشه و بهردهوام لێ خۆش بووه و بهڕهحم و دلۆڤانه.
سَيَقُولُ ٱلْمُخَلَّفُونَ إِذَا ٱنطَلَقْتُمْ إِلَىٰ مَغَانِمَ لِتَأْخُذُوهَا ذَرُونَا نَتَّبِعْكُمْ ۖ يُرِيدُونَ أَن يُبَدِّلُوا۟ كَلَٰمَ ٱللَّهِ ۚ قُل لَّن تَتَّبِعُونَا كَذَٰلِكُمْ قَالَ ٱللَّهُ مِن قَبْلُ ۖ فَسَيَقُولُونَ بَلْ تَحْسُدُونَنَا ۚ بَلْ كَانُوا۟ لَا يَفْقَهُونَ إِلَّا قَلِيلًۭا
ئهوانهی خۆیان خسته دواوهو بهشداریان نهکرد لهرێکهوتنهکهدا، کاتێک بینیان ئێوه (بهرهو غهزای خهیبهر دهڕۆن) بۆ کۆکردنهوهی دهستکهوتهکان، وتیان: لێمان گهرێن شوێنتان کهوین... ئهمانهدهیانهوێت، ویست و فهرمانی خوا بگۆڕن، پێیان بڵێ: ئێوه ههرگیز شوێنمان ناکهون... چونکهخوایش ههواری فهرمووهو پێشتر ههروا بڕیاردراوه، کهچی ئهوان دهڵێن: نهخێر خوا ڕێگهی لهئێمه نهگرتووه، بهلکو ئێوه حهسوودیمان پێ دهبهن بۆیه نایهڵن بهشدار بین، (خوا دهفهرمووێت) نهخێر، حهسوودیتان پێ نابهن، بهڵکو ئهوانهکهمێک نهبێت لهفهرمانی خوا تێناگهن (تهنها چاویان بڕیوهته سامان و دهسکهوتهدنیاییهکان).
قُل لِّلْمُخَلَّفِينَ مِنَ ٱلْأَعْرَابِ سَتُدْعَوْنَ إِلَىٰ قَوْمٍ أُو۟لِى بَأْسٍۢ شَدِيدٍۢ تُقَٰتِلُونَهُمْ أَوْ يُسْلِمُونَ ۖ فَإِن تُطِيعُوا۟ يُؤْتِكُمُ ٱللَّهُ أَجْرًا حَسَنًۭا ۖ وَإِن تَتَوَلَّوْا۟ كَمَا تَوَلَّيْتُم مِّن قَبْلُ يُعَذِّبْكُمْ عَذَابًا أَلِيمًۭا
ئهی محمد (صلى الله عليه وسلم) بڵێ: بهوانهی کهسهرپێچیان کردووه، لهعهرهبهبیابان نشینهکان: ئێوه لهئایندهدا بانگ دهکرێن بۆ جهنگ لهگهڵ قهوم و هۆزێکدا کهئازاو جهنگاوهرن، ئهوسا یان دژیان دهجهنگن، یان خۆیان (لهئهنجامی بیرکردنهوه و تێڕوانیندا) بهبێ جهنگ موسڵمان و تهسلیم دهبن، جا ئهگهر فهرمانبهردار بن، خوا پاداشتی چاکتان پێدهبهخشێت، بهڵام ئهگهر پشت ههڵکهن وهکو ئهوسا و خۆتان بشارنهوهو سهرپێچی بکهن، سزایهکی بهئێشتان بۆ پێش دههێنێت.
لَّيْسَ عَلَى ٱلْأَعْمَىٰ حَرَجٌۭ وَلَا عَلَى ٱلْأَعْرَجِ حَرَجٌۭ وَلَا عَلَى ٱلْمَرِيضِ حَرَجٌۭ ۗ وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ يُدْخِلْهُ جَنَّٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ ۖ وَمَن يَتَوَلَّ يُعَذِّبْهُ عَذَابًا أَلِيمًۭا
ئهو کهسهی کوێره یان نهخۆشه، گوناهبار نابێت (ئهگهر لهغهزادا بهشداری نهکات) ئهوهی کهفهرمانبهرداری خواو پێغهمبهرهکهی بکات، دهیخاته باخهکانی بهههشتهوهکهچهندهها ڕووبار بهژێر درهخت و کۆشکهکانیاندا دهڕوات، ئهو کهسهش کهپشت ههڵکات، خوای گهورهسزای بهئێش و ئازاری دهدات.
۞ لَّقَدْ رَضِىَ ٱللَّهُ عَنِ ٱلْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ ٱلشَّجَرَةِ فَعَلِمَ مَا فِى قُلُوبِهِمْ فَأَنزَلَ ٱلسَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ وَأَثَٰبَهُمْ فَتْحًۭا قَرِيبًۭا
سوێند بهخوا بهڕاستی خوا ڕازیی بووهلهو باوهڕدارانهی کاتێک پهیمانیان له گهڵدا بهستیت لهژێر درهختهکهدا خوا خۆیشی ئاگادار بوو بهوهی لهدڵهکانیاندا ههیه (لهنیاز پاکی و دڵسۆزی) ههر بۆیه ئارامی و هێمنی و ئاسودهیی دابهزاندهسهریان و پاداشتی بهمژدهی سهرکهوتنێکی نزێک دانهوه.
وَمَغَانِمَ كَثِيرَةًۭ يَأْخُذُونَهَا ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًۭا
ههروهها بهڵێنی چهندین دهستکهوتی زۆری پێدان، کهلهئایندهدا دهستیان دهکهوێت و وهری دهگرن، خوا ههمیشهو بهردهوام باڵادهسته بهسهر خوانهناسهکانداو دانایه و دهزانێت چ کاتێک ئیمانداران سهر دهخات.
وَعَدَكُمُ ٱللَّهُ مَغَانِمَ كَثِيرَةًۭ تَأْخُذُونَهَا فَعَجَّلَ لَكُمْ هَٰذِهِۦ وَكَفَّ أَيْدِىَ ٱلنَّاسِ عَنكُمْ وَلِتَكُونَ ءَايَةًۭ لِّلْمُؤْمِنِينَ وَيَهْدِيَكُمْ صِرَٰطًۭا مُّسْتَقِيمًۭا
خوا بهڵێنی دهسکهوتی زۆری پێداون، لهئایندهدا دهستتان دهکهوێت و وهری دهگرن، بهڵام جارێ ئێستا ههرئهوهی پێ بهخشیوون (مهبهست دهستکهوتهکانی خهیبهره) دهستی خهڵکیشی لێ کۆتاکردن (مهبهست قوڕهیشه کهبههۆی ڕێکهوتنهکهی حودهیبییهوه خوای گهورهلهبهگژاچوونی موسوڵمانان دهستی بهستنهوه)، تا ئهم دهستکهوت و سهرکهوتنهببێته نیشانه و بهڵگهیهکی بههێز بۆ ئیمانداران (کهخوا یاوهرو پشتیوانیانه) ههروهها ڕێنموویتان بکات بۆ ڕێبازی ڕاست و دروست (لهبهرهو پێش بردنی بانگهوازدا).
وَأُخْرَىٰ لَمْ تَقْدِرُوا۟ عَلَيْهَا قَدْ أَحَاطَ ٱللَّهُ بِهَا ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرًۭا
چهندین دهستکهوتی تریشیان ههیه کهئێستا دهستتان بهسهریدا نهڕۆیشتووه، بهڕاستی خوا خۆی چاک بهو دهسکهوتانهدهزانێت کهبهڕێوهیه بۆتان، ههمیشه و بهردهوام خوا دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه.
وَلَوْ قَٰتَلَكُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَوَلَّوُا۟ ٱلْأَدْبَٰرَ ثُمَّ لَا يَجِدُونَ وَلِيًّۭا وَلَا نَصِيرًۭا
خۆ ئهگهر ئهوانهی بێ باوهڕ بوون دژی ئێوه جهنگیان بهرپا بکردایه، ئهوهدهشکان و ههڵدههاتن، پاشان دۆست و پشتگیرێکیان نهدهبوو.
سُنَّةَ ٱللَّهِ ٱلَّتِى قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلُ ۖ وَلَن تَجِدَ لِسُنَّةِ ٱللَّهِ تَبْدِيلًۭا
(شکست و ههڵاتنی کافران لهجهنگی موسوڵماناندا) ههردهم بهرنامهو یاسای خوا بهڕاستی ههروا بووهلهزوهوه، ههرگیز نابینیت بهرنامهو یاسای خوا گۆڕانی بهسهردا بێت.
وَهُوَ ٱلَّذِى كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُم بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنۢ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرًا
ههر ئهو خوایه دهستی بێ باوهڕانی لهئێوه بهستهوه (نهیهێشت جهنگ ببێت)، دوای ئهوهی ئێوهی زاڵ کرد بهسهریاندا لهناو جهرگهی مهککهدا، خوا ههمیشهو بهردهوام بینایه بهوهی کهدهیكهن.
هُمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَصَدُّوكُمْ عَنِ ٱلْمَسْجِدِ ٱلْحَرَامِ وَٱلْهَدْىَ مَعْكُوفًا أَن يَبْلُغَ مَحِلَّهُۥ ۚ وَلَوْلَا رِجَالٌۭ مُّؤْمِنُونَ وَنِسَآءٌۭ مُّؤْمِنَٰتٌۭ لَّمْ تَعْلَمُوهُمْ أَن تَطَـُٔوهُمْ فَتُصِيبَكُم مِّنْهُم مَّعَرَّةٌۢ بِغَيْرِ عِلْمٍۢ ۖ لِّيُدْخِلَ ٱللَّهُ فِى رَحْمَتِهِۦ مَن يَشَآءُ ۚ لَوْ تَزَيَّلُوا۟ لَعَذَّبْنَا ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ مِنْهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا
ئهو خراپهکارانهئهوانهن کهبێ باوهڕ بوون و ڕێگهشیان لێ گرتن بگهنهکهعبهی پیرۆزو نهیانهێشت ئهو مهڕوماڵاتهی کهگل درابوونهوهبۆ قوربانی بگاتهجێی خۆی، خۆ ئهگهر لهبهر ئهو پیاوو ئافرهتانهموسوڵمانانه نهبوایه کهنهتاندهناسین پێشێلتان دهکردن (لهناو شاری مهککهدا بوون و هێشتا کۆچیان نهکردبوو)، بههۆی ئهوهوهعهیب و عارو باری گرانتان تووش دهبوو لێیانهوه بێ ئهوهی بزانن، (ئهگهر لهبهر ئهوهنهبووایه مۆڵهتی ئێوهمان دهدا بۆ کوشتنیان)، ئهمهش بۆ ئهوهی خوای پهروهردیگار ئهو کهسانهی دهیهوێت و شایستهن بخاتهژێر سایهی سۆزو بهزهیی خۆیهوه، خۆ ئهگهر موسڵمان لهکافران جیابوونایه لهمهککهدا، بێگومان ئێمه بهدهستی ئێوه سزای بهسۆی بێ باوهڕانمان دهدا.
إِذْ جَعَلَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ فِى قُلُوبِهِمُ ٱلْحَمِيَّةَ حَمِيَّةَ ٱلْجَٰهِلِيَّةِ فَأَنزَلَ ٱللَّهُ سَكِينَتَهُۥ عَلَىٰ رَسُولِهِۦ وَعَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ وَأَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ ٱلتَّقْوَىٰ وَكَانُوٓا۟ أَحَقَّ بِهَا وَأَهْلَهَا ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمًۭا
سزای ئهوانهی کهبێ باوهڕ بوون لهبهر ئهوهیه دهمارگیریان خستۆته ناو دڵ و دهروونیی خۆیانهوه، کهدهمارگیریی نهفامی یه، جا خوا ئارامی و ئاسودهیی دابهزاندهسهر پێغهمبهرهکهی و سهر ئیمانداران (ئیتر دڵخۆشن بهرێکهوتنهکه و دهرهنجامهکانی) خوای گهورهش پابهندی خواناسی و پارێزکاری کردن، ئهوان شایستهی ئهو بههرهیهن و مهردی ئهو ڕێزهن... دڵنیابن ههمیشه و بهردهوام خوا بهههموو شتێک زانا و ئاگایه.
لَّقَدْ صَدَقَ ٱللَّهُ رَسُولَهُ ٱلرُّءْيَا بِٱلْحَقِّ ۖ لَتَدْخُلُنَّ ٱلْمَسْجِدَ ٱلْحَرَامَ إِن شَآءَ ٱللَّهُ ءَامِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُءُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لَا تَخَافُونَ ۖ فَعَلِمَ مَا لَمْ تَعْلَمُوا۟ فَجَعَلَ مِن دُونِ ذَٰلِكَ فَتْحًۭا قَرِيبًا
سوێند بهخوا بێگومان خوا خهونی پێغهمبهرهکهی بهڕاستی و وهک خۆی هێناوهته دی کهدهفهرموێت: بهم زووانهئێوه بهههموو ئارامی و ئاسوودهییهکهوه بهویستی خوا دهچنهناو کهعبهی پیرۆزهوه، (عهمرهبهجێدههێنن) سهرهتان دهتاشن یان کورتی دهکهنهوهبێ ئهوهی ترس و بیمتان لهکهس ههبێت، جا ئهوهی نهتانزانیووه خوا دهیزانی، کهجگهلهم سهرکهوتنهسهرکهوتنێکی نزیکی تری بۆ بڕیارداون و پێتان دهبهخشێت (کهغهزای خهیبهره)....
هُوَ ٱلَّذِىٓ أَرْسَلَ رَسُولَهُۥ بِٱلْهُدَىٰ وَدِينِ ٱلْحَقِّ لِيُظْهِرَهُۥ عَلَى ٱلدِّينِ كُلِّهِۦ ۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدًۭا
خوا ئهو زاتهیه کهپێغهمبهری خۆی ڕهوانهکردووه، هاوڕێ لهگهڵ ڕێنموویی و پهیامی ڕاست و دروستدا، بۆ ئهوهی زاڵی بکات بهسهر ههموو پهیام و بهرنامهیهکی تردا، خوا خۆیشی بهسه، بۆ شایهتدان و ئاشکرا کردنی ئهو ڕاستی یه.
مُّحَمَّدٌۭ رَّسُولُ ٱللَّهِ ۚ وَٱلَّذِينَ مَعَهُۥٓ أَشِدَّآءُ عَلَى ٱلْكُفَّارِ رُحَمَآءُ بَيْنَهُمْ ۖ تَرَىٰهُمْ رُكَّعًۭا سُجَّدًۭا يَبْتَغُونَ فَضْلًۭا مِّنَ ٱللَّهِ وَرِضْوَٰنًۭا ۖ سِيمَاهُمْ فِى وُجُوهِهِم مِّنْ أَثَرِ ٱلسُّجُودِ ۚ ذَٰلِكَ مَثَلُهُمْ فِى ٱلتَّوْرَىٰةِ ۚ وَمَثَلُهُمْ فِى ٱلْإِنجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْـَٔهُۥ فَـَٔازَرَهُۥ فَٱسْتَغْلَظَ فَٱسْتَوَىٰ عَلَىٰ سُوقِهِۦ يُعْجِبُ ٱلزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ ٱلْكُفَّارَ ۗ وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ مِنْهُم مَّغْفِرَةًۭ وَأَجْرًا عَظِيمًۢا
محمد (صلى الله عليه وسلم) ڕهوانهکراوی خوایه، ئهوانهش کهلهخزمهتیدان و شوێنی کهوتوون توند و تیژن بهرامبهر بێ باوهڕان و بهبهزهیی و میهرهبانن لهنێوان خۆیاندا، دهیانبینیت سهرگهرمی نوێژ و خواپهرستین، کڕنۆش و سوژدهدهبهن، ههردهم ئاواتیان بهدهست هێنانی ڕهزامهندی و پایه بهرزی یه لهلای خوا، نیشانهی چاکی و پاکییان لهناوچهوانیاندا دیاریهو دهدرهوشێتهوه لهئهنجامی سوژدهبردن و خوا پهرستییاندا، جا ئهو بهڕێزانه ئهوهنموونهو پێناسهیانه لهتهوراتدا، نموونهو پێناسهشیان لهئینجیلیشدا وهک ڕوهکێک وایه کهلهسهرهتاوهچهکهرهبکات، جا چهکهرهکهی بههێز کردبێت، پاشان ئهستوور ببێت و ڕابوهستێت لهسهر قهدهکهی، ئهوهندهزوو پێ بگات کشتیارهکان سهرسام بکات و پێیان سهیر بێت: چۆن وا پێگهیی؟! چۆن ئاوا خۆی گرت؟! ئهم پێناسهیه بۆ ئهوهیه خوا کافران داخ لهدڵ بکات، جا خوای بهدهسهڵات بهڵێنی بهوانهداوهکهباوهڕیان هێناوه و کردهوهچاکهکانیان ئهنجام داوهلهوان: کهلێخۆشبوون و پاداشتی گهورهو بێ سنووریان پێببهخشێت.
Surah 49: Al-Hujurat — الحجرات
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تُقَدِّمُوا۟ بَيْنَ يَدَىِ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ ۖ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌۭ
ئهی ئهو کهسانهی باوهڕتان هێناوه پێشی خواو پێغهمبهری خوا مهکهون لهبڕیار و پێشنیاردا لهخوا بترسن و پارێزکاربن، چونکهبهڕاستی خوا بیسهره بهگوفتارتان، زانایه بهنیازو نهێنیهکانتان.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَرْفَعُوٓا۟ أَصْوَٰتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ ٱلنَّبِىِّ وَلَا تَجْهَرُوا۟ لَهُۥ بِٱلْقَوْلِ كَجَهْرِ بَعْضِكُمْ لِبَعْضٍ أَن تَحْبَطَ أَعْمَٰلُكُمْ وَأَنتُمْ لَا تَشْعُرُونَ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه، دهنگتان بهسهر دهنگی پێغهمبهر (صلى الله عليه وسلم) بهرز مهکهنهوهلهکاتی گفتو گۆدا، قسهبێ پهردهمهکهن لهخزمهتیدا، نهوهکو کردهوهکانتان پووچ بێتهوه و ههستیشی پێ نهکهن.
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَغُضُّونَ أَصْوَٰتَهُمْ عِندَ رَسُولِ ٱللَّهِ أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ ٱمْتَحَنَ ٱللَّهُ قُلُوبَهُمْ لِلتَّقْوَىٰ ۚ لَهُم مَّغْفِرَةٌۭ وَأَجْرٌ عَظِيمٌ
بهڕاستی ئهوانهی کهدهنگیان هێواش دهکهنهوهلهخزمهت پێغهمبهری خوادا، ئهوانهئهو کهسانهن کهخوای گهورهدڵهکانیانی زاخاو داوهبۆ تهقواو خواناسین، ئهوانهلێ خۆشبوون و پاداشتی گهورهو گرانبهها بۆیان ئامادهیه.
إِنَّ ٱلَّذِينَ يُنَادُونَكَ مِن وَرَآءِ ٱلْحُجُرَٰتِ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ
بهڕاستی ئهوانهی لهدهرهوهی ژوورهکان بانگت دهکهن، ئهوانهزۆربهیان نهفامن و ژیری وهرناگرن (چونکهرهوشتی کۆمهڵایهتی دروستیان لهو بوارهدا ڕهچاو نهکردووه).5. وَڵوْ ڕَنَّهُمْ ێَبَرُوا حَتَّى تَخْرُجَ إِڵیْهِمْ ڵكَانَ خَیْرًا لَّهُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ ڕَّحِیمٌ: خۆ ئهگهر ئهوانهخۆگربوونایه، تا دهچویته دهرهوهبۆ لایان، ئهوهچاکتر و ڕهواتر بوو بۆیان خوا لێخۆشبوو میهرهبانه، (دهکرێت ئهم چوار ئایهته ڕێنموویی بێت بۆ سهرجهم ئیمانداران، تا ڕێزی پێشهواکانیان بگرن).
وَلَوْ أَنَّهُمْ صَبَرُوا۟ حَتَّىٰ تَخْرُجَ إِلَيْهِمْ لَكَانَ خَيْرًۭا لَّهُمْ ۚ وَٱللَّهُ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ
خۆ ئهگهر ئهوانهخۆگربوونایه، تا دهچویته دهرهوهبۆ لایان، ئهوهچاکتر و ڕهواتر بوو بۆیان خوا لێخۆشبوو میهرهبانه، (دهکرێت ئهم چوار ئایهته ڕێنموویی بێت بۆ سهرجهم ئیمانداران، تا ڕێزی پێشهواکانیان بگرن).
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِن جَآءَكُمْ فَاسِقٌۢ بِنَبَإٍۢ فَتَبَيَّنُوٓا۟ أَن تُصِيبُوا۟ قَوْمًۢا بِجَهَٰلَةٍۢ فَتُصْبِحُوا۟ عَلَىٰ مَا فَعَلْتُمْ نَٰدِمِينَ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناون ئهگهر کهسێکی متمانهپێ نهکراو ههواڵێکی گرنگی بۆ هێنان، خێرا بڕوای پێ مهکهن، بهڵکو سهرنج بدهن، لێی بکۆڵنهوه تا بۆتان ڕوون دهبێتهوه، نهوهکو ئازارو ناخۆشی و گیروگرفت بۆ خهڵکی دروست بکهن بهنهزانی، جا دوای پهشیمان ببنهوهلهو کارهی کهپێی ههستاون.
وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ ٱللَّهِ ۚ لَوْ يُطِيعُكُمْ فِى كَثِيرٍۢ مِّنَ ٱلْأَمْرِ لَعَنِتُّمْ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ ٱلْإِيمَٰنَ وَزَيَّنَهُۥ فِى قُلُوبِكُمْ وَكَرَّهَ إِلَيْكُمُ ٱلْكُفْرَ وَٱلْفُسُوقَ وَٱلْعِصْيَانَ ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلرَّٰشِدُونَ
ئێوه دڵنیابن و بزانن کهپێغهمبهری خوا لهناوتاندایه (پرس و ڕای پێ بکهن) زۆر شت ههیه ئهگهر ئهو، بهڕای ئێوهی بکردایه تووشی گیروگرفت و ناخۆشی دهبوون... بهڵام خوا ئیمان و باوهڕی لهلا خۆشهویست کردوون و لهدڵ و دهرونتاندا ڕازاندویهتیهوه... لهو لهیشهوه کوفرو بێ باوهڕی وگوناهوو یاخی بوون لهفهرمانی خوای لا تاڵ و ناشیرین کردوون، ئا ئهوانهههر خۆیان ڕێگهی ژیری و سهرفرازیان گرتۆتهبهر.
فَضْلًۭا مِّنَ ٱللَّهِ وَنِعْمَةًۭ ۚ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌۭ
ئهمهش خۆی ڕێزو بهخششێکی تایبهتی و نازو نیعمهتێکه لهلایهن خواوهپێیان دراوه، خوایش زاناو داناو کاربهجێیه.
وَإِن طَآئِفَتَانِ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ ٱقْتَتَلُوا۟ فَأَصْلِحُوا۟ بَيْنَهُمَا ۖ فَإِنۢ بَغَتْ إِحْدَىٰهُمَا عَلَى ٱلْأُخْرَىٰ فَقَٰتِلُوا۟ ٱلَّتِى تَبْغِى حَتَّىٰ تَفِىٓءَ إِلَىٰٓ أَمْرِ ٱللَّهِ ۚ فَإِن فَآءَتْ فَأَصْلِحُوا۟ بَيْنَهُمَا بِٱلْعَدْلِ وَأَقْسِطُوٓا۟ ۖ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلْمُقْسِطِينَ
ئهگهر دوو دهسته، یان دوو تاقم لهموسوڵمانان بوو بهشهڕیان، ئهوهدهستبهجێ ههوڵ بدهن ڕێکیان بخهن و ئاشتیان بکهنهوه، خۆ ئهگهر لایهکیان ههر دهستدرێژی دهکردهسهر لاکهی تر، ئهوا ئێوه بهگژ ئهوهیاندا بچن کهستهم و دهستدرێژی دهکات،، ههتا دهگهڕێتهوه بۆ فهرمانی خوا... جا گهر لایهنه سهرکهشهکهبۆ فهرمانی خوا سهری دانهواند، ئهوهئێوه ناوبژیوانێکی دادگهرانهلهنێوانیاندا بکهن و دادپهروهری ئهنجام بدهن، چونکهبهڕاستی خوا ئهوانهی خۆش دهوێت کهدادپهروهری ئهنجام دهدهن.
إِنَّمَا ٱلْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌۭ فَأَصْلِحُوا۟ بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ
لهڕاستیدا ههر ئیمانداران برای یهکن، کهواتهههرکاتێک لهنێوان دوو براتاندا ناکۆکی پهیدا بوو، ئێوه نێوانیان چاک بکهن و ئاشتیان بكهنهوه، ههمیشه لهخوا بترسن و پارێزکار بن، بۆ ئهوهی ڕهحمتان پێ بکرێت.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا يَسْخَرْ قَوْمٌۭ مِّن قَوْمٍ عَسَىٰٓ أَن يَكُونُوا۟ خَيْرًۭا مِّنْهُمْ وَلَا نِسَآءٌۭ مِّن نِّسَآءٍ عَسَىٰٓ أَن يَكُنَّ خَيْرًۭا مِّنْهُنَّ ۖ وَلَا تَلْمِزُوٓا۟ أَنفُسَكُمْ وَلَا تَنَابَزُوا۟ بِٱلْأَلْقَٰبِ ۖ بِئْسَ ٱلِٱسْمُ ٱلْفُسُوقُ بَعْدَ ٱلْإِيمَٰنِ ۚ وَمَن لَّمْ يَتُبْ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّٰلِمُونَ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه! هیچ کهس و هیچ هۆزێک گاڵته بهکهس و هۆزێکی تر نهکات و زهلیلی نهکات، چونکهلهوانهیه ئهوان چاکتر بن لهمان، ژنانیش بهگاڵته بهیهک نهکهن و یهکتر زهلیل نهکهن، چونکهلهوانهیه ئهمان لهوان چاکتر بن... سووکایهتی بهخۆتان مهکهن و یهکتری عهیبدار مهکهن (چونکهسووکایهتی بهیهکتر سووکایهتی یه بهخۆتان) ههروهها ناوو ناتۆرهی ناشیرین بۆ یهکتر دامهتاشن، ئای کهچهند ناشیرینه ناوو ناتۆرهی خراپ لهدوای باوهڕهێنان و موسڵمان بوون، ئهوهش تهوبهی نهکردبێت و پهشیمان نهبووبێتهووه لهگوناههکانی، جا ئهو جۆره کهسانهههر ستهمکارن.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱجْتَنِبُوا۟ كَثِيرًۭا مِّنَ ٱلظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ ٱلظَّنِّ إِثْمٌۭ ۖ وَلَا تَجَسَّسُوا۟ وَلَا يَغْتَب بَّعْضُكُم بَعْضًا ۚ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَن يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًۭا فَكَرِهْتُمُوهُ ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ تَوَّابٌۭ رَّحِيمٌۭ
ئهی ئهو کهسانهی باوهڕتان هێناوه، خۆتان زۆر بپارێزن لهگومانی خراپ، لهڕاستیدا ههندێ لهو گومانانه گوناهو تاوانن (بۆیه حهق وایه لهههموو گومانێک خۆپارێزبین) بهشوێن کهمو کووڕیی و عهیب و عاری یهکتردا مهگهڕێن و سیخوڕی مهکهن و لهپاش ملهباسی یهکتری بهخراپ مهبهن، ئایا کهستان خۆشی دێت لهوهی گۆشتی برای خۆی بهمردوویی بخوات؟! دیاره کاری واتان زۆر پێ سهخت و ناخۆشه، دهی کهواتهلهخوا بترسن و پارێزگار بن، چونکهبهڕاستی خوا گهڕانهوهی خهڵکی وهردهگرێت و میهرهبانه بۆتان.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَٰكُم مِّن ذَكَرٍۢ وَأُنثَىٰ وَجَعَلْنَٰكُمْ شُعُوبًۭا وَقَبَآئِلَ لِتَعَارَفُوٓا۟ ۚ إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ ٱللَّهِ أَتْقَىٰكُمْ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌۭ
ئهی خهڵکینه بێگومان ئێمه ههمووتانمان لهنێرو مێیهک دروستکردووه (کهباوکهئادهم و دایکه حهوایه) و کردوومانن بهچهندهها گهل و تیره و هۆزی جۆربهجۆر، تا یهکتر بناسن و پهیوهندیتان خۆش بێت بهیهکهوه... بهڕاستی بهڕێزترینتان لای خوا ئهو کهسانهتان کهزۆرتر لهخواترسهو فهرمانبهرداری خوایه، بێگومان خوا زاناو ئاگایه بهههمووان.
۞ قَالَتِ ٱلْأَعْرَابُ ءَامَنَّا ۖ قُل لَّمْ تُؤْمِنُوا۟ وَلَٰكِن قُولُوٓا۟ أَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلِ ٱلْإِيمَٰنُ فِى قُلُوبِكُمْ ۖ وَإِن تُطِيعُوا۟ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ لَا يَلِتْكُم مِّنْ أَعْمَٰلِكُمْ شَيْـًٔا ۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌ
ههندێک لهبیابان نشینه عهرهبهکان وتیان: باوهڕمان هێناو و موسڵمانین، پێیان بڵێ: نهخێر، باوهڕتان نههێناوه، بهڵام بڵێن: بهناچاری موسوڵمان بووین، هێشتا باوهڕ نهچۆته ناو دڵهکانتانهوه و تیایدا جێگیر نهبووه (چاوهڕێ دهکرێت کهباوهڕ بهێنن)، خۆ ئهگهر بهڕاستی ئێوه گوێڕایهڵی فهرمانی خواو پێغهمبهری خوا بن، ئهوهخوای گهورهلهپاداشتی چاکهکانتان هیچ کهم ناکاتهوه، چونکهبهڕاستی خوا لێخۆشبوو میهرهبانه.
إِنَّمَا ٱلْمُؤْمِنُونَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُوا۟ وَجَٰهَدُوا۟ بِأَمْوَٰلِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلصَّٰدِقُونَ
بێگومان ئیماندارانی ڕاست ئهوانهن کهباوهڕیان بهخواو پێغهمبهری خوا هێناوه و پاشان نهکهوتوونهتههیچ گومان و دوودڵیهکهوه، بهخۆیان و سهرو ماڵیشیانهوه تێکۆشاون لهپێناوی ئاینی خوادا، تهنها ئا ئهوانهڕاستن.
قُلْ أَتُعَلِّمُونَ ٱللَّهَ بِدِينِكُمْ وَٱللَّهُ يَعْلَمُ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۚ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌۭ
ئهی محمد (صلى الله عليه وسلم) بڵێ: ئایا ئێوه خوای گهورهلهئاینی خۆتان ئاگادار دهکهن و پێی ڕادهگهیهنن، له حاڵێکدا خوا زانایه بهههرچی لهئاسمانهکان و زهویدا ههیه، خوا بهههموو شتێک زاناو ئاگاداره؟!
يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا۟ ۖ قُل لَّا تَمُنُّوا۟ عَلَىَّ إِسْلَٰمَكُم ۖ بَلِ ٱللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَدَىٰكُمْ لِلْإِيمَٰنِ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ
ئهوانهمنهت دهکهن بهسهر تۆدا کهگوایه موسڵمان بوون، پێیان بڵێ: منهت مهکهن بهسهرمدا لهسهر موسڵمان بوونهکهتان، بهڵکو خوا منهت دهکات بهسهر ئێوهدا کههیدایهتی داون بۆ ئیمان و باوهڕ ئهگهر ئێوه ڕاستگۆن.
إِنَّ ٱللَّهَ يَعْلَمُ غَيْبَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ وَٱللَّهُ بَصِيرٌۢ بِمَا تَعْمَلُونَ
بێگومان خوا نهێنی و شاراوهکانی ئاسمان و زهوی دهزانێت، ههروهها خوای گهورهبینایه بهههموو ئهو کردهوانهی کهئهنجانی دهدهن.
Surah 50: Qaf — ق
قٓ ۚ وَٱلْقُرْءَانِ ٱلْمَجِيدِ
چهند پیتێک لهسهرهتای ههندێ لهسوورهتهکانی قورئاندا هاتوون ژمارهیان (14) پیته، نیوهی کۆی پیتهکانی زمانی عهرهبین، بۆ سهلماندنی (اعجاز) و مهزنی و گرنگی قورئان کهلهتوانای هیچ کهسدانیه بهو پیتانه کتێبێکی ئاوا بێوێنه دابنێت بهرادهیهک ههتا ههموو گرۆی ئادهمیزاد و پهری کۆ ببنهوهبۆ ئهو مهبهسته، بێگومان چهندهها نهێنی تریشی تیایه، زاناکان لهههندێکی دواون، ههندێکیشیان وتویانه: ههر خوا خۆی زانایه بهنهێنی ئهو پیتانه. سوێند بهم قورئانه کهخاوهنی ڕێز و شکۆمهندی یه (تۆ ئهی محمد (صلى الله عليه وسلم) نێردراوی لهلایه خواوه)
بَلْ عَجِبُوٓا۟ أَن جَآءَهُم مُّنذِرٌۭ مِّنْهُمْ فَقَالَ ٱلْكَٰفِرُونَ هَٰذَا شَىْءٌ عَجِيبٌ
خهڵکی، باوهڕیان نهکرد، بهڵکو سهرسام بوون لهوهی کهیهکێک لهخۆیان نێردراوه تادایان بچڵهکێنێت و بێداریان بکاتهوه، جا کافران وتیان: ئهمهشتێکی سهیرو سهرسوڕهێنهره، بۆیه وتیان:
أَءِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًۭا ۖ ذَٰلِكَ رَجْعٌۢ بَعِيدٌۭ
ئایا کاتێک مردین و بووینه خاک زیندوو دهبینهوه؟! دوای مردن گهڕانهوه ئهستهمه! (پهروهردیگاریش لهوهڵامیاندا دهفهرموێت):
قَدْ عَلِمْنَا مَا تَنقُصُ ٱلْأَرْضُ مِنْهُمْ ۖ وَعِندَنَا كِتَٰبٌ حَفِيظٌۢ
بهڕاستی ئێمه زانیوومانه کاتێک کهمردن، زهوی چۆن بهرهبهرهلاشهیان دادهڕزێنێت و دهیکاتهوه بهخاک، ئێمه تۆمارگهی تایبهتیمان ههیه، کهههموو شتێکی تێدا تۆماره و هیچ شتێک لهبارنی ئهوانهوهلهئێمه شاراوهو بزر نیه.
بَلْ كَذَّبُوا۟ بِٱلْحَقِّ لَمَّا جَآءَهُمْ فَهُمْ فِىٓ أَمْرٍۢ مَّرِيجٍ
بهڵام ئهمانهدژی ڕاستین و بڕوایان پێ نههێناوهکاتێک بۆیان هات، بههۆی ئهوهوهئهوانهلهسهرگهردانی و سهرلێشێواوییهکی ئاڵۆزدا دهژین (ههر ڕۆژهی قسهیهک دهکهن).
أَفَلَمْ يَنظُرُوٓا۟ إِلَى ٱلسَّمَآءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْنَٰهَا وَزَيَّنَّٰهَا وَمَا لَهَا مِن فُرُوجٍۢ
ئایا ورد نهبوونهتهوهلهو ئاسمانهی کهبهراسهریانهوهیه: چۆنمان دروست کردووهو ڕازاندوومانهتهوهبهجۆرێک هیچ کهم و کووڕی و کهلێنێکی تێدا نی یه؟!
وَٱلْأَرْضَ مَدَدْنَٰهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَٰسِىَ وَأَنۢبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوْجٍۭ بَهِيجٍۢ
ههروهها زهویمان ڕاخستووهو بڵاومان کردۆتهوه و کژو کێومان لهسهری دامهزراندووهو لهههموو جۆره ڕوهکێکی جوان و ڕازاوهمان تیادا ڕواندووه.
تَبْصِرَةًۭ وَذِكْرَىٰ لِكُلِّ عَبْدٍۢ مُّنِيبٍۢ
ئهمانهههر ههمووی بۆ ڕۆشنکردنهوهی دڵ و یادخستنهوهیه بۆ ههموو ئهو بهندانهی کهبهلای ئێمهدا دێنهوه و ڕهزامهندی ئێمهیان مهبهسته.
وَنَزَّلْنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۭ مُّبَٰرَكًۭا فَأَنۢبَتْنَا بِهِۦ جَنَّٰتٍۢ وَحَبَّ ٱلْحَصِيدِ
لهئاسمانهوهئاوێکی بهپیت و بهرهکهتمان ههردهم دابهزاندووهجا بههۆی ئهوهوهچهندهها باخ و دانهوێڵهی ئهو کشتوکاڵانهی کهدرهو دهکرێن ئهروێنین.
وَٱلنَّخْلَ بَاسِقَٰتٍۢ لَّهَا طَلْعٌۭ نَّضِيدٌۭ
ههروهها دارخورمای قهشهنگ و بڵند سهری ههڵدا، کههێشووه خورمای جوان و لهسهر یهک و ڕیزکراو دهگرێت.
رِّزْقًۭا لِّلْعِبَادِ ۖ وَأَحْيَيْنَا بِهِۦ بَلْدَةًۭ مَّيْتًۭا ۚ كَذَٰلِكَ ٱلْخُرُوجُ
ئهمهش بۆ ئهوهی ببێته ڕزق و ڕۆزی بۆ بهندهکان... ههر بهو ئاوو بارانهشوێنه مردووهکان زیندوودهکهینهوه، ههر ئاوههایش لهدوای مردن ئێوه لهخاک دێنه دهرهوه.
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍۢ وَأَصْحَٰبُ ٱلرَّسِّ وَثَمُودُ
پێش ئهمانیش، قهومی نوح، پێغهمبهرهکهیان بهدرۆزانی... ههروهها خاون بیرهکان و هۆزی تمود یش.
وَعَادٌۭ وَفِرْعَوْنُ وَإِخْوَٰنُ لُوطٍۢ
ههروهها قهومی هود و فیرعهون و براکانی لوط، (واته: قهومهکهی).
وَأَصْحَٰبُ ٱلْأَيْكَةِ وَقَوْمُ تُبَّعٍۢ ۚ كُلٌّۭ كَذَّبَ ٱلرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِيدِ
خاوهن باخهچڕهکان و قهومهکهی تبع یش، (کهیهکێک بووهلهپاشاکانی دهوڵهتی حمیهری لم یهمهن)... ههر یهکێک لهوان باوهڕیان بهپێغهمبهرهکانیان نهکرد، بههۆی ئهوهوهشایستهی پێشهاتنی ههڕهشهی ئێمه بوون.
أَفَعَيِينَا بِٱلْخَلْقِ ٱلْأَوَّلِ ۚ بَلْ هُمْ فِى لَبْسٍۢ مِّنْ خَلْقٍۢ جَدِيدٍۢ
ئایا ئێمه لهسهرهتا و یهکهم جاردا کهئهو خهڵکهمان دروست کرد ماندوو بووین و گیروگرفت هاتهرێمان؟! نهخێر ماندوو نهبووین، بهڵکو ئهوان لهگوماندا بهرامبهر به دروست بوونهوهیهکی تازه.
وَلَقَدْ خَلَقْنَا ٱلْإِنسَٰنَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِۦ نَفْسُهُۥ ۖ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ ٱلْوَرِيدِ
سوێند بهخوا بێگومان ئێمه ئادهمیزادمان دروست کردووهو دهزانین چی بهدڵ و دهروونیدا دێت... ئێمه لهشاڕهگی دڵی لێی نزیکترین.
إِذْ يَتَلَقَّى ٱلْمُتَلَقِّيَانِ عَنِ ٱلْيَمِينِ وَعَنِ ٱلشِّمَالِ قَعِيدٌۭ
کاتێک دوو فریشته چاودێرهکهی ئادهمیزاد کهلهلای ڕاست و چهپیهوه دانیشتوون، (ههموو گوفتارو کردارێکی تۆمار دهکهن بهدهزگای زۆر پێشکهوتوو).
مَّا يَلْفِظُ مِن قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌۭ
ههر قسهیهکی لهدهم دهردهچێت خێرا چاودێرێکی ئاماده، تۆماری دهکات.
وَجَآءَتْ سَكْرَةُ ٱلْمَوْتِ بِٱلْحَقِّ ۖ ذَٰلِكَ مَا كُنتَ مِنْهُ تَحِيدُ
ئهی ئینسان، تهنگانهی مردن و ئازارهکانی هات، هاوڕێ لهگهڵ ڕاستییهکاندا، ئهوسا پێت دهوترێت: ئا ئهوهبهسهرهات و ڕووداوهیه کهخۆتت لێ لادهداو پهنات لێ دهگرت.
وَنُفِخَ فِى ٱلصُّورِ ۚ ذَٰلِكَ يَوْمُ ٱلْوَعِيدِ
لهوهودوا فوو دهکرێت بهچوردا، ئیتر ئهوهرۆژی پێشهاتنی ههڕهشهوو ئاگادار کردنهوهکانه.
وَجَآءَتْ كُلُّ نَفْسٍۢ مَّعَهَا سَآئِقٌۭ وَشَهِيدٌۭ
ڕۆژی قیامهت دێت و ههموو کهسێک دوو کهسی لهگهڵدایه، یهکێکیان دهیگهیهنێت و ئهوهی تریشیان شایهته بهسهریهوه.
لَّقَدْ كُنتَ فِى غَفْلَةٍۢ مِّنْ هَٰذَا فَكَشَفْنَا عَنكَ غِطَآءَكَ فَبَصَرُكَ ٱلْيَوْمَ حَدِيدٌۭ
بهیهکهیهکهی بێ باوهڕان دهوتڕێت: سوێند بهخوا بهڕاستی تۆ لهم بهسهرهاتانهنا ئاگابوویت و گوێی خۆتت لێ خهواندبوو، ئێستا ئێمه پهردهمان لهسهر چاوهکانت لاداوهو ههموو شتێک وهکو خۆی دهبینیت و ئهمرۆ چاوهکانت تیژه...
وَقَالَ قَرِينُهُۥ هَٰذَا مَا لَدَىَّ عَتِيدٌ
فریشتهی هاوهڵ و چاودێری ڕوو بهپهروهردگار دهڵێت: ههرچی کاروکردهوهی ئهم ئادهمی یه ههیه ههمووی ئهوهتهلای من و یاداشت و تۆمارم کردووه.
أَلْقِيَا فِى جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍۢ
(دوای لێپرسینهوه، خوا فهرمان دهدات بهدوو فریشتهکه) ههرچی کافرو بێ باوهڕێکی سهرکهش و بوغزن ههیه فڕێی بدهنهناو ئاگری دۆزهخهوه...
مَّنَّاعٍۢ لِّلْخَيْرِ مُعْتَدٍۢ مُّرِيبٍ
ئهوهی کهههمیشه بهتوندی قهدهغهی ههموو خێرو چاکهیهکی دهکرد، مافی خهڵکی پێشێل دهکرد، خۆی بهگومان بوو، خهڵکیشی دهخستهگومانهوه....
ٱلَّذِى جَعَلَ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ فَأَلْقِيَاهُ فِى ٱلْعَذَابِ ٱلشَّدِيدِ
ئهوهبوو کههاوهڵ و شهریکی بۆ خوا بهڕهوا دهزانی... کهواتهئێوه ههردووکتان ئهو ئادهمی یه فڕێ بدهنهناو سزای سهختهوه.
۞ قَالَ قَرِينُهُۥ رَبَّنَا مَآ أَطْغَيْتُهُۥ وَلَٰكِن كَانَ فِى ضَلَٰلٍۭ بَعِيدٍۢ
هاوهڵه شهیتانهکهشی پاکانهدهکات و دهڵێت: پهروهردگارا، خۆ من لهخشتهم نهبردووه، من سهرکهشم نهکردووه، خۆی تاوانباره، بهڵام خۆی لهنێو گومڕایی و سهرلێشێواویهکی دووردا نقووم بوو بوو.
قَالَ لَا تَخْتَصِمُوا۟ لَدَىَّ وَقَدْ قَدَّمْتُ إِلَيْكُم بِٱلْوَعِيدِ
(جا ئهوکاتهی شهیتان و ئادهمیزاد لای خوادا دهبێته کێشهیان، خوا بێ دهنگیان دهکات) دهفهرموێت: شهڕه دهمێ لهلای مندا مهکهن، بهڕاستی من پێشتر ههڕهشهی هاتنی ئهم ڕۆژهم خستبووهبهرچاوتان و، پێم ڕاگهیاندبوون.
مَا يُبَدَّلُ ٱلْقَوْلُ لَدَىَّ وَمَآ أَنَا۠ بِظَلَّٰمٍۢ لِّلْعَبِيدِ
ئیتر قسهو بڕیاری من ناگۆڕێت و ههڵناوهشێتهوه.... من هێچ کات ستهمکاریش نیم لهبهندهکانم.
يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ ٱمْتَلَأْتِ وَتَقُولُ هَلْ مِن مَّزِيدٍۢ
ڕۆژێک دێت بهدۆزهخ دهڵێین: ئایا پڕ بوویت؟ ئهویش لهوهڵامدا دهڵێت: ئایا کهسی تر ماوهخهڵکی زیاتر نیه؟!
وَأُزْلِفَتِ ٱلْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ غَيْرَ بَعِيدٍ
لهولایشهوه بهههشت نزیک خراوهتهوهلهخواناس و پارێزکارو باوهڕداران، بێ ئهوهی دوور بێت لێیان، دهوترێت...
هَٰذَا مَا تُوعَدُونَ لِكُلِّ أَوَّابٍ حَفِيظٍۢ
ئهمهئهو بهڵێنه بوو پێتان درابوو، بۆ ههموو ئهو کهسانهی کهزۆر تهوبهکارو خۆپارێزن لهگوناهو نافهرمانی خوا.
مَّنْ خَشِىَ ٱلرَّحْمَٰنَ بِٱلْغَيْبِ وَجَآءَ بِقَلْبٍۢ مُّنِيبٍ
ههر کهس لهخوای میهرهبان بترسێت و لهپهنهاندا خۆی لهگوناه بپارێزێت و بهدڵێکی بهئاگا و تهوبهکارهوهبۆ بارهگای خوا بگهڕێتهوه... (جا بهو بهختهوهڕانه دهوترێت):
ٱدْخُلُوهَا بِسَلَٰمٍۢ ۖ ذَٰلِكَ يَوْمُ ٱلْخُلُودِ
بفهرموون بچنه ناو بهههشتهوه لهگهڵ ئاشتی و ئارامی وهێمنیدا، ئا ئهوهئیتر ڕۆژی نهمریی و نهبڕاوهیه.
لَهُم مَّا يَشَآءُونَ فِيهَا وَلَدَيْنَا مَزِيدٌۭ
ههرچیش داوای دهکهن و حهزی لێ دهکهن بۆیان ئامادهیه تیایدا، زۆر لهوهش زیاترمان لایه.
وَكَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُم مِّن قَرْنٍ هُمْ أَشَدُّ مِنْهُم بَطْشًۭا فَنَقَّبُوا۟ فِى ٱلْبِلَٰدِ هَلْ مِن مَّحِيصٍ
خۆ ئێمه چهندهها هۆزو نهتهوهی پێش ئهوانمان لهناو برد، کهئهوان لهمان بهدهسهڵاتترو بهتواناتر بوون... خۆ ئهوان بهشارهکان و شوێنهوارهکاندا گهڕاوان و تێپهر بوون، ئایا هیچ دهربازبوونێک لهسزاکانیان بهدی کرد؟!
إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَذِكْرَىٰ لِمَن كَانَ لَهُۥ قَلْبٌ أَوْ أَلْقَى ٱلسَّمْعَ وَهُوَ شَهِيدٌۭ
بهڕاستی ئا لهو بهسهرهاتانهدا یادهوهری ههیه بۆ کهسێک دڵێکی زیندووی ههنێت، یاخود گوێ بۆ قورئان ڕادێرێت، لهکاتێکدا ئامادهبێت بۆ فهرمانبهرداریی و کردنی ههموو کارێکی دروست.
وَلَقَدْ خَلَقْنَا ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا فِى سِتَّةِ أَيَّامٍۢ وَمَا مَسَّنَا مِن لُّغُوبٍۢ
بهڕاستی ئێمه ئاسمانهکان و زهوی و ههرچی لهنێوانیاندا ههیه بهشهش ڕۆژ دروستمان کردوون، هیچ ماندویهتیهکیش ڕوی تێ نهکردین.
فَٱصْبِرْ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ ٱلشَّمْسِ وَقَبْلَ ٱلْغُرُوبِ
جا تۆ ئهی پێغهمبهر (صلى الله عليه وسلم) دان بهخۆتا بگرهلهبهرامبهر ئهو ههموو ناحهقی و نادروستیانهوه کهدهیڵێن و دێته ڕێت، (بۆ بهرگهگرتنی ئهو گیروگرفتانهی کهبۆت پێش دههێنن)، پێش خۆر ههڵاتن و پێش ئاوابوونی تهسبیحات و سوپاس و ستایشی پهروهردیگارت بکه.
وَمِنَ ٱلَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وَأَدْبَٰرَ ٱلسُّجُودِ
لهشهوگاریشدا تهسبیحات و ستایشی خوا بکه، ههروهها لهدوای نوێژهکانیش.
وَٱسْتَمِعْ يَوْمَ يُنَادِ ٱلْمُنَادِ مِن مَّكَانٍۢ قَرِيبٍۢ
گوێش بهچاکی ڕابگره!! ڕۆژێک دێت بانگ وێژێک بانگ دهکات لهشوێنێکی نزیکهوه...
يَوْمَ يَسْمَعُونَ ٱلصَّيْحَةَ بِٱلْحَقِّ ۚ ذَٰلِكَ يَوْمُ ٱلْخُرُوجِ
ئهو ڕۆژه دهنگێکی زۆر بهرز و سامناک بهڕاستیی دهبیستن، دیاره کهئهوهرۆژی هاتنهدهرهوهیه لهتوێی خاکدا.
إِنَّا نَحْنُ نُحْىِۦ وَنُمِيتُ وَإِلَيْنَا ٱلْمَصِيرُ
بهڕاستی ههر ئێمه ژیان دهبهخشین و دهشیان مرێنین، گهڕانهوهش ههر بۆ لای ئێمهیه.
يَوْمَ تَشَقَّقُ ٱلْأَرْضُ عَنْهُمْ سِرَاعًۭا ۚ ذَٰلِكَ حَشْرٌ عَلَيْنَا يَسِيرٌۭ
ڕۆژێک دێت زهوی لهئاستی ئهوان شهق دهبات و خهڵکی لهگۆڕهکانیان بهگورجی دێنه دهرهوه.... ئا ئهوهکۆ کردنهوهیهکه لای ئێمه کارێکی زۆر ئاسانه (بۆ لێپرسینهوه).
نَّحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَقُولُونَ ۖ وَمَآ أَنتَ عَلَيْهِم بِجَبَّارٍۢ ۖ فَذَكِّرْ بِٱلْقُرْءَانِ مَن يَخَافُ وَعِيدِ
ئهی محمد (صلى الله عليه وسلم) ئێمه چاک ئاگادارین بهوهی کهدهیڵێن و چۆن دژایهتی ئهم ڕاستی یه دهکهن!... خۆ تۆ زۆردارنیت بهسهریانهوه تا باوهڕیان بهسهردا بسهپێنیت.. کهواتهتۆ تهنها ئهوهت لهسهرهکهبهقورئان یاداوهریی ئهو کهسانهبکهیت کهلهههڕهشهکانی ئێمه دهترسن.
Surah 51: Az-Zariyat — الذاريات
وَٱلذَّٰرِيَٰتِ ذَرْوًۭا
سوێند بهو ڕهشهبا و ئهو بایهی کهههورو ههڵمی ئاو ههڵدهگرێت و پهخشی دهکاتهوه، یان تهپ و تۆز بهرز دهکاتهوه (کهڕۆڵی ههیه لهباران بارایندا).
فَٱلْحَٰمِلَٰتِ وِقْرًۭا
ئینجا بهههڵگرانی باری قورس و گران (لهههڵمی ئاو).
فَٱلْجَٰرِيَٰتِ يُسْرًۭا
ههروهها بهو ههورانهک هبهئاسانی بهئاسماندا لهشوێنێکوه دهگوێزرێتهوه بۆ شوێنێکی تر، یاخود سوێند بهو کهشتیانهی بهئاسانی بهسهر ئاودا دێن و دهچن.
فَٱلْمُقَسِّمَٰتِ أَمْرًا
ئینجا سوێند بهو فریشتانهی کهکاروبار دابهش دهکهن.
إِنَّمَا تُوعَدُونَ لَصَادِقٌۭ
بهڕاستی ئهو بهڵێنانهی پێتان دراوهڕاستهو ههر دێته دی.
وَإِنَّ ٱلدِّينَ لَوَٰقِعٌۭ
بێگومان ڕۆژی لێ پرسینهوهش ههر دێت و بهڕێوهیه.
وَٱلسَّمَآءِ ذَاتِ ٱلْحُبُكِ
سوێند بهئاسمانی خاوهن ڕێگهو ڕێک و پێک و ڕازاوه.
إِنَّكُمْ لَفِى قَوْلٍۢ مُّخْتَلِفٍۢ
بێگومان ئهی خوانهناسان ئێوه لهگوفتارێکی بێ سهروبندان کهدووره لهڕاستی و حهقیقهتهوه.
يُؤْفَكُ عَنْهُ مَنْ أُفِكَ
ئهو کهسهی لهزانستی خوادا لادراو هبههۆی تاوانیهوه لهباوهڕ هێنان لادهدرێت.
قُتِلَ ٱلْخَرَّٰصُونَ
دهک بهکوشتچن درۆزن و بوختانچیهکان....
ٱلَّذِينَ هُمْ فِى غَمْرَةٍۢ سَاهُونَ
ئهوانهی کهلهگومڕای و تاریکیدا ڕۆچوون و پێوهی سهرگهرمن.
يَسْـَٔلُونَ أَيَّانَ يَوْمُ ٱلدِّينِ
بهگاڵته و تهڵفیسیهوه دهڵێن یان دهپرسن: ڕۆژی قیامهت کهی پێش دێت؟!
يَوْمَ هُمْ عَلَى ٱلنَّارِ يُفْتَنُونَ
ئهو ڕۆژه کهبهرپا دهبێت بهئاگر دهبرژێنرێن....
ذُوقُوا۟ فِتْنَتَكُمْ هَٰذَا ٱلَّذِى كُنتُم بِهِۦ تَسْتَعْجِلُونَ
پێیان دهوترێت: بچێژن ئهو بهڵایهی کهبهسهر خۆتان هێنا، ئهمهئهو سزاو ئازارهیه کهبهگاڵتهوه پهلهتان لهپێشهاتنی دهکرد.
إِنَّ ٱلْمُتَّقِينَ فِى جَنَّٰتٍۢ وَعُيُونٍ
بهڕاستی پارێزکارانیش لهباخهکان و کانیاوهکانی بهههشتدا ژیانی خۆش دهبهنهسهر.
ءَاخِذِينَ مَآ ءَاتَىٰهُمْ رَبُّهُمْ ۚ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ قَبْلَ ذَٰلِكَ مُحْسِنِينَ
ئهو شتانهی کهپهروهردگار بۆی ئامادهکردون پێیان دهبهخشێت، ئهوانهیش بهخۆشی و شادیهوه وهریدهگرن، بهڕاستی ئهوانهپێشتر و شادیهوه وهریدهگرن، بهڕاستی ئهوانه پێشتر لهدنیاداچاکهکارو چاکهخواز بوون....
كَانُوا۟ قَلِيلًۭا مِّنَ ٱلَّيْلِ مَا يَهْجَعُونَ
لهشهوگاردا زۆر کهم دهخهوتن و ڕادهکشان (چونکهسهرگهرمی شهو نوێژ و دهور کردنهوهی قورئان و یادی خوا بوون)....
وَبِٱلْأَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ
لهبهرهبهیانهکانیشدا داوای لێخۆشبوونیان لهپهروهردگاریان دهکرد (تا لێیان ببورێت)...
وَفِىٓ أَمْوَٰلِهِمْ حَقٌّۭ لِّلسَّآئِلِ وَٱلْمَحْرُومِ
لهماڵ و سامانیشیاندا بهشی ههژارو نهداریان تهرخان کردبوو.
وَفِى ٱلْأَرْضِ ءَايَٰتٌۭ لِّلْمُوقِنِينَ
بێگومان لهسهر گۆی زهویدا بهڵگه و نیشانهی زۆر ههیه (لهسهر دهسهڵات و زانیاری خوا) بۆ کهسانێک کهبهشوێن دڵنیاییدا دهگهڕێن.
وَفِىٓ أَنفُسِكُمْ ۚ أَفَلَا تُبْصِرُونَ
ههروهها لهخودی خۆشتاندا (لهههموو خانهیهکی لهشدا، لهههموو ئهندامێکداو، لهههموو کۆئهندامێکدا، لهرۆح ونهفس و عهقڵدا... هتد بهڵگهی بێ سنوور ههیه لهسهر زانایی و بهتوانایی و جوانکاری زاتی بهدیهێنهر) ئایا ئهوهبۆ بینایتان ناخهنهکار.
وَفِى ٱلسَّمَآءِ رِزْقُكُمْ وَمَا تُوعَدُونَ
سهرچاوهی ڕزق و ڕۆزیتان لهئاسمانهوهیه (لهخوا داوابکهن) ههروهها ئهوانیش کهبهڵێنتان پێدراوه.
فَوَرَبِّ ٱلسَّمَآءِ وَٱلْأَرْضِ إِنَّهُۥ لَحَقٌّۭ مِّثْلَ مَآ أَنَّكُمْ تَنطِقُونَ
سوێند بهپهروهردگاری ئاسمان و زهوی، ئهو بهڵێنانه حهقیقهت و ڕاستهقینهیه، ههروهک چۆن ئێوه قسهی ڕاست و دروست دهکهن.
هَلْ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ضَيْفِ إِبْرَٰهِيمَ ٱلْمُكْرَمِينَ
ئهی پێغهمبهر (صلى الله عليه وسلم) ئایا ههواڵی میوانه بهڕێزهکانی ئیبراهیمت پێنهگهیشتووه؟
إِذْ دَخَلُوا۟ عَلَيْهِ فَقَالُوا۟ سَلَٰمًۭا ۖ قَالَ سَلَٰمٌۭ قَوْمٌۭ مُّنكَرُونَ
کاتێک چوون بۆ سهردانی و وتیان: سڵاو، ئهویش وتی، سڵاو لهئێوهش بێت، ههرچهندهناتانناسم.
فَرَاغَ إِلَىٰٓ أَهْلِهِۦ فَجَآءَ بِعِجْلٍۢ سَمِينٍۢ
ئهوسا ئیتر خۆی دزیهوه چوو بههاوکاری خێزانی گوێرهکهیهکی قهڵهوی (سهری بڕی و سووریانکردهوه و) هێنای.
فَقَرَّبَهُۥٓ إِلَيْهِمْ قَالَ أَلَا تَأْكُلُونَ
بردی و لێی نزیک کردنهوه،، فهرمووی لێکردن کهبینی ناخۆن، وتی: ئهوهنا فهرموون، ئهوهناخۆن؟!
فَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةًۭ ۖ قَالُوا۟ لَا تَخَفْ ۖ وَبَشَّرُوهُ بِغُلَٰمٍ عَلِيمٍۢ
ئیبراهیم ترسێکی لێنیشت (چونکهوای زانی شتێکیان لهژێر سهردایه) بۆیه خچرا وتیان: مهترسهئێمه فریشتهیه، مژدهشیان پێدهبهخشێت.
فَأَقْبَلَتِ ٱمْرَأَتُهُۥ فِى صَرَّةٍۢ فَصَكَّتْ وَجْهَهَا وَقَالَتْ عَجُوزٌ عَقِيمٌۭ
خێزانهکهی قریوهیهکی کرد و دهنگی لێ بهرز بۆوه و دهستی بهئاستهم دا بهروومهتی خۆیدا (وهکو داب و نـریتی ئافرهتان لهکاتی سهرسامیدا) وتی: پیریژنێکی نهزۆک، چۆن منداڵی دهبێت؟!
قَالُوا۟ كَذَٰلِكِ قَالَ رَبُّكِ ۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلْحَكِيمُ ٱلْعَلِيمُ
فریشتهکان وتیان: ئهوهفهرمانی پهروهردگارتهو ئهو زاتێکی دانا و زانایه.