Surah 41: Fussilat — فصلت
۞ إِلَيْهِ يُرَدُّ عِلْمُ ٱلسَّاعَةِ ۚ وَمَا تَخْرُجُ مِن ثَمَرَٰتٍۢ مِّنْ أَكْمَامِهَا وَمَا تَحْمِلُ مِنْ أُنثَىٰ وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلْمِهِۦ ۚ وَيَوْمَ يُنَادِيهِمْ أَيْنَ شُرَكَآءِى قَالُوٓا۟ ءَاذَنَّٰكَ مَا مِنَّا مِن شَهِيدٍۢ
زانینی بهرپابوونی ڕۆژی قیامهت تهنها لای خوایه و بۆ لای ئهو دهبرێتهوه، ههرچی بهرو بووم تۆوێک له خونچه و چرۆکهیهوه چهکهوه دهکات خوا ئاگاداره لێی، هیچ مێینهیهک سکی نابێت و بهچکهو بهرههمهکهی دانانێت تهنها به ئاگاداری خوا نهبێت، (ئا بهو شێوهیه خوا دهسهڵاتهکانی خۆی دهخاته بهرچاو)، کهچی زۆربهی خهڵکی قهدری نازانن، ئهو ڕۆژهش که بانگیان دهکات و لێیان دهپرسێت: کوان هاوهڵ و هاوتاکانم؟! ئهوانهیش له وهڵامدا دهڵێن: پهروهردگارا، ئێمه ههواڵت دهدهینێ و جاڕ دهدهین که کهسمان ههڵهی وانایهت به دهمماندا و شایهتی لهسهر شتی وانادهین.
وَضَلَّ عَنْهُم مَّا كَانُوا۟ يَدْعُونَ مِن قَبْلُ ۖ وَظَنُّوا۟ مَا لَهُم مِّن مَّحِيصٍۢ
ئیتر ئهوهی که جاران دهیانپهرست و هانا و هاواریان بۆ دهبرد و جێگهی ئومێدیان بوو لێیان ون بوو و نرخی نهما، دڵنیاش بوون که ئیتر هیچ چاره و ڕزگار بوونێکیان نیه.
لَّا يَسْـَٔمُ ٱلْإِنسَٰنُ مِن دُعَآءِ ٱلْخَيْرِ وَإِن مَّسَّهُ ٱلشَّرُّ فَيَـُٔوسٌۭ قَنُوطٌۭ
ئادهمیزاد ههر گیز بێزار نابێت له داخوازی چاکه و خۆشی و ئاسوودهیی بۆ خۆی، خۆ ئهگهر ناخۆشیهکی تووش بێت، ئهوه نائومێد و بێ هیوایه.
وَلَئِنْ أَذَقْنَٰهُ رَحْمَةًۭ مِّنَّا مِنۢ بَعْدِ ضَرَّآءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ هَٰذَا لِى وَمَآ أَظُنُّ ٱلسَّاعَةَ قَآئِمَةًۭ وَلَئِن رُّجِعْتُ إِلَىٰ رَبِّىٓ إِنَّ لِى عِندَهُۥ لَلْحُسْنَىٰ ۚ فَلَنُنَبِّئَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِمَا عَمِلُوا۟ وَلَنُذِيقَنَّهُم مِّنْ عَذَابٍ غَلِيظٍۢ
سوێند به خوا ئهگهر ئادهمیزاد خێرو خۆشی بهسهردا بڕێژین و پێ بچێژین، له دوای ئهو تهنگانهیهی که تووشی هاتبوو، به متمانهیهکی زۆرهوه دهڵێت: ئهمه بهرهنجی شانی خۆم پهیدام کردووه و خوا خۆشی دهوێم، وا بزانم قیامهت زۆر دووره و ڕهنگه ههر نهشبێت، خۆ ئهگهر بمگێرنهوه بۆ لای پهروهردگارم، ئهوه دڵنیام که خۆش و ناز و نیعمهتم لای ئهو: بۆ ئامادهیه، بێگومان ئهوانهی که بێ باوهڕ بوون ئهو کارو کردهوه ناشیرینانهیان دهخهینه ڕوو و ههواڵیان پێ دهدهین، ههروهها سزای سهخت و دژوارو ناخۆشیان پێ دهچهژین له ناو دۆزهخدا.
وَإِذَآ أَنْعَمْنَا عَلَى ٱلْإِنسَٰنِ أَعْرَضَ وَنَـَٔا بِجَانِبِهِۦ وَإِذَا مَسَّهُ ٱلشَّرُّ فَذُو دُعَآءٍ عَرِيضٍۢ
زۆربهی ئادهمیزاد کاتێک ناز و نیعمهتی بهسهردا بڕێژین پشت ههڵدهکات و سهرپێچی دهکات و ملکهچی ڕاستی نابێت و خۆ بهزل و گهوره دهزانێت و بهلای خۆیدا دایدهتاشێت، کاتێکیش ناخۆشی و نههامهتی تووشهات، ئهوه دۆعا و نزا و پاڕانهوهی زۆر بهگهرم و کوڵ و پان و پۆڕه!!
قُلْ أَرَءَيْتُمْ إِن كَانَ مِنْ عِندِ ٱللَّهِ ثُمَّ كَفَرْتُم بِهِۦ مَنْ أَضَلُّ مِمَّنْ هُوَ فِى شِقَاقٍۭ بَعِيدٍۢ
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: ههواڵم بدهنێ، باشه: ئهگهر ئهم قورئانه لهلایهن خواوه بێت، پاشان ئێوهش بڕواتان پێیی نهبێت، دهزانن چ سهرئهنجامێکی سامناک چاوهڕێتانه؟. جا ئیتر کێ ههیه له ئێوه سهرسهختترو لاڕێتر لهوهی که ڕێگهی جیاو دوور له ڕاستی گرتبێتهبهر.
سَنُرِيهِمْ ءَايَٰتِنَا فِى ٱلْءَافَاقِ وَفِىٓ أَنفُسِهِمْ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ ٱلْحَقُّ ۗ أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ شَهِيدٌ
ئێمه له ئایندهدا بهڵگه و نیشانهی سهرسوڕهێننهریان نیشان دهدهین له ئاسۆکانی بوونهوهرداو له خودی خۆیشیاندا (بێگومان ئاشکرایه که لهسهردهمی زانستیدا چهنده نهێنیهکانی بوونهوهر ئاشكرا بووه.. زاناکان به گشتی و زاناکانی ئهستێرهناسی سهرگهردانن له وردهکاری و دامهزراوی و گهورهیی و فراوانی ئهم گهردوونه، ههروهها له ئاڵۆزی جهستهیی و عهقڵیی و دهروونی ئادهروونی ئادهمیزاد)، ئهمهش بۆ ئهوهی تا چک بۆیان ڕوون بێت و دڵنیابن که ئهو زاته حهق و ڕاست و ڕهوایه، ئایا شایهتی پهرورهردگارت بهس نیه که بێگومان ئاگا و زانایه به ههموو شتێک؟!
أَلَآ إِنَّهُمْ فِى مِرْيَةٍۢ مِّن لِّقَآءِ رَبِّهِمْ ۗ أَلَآ إِنَّهُۥ بِكُلِّ شَىْءٍۢ مُّحِيطٌۢ
(لهگهڵ ههموو بهڵگه و نیشانانهدا: ئاگاداربن بهڕاستی ئهوانه ههر گومانیان ههیه له بهیهکگهیشتن و ئامادهبوونی بهردهم پهروهرردگاریان، ئاگاداربه و دڵنیابه که ئهوزاته به ههموو شتێک زانایه و به ههموو شتێک ئاگاداره ودهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه و هیچ شتێک لهو یاخی نابێت.
Surah 42: Ash-Shura — الشورى
حمٓ
(1) و (2) چهند پیتێك له سهرهتای ههندێ له سورهتهکانی قورئاندا هاتوون ژمارهیان (14)پیته، نیوهی کۆی پیتهکانی زمانی عهرهبین، بۆ سهلماندنی (اعجاز) و مهزنی و گرنگی قورئان که له توانای هیچ کهسدانیه بهو پیتانه کتێبێکی ئاوا بێوێنه دابنێت بهڕادهیهك ههتا ئهگهر ههمووی گرۆی ئادهمیزاد و پهری کۆ ببنهوه بۆ ئهو مهبهسته، بێگومان چهندهها نهێنی تریشی تیایه، زاناکان له ههندێکی دواون، ههندێکیشیان وتویانه: ههر خوا خۆی زانایه به نهێنی ئهو پیتانه.
عٓسٓقٓ
(1)و (2) بهیهکهوهیه.
كَذَٰلِكَ يُوحِىٓ إِلَيْكَ وَإِلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكَ ٱللَّهُ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ
ئا بهو شێوهیه که دهیزانیت خوای باڵادهست و کاربهجێ وهحی و نیگا دهنێرێت بۆ تۆ ئهی محمد صلی الله علیه وسلم و بۆ پێغهمبارانی پێش تۆیش ڕهوانه کراوه، له لایهن خوایهکی باڵادهست و داناوه.
لَهُۥ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۖ وَهُوَ ٱلْعَلِىُّ ٱلْعَظِيمُ
ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدا ههیه ههر ههمووی ئهو زاته بهدیهێنهرو خاوهنێتی، بێگومان ئهو خوایه بهرز وبڵندو گهورهو شکۆداره.
تَكَادُ ٱلسَّمَٰوَٰتُ يَتَفَطَّرْنَ مِن فَوْقِهِنَّ ۚ وَٱلْمَلَٰٓئِكَةُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِمَن فِى ٱلْأَرْضِ ۗ أَلَآ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلْغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ
ئاسمانهکان لای سهرویانهوه نزیکه لهبهر گهورهیی و شکۆداری ئهو زاته لهت ببن و لێك بترازێن، هاوکات فریشتهکان سهرگهرمی تهسبیحات و ستایش و سوپاسگوزاریی پهروهردگاریانن، داوای لێخۆشبوونیش دهکهن بۆ ئیماندارانی سهرزهوی، دڵنیا و ئاگاداربن که بهڕاستی ئهو پهروهردگاره ههر ئهو لێخۆشبوو میهرهبانه.
وَٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُوا۟ مِن دُونِهِۦٓ أَوْلِيَآءَ ٱللَّهُ حَفِيظٌ عَلَيْهِمْ وَمَآ أَنتَ عَلَيْهِم بِوَكِيلٍۢ
ئهوانهش له جیاتی ئهو زاته کهسانی ترو شتی تر دهکهنه پاڵپشت و پشتگیر، ئهوانه خوا چاودێره بهسهریانهوه وهنهبێت تۆ ئهی محمد صلی الله علیه وسلم کرابیت به سهرپهرشت بهسهریانهوه.
وَكَذَٰلِكَ أَوْحَيْنَآ إِلَيْكَ قُرْءَانًا عَرَبِيًّۭا لِّتُنذِرَ أُمَّ ٱلْقُرَىٰ وَمَنْ حَوْلَهَا وَتُنذِرَ يَوْمَ ٱلْجَمْعِ لَا رَيْبَ فِيهِ ۚ فَرِيقٌۭ فِى ٱلْجَنَّةِ وَفَرِيقٌۭ فِى ٱلسَّعِيرِ
ئا بهو شێوهیهی که دهیزانیت قورئانێکی عهرهبی پاراومان به وهحی و نیگا بۆ ناردیت، بۆ ئهوهی شاری مهککه و دهوروبهری (که ههموو زهوی دهگرێتهوه) ئاگادار بکهیت، بهتایبهت ئاگادارو هۆشیاریان بکهین له ڕۆژی کۆکردنهوه که هیچ گومانی تێدا نیه، (ئهو ڕۆژه خهڵکی دهبنه دوو بهشهوه)، دهستهیهکیان بۆ بهههشت بهڕێ دهکرێن و دهچنه ناو بهههشتهوه، دهستهکهی تریان بۆ ناو دۆزهخ ڕاپێچ دهکرێت.
وَلَوْ شَآءَ ٱللَّهُ لَجَعَلَهُمْ أُمَّةًۭ وَٰحِدَةًۭ وَلَٰكِن يُدْخِلُ مَن يَشَآءُ فِى رَحْمَتِهِۦ ۚ وَٱلظَّٰلِمُونَ مَا لَهُم مِّن وَلِىٍّۢ وَلَا نَصِيرٍ
ئهگهر خوا ویستی ببوایه ههموویانی دهکرده میللهتێکی یهك پارچه (ههمووان بهناچاریی ئیمهندارو چاك دهبوون) بهڵام ویستی وایه ههر کهس بیهوێت و شایسته بێت، دهیخاته سایهی ڕهحمهت و میهرهبانی و بهههشتی خۆیهوه، ستهمکارانیش هیچ پشتیوان و یاریدهدهرێکیان نابێت.
أَمِ ٱتَّخَذُوا۟ مِن دُونِهِۦٓ أَوْلِيَآءَ ۖ فَٱللَّهُ هُوَ ٱلْوَلِىُّ وَهُوَ يُحْىِ ٱلْمَوْتَىٰ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌۭ
ئایا بێجگه له خوا پشتیوانی تریان بۆ خۆیان دۆزیوهتهوه؟ کهوابوو ههر خوا خۆی پشتیوانهو ههر خوا خۆی مردووان زیندوو دهکاتهوه و ههر خۆیشی دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه!
وَمَا ٱخْتَلَفْتُمْ فِيهِ مِن شَىْءٍۢ فَحُكْمُهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِ ۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبِّى عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ أُنِيبُ
لهههر شتێکدا کێشه و ڕای جیاوازتان بوو، ئهوه سهرئهنجامی بڕیارهکهی بۆ خوا خۆی دهگهڕێتهوه، چونکه ههر ئهو زاتهیه خوای پهروهردگارم ههر پشت بهو دهبهستم و ههر بۆ لای ئهویش دهگهڕێمهوه.
فَاطِرُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ جَعَلَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَٰجًۭا وَمِنَ ٱلْأَنْعَٰمِ أَزْوَٰجًۭا ۖ يَذْرَؤُكُمْ فِيهِ ۚ لَيْسَ كَمِثْلِهِۦ شَىْءٌۭ ۖ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْبَصِيرُ
بێگومان ههر ئهو زاته بهدیهێنهری ئاسمانهکان و زهویه، ههر له خۆتان هاوسهرانی بۆ سازاندوون، له ئاژهڵ و مهڕو ماڵاتیش جووت، نێرو مێ ی بۆ فهراههم هێناون، لهو ڕێگهیهوه زاووزێ دهکهن و زۆر دهبن بۆتان، هیچ شتێك نیه له وێنهی ئهوزاته، هیچ شتێك لهو ناچێت (چونکه خوایه و بهدیهێنهره، چۆن له بهدیهێنراوهکانی دهچێت) ههر ئهویش بیسهرو بینایه.
لَهُۥ مَقَالِيدُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۖ يَبْسُطُ ٱلرِّزْقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقْدِرُ ۚ إِنَّهُۥ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌۭ
جڵهوی ههموو ئاسمانهکان و زهوی به دهست ئهوزاتهیه، ڕزق و ڕۆزی فراوان دهکات بۆ ههر کهس که بیهوێت، یان کهمی دهکات و سنورێکی بۆ دادهنێت (ههموویشی بۆ تاقیکردنهوهیه له لایهکهوه و بهڕێوهبردنی کاروباری ژیانه لهلایهکی ترهوه)، بهڕاستی ئهو خوایه به ههموو شتێك زانایه.
۞ شَرَعَ لَكُم مِّنَ ٱلدِّينِ مَا وَصَّىٰ بِهِۦ نُوحًۭا وَٱلَّذِىٓ أَوْحَيْنَآ إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِۦٓ إِبْرَٰهِيمَ وَمُوسَىٰ وَعِيسَىٰٓ ۖ أَنْ أَقِيمُوا۟ ٱلدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا۟ فِيهِ ۚ كَبُرَ عَلَى ٱلْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ ۚ ٱللَّهُ يَجْتَبِىٓ إِلَيْهِ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِىٓ إِلَيْهِ مَن يُنِيبُ
ڕێبازی ئاین و بهرنامهی ژیانی بۆ داناون، ئهوهی کهفهرمانی پێکردووه به _نوح_، ههر بهوشێوهیه قورئانیشی بۆ تۆ ئهی محمد صلی الله علیه وسلم وهحی و نیگا کردووه و به ئیبراهیم و موساو عیساشمان ڕاگهیاندووهکه ڕێبازی ئاین و یهکخواناسی بهرنهدهن و لهسهری پایادار بن، ئهم بانگهوازه ڕاست و دروسته زۆر بهلای بت پهرست و خوانهناسانهوه گران و زهحمهته، بهڵام خوای دانا خۆی کهسانی شایسته ههڵدهبژێرێت بۆ گهیاندنی ئاینهکهی ڕێنموویی خهڵکانێك دهکات که بگهڕێنهوه بۆ لای بهرنامهکهی بهپهرستن و ئهنجامدانی کاروکردهوهی چاك.
وَمَا تَفَرَّقُوٓا۟ إِلَّا مِنۢ بَعْدِ مَا جَآءَهُمُ ٱلْعِلْمُ بَغْيًۢا بَيْنَهُمْ ۚ وَلَوْلَا كَلِمَةٌۭ سَبَقَتْ مِن رَّبِّكَ إِلَىٰٓ أَجَلٍۢ مُّسَمًّۭى لَّقُضِىَ بَيْنَهُمْ ۚ وَإِنَّ ٱلَّذِينَ أُورِثُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ مِنۢ بَعْدِهِمْ لَفِى شَكٍّۢ مِّنْهُ مُرِيبٍۢ
میللهتانی پێشوو، بهتایبهت گاور وجوو جیاوازی و کێشه دووبهرهکی نهکهوته نێوانیان، مهگهر لهدوای هاتنی زانستی و زانیاری تهواو بۆیان، کهلهبهر حهسادهت و ستهمکاری و لادانیان له ڕاسته ڕێگا بۆیان دروست بوو، خۆ ئهگهر بڕیاری پێشووتر لهلایهن پهروهردگارتهوه نهبوایه که تا کاتێکی دیاریکراو مۆڵهتی داون، ئهوه فهرمانی تیاچوونیان دهردهکرا، بێگومان ئهوانهی که بوونه میراتگری کتێبی خوا و گهیهنرا بهدهستیان له نهوهکانی داهاتوو، کهوتنه گومان و دوودڵیهوه، خهڵکیشیان خسته گومانهوه دهربارهی.
فَلِذَٰلِكَ فَٱدْعُ ۖ وَٱسْتَقِمْ كَمَآ أُمِرْتَ ۖ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَآءَهُمْ ۖ وَقُلْ ءَامَنتُ بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ مِن كِتَٰبٍۢ ۖ وَأُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَيْنَكُمُ ۖ ٱللَّهُ رَبُّنَا وَرَبُّكُمْ ۖ لَنَآ أَعْمَٰلُنَا وَلَكُمْ أَعْمَٰلُكُمْ ۖ لَا حُجَّةَ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ ۖ ٱللَّهُ يَجْمَعُ بَيْنَنَا ۖ وَإِلَيْهِ ٱلْمَصِيرُ
کهواته ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم تۆ بۆ ئهوه بانگهواز بکه و پایادارو دامهزراوبه ههروهك فهرمانت پێ دراوه، شوێن ئارهزووی ئهوان مهکهوه و بهئاشکرا بڵێ: من، باوهڕم هێناوه بهو کتێب و پهیامانهی خوا بۆی ناردوم و فهرمانم پێدراوه که دادپهروهری بهرپا بکهم له نێوانتاندا، (الله) پهروهردگاری ئێمهیه و ئێوهشه، بێگومان دهرئهنجامی کردهی خۆمان بۆ خۆمانه و کردهوهی ئێوهش بۆ خۆتانه، ئیتر هیچ کێشهیهك نی یه له نێوان ئێمه و ئێوهدا (چونکه حهق دهرکهوت)، ئێمه و ئێوه ههر خوا خۆی کۆمان دهکاتهوه و گهڕانهوهش ههر بۆ لای ئهوه.
وَٱلَّذِينَ يُحَآجُّونَ فِى ٱللَّهِ مِنۢ بَعْدِ مَا ٱسْتُجِيبَ لَهُۥ حُجَّتُهُمْ دَاحِضَةٌ عِندَ رَبِّهِمْ وَعَلَيْهِمْ غَضَبٌۭ وَلَهُمْ عَذَابٌۭ شَدِيدٌ
ئهوانهی ڕهخنه دهگرن و قسهدهکهن دهربارهی ئاینی خوا، دوای ئهوهی که وهڵام دراوهتهوه و خهڵکی ڕوویان تێکردووه، ئهوانه بهڵگهو ڕهخنهکانیان پووچهڵه و بهسهریاندا دهدرێتهوه له لایهن پهروهردگاریانهوه، خهشم و تووڕهیان لهسهره و سزای سهختیان بۆ ئامادهیه.
ٱللَّهُ ٱلَّذِىٓ أَنزَلَ ٱلْكِتَٰبَ بِٱلْحَقِّ وَٱلْمِيزَانَ ۗ وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّ ٱلسَّاعَةَ قَرِيبٌۭ
خوا ئهو زاتهیه که کتێبه پیرۆزهکانی به حهق و ڕاستی ڕهوانه کردووه، ههروهها شهریعهتێکی دابهزاندووه که وهکو تهرازوو پێوهر وایه بۆ ههڵسهنگاندنی حهق و ناحهق، جا چی تۆی فێر کردووه و چووزانی لهوانهیه ڕۆژی قیامهت و لێپرسینهوه نزیك بێت.
يَسْتَعْجِلُ بِهَا ٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِهَا ۖ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ مُشْفِقُونَ مِنْهَا وَيَعْلَمُونَ أَنَّهَا ٱلْحَقُّ ۗ أَلَآ إِنَّ ٱلَّذِينَ يُمَارُونَ فِى ٱلسَّاعَةِ لَفِى ضَلَٰلٍۭ بَعِيدٍ
ئهوانهی که باوهڕ به ڕۆژی قیامهت ناهێنن پهله دهکهن و گاڵتهیان پێی دێت و دهڵێن: کوا؟ کهی پێش دێت؟ (بهڵام) ئهوانهی باوهڕیان هێناوه له بهرپابوونی دهترسن، دهزانن دڵنیان که بهرپابوونی حهقیقهت و ڕاستهقینهیه، ئاگاداربن له ڕاستیدا ئهوانهی موجادهله لهسهر قیامهت دهکهن و بهگومانن لێی، لهبزر بوون و سهرلێشێواویهکی قووڵدا ڕۆچوون.
ٱللَّهُ لَطِيفٌۢ بِعِبَادِهِۦ يَرْزُقُ مَن يَشَآءُ ۖ وَهُوَ ٱلْقَوِىُّ ٱلْعَزِيزُ
خوای گهوره زۆر بهسۆزو دلۆڤانه لهگهڵ بهندهکانیدا، ڕزق و ڕۆزی دهبهخشێت به ههر کهس بیهوێت (بۆ تاقیکردنهوه)، بهڕاستی ئهو زاته بههێز و باڵادهسته.
مَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ ٱلْءَاخِرَةِ نَزِدْ لَهُۥ فِى حَرْثِهِۦ ۖ وَمَن كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ ٱلدُّنْيَا نُؤْتِهِۦ مِنْهَا وَمَا لَهُۥ فِى ٱلْءَاخِرَةِ مِن نَّصِيبٍ
جا ئهوهی که بهرههمی قیامهتی دهوێت و له دنیادا کارو کردهوهی چاك دهچێنێت، ئێمه پاداشتی ههوڵ و کۆششهکهی بهزیادهوه پێدهبهخشین، ئهوهش که بهرههمی دنیای دهوێت، ههندێك له دنیای پێ دهبهخشین، (بهڵام) له قیامهتدا هیچ جۆره بهشێکی نیه.
أَمْ لَهُمْ شُرَكَٰٓؤُا۟ شَرَعُوا۟ لَهُم مِّنَ ٱلدِّينِ مَا لَمْ يَأْذَنۢ بِهِ ٱللَّهُ ۚ وَلَوْلَا كَلِمَةُ ٱلْفَصْلِ لَقُضِىَ بَيْنَهُمْ ۗ وَإِنَّ ٱلظَّٰلِمِينَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌۭ
(ئایا ئهو بێباوهڕانه ڕازین بهبهرنامهی خوا) یاخود شوێنی ئهو هاوهڵگهڕانه دهکهون که بهناوی دینهوه بهرنامهیان بۆ داناون و پهیڕهوییان دهکهن بێ ئهوهی خوا مۆڵهتی دابێت و پێی ڕازی بێت (حهرام و حهڵاڵیان بۆ دیاری دهکهن)، خۆ ئهگهر بڕیاری پێشترمان نهبوایه به مانهوهیان تا کاتی دیاریکراو، ئهوه فهرمان دهدرا به لهناو بردنیان، بێگومان بۆ ستهمکاران سزای به ئێش و بهسۆ ئامادهیه.
تَرَى ٱلظَّٰلِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمَّا كَسَبُوا۟ وَهُوَ وَاقِعٌۢ بِهِمْ ۗ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ فِى رَوْضَاتِ ٱلْجَنَّاتِ ۖ لَهُم مَّا يَشَآءُونَ عِندَ رَبِّهِمْ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلْفَضْلُ ٱلْكَبِيرُ
(لهڕۆژی قیامهت و لێپرسینهوهدا) دهبینیت ستهمکاران دهترسن لهوهی که کردوویانه، لهکاتێکدا سزاکهی کهوتووه بهسهریاندا و لێی دهرباز نابن، هاوکات ئهوانهی که باوهڕیان هێناوه و کارو کردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه له باخچهکانی بهههشتدا ژیانی کامهرانی دهبهنه سهر، چیان بوێت لهلایهن پهروهردگاریانهوه بۆیان ئامادهیه، ئا ئهوهیه خهڵات و بهخششی گهوره و بێ سنوور.
ذَٰلِكَ ٱلَّذِى يُبَشِّرُ ٱللَّهُ عِبَادَهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ ۗ قُل لَّآ أَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا ٱلْمَوَدَّةَ فِى ٱلْقُرْبَىٰ ۗ وَمَن يَقْتَرِفْ حَسَنَةًۭ نَّزِدْ لَهُۥ فِيهَا حُسْنًا ۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌۭ شَكُورٌ
ئهو خهڵات و بهخششه ئهوهیه که خوا مژده دهدات بهو بهندانهی که باوهڕیان هێناوه و کارو کردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه، (ئهوانهش بهدهم بانگهوازهوه نایهن)، ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم پێیان بڵێ: لهسهر ئهم بانگهوازه هیچ جۆره پاداشتێکم له ئێوه ناوێت، تهنها خۆشهویستی و ڕێز نهبێت له خزمایهتیدا، جا ئهوهی چاکهیهك ئهنجام بدات، ئهوه بهچاکتر پاداشت دهدرێتهوه، چونکه بهڕاستی خوا لێبوورده و سوپاسگوزاره.
أَمْ يَقُولُونَ ٱفْتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًۭا ۖ فَإِن يَشَإِ ٱللَّهُ يَخْتِمْ عَلَىٰ قَلْبِكَ ۗ وَيَمْحُ ٱللَّهُ ٱلْبَٰطِلَ وَيُحِقُّ ٱلْحَقَّ بِكَلِمَٰتِهِۦٓ ۚ إِنَّهُۥ عَلِيمٌۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ
بهڵکو خوانهناسان دهڵێن: محمد صلی الله علیه وسلم بهدهم خواوه درۆی ههڵبهستووه!! جا ئهگهر خوا بیهوێت مۆر دهنێت بهسهر دڵت داو هیچت بۆ ناوترێت، خوایش دهیهوێت ئاسهواری بهتاڵ و ناحهقی نههێڵێت و حهق و ڕاستی بهفهرمانی خۆی بچهسپێنێت، چونکه بهڕاستی ئهو خوایه زانایه بهوهی که له توێی دڵ و دهروون و سینهکاندا شاراوهیه.
وَهُوَ ٱلَّذِى يَقْبَلُ ٱلتَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِۦ وَيَعْفُوا۟ عَنِ ٱلسَّيِّـَٔاتِ وَيَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ
خوا ئهو زاتهیه که پهشیمانی و تهوبه له بهندهکانی وهردهگرێت، چاوپۆشیش دهکات له ههڵه و گوناههکانیان، بهو کارو کردهوانهش که ئهنجامی دهدهن دهزانێت و بهئاگایه.
وَيَسْتَجِيبُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَيَزِيدُهُم مِّن فَضْلِهِۦ ۚ وَٱلْكَٰفِرُونَ لَهُمْ عَذَابٌۭ شَدِيدٌۭ
خوای گهوره ئاواتی ئهوانه دههێنێته دی که باوهڕیان هێناوه و کارو کردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه، ههروهها له فهزڵ و زیاده خهڵات و بهخششی خۆی بههرهمهندیان دهکات، بێ باوهڕانیش سزای سهخت و به ئێشیان بۆ ئامادهیه.
۞ وَلَوْ بَسَطَ ٱللَّهُ ٱلرِّزْقَ لِعِبَادِهِۦ لَبَغَوْا۟ فِى ٱلْأَرْضِ وَلَٰكِن يُنَزِّلُ بِقَدَرٍۢ مَّا يَشَآءُ ۚ إِنَّهُۥ بِعِبَادِهِۦ خَبِيرٌۢ بَصِيرٌۭ
خۆ ئهگهر خوا ڕزق و ڕۆزی بهفراوانی به بهندهکانی ببهخشیایه، ئهوه دهستیان دهدایه تاوان و گوناهو ستهم له زهویدا، بهڵام خوا بهحسابێکی وردو دیاریکراو ئهوهی بیهوێت پێیان دهبهخشێت، بهڕاستی ئهو زاته ئاگاو بینایه به کارو ههڵویستی بهندهکانی.
وَهُوَ ٱلَّذِى يُنَزِّلُ ٱلْغَيْثَ مِنۢ بَعْدِ مَا قَنَطُوا۟ وَيَنشُرُ رَحْمَتَهُۥ ۚ وَهُوَ ٱلْوَلِىُّ ٱلْحَمِيدُ
خوا ئهو زاتهیه که باران دهبارێنێت و دهگهیهنێته فریایان دوای ئهوهی که نائومێد بوون، ههروهها ڕهحمهت و بهخششی خۆی پهخش دهکاتهوه، لهبهر ئهوه ههر خۆی پشتیوان و فریادڕهسه و شایستهی سوپاسه.
وَمِنْ ءَايَٰتِهِۦ خَلْقُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَمَا بَثَّ فِيهِمَا مِن دَآبَّةٍۢ ۚ وَهُوَ عَلَىٰ جَمْعِهِمْ إِذَا يَشَآءُ قَدِيرٌۭ
لهنیشانهو بهڵگهکانی گهورهیی و دهسهڵاتی خوا: دروستکردنی ئاسمانهکان و زهوی و ئهو زیندهوهرانهیه که تیایاندا بڵاوی کردۆتهوه، ههر ئهو زاته کاتێك بیهوێت تواناو دهسهڵاتی بهسهر بهسهر کۆکردنهوهیاندا ههیه.
وَمَآ أَصَٰبَكُم مِّن مُّصِيبَةٍۢ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَيَعْفُوا۟ عَن كَثِيرٍۢ
ههر بهڵاو نههامهتیهکتان بهسهر هاتبێت، ئهوه دهرئهنجامی ئهو کارو کردهوانهیه که به ئارهزووی خۆتان دهتانکرد، (بهڵام ئهوهنده خوایهکی میهرهبانه) له زۆربهی زۆری گوناهو ههڵهکانتان خۆش دهبێت.
وَمَآ أَنتُم بِمُعْجِزِينَ فِى ٱلْأَرْضِ ۖ وَمَا لَكُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ مِن وَلِىٍّۢ وَلَا نَصِيرٍۢ
ئهی گرۆی خوانهناسان ئێوه ناتوانن خوا دهسهوسان بکهن و له دهسهڵاتی خوا دهرباز ببن له زهویدا، جگه له خوای گهورهش کهس ناتوانێت پشتیوانتان بێت و سهرتان بخات.
وَمِنْ ءَايَٰتِهِ ٱلْجَوَارِ فِى ٱلْبَحْرِ كَٱلْأَعْلَٰمِ
لهنیشانهو بهڵگهی دهسهڵاتی خوا ئهو کهشتیانه که وهك کهژو کێو هاتووچۆ دهکهن به دهریاکاندا، (بهیاسایهکی ڕێك و پێك).
إِن يَشَأْ يُسْكِنِ ٱلرِّيحَ فَيَظْلَلْنَ رَوَاكِدَ عَلَىٰ ظَهْرِهِۦٓ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَٰتٍۢ لِّكُلِّ صَبَّارٍۢ شَكُورٍ
خۆ ئهگهر بیهوێت با دهوهستێنێت و لهسهر پشتی دهریاکه دهوهستن و له کاردهکهون، بهڕاستی ئا لهو تواناو دهسهڵاتهدا بهڵگهو نیشانهی زۆر ههن بۆ ههر کهسێك که زۆر خۆگرو سوپاسگوزاره.
أَوْ يُوبِقْهُنَّ بِمَا كَسَبُوا۟ وَيَعْفُ عَن كَثِيرٍۢ
یان جاری وا ههیه کهشتیهکان به خۆیان و سهرنشینهکانیانهوه دهشکێنێت و نوقمیان دهکات له ئهنجامی تاوان و گوناهی خهڵکهکهوه، گهلێك جاریش چاوپۆشی (له ههڵه و تاوانی) زۆر دهکات و دهیانهێڵێتهوه.
وَيَعْلَمَ ٱلَّذِينَ يُجَٰدِلُونَ فِىٓ ءَايَٰتِنَا مَا لَهُم مِّن مَّحِيصٍۢ
ئهم ڕوونکردنهوهیهش بۆ ئهوهیه خوانهناسان بزانن، بهتایبهت ئهوانهی که موجادهلهو دهمهدهمێ دهکهن و ڕهخنهیان له ئایهتهکانی ئێمه ههیه، که له کاتی تهنگانهدا کهس پهنایان نادات و کهس فریایان ناکهوێت جگه له خوای گهوهره.
فَمَآ أُوتِيتُم مِّن شَىْءٍۢ فَمَتَٰعُ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا ۖ وَمَا عِندَ ٱللَّهِ خَيْرٌۭ وَأَبْقَىٰ لِلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَلَىٰ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ
جا ههر شتێکتان پێبهخشراوه، ئهوه زینهتی ژیانی ئهم دنیایهیه (که ڕێگوزهرێکه بهرهو قیامهت) بهڵام ئهو بهشهی که لهلای خوایه چاکتر و بهردهوامتره بۆ ئهوانهی که باوهڕیان هێناوه و ههر پشت به پهروهردگاریان دهبهستن....
وَٱلَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَٰٓئِرَ ٱلْإِثْمِ وَٱلْفَوَٰحِشَ وَإِذَا مَا غَضِبُوا۟ هُمْ يَغْفِرُونَ
ئهوانهی خۆیان له گوناهی گهوره و تاوانی خراپ و ناشرین دهپارێزن، کاتێك که تووڕه دهبن (لهسهر ههڵهیهك که بهرامبهریان دهکرێت) ههر ئهمان چاوپۆشی دهکهن و لێدهبورن....
وَٱلَّذِينَ ٱسْتَجَابُوا۟ لِرَبِّهِمْ وَأَقَامُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَأَمْرُهُمْ شُورَىٰ بَيْنَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْنَٰهُمْ يُنفِقُونَ
ئهوانهش بهدهم بانگهوازی پهروهردگاریانهوه چوون و نوێژهکانیان بهچاکی ئهنجام داوه و کارو باریان ههردهم به مهشورهت و ڕاپرسی و ڕاوێژکاریه و لهو ڕزق و ڕۆزیهی که پێمان داون، دهبهخشن...
وَٱلَّذِينَ إِذَآ أَصَابَهُمُ ٱلْبَغْىُ هُمْ يَنتَصِرُونَ
ههروهها ئهوانهی که دهستدرێژیان کرایه سهر، دهسهوسان ناوهستن و بهرگری له خۆیان دهکهن...
وَجَزَٰٓؤُا۟ سَيِّئَةٍۢ سَيِّئَةٌۭ مِّثْلُهَا ۖ فَمَنْ عَفَا وَأَصْلَحَ فَأَجْرُهُۥ عَلَى ٱللَّهِ ۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلظَّٰلِمِينَ
جا تۆڵهی ههر تاوانێك به ئهندازهی تاوانهکهیه بێ زیادو کهم، ئهو کهسهی لێخۆشبوونی ههبێت و چاوپۆشی و چاکسازی بکات، ئهوه پاداشتی لای خوایه، بهڕاستی خوا ستهمکارانی خۆش ناوێت...
وَلَمَنِ ٱنتَصَرَ بَعْدَ ظُلْمِهِۦ فَأُو۟لَٰٓئِكَ مَا عَلَيْهِم مِّن سَبِيلٍ
لهڕاستیدا ئهوهی حهقی خۆی دهسێنێت دوای ئهوهی که ستهمی لێکراوه، ئهوانه لێپرسراو نابن، ئهگهر له سنوور لا نهدهن....
إِنَّمَا ٱلسَّبِيلُ عَلَى ٱلَّذِينَ يَظْلِمُونَ ٱلنَّاسَ وَيَبْغُونَ فِى ٱلْأَرْضِ بِغَيْرِ ٱلْحَقِّ ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌۭ
بێگومان تهنها ئهوانه بهرپرس دهبن که ستهم له خهڵکی دهکهن و دهستدرێژی دهکهن به ناحهق له زهویدا، ئا ئهوانه سزاو ئازاری به ئیشیان بۆ ههیه...
وَلَمَن صَبَرَ وَغَفَرَ إِنَّ ذَٰلِكَ لَمِنْ عَزْمِ ٱلْأُمُورِ
لهڕاستیدا ئهوهی دان بهخۆیدا بگرێت و چاوپۆشی بکات و لێخۆشبوو بێت (لهکاتێکدا که دهتوانێت تۆڵهبسێنێت) بهڕاستی ئهوه کارێکی بهجێ و چاك و پهسهند ئهنجام دهدات، بهڕاستی ئهوه لهو کارانهیه که پێویسته بکرێت....
وَمَن يُضْلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن وَلِىٍّۢ مِّنۢ بَعْدِهِۦ ۗ وَتَرَى ٱلظَّٰلِمِينَ لَمَّا رَأَوُا۟ ٱلْعَذَابَ يَقُولُونَ هَلْ إِلَىٰ مَرَدٍّۢ مِّن سَبِيلٍۢ
ئهوهی خوا ڕێی لێ ون بکات، ئهوه ئیتر کهسی تری دڵسۆزی دهست ناکهوێت (تا ڕێگهی ڕاستی نیشان بدات)، ئهوسا تۆ ئهی محمد صلی الله علیه وسلم له قیامهتدا دهبینیت ستهمکاران کاتێك سزاو ئهشکهنجهی دۆزهخ دهبینن، به کهساسیهوه دهڵێن: ئایا هیچ ڕێگهیهك ههیه بۆ گهڕانهوه، تا خوا چۆن دهفهرموێت وابکهین؟!.
وَتَرَىٰهُمْ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا خَٰشِعِينَ مِنَ ٱلذُّلِّ يَنظُرُونَ مِن طَرْفٍ خَفِىٍّۢ ۗ وَقَالَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِنَّ ٱلْخَٰسِرِينَ ٱلَّذِينَ خَسِرُوٓا۟ أَنفُسَهُمْ وَأَهْلِيهِمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ ۗ أَلَآ إِنَّ ٱلظَّٰلِمِينَ فِى عَذَابٍۢ مُّقِيمٍۢ
سهرئهنجام تاوانباران دهبینیت دهبرێنه سهر دۆزهخ، ههموو پهست و زهلیل ولاره مل و خهجاڵهتن، (له شهرمهزاریی و له ترسدا) له ژێرهوه بهتیلهی چاو دهڕوانن بۆ ئاگرهکه، (ئا لهو کات و بارودۆخه ناخۆشهدا) ئهوانهی باوهڕیان هێناوه دهڵێن: بهڕاستی خهسارهتمهند و زهرهرمهندان ئهمڕۆ ئهوانهن که خۆیان و کهسو کارو ماڵ و منداڵیان له دهستداوه له قیامهتدا (کهس و کارو خزم و هاوهڵانیان ئهگهر له دۆزهخدان، ئهوه هیچ مایهی دڵخۆشی نین، خۆ ئهگهر له بهههشتدان، ئهمانیان ههر له یاد نی یه)، ئینجا ڕادهگهیهنرێت که: ئاگاداربن بێگومان ستهمکاران له ئازارو ئهشکهنجهی بهردهوامدان...
وَمَا كَانَ لَهُم مِّنْ أَوْلِيَآءَ يَنصُرُونَهُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ ۗ وَمَن يُضْلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن سَبِيلٍ
ئهوانه هیچ دۆست و پشتیوانێکیان نی یه له جیاتی خوا که له دهست سزاو تۆڵه ڕزگاریان بکات، ئهو کهسهش خوا سهری لێ بشێوێنێت و گومڕای بکات (چونکه خۆی شایسته کردووه) ئیتر ڕێبازی ڕزگاری و سهرفرازی دهستناکهوێت.
ٱسْتَجِيبُوا۟ لِرَبِّكُم مِّن قَبْلِ أَن يَأْتِىَ يَوْمٌۭ لَّا مَرَدَّ لَهُۥ مِنَ ٱللَّهِ ۚ مَا لَكُم مِّن مَّلْجَإٍۢ يَوْمَئِذٍۢ وَمَا لَكُم مِّن نَّكِيرٍۢ
خهڵکینه، بهپیر بانگهوازی پهروهردگارتانهوه بچن پێش ئهوهی ڕۆژێك بێت: هیچ گهڕانهوهی لهلایهن خواوه نابێت، ئهو ڕۆژه هیچ پهناگایهکتان نابێت و کهسیشتان ناتوانێت ئینکاری بکات و دان به تاوانهکانیدا نهنێت.
فَإِنْ أَعْرَضُوا۟ فَمَآ أَرْسَلْنَٰكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظًا ۖ إِنْ عَلَيْكَ إِلَّا ٱلْبَلَٰغُ ۗ وَإِنَّآ إِذَآ أَذَقْنَا ٱلْإِنسَٰنَ مِنَّا رَحْمَةًۭ فَرِحَ بِهَا ۖ وَإِن تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌۢ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ فَإِنَّ ٱلْإِنسَٰنَ كَفُورٌۭ
ئهگهر خوانهناسان پشتیان ههڵکرد و گوێیان نهگرت، ئهی محمد صلی الله علیه وسلم داخیان بۆ مهخۆ، چونکه ئێمه تۆمان نهناردووه چاودێر بیت بهسهریانهوه، بهڵکو تۆ تهنها گهیاندنی ئهم بانگهواز و قورئانهت لهسهره، ئاشکراشه که: بهڕاستی ئێمه کاتێك نازو نیعمهت و ڕهحمهتێك دهڕێژین بهسهر ئادهمیزادا زۆر کهشخهی پێوه دهکات، خۆ ئهگهر بهڵاو ناخۆشیهکیان تووش بێت، بههۆی کاروکردهوه خراپهکانیانهوه، بهڕاستی ئهوکهسه زۆرسپڵه و ڕهخنه له خوا گره.
لِّلَّهِ مُلْكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ يَخْلُقُ مَا يَشَآءُ ۚ يَهَبُ لِمَن يَشَآءُ إِنَٰثًۭا وَيَهَبُ لِمَن يَشَآءُ ٱلذُّكُورَ
ههر بۆ خوایه خاوهندارێتی ئاسمانهکان و زهوی، ههرچی بوێت دروستی دهکات، بهههرکهس که بیهوێت تهنها کچ دهبهخشێت و به ههرکهس که بیهوێت کوڕ دهبهخشێت...
أَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْرَانًۭا وَإِنَٰثًۭا ۖ وَيَجْعَلُ مَن يَشَآءُ عَقِيمًا ۚ إِنَّهُۥ عَلِيمٌۭ قَدِيرٌۭ
یاخود له ههردوو جۆر.، بهههندێك خێزان دهبهخشێت له کوڕو له کچ، ههمیشه ویستی خوا وایه هیچی نهدانێ و نهزۆك بێت، بهڕاستی ئهو زاته زانا و بهدهسهڵاته.
۞ وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُكَلِّمَهُ ٱللَّهُ إِلَّا وَحْيًا أَوْ مِن وَرَآئِ حِجَابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًۭا فَيُوحِىَ بِإِذْنِهِۦ مَا يَشَآءُ ۚ إِنَّهُۥ عَلِىٌّ حَكِيمٌۭ
کهس بۆی نیه هیچ کات (لهدنیادا) خوای گهوره وتو وێژی ڕاستهوخۆی لهگهڵدا بکات مهگهر له ڕێگهی وهحی و نیگاوه، یان له پشتی پهردهوه، وهك موسا، یان نێردراوێکی وهك فریشته_جوبرهئیل_دهنێرێت که به گوێرهی فهرمان و مۆڵهتی خوا چی پێ سپێردراوه دهیگهیهنێت، بهڕاستی ئهو زاته خوایهکی بڵند و داناو کاربهجێیه.
وَكَذَٰلِكَ أَوْحَيْنَآ إِلَيْكَ رُوحًۭا مِّنْ أَمْرِنَا ۚ مَا كُنتَ تَدْرِى مَا ٱلْكِتَٰبُ وَلَا ٱلْإِيمَٰنُ وَلَٰكِن جَعَلْنَٰهُ نُورًۭا نَّهْدِى بِهِۦ مَن نَّشَآءُ مِنْ عِبَادِنَا ۚ وَإِنَّكَ لَتَهْدِىٓ إِلَىٰ صِرَٰطٍۢ مُّسْتَقِيمٍۢ
ئهی محمد صلی الله علیه وسلم ئا بهوشێوهیهی که وتمان ئێمه قورئانمان بۆ ڕهوانه کردیت له لایهن خۆمانهوه (که ژیانبهخشه به ڕوح و گیان و عهقڵ)، تۆ نهتدهزانی قورئان چیه و ئیمان چیه، بهڵام ئێمه ئهم قورئانهمان کرده ڕوناکی ونورێك که هیدایهت و ڕێنمویی ههر کهس که بمانهوێت له بهندهکانمانی پێ دهکهین، (ئهوانهی دڵی بۆ دهکهنهوه و بهچاکی گوێ بۆ دهگرن)، بێگومان تۆ ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم ڕێنیشان دهریت و ڕێنموی دهکهی بۆ ڕێگه و ڕێبازێکی ڕاست و دروست...
صِرَٰطِ ٱللَّهِ ٱلَّذِى لَهُۥ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۗ أَلَآ إِلَى ٱللَّهِ تَصِيرُ ٱلْأُمُورُ
که ڕێگه و ڕێبازی ئهو خوایهیه، کهههر بۆ ئهوه ئهوهی له ئاسمانهکان و زهویدایه، ئاگاداریش بن: ههموو شتێك و سهرئهنجامی ههموو کارێك بۆ لای خوا دهگهڕێتهوه.
Surah 43: Az-Zukhruf — الزخرف
حمٓ
سهرنجی سهرهتای سورهتی (الشوری) بده لاپهره_483_.
وَٱلْكِتَٰبِ ٱلْمُبِينِ
سوێند بهم پهیامه ڕوون و ئاشکرایه، مهبهست قورئانه.
إِنَّا جَعَلْنَٰهُ قُرْءَٰنًا عَرَبِيًّۭا لَّعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
ئێمه ئهو کتێبهمان کردوهه به قورئانێك، بهزمانی عهرهبی، بهڵکو ژیری و بیروهۆشتان بخهنه کار (تالێی تێبگهن و پهیڕهوی بکهن).
وَإِنَّهُۥ فِىٓ أُمِّ ٱلْكِتَٰبِ لَدَيْنَا لَعَلِىٌّ حَكِيمٌ
ئهم قورئانه له _لوح المحفوظ_ دا (کهسهرچاوهی قورئان و ههموو کتێبهکانی تری خوایه) پارێزراوه که زۆر بهرزو بهڕێزه لامان و پڕه له دانایی.
أَفَنَضْرِبُ عَنكُمُ ٱلذِّكْرَ صَفْحًا أَن كُنتُمْ قَوْمًۭا مُّسْرِفِينَ
باشه، ئایا دهکرێت ئێمه وازتان لێ بهێنین و هۆشیاریتان نهکهینهوه بهم قورئانه لهبهر ئهوهی ئێوه هۆزێکی زیادهڕه و لارو وێرن (نهخێر شتی وا له ئێمه ناوهشێتهوه).
وَكَمْ أَرْسَلْنَا مِن نَّبِىٍّۢ فِى ٱلْأَوَّلِينَ
ئێمه چهندهها پێغهمبهرمان ناردووه بۆ نهوهکانی ڕابووردوو تا سهرگهردان نهبن.
وَمَا يَأْتِيهِم مِّن نَّبِىٍّ إِلَّا كَانُوا۟ بِهِۦ يَسْتَهْزِءُونَ
بێگومان هیچ پێغهمبهرێکیان بۆ نههاتووه که ئهوان گاڵتهیان پێ نهکردبێت.
فَأَهْلَكْنَآ أَشَدَّ مِنْهُم بَطْشًۭا وَمَضَىٰ مَثَلُ ٱلْأَوَّلِينَ
کهواته ئهبێت ئهم بێ بڕوایانه چاوهڕێی چی بکهن لهکاتێکدا ئێمه دڕندهتر و بهههڵمهتترمان لهوان لهناو بردووه، ئیتر بهسهرهات و ڕووداوی پێشینان بهسهرچووه و تێپهڕ یووه.
وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ خَلَقَهُنَّ ٱلْعَزِيزُ ٱلْعَلِيمُ
خۆ ئهگهر پرسیاریان لێ بکهیت: کێ ئاسمانهکان و زهوی دروست کردووه؟ له وهڵامدا بهدڵنیایی دهڵێن: ههر زاتی باڵادهست و زانا دروستی کردوون.
ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلْأَرْضَ مَهْدًۭا وَجَعَلَ لَكُمْ فِيهَا سُبُلًۭا لَّعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ
ئهو خوایهی که زهوی کردووه به لانکهی ژیانتان، ڕێگهوبانی تیایدا بۆ ئاسان کردوون، بۆ ئهوهی بگهنه مهبهست و ژیانتان ئاسان و ئاسووده بکهن.
وَٱلَّذِى نَزَّلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۢ بِقَدَرٍۢ فَأَنشَرْنَا بِهِۦ بَلْدَةًۭ مَّيْتًۭا ۚ كَذَٰلِكَ تُخْرَجُونَ
ههروهها ئهو خوایه له ئاسمانهوه به ئهندازهیهکی دیاریی کراو بارانی باراندووه و دهفهرموێت، وڵاتی وشك و مردوومان پێ زیندوو کردۆتهوه، ههر بهو شێوهیه ئێوهش له گۆڕهکانتان دههێنرێنه دهرهوه.
وَٱلَّذِى خَلَقَ ٱلْأَزْوَٰجَ كُلَّهَا وَجَعَلَ لَكُم مِّنَ ٱلْفُلْكِ وَٱلْأَنْعَٰمِ مَا تَرْكَبُونَ
ههر ئهو زاته ههموو جووتهکانی (له جیهانی ئادهمیزاد و زیندهواران و ڕوهك و بێ گیانهکاندا) دروست کردووه، ههروهها کهشتی و جۆرهکانی ئاژهڵی بۆ ڕام هێناون، که بۆ سواریی سوودی لێ وهربگرن.
لِتَسْتَوُۥا۟ عَلَىٰ ظُهُورِهِۦ ثُمَّ تَذْكُرُوا۟ نِعْمَةَ رَبِّكُمْ إِذَا ٱسْتَوَيْتُمْ عَلَيْهِ وَتَقُولُوا۟ سُبْحَٰنَ ٱلَّذِى سَخَّرَ لَنَا هَٰذَا وَمَا كُنَّا لَهُۥ مُقْرِنِينَ
بۆ ئهوهی لهسهر پشتیان جێگیر ببن، دوایش یادی نازو نیعمهتی پهروهردگارتان بکهنهوه کاتێك که سهقامگیر دهبن لهسهری، (چونکه جۆرهها هۆکاری هاتووچۆی بۆ سازاندوون) و بشڵێن: ستایش و بهرزی و بێگهردی بۆ ئهو زاتهی که ئهمهی بۆ ڕهخساندوین (خۆ ئهگهر ئهو بهمیهرهبانی خۆی بۆی ڕام نهکردینایه) ئێمه نهماندهتوانی ڕامیان بهێنین.
وَإِنَّآ إِلَىٰ رَبِّنَا لَمُنقَلِبُونَ
ئێمه بێگومان ههر بۆ لای پهروهردگارمان دهگهرێینهوه. پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم ههر جارێك سواری وڵاخهکهی ببوایه سێ جار (الله أکبر) ی دهفهرموو، دوایی دهیفهرموو: سبحان الذی سخر لنا هذا وما کنا له مقرنین وإنا الی ڕبنا لمنقلبون).
وَجَعَلُوا۟ لَهُۥ مِنْ عِبَادِهِۦ جُزْءًا ۚ إِنَّ ٱلْإِنسَٰنَ لَكَفُورٌۭ مُّبِينٌ
باوهڕ چهوتهکان، ههندێ له بهندهکانی خوا، بهخوا دهزانن (مهسیحییهکان دهڵێن: عیسا کوڕی خوایه، جوو دهڵێت: عوزهیر، بتپهرستهکان دهڵێن: فریشتهکان کچی خوان)!! بهڕاستی زۆربهی خهڵکی قهدری خوا نازانن و بێ باوهڕێکی زۆر ئاشکران.
أَمِ ٱتَّخَذَ مِمَّا يَخْلُقُ بَنَاتٍۢ وَأَصْفَىٰكُم بِٱلْبَنِينَ
ئایا ڕهواو ڕاسته، لهوهی که دروستی دهکات کچان بۆ خۆی بڕیار بدات و بهخشینی کوڕانیش بهڕهوا بزانێت بۆ ئێوه؟! (ئهمانه ههمووی بیروباوهڕی نهفامهکان بوون خوای گهوره دهیهوێت ههر به بۆچوونی خۆیان بیروباوهڕیان پووچهڵ بکاتهوه).
وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِمَا ضَرَبَ لِلرَّحْمَٰنِ مَثَلًۭا ظَلَّ وَجْهُهُۥ مُسْوَدًّۭا وَهُوَ كَظِيمٌ
کاتیکیش مژده بدرێت به یهکێکیان بهوهی که بۆ خوای میهرهبان به ڕهوای زانیووه (مهبهست ئهوهیه که کچیان بووه)، ئهوه ڕووخساری ڕهش ههڵدهگهڕێت و له دهرووندا پیش دهخواتهوه.
أَوَمَن يُنَشَّؤُا۟ فِى ٱلْحِلْيَةِ وَهُوَ فِى ٱلْخِصَامِ غَيْرُ مُبِينٍۢ
ئایا کهسێك به منداڵی خوا ڕهوا دهبینن، (که لهباوی ئهواندا) ههردهم پهروهرده دهکرێت لهناو خشڵ و ئارایش کردنی خۆیداو له شهڕو شۆڕو جهنگیشدا دهرناکهوێت؟!
وَجَعَلُوا۟ ٱلْمَلَٰٓئِكَةَ ٱلَّذِينَ هُمْ عِبَٰدُ ٱلرَّحْمَٰنِ إِنَٰثًا ۚ أَشَهِدُوا۟ خَلْقَهُمْ ۚ سَتُكْتَبُ شَهَٰدَتُهُمْ وَيُسْـَٔلُونَ
ئهو خوانهناسانه فریشتهکان که بهندهی خوای میهرهبانن، بهکچی خوایان دهدایه قهڵهم!! ئایا ئهوان ئامادهی دروستکردنیان بوون؟! له ئاییندهدا ئهم بوختانهیان لهسهر دهنوسرێت و پرسیاریشیان لێ دهکرێت.
وَقَالُوا۟ لَوْ شَآءَ ٱلرَّحْمَٰنُ مَا عَبَدْنَٰهُم ۗ مَّا لَهُم بِذَٰلِكَ مِنْ عِلْمٍ ۖ إِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ
(بۆ پینه کردنی ههڵویستی ناڕهوایان) دهیانوت: ئهگهر خوای میهرهبان بیویستایه... ئێمه ئهمانهمان نهدهپهرست، وه نهبێت لهسهر بنچینهی هیچ زانستی و زانیاریهك ئهو قسهیه بکهن، ئهمانه تهنها درۆ نهبێت هیچی تر ناڵێن.
أَمْ ءَاتَيْنَٰهُمْ كِتَٰبًۭا مِّن قَبْلِهِۦ فَهُم بِهِۦ مُسْتَمْسِكُونَ
ئایا ئهو خوانهناسانه پێش ئهم قورئانه کتێبێکی ترمان بۆ ناردوون؟ تا پابهندی بن و پهیڕهوی بکهن؟
بَلْ قَالُوٓا۟ إِنَّا وَجَدْنَآ ءَابَآءَنَا عَلَىٰٓ أُمَّةٍۢ وَإِنَّا عَلَىٰٓ ءَاثَٰرِهِم مُّهْتَدُونَ
ئهوانه هیچی وا نیه، بهڵکو ههر تهنها ئهوهیه که دهیانوت: بهڕاستی ئێمه باوو باپیرانی خۆمان لهسهر ئاین و بهرنامهیهکی ئاوا دیووه، بێگومان ئێمهش بهشوێن ڕێبازی ئهواندا ههنگاو ههڵدهگرین و ڕێنمووییمان وهرگرتووه!!
وَكَذَٰلِكَ مَآ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ فِى قَرْيَةٍۢ مِّن نَّذِيرٍ إِلَّا قَالَ مُتْرَفُوهَآ إِنَّا وَجَدْنَآ ءَابَآءَنَا عَلَىٰٓ أُمَّةٍۢ وَإِنَّا عَلَىٰٓ ءَاثَٰرِهِم مُّقْتَدُونَ
ههر بهو شێوهیه هیچ پێغهمبهرێکمان نهناردووه بۆ هیچ شارێك، که خۆشگوزهرانهکان نهیانوتبێت: ئێمه باوو باپیرانی خۆمان بینیووه پابهندی بیروباوهڕێك بوون، بێگومان ئێمهش چاو لهوان دهکهین و پهیڕهوی ئهوان دهکهین.
۞ قَٰلَ أَوَلَوْ جِئْتُكُم بِأَهْدَىٰ مِمَّا وَجَدتُّمْ عَلَيْهِ ءَابَآءَكُمْ ۖ قَالُوٓا۟ إِنَّا بِمَآ أُرْسِلْتُم بِهِۦ كَٰفِرُونَ
پێغهمبهرهکهش وتوویهتی: باشه... ئهگهر له ڕێگه و ڕێبازو بهرنامهی باو و باپیرانتان چاکتریشم بۆ هێنان ههر شوێنیان دهکهون؟! له وهڵامدا وتیان: بهڕاستی ئێمه بهو بهرنامه و پهیامهی که به ئێوهدا ڕهوانه کراوه بڕوا ناکهین.
فَٱنتَقَمْنَا مِنْهُمْ ۖ فَٱنظُرْ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلْمُكَذِّبِينَ
جا ئێمهش تۆڵهمان لێسهندن، سهرنج بده و ببینه سهرئهنجامی ئهوانهی بڕوایان به پهیامی پێغهمبهران نهکرد چۆن بوو.
وَإِذْ قَالَ إِبْرَٰهِيمُ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِۦٓ إِنَّنِى بَرَآءٌۭ مِّمَّا تَعْبُدُونَ
ئهو کاته بیهێنهوه یاد که ئیبراهیم به باوکی و هۆزهکهی خۆی وت: بهڕاستی من دووره پهرێزم لهو شتانهی که ئێوه دهیپهرستن...
إِلَّا ٱلَّذِى فَطَرَنِى فَإِنَّهُۥ سَيَهْدِينِ
جگه لهو زاتهی که دروستی کردووم، ههر ئهویش ڕێنموویم دهکات و دهمخاته سهر ڕێگهی ڕاست و دروست.
وَجَعَلَهَا كَلِمَةًۢ بَاقِيَةًۭ فِى عَقِبِهِۦ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ
ئهوسا ئیتر ئهو بهرنامهی یهکخواناسیهی هێشتهوه بۆ هۆزو گهلانی دوای خۆی، بۆ ئهوهی ئهوانیش بگهڕێنهوه بۆ سهر ئهو بیروباوهڕه ڕاسته.
بَلْ مَتَّعْتُ هَٰٓؤُلَآءِ وَءَابَآءَهُمْ حَتَّىٰ جَآءَهُمُ ٱلْحَقُّ وَرَسُولٌۭ مُّبِينٌۭ
خوا دهفهرموێت: جا من ئهوانه و باو و باپیرانیانم له خۆشگوزهرانیدا هێشتهوه تا ئهو کاتهی قورئان و پێغهمبهرێکی ئاشکرایان بۆ هات (تا پهیامی خوایان بۆ ڕوون بکاتهوه).
وَلَمَّا جَآءَهُمُ ٱلْحَقُّ قَالُوا۟ هَٰذَا سِحْرٌۭ وَإِنَّا بِهِۦ كَٰفِرُونَ
کاتێکیش که حهق و ڕاستیان پێگهیشت.. وتیان: ئهمه سیحرو جادووه و بێگومان ئێمه بێ باوهڕین پێی..
وَقَالُوا۟ لَوْلَا نُزِّلَ هَٰذَا ٱلْقُرْءَانُ عَلَىٰ رَجُلٍۢ مِّنَ ٱلْقَرْيَتَيْنِ عَظِيمٍ
ههروهها بیانوویان گرت وتیان: ئهوه بۆ ئهم قورئانه دانهبهزێنرا بۆ سهر پیاوێکی گهوره له پیاوه گهورهکانی دوو شارهکه؟! (مهبهستیان مهککه و طائف بووه)
أَهُمْ يَقْسِمُونَ رَحْمَتَ رَبِّكَ ۚ نَحْنُ قَسَمْنَا بَيْنَهُم مَّعِيشَتَهُمْ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا ۚ وَرَفَعْنَا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍۢ دَرَجَٰتٍۢ لِّيَتَّخِذَ بَعْضُهُم بَعْضًۭا سُخْرِيًّۭا ۗ وَرَحْمَتُ رَبِّكَ خَيْرٌۭ مِّمَّا يَجْمَعُونَ
ئایا ئهوانه ڕهحمهتی پهروهردگاری تۆ دابهش دهکهن؟! (کهسانی شایسته دهدۆزنهوه بۆ پێغهمبهرایهتی؟!) له کاتێکدا ئێمهین که ڕزق و ڕۆزیمان له نێوانیاندا دابهش کردووه له ژیانی دنیادا و پلهو پایهی ههندێکیمان بهرزکردۆتهوه بهسهر ههندێکیاندا، بۆ ئهوهی ههمووان کاروباری یهکتر تهواوبکهن و کهڵك له توانایی ولێهاتوویی یهکتر وهربگرن، جا لهگهڵ ئهو ههموو بههرهو بهخششانهدا ڕهحمهت و میهرهبانی پهروهردگاری تۆ (کهتایبهتی ئیماندارانه له قیامهتدا) له ههموو ئهو شتانهی که خهڵکی کۆی دهکهنهوه (له ماڵ و سامان و هۆکارهکانی ڕابواردن) چاکترو بهنرختره.
وَلَوْلَآ أَن يَكُونَ ٱلنَّاسُ أُمَّةًۭ وَٰحِدَةًۭ لَّجَعَلْنَا لِمَن يَكْفُرُ بِٱلرَّحْمَٰنِ لِبُيُوتِهِمْ سُقُفًۭا مِّن فِضَّةٍۢ وَمَعَارِجَ عَلَيْهَا يَظْهَرُونَ
ئهگهر لهبهرئهوه نهبوایه خهڵکی ههموو دهبوون به یهکپارچه (له بێ باوهڕی و تاوانکاریدا)، ئهوه ههر کهس باوهڕی بهخوای میهرهبان نهبوایه سهقفی خانووهکهیمان له زیو بۆ دروست دهکرد، ههروهها قادرمه و ئاسانسوارمان بۆ دهکردن تا بهسهریدا سهربکهون و دهربکهون...
وَلِبُيُوتِهِمْ أَبْوَٰبًۭا وَسُرُرًا عَلَيْهَا يَتَّكِـُٔونَ
ههروهها بۆ ماڵهکانیان قاپی و دهروازهی زیو و کورسی و قهنهفهی ڕازاوهشمان پێدهبهخشین تا پاڵ بدهنهوه و شانی لهسهر دادهن...
وَزُخْرُفًۭا ۚ وَإِن كُلُّ ذَٰلِكَ لَمَّا مَتَٰعُ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا ۚ وَٱلْءَاخِرَةُ عِندَ رَبِّكَ لِلْمُتَّقِينَ
به ههموو جۆره نهخش و نیگارێکی جوان و ڕازاوه (دارو دیوارو سهقف و دهرگا و کهلوپهلی ناو ماڵهکانیانمان دهڕازاندهوه)، جا ئهوه ههر ههمووی خۆشگوزهرانی ژیانی دنیا نهبێت هیچی تر نی یه، له کاتێکدا که ژیانی پڕ خۆشی و بهختهوهری نهبڕاوه لای پهروهردگارت بۆ خواناسان و دووره پهرێزانه له گوناه.
وَمَن يَعْشُ عَن ذِكْرِ ٱلرَّحْمَٰنِ نُقَيِّضْ لَهُۥ شَيْطَٰنًۭا فَهُوَ لَهُۥ قَرِينٌۭ
کهسێك خۆی کوێر بکات له ئاستی قورئان و یادی خوای میهرهبان، ئهوه ئێمه شهیتانێك دهکهینه مڵۆزمی و ههمیشه دهبێته یار و یاوهری و لهگهڵیدا دهبێت.
وَإِنَّهُمْ لَيَصُدُّونَهُمْ عَنِ ٱلسَّبِيلِ وَيَحْسَبُونَ أَنَّهُم مُّهْتَدُونَ
بێگومان ئهو شهیتانانه، ڕێگهی ڕاستیان لێ دهگرن و وایان لێدهکهن که وابزانن بهدڵنیایی لهسهر ڕێبازێکی چاك و ڕاستن.
حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءَنَا قَالَ يَٰلَيْتَ بَيْنِى وَبَيْنَكَ بُعْدَ ٱلْمَشْرِقَيْنِ فَبِئْسَ ٱلْقَرِينُ
تا ئهو کاتهی خهڵهتاوهکه دێته لامان (له قیامهتدا خۆی و شهیتانهکهی ئاماده دهکرێن بۆ لێپرسینهوه) ئهوه به شهیتانهکهی دهڵێت: خۆزگه نێوانی من و تۆ به قهدهر ڕۆژههڵات و ڕۆژئاوا لهیهك دوور بوایه، ئای که هاوڕێیهکی نالهبارو خراپ بوویت.
وَلَن يَنفَعَكُمُ ٱلْيَوْمَ إِذ ظَّلَمْتُمْ أَنَّكُمْ فِى ٱلْعَذَابِ مُشْتَرِكُونَ
ئهمڕۆ ئهو قسه و گلهیی و بناشتانه ههرگیز سوودتان پێ ناگهیهنن، (چونکه) کاتی خۆی ئێوه ستهمتان له خۆتان و خهڵکیش کردووه، ئێسته بێگومان ههردوولاتان له سزاو ئازاردا بهشدارن.
أَفَأَنتَ تُسْمِعُ ٱلصُّمَّ أَوْ تَهْدِى ٱلْعُمْىَ وَمَن كَانَ فِى ضَلَٰلٍۢ مُّبِينٍۢ
ئایا تۆ ئهی پێغهمبهر ئهو بێ باوهڕهی که وهك کهڕ وایه گوێبیست دهکهیت؟ یان ئهوهی کوێره هیدایهتی دهدهیت؟! یاخود ئهو کهسهی له گومڕایی ئاشکرادا ڕۆچووه ڕێنموویی دهکهیت؟! (دیاره ئهوه حاڵیان بێت هیدایهتیان ئاسان نیه).
فَإِمَّا نَذْهَبَنَّ بِكَ فَإِنَّا مِنْهُم مُّنتَقِمُونَ
جا ئهگهر تۆ لهناو بهرین و بتمرێنین، ئهوه ئێمه بێگومان تۆڵهیان ههر لێدهسێنین.
أَوْ نُرِيَنَّكَ ٱلَّذِى وَعَدْنَٰهُمْ فَإِنَّا عَلَيْهِم مُّقْتَدِرُونَ
یاخود ئهنجامی ئهوههڕهشهیهی لێمان کردوون نیشانی تۆی دهدهین، چونکه بێگومان ئێمه توانامان بهسهریاندا ههیه.
فَٱسْتَمْسِكْ بِٱلَّذِىٓ أُوحِىَ إِلَيْكَ ۖ إِنَّكَ عَلَىٰ صِرَٰطٍۢ مُّسْتَقِيمٍۢ
کهواته تۆ بێ خهم بهو پابهندی ئهوهبه که نیگات بۆ کراوه، چونکه تۆ بهڕاستی لهسهر ڕێگه و ڕێباز و بهرنامهیهکی ڕاست و دروستیت (له لایهن پهروهردگارتهوه ئاڕاسته دهکرێیت).
وَإِنَّهُۥ لَذِكْرٌۭ لَّكَ وَلِقَوْمِكَ ۖ وَسَوْفَ تُسْـَٔلُونَ
بهڕاستی ئهم قورئانه یادخهرهوهیه بۆ خۆت و بۆ قهومهکهت، له ئایندهشدا پرسیارتان لێدهکرێت دهربارهی.
وَسْـَٔلْ مَنْ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رُّسُلِنَآ أَجَعَلْنَا مِن دُونِ ٱلرَّحْمَٰنِ ءَالِهَةًۭ يُعْبَدُونَ
تۆ لهو پێغهمبهرانهی که ناردوومانه پێش تۆ بپرسه، ئایا جگه له خوای میهرهبان خوای ترمان دیاری کردووه که بهندایهتی بۆ بکرێت. (مهبهست ئهوهیه که سهرچاوهی ههموو پێغهمبهران یهکێکه)
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مُوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَآ إِلَىٰ فِرْعَوْنَ وَمَلَإِي۟هِۦ فَقَالَ إِنِّى رَسُولُ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ
سوێند بهخوا بێگومان ئێمه موسا پێغهمبهرمان نارد به بهڵگه و نیشانهکانمانهوه بۆ لای فیرعهون و دارو دهستهی، پێی ڕاگهیاندن که: بهڕاستی من ڕهوانهکراوی پهروهردگاری ههموو جیهانیانم.
فَلَمَّا جَآءَهُم بِـَٔايَٰتِنَآ إِذَا هُم مِّنْهَا يَضْحَكُونَ
کهچی که هاته لایان به بهڵگه و موعجیزهکانمانهوه، سهریان سوڕماو گاڵته و پێکهنینیان به موعجیزهکانی دههات.
وَمَا نُرِيهِم مِّنْ ءَايَةٍ إِلَّا هِىَ أَكْبَرُ مِنْ أُخْتِهَا ۖ وَأَخَذْنَٰهُم بِٱلْعَذَابِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ
هیچ موعجیزهیهکمان نیشان نهداون، که لهوی تر گهورهتر نهبووبێت، (جا که باوهڕیان نههێناوه) گرفتاری تاڵی و ناخۆشی و سزامان کردن بۆ ئهوهی بگهڕێنهوه و بهخۆدا بچنهوه.
وَقَالُوا۟ يَٰٓأَيُّهَ ٱلسَّاحِرُ ٱدْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِندَكَ إِنَّنَا لَمُهْتَدُونَ
کهچی به موسایان وت: ئهی جادووگهر!! له پهروهردگارت داوا بکه بۆمان، بهو پهیمانهی بهتۆی داوه بابهڵاو ناخۆشیمان لهسهر ههڵبگرێت بێگومان ئێمه له هیدایهت دراوان دهبین!!
فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُمُ ٱلْعَذَابَ إِذَا هُمْ يَنكُثُونَ
جاههر که بهڵاو ناخۆشیمان لهسهر لابردن خێرا بهڵێن و پهیمانهکهیان ههڵدهوهشاند.
وَنَادَىٰ فِرْعَوْنُ فِى قَوْمِهِۦ قَالَ يَٰقَوْمِ أَلَيْسَ لِى مُلْكُ مِصْرَ وَهَٰذِهِ ٱلْأَنْهَٰرُ تَجْرِى مِن تَحْتِىٓ ۖ أَفَلَا تُبْصِرُونَ
فیرعهون جاڕیدا بهناو قهوم و گهلهکهیدا وتی: ئهی قهوم و گهلم، من پاشای میصرم و فهرمانڕهوای ئهم وڵاتهم، ئهم ڕووبارانهش بهبهر کۆشکهکانمدا دهڕوات، ئایا ئهم دهسهڵاتهی من نابینن؟!..
أَمْ أَنَا۠ خَيْرٌۭ مِّنْ هَٰذَا ٱلَّذِى هُوَ مَهِينٌۭ وَلَا يَكَادُ يُبِينُ
بهڵکو نابینن من چاکترم لهو کهسهی ناوبانگی نی یه و کهسایهتیهکی لاوازو نهناسراوه و زمان پاراو نی یه و لهوانه نی یه بتوانێت چاك خهڵکی تێبگهیهنێت؟!
فَلَوْلَآ أُلْقِىَ عَلَيْهِ أَسْوِرَةٌۭ مِّن ذَهَبٍ أَوْ جَآءَ مَعَهُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ مُقْتَرِنِينَ
جا ئهوه بۆچی بازنی ئاڵتون و زێڕی پێشکهش ناکرێت (تانیشانه بێت بۆ پایهداری؟!)یان ئهوه بۆ فریشته لهگهڵیدا نههاتن بۆ بانگهواز کردن و پشتیوانی لێکردنی؟!
فَٱسْتَخَفَّ قَوْمَهُۥ فَأَطَاعُوهُ ۚ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ قَوْمًۭا فَٰسِقِينَ
فیرعهون هیچ نرخی دانهنا بۆ قهوم و گهلهکهی، به سووکی سهیری دهکردن، ئهوانیش ملکهچ و فهرمانبهرداری بوون، بهڕاستی ئهوانه قهومێکی فاسق و تاوانبار و گوناهکار بوون.
فَلَمَّآ ءَاسَفُونَا ٱنتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْنَٰهُمْ أَجْمَعِينَ
خوا فهرمووی: جا کاتێك ئێمهیان تووڕه کردو ڕقی ئێمهیان ههستان، ئێمهش تۆڵهمان لێسهندن، ههر ههموویانمان له دهریادا خنکاندو نوقم کرد...
فَجَعَلْنَٰهُمْ سَلَفًۭا وَمَثَلًۭا لِّلْءَاخِرِينَ
جا کردمانن به پێشهنگی تیاچووهکان و پهند و عیبرهت بۆ خهڵکی تری دوای ئهوان.
۞ وَلَمَّا ضُرِبَ ٱبْنُ مَرْيَمَ مَثَلًا إِذَا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّونَ
کاتێکیش باسی کوڕهکهی مهریهم_عیسا_ بهنموونه هێنرابێتهوه، دهستبهجێ قهوم و هۆزهکهی تۆ ملهجهڕێیان کردووه و سهریان باداوه و تهسلیمی حهق نهبوون (به باسکردنی سهغڵهت بوون)....
وَقَالُوٓا۟ ءَأَٰلِهَتُنَا خَيْرٌ أَمْ هُوَ ۚ مَا ضَرَبُوهُ لَكَ إِلَّا جَدَلًۢا ۚ بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ
وتویانه ئایا پهرستراوهکانی ئێمه شایانی پهرستنن یان ئهو؟! واته_عیسا_، ئهو نموونانهیان بۆ تۆ نهدههێنایهوه، تهنها بۆ موجادهله نهبێت، (وهنهبێت بهشوێن حهق و ڕاستیدا بگهڕێن)، بهڵکو ئهوانه کهسانێکن ههمیشه حهز به دوژمنایهتی و ئاژاوه و ململانێی بێ سهروبن دهکهن.
إِنْ هُوَ إِلَّا عَبْدٌ أَنْعَمْنَا عَلَيْهِ وَجَعَلْنَٰهُ مَثَلًۭا لِّبَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ
ئهو عیسایه تهنها بهندهیهکی ئێمه بوو که نازو نیعمهتی پێغهمبهرایهتیمان پێبهخشی و کردمانه نموونهیهکی چاك بۆ نهوهی ئیسرائیل تا شوێنی بکهون.
وَلَوْ نَشَآءُ لَجَعَلْنَا مِنكُم مَّلَٰٓئِكَةًۭ فِى ٱلْأَرْضِ يَخْلُفُونَ
ئهگهر بمانویستایه ئێوهمان دهکرده فریشته وله زهویدا نیشتهجێمان دهکردن و ههموو فهرمانبهردار دهبوون.
وَإِنَّهُۥ لَعِلْمٌۭ لِّلسَّاعَةِ فَلَا تَمْتَرُنَّ بِهَا وَٱتَّبِعُونِ ۚ هَٰذَا صِرَٰطٌۭ مُّسْتَقِيمٌۭ
بهڕاستی له دایکبوونی عیسا، بهبێ باوك، بهڵگهیه لهسهر قیامهت، کهواته بهگومان مهبن لێی و باوهڕی پێبهێنن و پێیان بڵێ: ههر پهیڕهوی له زاتی من بکهن، ههر ئهوهشه ڕێگهی ڕاست و دروست.
وَلَا يَصُدَّنَّكُمُ ٱلشَّيْطَٰنُ ۖ إِنَّهُۥ لَكُمْ عَدُوٌّۭ مُّبِينٌۭ
خهڵکینه ههوڵ بدهن با شهیتان ڕێتان پێ نهگرێت و له ڕێی ڕاست لاتان نهدات چونکه بێگومان ئهو دوژمنێکی ئاشکراتانه.
وَلَمَّا جَآءَ عِيسَىٰ بِٱلْبَيِّنَٰتِ قَالَ قَدْ جِئْتُكُم بِٱلْحِكْمَةِ وَلِأُبَيِّنَ لَكُم بَعْضَ ٱلَّذِى تَخْتَلِفُونَ فِيهِ ۖ فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ
کاتێك عیسا به موعجیزهی ئاشکراوه ڕهوانهکرا بۆ نهوهی ئیسرائیل وتی: بهڕاستی من حیکمهت و داناییم بۆ هێناون، ههروهها زانیاری ئهوهشم پێ یه که ئهو شتانهتان بۆ ڕوون بکهمهوه که کێشهتان لهسهری ههیه و ڕاو بۆچونتان لهسهری جیاوازه، جا ئێوه له خوا بترسن و گوێڕایهڵی من بکهن.
إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ رَبِّى وَرَبُّكُمْ فَٱعْبُدُوهُ ۚ هَٰذَا صِرَٰطٌۭ مُّسْتَقِيمٌۭ
بهڕاستی خوای گهوره پهروهردگاری منیش و ئێوهشه، تهنها ئهو بپهرستن، ههر ئهمهشه ڕێگه و ڕێبازی ڕاست و دروست.
فَٱخْتَلَفَ ٱلْأَحْزَابُ مِنۢ بَيْنِهِمْ ۖ فَوَيْلٌۭ لِّلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ مِنْ عَذَابِ يَوْمٍ أَلِيمٍ
پاشان دهسته و گرۆههکان جیاوازی کهوته نێوانیان لهسهر عیسا خۆی، وهیل و قوڕبهسهری بۆ ئهوانهی که ستهمیان کردووه و ستهم دهکهن، له سزاو ئازاری ڕۆژێکی پڕ ئێش.
هَلْ يَنظُرُونَ إِلَّا ٱلسَّاعَةَ أَن تَأْتِيَهُم بَغْتَةًۭ وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ
ئایا ئهوانه جگهله هاتنی قیامهت چاوهڕوانی چی تر دهکهن، له کاتێکدا ئهوان ههستی پێناکهن.
ٱلْأَخِلَّآءُ يَوْمَئِذٍۭ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا ٱلْمُتَّقِينَ
دۆستان و برادهران ههر ههموو لهو ڕۆژهدا دوژمنی یهکترن، ههموو ڕقیان له یهك دهبێتهوه، جگه لهو کهسانهی که لهسهر بنچینهی تهقواو خواناسین کۆ بوونهتهوه و برایهتییان بهرپا کردووه.
يَٰعِبَادِ لَا خَوْفٌ عَلَيْكُمُ ٱلْيَوْمَ وَلَآ أَنتُمْ تَحْزَنُونَ
خوای گهوره پێیان دهفهرموێت: ئهی بهندهکانم ئهمڕۆ ئیتر ئێوه هیچ ترس و بیمێکتان نابێت وهیچ غهم و پهژارهیهك ڕووتان تێ ناکات...
ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَا وَكَانُوا۟ مُسْلِمِينَ
ئهو بهختهوهرانه ئهو کهسانهن که کاتی خۆی باوهڕیان هێناوه به ئایهتهکانی ئێمه و نیشانهکانی دهسهڵاتداریمان له بوونهوهردا و ئیماندارو موسڵمانیش بوون.
ٱدْخُلُوا۟ ٱلْجَنَّةَ أَنتُمْ وَأَزْوَٰجُكُمْ تُحْبَرُونَ
پێیان دهوترێت: فهرموون بچنه بهههشتهوه خۆتان و هاوسهرانتان، خۆتان و ئهوانهی وهك ئێوه خواناس بوون و لهوێ ژیانی کامهرانی و شادی و بهختهوهریتان پێ دهدرێت.
يُطَافُ عَلَيْهِم بِصِحَافٍۢ مِّن ذَهَبٍۢ وَأَكْوَابٍۢ ۖ وَفِيهَا مَا تَشْتَهِيهِ ٱلْأَنفُسُ وَتَلَذُّ ٱلْأَعْيُنُ ۖ وَأَنتُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ
لهسهر سینی و کوپی ئاڵتون جۆرهها خواردن و خواردنهوهی جوان و ڕازاوه و تام خۆش و بۆن خۆشیان بهسهردا دهگێڕن و لهو بهههشتهدا ههرچی نهفس حهزی لێ بکات و دڵ بیخوازێت و چاو حهز بهدیتنی بکات ئامادهیه و ئێوه، ئهی خواناس و پاکان، ژیانی ههمیشهیی و نهبڕاوهشی تیادا دهبهنه سهر.
وَتِلْكَ ٱلْجَنَّةُ ٱلَّتِىٓ أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ
(خوای میهرهبان ئهوهندهی تر دڵخۆشیان دهکات، کاتێك پێیان دهفهرموێت): ئا ئهو بهههشتهی که ئێستا ئێوه بوونهته خاوهنی، وهك میراتیی شایستهی خۆتانه، بههۆی ئهو کار و کردهوانهی که دهتانکرد.
لَكُمْ فِيهَا فَٰكِهَةٌۭ كَثِيرَةٌۭ مِّنْهَا تَأْكُلُونَ
میوههاتی زۆر و ههمهجۆر تیایدا بۆتان ئامادهیه و لێی دهخۆن (ههرگیز تهواو نابێت و کهم ناکات).
إِنَّ ٱلْمُجْرِمِينَ فِى عَذَابِ جَهَنَّمَ خَٰلِدُونَ
بهڕاستی تاوانبار و تاوانکاران لهناو ئازار و سزای دۆزهخدا بهههمیشهیی دهمێننهوه.
لَا يُفَتَّرُ عَنْهُمْ وَهُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ
ئازارو سزا له سهریان کهم ناکرێتهوه، له کاتێکدا ههمووشیان تیایدا نائومێد و بێ هیوان.
وَمَا ظَلَمْنَٰهُمْ وَلَٰكِن كَانُوا۟ هُمُ ٱلظَّٰلِمِينَ
جا وهنهبێت ئێمه ستهممان لێکردبن بهڵکو ههر خۆیان ستهمکار بوون.
وَنَادَوْا۟ يَٰمَٰلِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنَا رَبُّكَ ۖ قَالَ إِنَّكُم مَّٰكِثُونَ
دۆزهخیهکان هاوار دهکهن، ئهی مالك (که فریشتهی سهرپهرشتیاره): دهبا پهروهردگارت بمانکوژێت، دهبا بمرین و کۆتایی بهم سهغڵهتیهمان بێت، له وهڵامدا دهڵێت: بهڕاستی ئهوه جێتانه و تیایدا بۆ ههمیشه دهبێت بمێننهوه (ئا بهو شێوهیه قورئان باسی بهختهوهران و باسی بهدبهخت و ناپوختهکان دهخاته بهرچاو، ئهوسا دێتهوه بۆ دنیا و دهیهوێت پێش ئهوهی ئهو ڕۆژه بهرپا ببێت خهڵکی فریای خۆیان بکهون):
لَقَدْ جِئْنَٰكُم بِٱلْحَقِّ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَكُمْ لِلْحَقِّ كَٰرِهُونَ
سوێند بهخوا بهڕاستی ئێمه پهیامی حهق و ڕاستیمان بۆ ئێوه ڕهوانه کردون کهچی زۆربهتان حهزتان له حهق و ڕاستی نیه ه لێی بێزارن.
أَمْ أَبْرَمُوٓا۟ أَمْرًۭا فَإِنَّا مُبْرِمُونَ
ئهوانه ههر کاتێك بڕیارێك بدهن و پیلانێك بگێڕن دژی موسڵمانان، ئهوه بێگومان ئێمه پیلانهکه بهسهریاندا دهشکێنینهوه و به زهرهری خۆیان تهواوی دهکهین.
أَمْ يَحْسَبُونَ أَنَّا لَا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَىٰهُم ۚ بَلَىٰ وَرُسُلُنَا لَدَيْهِمْ يَكْتُبُونَ
ئایا ئهوانه وادهزانن که ئێمه له نهێنی و چپهیان بێئاگاین و نابیستین؟! نهخێر وانی یه، ئێمه زۆر ئاگادارین و فریشته چاودێرهکانیشمان که ههمیشه له نزیکیانهوهن، وردو درشتی گوفتارو کرداریان تۆمار دهکهین.
قُلْ إِن كَانَ لِلرَّحْمَٰنِ وَلَدٌۭ فَأَنَا۠ أَوَّلُ ٱلْعَٰبِدِينَ
ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم بهو خوانهناسانه بڵێ: ئهگهر خوای میهرهبان کوڕی ببوایه من یهکهم کهس دهبووم لهو کهسانهی که ملکهچ دهبووم!!
سُبْحَٰنَ رَبِّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ رَبِّ ٱلْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُونَ
پاکی و بێگهردی بۆ پهروهردگاری ئاسمانهکان و زهوی، بۆ پهروهردگاری عهرش و تهختی فهرمانڕهوایهتی، دهربارهی ئهو گوفتاره ناقوڵاو بێ سهرو بنانهی که نهفامان بۆ پهروهردگار ههڵی دهبهستن
فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا۟ وَيَلْعَبُوا۟ حَتَّىٰ يُلَٰقُوا۟ يَوْمَهُمُ ٱلَّذِى يُوعَدُونَ
جارێ وازیان لێ بهێنه، با ههر ڕۆبچن له قسهی ههلهق و مهلهقدا و با ههر گهمه و یاری بکهن، ههتا دهگهنه ئهو ڕۆژهی ههڕهشهیان لێکراوه دهربارهی.
وَهُوَ ٱلَّذِى فِى ٱلسَّمَآءِ إِلَٰهٌۭ وَفِى ٱلْأَرْضِ إِلَٰهٌۭ ۚ وَهُوَ ٱلْحَكِيمُ ٱلْعَلِيمُ
خوا ئهو زاتهیه که ههر ئهو، خوای ئاسمانه و ههر ئهو خوای زهویشه و ههر ئهوه که دانا و زانایه.
وَتَبَارَكَ ٱلَّذِى لَهُۥ مُلْكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَعِندَهُۥ عِلْمُ ٱلسَّاعَةِ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
ئهو زاتهی که خاوهنی ئاسمانهکان و زهوی و نێوانیانه زۆر موبارهك و خێربهخش و پاك و بێ گهرده و ههر ئهو دهزانێت کهی قیامهت بهرپا دهبێت، بۆ لای ئهویش دهبرێنهوه.
وَلَا يَمْلِكُ ٱلَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِهِ ٱلشَّفَٰعَةَ إِلَّا مَن شَهِدَ بِٱلْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ
(ئهوهش چاك بزانن) ئهو ڕۆژه، ئهوانهی که ئهوان دهیانپهرستن له جیاتی خوا تکاو شهفاعهتیان بهدهست نیه، مهگهر کهسێك که شایهتی ڕاستی دابێت و بزانێت کێ شایستهی تکا بۆکردنه.
وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُ ۖ فَأَنَّىٰ يُؤْفَكُونَ
سوێند بهخوا ئهگهر لهو خوانهناسانه بپرسیت: کێ دروستی کردوون، ئهوه بهدڵنیاییهوه دهڵێن (الله)، کهوابوو بهرهو چی و بهرهو کوێ له ڕێبازی یهکخواناسی لادهدرێن و شوێنی ناحهقی دهکهون؟!
وَقِيلِهِۦ يَٰرَبِّ إِنَّ هَٰٓؤُلَآءِ قَوْمٌۭ لَّا يُؤْمِنُونَ
سوێند به گوفتاری پێغهمبهر که وتی: پهروهردگارا، بهڕاستی ئهمانه قهوم و هۆزێکن، باوهڕ ناهێنن بیرناکهنهوه.
فَٱصْفَحْ عَنْهُمْ وَقُلْ سَلَٰمٌۭ ۚ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ
ده تۆش ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم لهبهر ئهوه چاوپۆشیان لێ بکه و لێیان ببووره، سهلامیان لێ بکه و نهرم به لهگهڵیان، له ئایندهدا دهزانن چییان بهسهر دێت و خۆیان دهبیننهوه، یاخود تێدهگهن و باوهڕ دههێنن.
Surah 44: Ad-Dukhan — الدخان
حمٓ
سهرنجی سهرهتای سوورهتی (الشوری) بده
وَٱلْكِتَٰبِ ٱلْمُبِينِ
سوێند بهم قورئانه ڕوون و ئاشکرایه.
إِنَّآ أَنزَلْنَٰهُ فِى لَيْلَةٍۢ مُّبَٰرَكَةٍ ۚ إِنَّا كُنَّا مُنذِرِينَ
بهڕاستی ئێمه له شهوێکی به فهڕو پیرۆزدا (که شهوی قهدره) دامانبهزاندووهته خوارهوه، بێگومان ئێمه ههمیشه بێدارکهرهرهی بهندهکانمانین.
فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ
لهو شهوهدا ههموو کارو کردهوه و بهرنامهیهکی پڕ له حیکمهت و دانایی له یهك جیا دهکرێتهوه.
أَمْرًۭا مِّنْ عِندِنَآ ۚ إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ
ئهمهش فهرمان و بڕیارێکه لهلایهن ئێمهوه، بێگومان ئێمهیش پێغهمبهران دهنێرین.
رَحْمَةًۭ مِّن رَّبِّكَ ۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْعَلِيمُ
ڕهوانه کردنی ئهم قورئانه، ڕهحمهتی پهروهردگاری تۆیه بۆ ئادهمیزاد، تا له سهرگهردانی ڕزگاری ببێت، بهڕاستی ههر ئهویشه که بیسهرو زانایه به ههموو شتێك.
رَبِّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَآ ۖ إِن كُنتُم مُّوقِنِينَ
ئهو زاته که پهروهردگاری ئاسمانهکان و زهوی و ههموو ئهو شتانهی که له نێوانیاندایه، ئهگهر ئێوه دڵنیان و باوهڕتان ههیه.
لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ يُحْىِۦ وَيُمِيتُ ۖ رَبُّكُمْ وَرَبُّ ءَابَآئِكُمُ ٱلْأَوَّلِينَ
هیچ خوایهك نی یه جگه لهو زاته، دهژێنێ و دهمرێنێت، پهروهردگاری ئێوهش و باوو باپیرانی دێرینیشتانه.
بَلْ هُمْ فِى شَكٍّۢ يَلْعَبُونَ
لهگهڵ ئهم ههموو بهڵگه و نیشانه گهوره و گرنگانهدا، خوانهناسان له گومان و دوودڵیدا ڕۆچوون و سهرگهرمی گهمهو یارین.
فَٱرْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِى ٱلسَّمَآءُ بِدُخَانٍۢ مُّبِينٍۢ
(ئهوانه ههروا بهسهریانهوه ناچێت) چاوهڕێی ڕۆژێك بکه که دوکهڵێکی ئاشکرا بهری ئاسمان دهگرێت.
يَغْشَى ٱلنَّاسَ ۖ هَٰذَا عَذَابٌ أَلِيمٌۭ
ههموو خهڵکی دادهگرێته، بۆیه به ترسهوه دهڵێن: ئهمه سزاو ئازارێکی به ئێشه (وا ڕووی تێ کردووین).
رَّبَّنَا ٱكْشِفْ عَنَّا ٱلْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ
بهناچاری دان بهدهسهڵاتی خوادا دهنێن و دهڵێن: پهروهردگارا تۆ ئهم سزاو ئازارهمان له کۆڵ بکهرهوه، بێگومان ئێمه باوهڕدارین!!
أَنَّىٰ لَهُمُ ٱلذِّكْرَىٰ وَقَدْ جَآءَهُمْ رَسُولٌۭ مُّبِينٌۭ
(تازه بهسهرچوو!! کهی بێداربوونهوه و ئیمان هێنانی ناچاری سوودی ههیه بۆیان)، چۆن و لهکوێ ئامۆژگاری وهردهگرن، لهکاتێکدا پێغهمبهرێکی ئاشکرایان بۆ ڕهوانه کرابوو.
ثُمَّ تَوَلَّوْا۟ عَنْهُ وَقَالُوا۟ مُعَلَّمٌۭ مَّجْنُونٌ
پاشان پشتیان تێکرد و وتیان: فێرکراوێکی شێته!!
إِنَّا كَاشِفُوا۟ ٱلْعَذَابِ قَلِيلًا ۚ إِنَّكُمْ عَآئِدُونَ
ئێمه چاك دهتانناسین، ههر کهمێك سزاو ئازارتان لێ دوور بخهنهوه، بێگومان دهچنهوه دۆخی جاران.
يَوْمَ نَبْطِشُ ٱلْبَطْشَةَ ٱلْكُبْرَىٰٓ إِنَّا مُنتَقِمُونَ
ڕۆژێك دێت ههڵمهتی گهورهی خۆمان بۆ تاوانباران دهبهین و ئێمه بهدڵنیایی یهوه تۆڵهسێنهرین له ستهمکاران.
۞ وَلَقَدْ فَتَنَّا قَبْلَهُمْ قَوْمَ فِرْعَوْنَ وَجَآءَهُمْ رَسُولٌۭ كَرِيمٌ
سوێند بهخوا بهڕاستی ئێمه پێش ئهمان قهوم و هۆزی فیرعهونمان تاقیکردهوه، پێغهمبهرێکی بهڕێز و میهرهبانیان بۆ هات.
أَنْ أَدُّوٓا۟ إِلَىَّ عِبَادَ ٱللَّهِ ۖ إِنِّى لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌۭ
به فیرعهون و دارودهستهکهی وت: که بهندهکانی خوا به من بسپێرن، چونکه بهڕاستی من پێغهمبهرێکی ئهمین و دڵسۆزم بۆ ههمووتان.
وَأَن لَّا تَعْلُوا۟ عَلَى ٱللَّهِ ۖ إِنِّىٓ ءَاتِيكُم بِسُلْطَٰنٍۢ مُّبِينٍۢ
خۆشتان بهگهوره دامهنێن له بهرامبهر خوای بهرزو بهدهسهڵاتهوه، بێگومان من بهڵگه و نیشانهی گرنگ و بههێز و ئاشکرام هێناوه بۆتان.
وَإِنِّى عُذْتُ بِرَبِّى وَرَبِّكُمْ أَن تَرْجُمُونِ
من پهنا دهگرم به پهروهردگاری خۆم، که پهروهردگاری ئێوهشه لهوهی که بهردبارانم بکهن.
وَإِن لَّمْ تُؤْمِنُوا۟ لِى فَٱعْتَزِلُونِ
خۆ ئهگهر ههر باوهڕم پێ ناکهن وازم لێ بهێنن و کارتان بهمنهوه نهبێت.
فَدَعَا رَبَّهُۥٓ أَنَّ هَٰٓؤُلَآءِ قَوْمٌۭ مُّجْرِمُونَ
بههۆی ئهوهی که وازیان لێ نههێنا، هاناو هاواری بردووه بۆ پهروهردگاری: پهروهردگارا، بهڕاستی ئهمانه کۆمهڵێکی تاوانبارن.
فَأَسْرِ بِعِبَادِى لَيْلًا إِنَّكُم مُّتَّبَعُونَ
ئهوسا ئیتر خوا فهرمانی بۆ نارد که شهو ڕهوی بکه بهبهندهکانم و شار چۆڵ بکهن، بێگومان ئهوانه به دواتاندا دێن.
وَٱتْرُكِ ٱلْبَحْرَ رَهْوًا ۖ إِنَّهُمْ جُندٌۭ مُّغْرَقُونَ
جاکه خۆت و ئیمانداران له دهریا پهڕینهوه دهریا بهجێ بهێڵه بهواڵا کراوی چونکه بهڕاستی ئهوانه سوپایهکی خنکێنراون تیایدا...
كَمْ تَرَكُوا۟ مِن جَنَّٰتٍۢ وَعُيُونٍۢ
ئهوانه چهندهها باخ و باخات و کانیاوی سازگاری زۆریان بهجێهێشت...
وَزُرُوعٍۢ وَمَقَامٍۢ كَرِيمٍۢ
چهندهها کێڵگه و بێستان و جێگه و ڕێگهی خۆشیان له دوا بهجێما...
وَنَعْمَةٍۢ كَانُوا۟ فِيهَا فَٰكِهِينَ
جۆرهها نازو نیعمهتی تریش که ژیانیان به خۆشی تیایدا دهبرده سهر...
كَذَٰلِكَ ۖ وَأَوْرَثْنَٰهَا قَوْمًا ءَاخَرِينَ
ئا بهو شێوهیه لهوانمان سهندهوه و کردمانه میراتی خهڵکانێکی تر...
فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمُ ٱلسَّمَآءُ وَٱلْأَرْضُ وَمَا كَانُوا۟ مُنظَرِينَ
جا نه ئاسمان بۆیان گریا و نه زهویش، ساته وهختێکیش مۆڵهتیان نهدرا...
وَلَقَدْ نَجَّيْنَا بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ مِنَ ٱلْعَذَابِ ٱلْمُهِينِ
پاشان ئێمه نهوهی ئیسرائیلمان له سزای چهوسێنهرهوهی فیرعهون ڕزگارکرد...
مِن فِرْعَوْنَ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ عَالِيًۭا مِّنَ ٱلْمُسْرِفِينَ
بهڵێ، لهدهست فیرعهون که زۆر خۆی بهگهوره دهزانی و بهتهواوی لهسنووری دهرچوو بوو...
وَلَقَدِ ٱخْتَرْنَٰهُمْ عَلَىٰ عِلْمٍ عَلَى ٱلْعَٰلَمِينَ
ئێمه ئهو کاته نهوهی ئیسرائیلمان ههڵبژارد له ڕووی ئاگایی و زانیاریهوه و ڕێزی ئهوانماندا بهسهر ههموو خهڵکی ئهو سهردهمهدا...
وَءَاتَيْنَٰهُم مِّنَ ٱلْءَايَٰتِ مَا فِيهِ بَلَٰٓؤٌۭا۟ مُّبِينٌ
ئێمه بهڵگه و نیشانهی ئاشکرای زۆرمان پێبهخشین و بهجۆرهها شێوهی ئاشکراو ڕوون تاقیمانکردنهوه.
إِنَّ هَٰٓؤُلَآءِ لَيَقُولُونَ
بهڕاستی ئهوانه (بت پهرستان) دهڵێن....
إِنْ هِىَ إِلَّا مَوْتَتُنَا ٱلْأُولَىٰ وَمَا نَحْنُ بِمُنشَرِينَ
ژیانمان تهنها یهك جاره و زیندوو ناکرێینهوه.
فَأْتُوا۟ بِـَٔابَآئِنَآ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ
ئهگهر زیندوووبوونهوه حهقیقهته، باو و باپیرانمان که مردوون بیانهێننهوه ئهگهر ئێوه ڕاست دهکهن؟!!
أَهُمْ خَيْرٌ أَمْ قَوْمُ تُبَّعٍۢ وَٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ ۚ أَهْلَكْنَٰهُمْ ۖ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ مُجْرِمِينَ
ئایا ئهمانه چاکترن یان قهومی _تبع_ (که قهومێکی دهسهڵاتدار بوون له پێش ئیسلامدا، قوڕهیش دهنگوباسی ئازایهتیانی بیستبوو)، ههروهها ئهوانهی پێشیان، ئێمه ههموانیانمان لهناوبرد، بهڕاستی ههرههموویان تاوانبار بوون.
وَمَا خَلَقْنَا ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا لَٰعِبِينَ
خۆ ئێمه ئاسمانهکان و زهوی و ئهو شتانهی نێوانیانمان بهگاڵته و بێ هووده دروست نهکردووه.
مَا خَلَقْنَٰهُمَآ إِلَّا بِٱلْحَقِّ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
(بهڵکو ههمووی) لهسهر بنچینهی حهق و ڕاستی نهبێت دروستمان نهکردوون، بهڵام زۆربهیان لهم ڕاستیه نازانن.
إِنَّ يَوْمَ ٱلْفَصْلِ مِيقَٰتُهُمْ أَجْمَعِينَ
بێگومان دوارۆژ که ڕۆژی جیاکردنهوهیه، وادهی ههمووانیانه سهرجهم.
يَوْمَ لَا يُغْنِى مَوْلًى عَن مَّوْلًۭى شَيْـًۭٔا وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ
ڕۆژێکه هیچ گهورهیهك فریای بچوکی خۆی ناکهوێت و هیچیشیان پشتگیری ناکرێن لهلایهن کهسێکهوه.
إِلَّا مَن رَّحِمَ ٱللَّهُ ۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ
مهگهر کهسێك بهزهیی خوا گرتبێتیهوه به ڕاستی تهنها ئهو خوایه باڵادهست و میهرهبانه.
إِنَّ شَجَرَتَ ٱلزَّقُّومِ
بهڕاستی درهختی ژهقنهبووت (درهختێکه له ناخی دۆزهخدا، لهناو ئاگردا، خوای بهدهسهڵات ڕوواندوویهتی و لق و پهلکهکانی به ناویدا بڵاو بۆتهوه).
طَعَامُ ٱلْأَثِيمِ
بهرو بوومهکهی خۆراکی تاوانبارانه.
كَٱلْمُهْلِ يَغْلِى فِى ٱلْبُطُونِ
ههروهك کانزای تواوه لهناو ورگ و ڕیخۆڵهکاندا دهکوڵێت.
كَغَلْىِ ٱلْحَمِيمِ
وهك کوڵانی ئاوی یهکجار گهرم.
خُذُوهُ فَٱعْتِلُوهُ إِلَىٰ سَوَآءِ ٱلْجَحِيمِ
فهرمان دهدرێت: ئهو تاوانباره بگرن و بهرزی بکهنهوه بهسهر ناوهڕاستی دۆزهخداو بهری بدهنهوه.
ثُمَّ صُبُّوا۟ فَوْقَ رَأْسِهِۦ مِنْ عَذَابِ ٱلْحَمِيمِ
لهوهودوا ئاگرو ئاوی زۆر لهکوڵ بکهن بهسهریدا.
ذُقْ إِنَّكَ أَنتَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْكَرِيمُ
ئهوسا پێی دهوترێت: دهبچێژه بێگومان تۆ زۆر خۆتت بهشت دهزانی و خۆشت زۆر بهماقووڵ دهخسته بهرچاو.
إِنَّ هَٰذَا مَا كُنتُم بِهِۦ تَمْتَرُونَ
بهڕاستی ئا ئهمه ئهو دۆزهخهیه کاتی خۆی گومانتان لێی ههبوو، مووجادهلهتان لهسهری دهکرد.
إِنَّ ٱلْمُتَّقِينَ فِى مَقَامٍ أَمِينٍۢ
(لهولاشهوه له بهههشدا له سایهی میهرهبانی پهروهردگارا): بهڕاستی ئهوانهی که پارێزگارو دیندارن، له جێگه و شوێنێکی زۆر ئارامدا ژیان دهبهنه سهر.
فِى جَنَّٰتٍۢ وَعُيُونٍۢ
له باخچه و باخهکانی بهههشتدا، له پاڵ کارێز و کانی و تاڤگهکاندا دهژین (ههمیشه له سهیران و خۆشیدان).
يَلْبَسُونَ مِن سُندُسٍۢ وَإِسْتَبْرَقٍۢ مُّتَقَٰبِلِينَ
دهپۆشن له ئاوریشمی تهنك و ئهستوور، لهو کاتهدا، خۆشهویستان بهرامبهر یهك دادهنیشن و (بهڕووی خۆشهوه بۆ یهکتر دهڕوانن و گفتوگۆی خۆش و بهتام دهکهن).
كَذَٰلِكَ وَزَوَّجْنَٰهُم بِحُورٍ عِينٍۢ
ههروهها حوری چاوگهش و گوڵئهنداممان کردووه به هاوسهریان.
يَدْعُونَ فِيهَا بِكُلِّ فَٰكِهَةٍ ءَامِنِينَ
بانگ دهکهن تیایدا بۆ ههموو جۆره میوهیهك، بێ ئهوهی بترسن له تهواو بوون و، نهخۆش کهوتن و لهبهرچاو کهوتن.
لَا يَذُوقُونَ فِيهَا ٱلْمَوْتَ إِلَّا ٱلْمَوْتَةَ ٱلْأُولَىٰ ۖ وَوَقَىٰهُمْ عَذَابَ ٱلْجَحِيمِ
له ههمووی خۆشتر ئهوهیه که ههرگیز تاڵی مردن ناچێژن تیایدا جگه لهو مردنهی یهکهمجار و پهروهردگاریان له سزای دۆزهخیش به دووری گرتوون و پاڕاستوونی.
فَضْلًۭا مِّن رَّبِّكَ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ
جا ئهمه ڕێزو فهزڵێکی تایبهتیه لهلایهن پهروهردگاری تووه ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم، ئهی ئیماندار، بهڕاستی تهنها ئهوهیه سهرکهوتنی گهورهو بێ سنوور.
فَإِنَّمَا يَسَّرْنَٰهُ بِلِسَانِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ
ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم، کهواته بۆیه بهزمانی تۆ ئهم قورئانهمان بهڕوونی و ئاسانی ڕهوانهکردووه، بۆ ئهوهی یاداوهری و ئامۆژگاری وهربگرن و دابچڵهکێن.
فَٱرْتَقِبْ إِنَّهُم مُّرْتَقِبُونَ
کهواته تۆ ئیتر چاوهڕێی پێش هاتنی بهڵێنهکانی ئێمه بکه له دنیا و قیامهتدا، چونکه بێگومان ئهوانیش چاوهڕێن!!
Surah 45: Al-Jathiya — الجاثية
حمٓ
سهرنجی ئایهتی1 (الشوری) لاپهڕه483بده.
تَنزِيلُ ٱلْكِتَٰبِ مِنَ ٱللَّهِ ٱلْعَزِيزِ ٱلْحَكِيمِ
ئهم قورئانه لهلایهن خوای باڵادهست و داناوه، هاتووهته خوارهوه.
إِنَّ فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ لَءَايَٰتٍۢ لِّلْمُؤْمِنِينَ
بهڕاستی له ئاسمانهکان و زهویدا بهڵگهو نیشانهی زۆر ههن دهربارهی گهورهیی و دهسهڵاتی پهروهردگار بۆ کهسانێك که بڕوادارن.
وَفِى خَلْقِكُمْ وَمَا يَبُثُّ مِن دَآبَّةٍ ءَايَٰتٌۭ لِّقَوْمٍۢ يُوقِنُونَ
ههروهها له دروستکردنی ئێوهدا (له ئهندامهکانی لهشتاندا، له قوناغهکانی گهوره بوونتاندا، له جیاوازی نێرو مێتاندا... هتد)، ههروهها لهو ههموو زیندهوهره جۆراو جۆرانهی که لهسهر زهوی و ژێر زهوی و ناو ئاودا ههن و بڵاویان دهکاتهوه، (له چوار پێ و باڵندهکان، له خشۆك و شهش پێکان، له گیاندارانی ههمهجۆر له قهبارهو ڕهنگ و شێوازدا، له دهوریان له خزمهتکردنی ئادهمیزادا، ههموو ئهوانه) بهڵگه و نیشانهن لهسهر دهسهڵاتی خوا بۆ کهسانێك که دڵنیان و باوهڕی دامهزراویان ههیه.
وَٱخْتِلَٰفِ ٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ وَمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مِن رِّزْقٍۢ فَأَحْيَا بِهِ ٱلْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَتَصْرِيفِ ٱلرِّيَٰحِ ءَايَٰتٌۭ لِّقَوْمٍۢ يَعْقِلُونَ
ههروهها له جیاوازی شهوو ڕۆژدا، لهو ڕزق و ڕۆزیهی کهله ئاسمانهوه خوا باراندوویهتی (وهك باران و تیشکی خۆرو گازهکان و... هتد، که سهرچاوهی گهشهکردن و پێگهشتنی ڕوهك و ههموو زیندهوهرانه)، بهو هۆیهوه زهوی زیندوو کردهوه دوای وشكبوون و مردنی، ههروهها له هاتوچۆو گۆڕان و جوڵهی ههوادا، له ههر ههموو ئهوانهدا بهڵگه ونیشانهی زۆر ههن بۆ کهسانێك عهقڵ و بیرو هۆشیان دهخهنه کار.
تِلْكَ ءَايَٰتُ ٱللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِٱلْحَقِّ ۖ فَبِأَىِّ حَدِيثٍۭ بَعْدَ ٱللَّهِ وَءَايَٰتِهِۦ يُؤْمِنُونَ
ئهی محمد صلی الله علیه وسلم ئا ئهوانه بهڵگه و نیشانهی دهسهڵاتهکانی خوان، دهیخوێنینهوه بهسهر تۆدا سهرتاپای حهق و ڕاستهقینهیه، جا دوای خواو فهرمانهکانی به چ گوتار و باسێکی تر باوهڕ دهکهن و ئیمان دههێنن.
وَيْلٌۭ لِّكُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍۢ
هاوار و قوربهسهری و ڕهنجهڕۆیی تهنها بۆ ههموو ئهو کهسانهی که زۆر درۆزن و بوختانچی و تاوانبارن.
يَسْمَعُ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ تُتْلَىٰ عَلَيْهِ ثُمَّ يُصِرُّ مُسْتَكْبِرًۭا كَأَن لَّمْ يَسْمَعْهَا ۖ فَبَشِّرْهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٍۢ
ههیانه گوێ دهگرێت بۆ ئایهتهکانی خوا کاتێك بهسهریدا دهخوێنرێتهوه، لهوهودوا سوور دهبێت لهسهر بێ باوهڕی و خۆی بهزل دهزانێت، ههروهك نهیبیستبێت، جا مژدهی سزاو ئازارێکی بهئێش بده بهو جۆره کهسانه!!
وَإِذَا عَلِمَ مِنْ ءَايَٰتِنَا شَيْـًٔا ٱتَّخَذَهَا هُزُوًا ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌۭ مُّهِينٌۭ
کاتێك شتێك له ئایهت و فهرمانهکانی ئێمهی پێ بگات و بیزانێت، ئهوه دهیکاته هۆی گاڵتهو گهمهجاڕ، ئا ئهوانه سزای خهجاڵهت ئاوهرو شهرمهزاری چاوهڕێیانه ههر لهم دنیادا....
مِّن وَرَآئِهِمْ جَهَنَّمُ ۖ وَلَا يُغْنِى عَنْهُم مَّا كَسَبُوا۟ شَيْـًۭٔا وَلَا مَا ٱتَّخَذُوا۟ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَوْلِيَآءَ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ
له قیامهتیشدا، دۆزهخ بهدوایانهوهیه و لێی قوتارنابن، ههرچیهکیان کردبوو فریایان ناکهوێت (له ماڵ و هێزو دهسهڵات)، ههموو ئهوانهش کهله جیاتی خوا کردبوویان بهپاڵپشتی خۆیان، جا سزایهکی زۆر گهوره و سامناك بۆیان ئامادهیه.
هَٰذَا هُدًۭى ۖ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِمْ لَهُمْ عَذَابٌۭ مِّن رِّجْزٍ أَلِيمٌ
ئهم قورئانه ڕێنموویی بهخشه، بهرچاو ڕوونکهرهوهیه، ڕێ نیشاندهره، ئهوانهش که باوهڕیان نهبوو به ئایهت و فهرموودهکانی پهروهردگاریان سزایهکی زۆر سهخت و به ئێش چاوهڕێیانه.
۞ ٱللَّهُ ٱلَّذِى سَخَّرَ لَكُمُ ٱلْبَحْرَ لِتَجْرِىَ ٱلْفُلْكُ فِيهِ بِأَمْرِهِۦ وَلِتَبْتَغُوا۟ مِن فَضْلِهِۦ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
خوا ئهو زاتهیه که دهریای بۆ ڕام کردوون تا کهشتی به فهرمانی ئهو هاتووچۆی پیادا بکات، تا بچن بهدهم بهخشش و بههرهکانیهوه و دهستان کهوێت (له بازرگانی و ڕاوه ماسی و دهرهێنانی گهوههر و مرواری و... هتد) بۆ ئهوهی سوپاسگوزاری خوا بکهن.
وَسَخَّرَ لَكُم مَّا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ جَمِيعًۭا مِّنْهُ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَٰتٍۢ لِّقَوْمٍۢ يَتَفَكَّرُونَ
ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدا ههیه بۆ ئێوهی ڕام هێناوه، بۆ خزمهتگوزاری ئێوه فهراههمی هێناوه، ههموویشی تێکڕا بهخششن لهلایهن ئهو زاتهوه، بهڕاستی ئا لهو بهخشش و دیاردانهدا بهڵگه و نیشانهی زۆرههن بۆ کهسانێك که بیربکهنهوه و تێفکرن.
قُل لِّلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ يَغْفِرُوا۟ لِلَّذِينَ لَا يَرْجُونَ أَيَّامَ ٱللَّهِ لِيَجْزِىَ قَوْمًۢا بِمَا كَانُوا۟ يَكْسِبُونَ
ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم بڵێ بهوانهی که ئیمانیان هێناوه: چاوپۆشی بکهن لهوانهی بهتهمای ڕۆژه سهختهکان نین که خوا پێشی دههێنێت بۆ لێپرسینهوهیان، تا پاداشتی قهومی نالهبار بداتهوه بهگوێرهی ئهو کاروکردهوهیهی که ئهنجامی دهدهن...
مَنْ عَمِلَ صَٰلِحًۭا فَلِنَفْسِهِۦ ۖ وَمَنْ أَسَآءَ فَعَلَيْهَا ۖ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ
ههر کهسێك کاروکردهوهی چاکی ئهنجام دابێت ئهوه سوود و قازانجهکهی بۆ خۆیهتی، ههروهها ئهوهش کاروکردهوهی خراپی کردبێت ئهویش لهسهر خۆی دهکهوێت، لهوهودواش بۆ لای پهروهردگارتان دهگهڕێنهوه.
وَلَقَدْ ءَاتَيْنَا بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْحُكْمَ وَٱلنُّبُوَّةَ وَرَزَقْنَٰهُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِ وَفَضَّلْنَٰهُمْ عَلَى ٱلْعَٰلَمِينَ
سوێند به خوا بێگومان ئێمه تهوراتمان بهخشی به نهوهی ئیسرائیل هاوڕێ لهگهڵ دهسهڵاتداری بۆ چارهسهرکردنی کێشهی خهڵکی، لهگهڵ پێغهمبهرایهتیشدا له چهندهها ڕزق و ڕۆزی چاك و پاکیش بهههروهرمان کردن، زیاده ڕێزیشمان دان بهسهر ههموو خهڵکی سهردهمی خۆیاندا.
وَءَاتَيْنَٰهُم بَيِّنَٰتٍۢ مِّنَ ٱلْأَمْرِ ۖ فَمَا ٱخْتَلَفُوٓا۟ إِلَّا مِنۢ بَعْدِ مَا جَآءَهُمُ ٱلْعِلْمُ بَغْيًۢا بَيْنَهُمْ ۚ إِنَّ رَبَّكَ يَقْضِى بَيْنَهُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ فِيمَا كَانُوا۟ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ
ههروهها ئێمه چارهسهری ههموو کارێکی گرنگمان بۆ ڕوونکردنهوه و پێمان بهخشین (دهربارهی عهقیدهو شهریعهت و حهڵاڵ و حهرام)، جا ناکۆکی و دووبهرهکیان له نێواندا بهرپا نهبوو مهگهر دوای ئهوهی که ههموو شت ڕوون بۆوه و زانستیان بۆ هات، ئهوهش بههۆی ستهم و ناکۆکی و حهسوودی نێوان خۆیانهوه، بهڕاستی پهروهردگاری تۆ ئهی محمد صلی الله علیه وسلم له ڕۆژی قیامهتدا داوهری دهکات له نێوانیاندا دهربارهی ئهو شتانهی که ناکۆکیان لهسهری ههیه و ڕای جیاوازیان ههیه دهربارهی.
ثُمَّ جَعَلْنَٰكَ عَلَىٰ شَرِيعَةٍۢ مِّنَ ٱلْأَمْرِ فَٱتَّبِعْهَا وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَآءَ ٱلَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ
لهوهودوا ئێمه تۆمان ئهی محمد صلی الله علیه وسلم خستۆته سهر بهرنامهیهکی ڕاست و ڕهوان له ههموو کارو بارێکی ئهم ئاینهدا، کهواته شوێنی بکهوه و لێی لامهده، نهکهی شوێنی ههواو ئارهزووی ئهوان بکهویت که نازانن و نافامن.
إِنَّهُمْ لَن يُغْنُوا۟ عَنكَ مِنَ ٱللَّهِ شَيْـًۭٔا ۚ وَإِنَّ ٱلظَّٰلِمِينَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَآءُ بَعْضٍۢ ۖ وَٱللَّهُ وَلِىُّ ٱلْمُتَّقِينَ
بێگومان ئهوانه هیچ کات فریات ناکهون و لهدهستی خوا ڕزگارت ناکهن (ئهگهر خوا لهخۆت بڕهنجێنیت و نافهرمانی بکهیت)، بهڕاستی ستهم کاران یار و یاوهری ههندێکیانن، خوایش پشت و پهنای خۆشهویستی دیندارو چاکانه.
هَٰذَا بَصَٰٓئِرُ لِلنَّاسِ وَهُدًۭى وَرَحْمَةٌۭ لِّقَوْمٍۢ يُوقِنُونَ
ئهم قورئان و بهرنامهیه چهندهها چاو ڕۆشنیه بۆ خهڵکی و هیدایهت و ڕێنمونی و ڕهحمهته بۆ قهوم و کهسانێك که باوهڕ بهێنن و پێی دڵنیاو دڵئارام ببن.
أَمْ حَسِبَ ٱلَّذِينَ ٱجْتَرَحُوا۟ ٱلسَّيِّـَٔاتِ أَن نَّجْعَلَهُمْ كَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ سَوَآءًۭ مَّحْيَاهُمْ وَمَمَاتُهُمْ ۚ سَآءَ مَا يَحْكُمُونَ
ئایا ئهوانهی که گوناهو تاوانهکانیان ئهنجام داوه، وایان زانیووه ههر وهك ئهوانه حسابیان بۆ دهکهین که ئیمانیان هێناوه و کاروکردهوهو چاکهکانیان ئهنجام داوه؟! ژیانی دنیاو مردن و دوای مردنیان وهك یهك دهبێت؟! ئای که بڕیاری خراپ بڕیار دهدهن.
وَخَلَقَ ٱللَّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ بِٱلْحَقِّ وَلِتُجْزَىٰ كُلُّ نَفْسٍۭ بِمَا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ
خوا ئاسمانهکان و زهوی لهسهر بنهمای حهق و ڕاستی داناوه، بۆ ئهوهی سهرئهنجام پاداشتی ههموو کهسێك بهگوێرهی کاروکردهوهکانی بداتهوه و هیچ جۆره ستهمێکیشیان لێ ناکرێت.
أَفَرَءَيْتَ مَنِ ٱتَّخَذَ إِلَٰهَهُۥ هَوَىٰهُ وَأَضَلَّهُ ٱللَّهُ عَلَىٰ عِلْمٍۢ وَخَتَمَ عَلَىٰ سَمْعِهِۦ وَقَلْبِهِۦ وَجَعَلَ عَلَىٰ بَصَرِهِۦ غِشَٰوَةًۭ فَمَن يَهْدِيهِ مِنۢ بَعْدِ ٱللَّهِ ۚ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ
ههواڵم بدهرێ ئایا ئهوکهسهی که ویست و ئارهزووی خۆی کردۆته خوای خۆی؟! بههۆی ئهوهوه خوایش گومڕای کردووه که زانیوێتی شایهنی ئهوهیه، له ئهنجامی بهد ههڵوێستی خۆیدا و مۆری ناوه به دهزگای بیستن و دڵ و دهروونیدا و پهردهشی هێناوه بهسهر چاوو دهزگای بینینیدا، جا ئیتر کێ ههیه جگه له خوا هیدایهت و ڕێنمووی بکات، ئایا بیر ناکانهوه و ئامۆژگاری وهرناگرن.
وَقَالُوا۟ مَا هِىَ إِلَّا حَيَاتُنَا ٱلدُّنْيَا نَمُوتُ وَنَحْيَا وَمَا يُهْلِكُنَآ إِلَّا ٱلدَّهْرُ ۚ وَمَا لَهُم بِذَٰلِكَ مِنْ عِلْمٍ ۖ إِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ
خوانهناسان دهیانوت: ژیان تهنها ئهم ژیانی دنیایهیه، دهمرین و دهژین به نۆره، ههر ڕۆژگارو زهمانه کایگهرن تیاماندا و دهمان مرێنن و هیچی تر! جا ئهوانه وهنهبێت لهسهر بنچینهی هیچ جۆره زانستی و زانیاریهك ئهوه بڵێن بهڵکو تهنها پشت بهگومان و دوودڵی دهبهستن.
وَإِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتُنَا بَيِّنَٰتٍۢ مَّا كَانَ حُجَّتَهُمْ إِلَّآ أَن قَالُوا۟ ٱئْتُوا۟ بِـَٔابَآئِنَآ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ
کاتێکیش ئایهتهکانی قورئانی ئێمهیان بهسهردا دهخوێنرێتهوه (که بهڵگهی زۆر بههێز و ڕوونی تێدایه لهسهر زیندووبوونهوه، ههموو بهڵگهیهکیان هاتۆته سهر ئهوهی) که دهڵێن: دهباشه باوو باپیرانی مردوومان بۆ زیندوو بکهنهوه ئهگهر ڕاست دهکهن؟! (شایهنی باسه که حهزرهتی عیسا ئهو کارهی بۆ خهڵکی ئهنجام دا به ویستی خوا، کهچی وتراوه: ئهمه سحروو جادووه)؟!
قُلِ ٱللَّهُ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يَجْمَعُكُمْ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْقِيَٰمَةِ لَا رَيْبَ فِيهِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم پێیان بڵێ: (ئهو شتانه بهدهست ئێمه نیه) ئهوه ههر خوایه ژیانتان پێ دهبهخشێت و پاشان دهتان مرێنێت و دوای ئهوه کۆتان دهکاتهوه له ڕۆژی قیامهتدا که هیچ گومانی تیادانیه، بهڵام زۆربهی خهڵکی ئهمه نازانن.
وَلِلَّهِ مُلْكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ وَيَوْمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ يَوْمَئِذٍۢ يَخْسَرُ ٱلْمُبْطِلُونَ
ههر خوا خاوهنی ئاسمانهکان و زهویه، ئهو ڕۆژهی که قیامهت پێش دێت، ههر ئهو ڕۆژه ههرچی بهتاڵپهرست و ناحهق پهرستانه له زهرهرمهندیهکی زۆر گهورهدا دهبن.
وَتَرَىٰ كُلَّ أُمَّةٍۢ جَاثِيَةًۭ ۚ كُلُّ أُمَّةٍۢ تُدْعَىٰٓ إِلَىٰ كِتَٰبِهَا ٱلْيَوْمَ تُجْزَوْنَ مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ
ئهو ڕۆژه دهبینیت ههموو خهڵکی به چۆكدا هاتوون و لهسهر ئهژنۆو پهنجهکانیان ئامادهن (ههر کهس چاوهڕێ بانگ کردنه بۆ لێپرسینهوه، ئامادهیه دهست بهجێ ڕاپهڕێت و ڕا بکات بۆ بهردهم دادگای پڕ له دادی پهروهردگار) ههر قهوم و هۆزێك بانگ دهکرێت بۆ لای ئهو کتێبهی که بۆی ڕهوانه کراوه، یاخود بانگ دهکرێت بۆ لای نامهی کردهوهکانی، ئهوسا پێیان دهوترێت: ئهمڕۆ ئیتر پاداشتی ئهو کاروکردهوانهی که دهتان کرد دهدرێتهوه.
هَٰذَا كِتَٰبُنَا يَنطِقُ عَلَيْكُم بِٱلْحَقِّ ۚ إِنَّا كُنَّا نَسْتَنسِخُ مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ
ئهمه ئێتر نامهی کردهوهکانتانه که تۆمارمان کردووه لهسهرتان، خۆی گوایه قسه دهکات و حهق وێژه (دیاره کردهوهکانمان تۆمار کراوه لهسهر دهزگای زۆر پێشکهوتوو) چونکه بهڕاستی ئێمه کاتی خۆی ئهوهی ئێوه دهتان کرد لهبهرمان دهگرتهوه.
فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ فَيُدْخِلُهُمْ رَبُّهُمْ فِى رَحْمَتِهِۦ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْمُبِينُ
جا ئهو کاته ئهوانهی باوهڕیان هێناوه وه کاروکردهوه چاکهکانیان ئهنجام داوه، ئهوه پهروهردگاریان دهیانخاته ژێر سایهی ڕهحمهت و میهرهبانی خۆیهوه، تهنها ئهوه سهرکهوتن و سهرفرازیهکی ئاشکرایه.
وَأَمَّا ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ أَفَلَمْ تَكُنْ ءَايَٰتِى تُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ فَٱسْتَكْبَرْتُمْ وَكُنتُمْ قَوْمًۭا مُّجْرِمِينَ
بهڵام ئهوانهی که بێ بڕواو کافر بوون پێیان دهوترێت: باشه، ئێوه ئایهتهکانی منتان بهسهردا دهخوێنرایهوه؟! کهچی خۆتان بهگهورهو زل دهزانی، بهڕاستی ئێوه هۆزێکی تاوانبارو تاوانکار بوون.
وَإِذَا قِيلَ إِنَّ وَعْدَ ٱللَّهِ حَقٌّۭ وَٱلسَّاعَةُ لَا رَيْبَ فِيهَا قُلْتُم مَّا نَدْرِى مَا ٱلسَّاعَةُ إِن نَّظُنُّ إِلَّا ظَنًّۭا وَمَا نَحْنُ بِمُسْتَيْقِنِينَ
کاتیکیش بوترایه: بێگومان بهڵێنی خوا ڕاسته و ڕۆژی قیامهت ههر دێت و گومانی تیادا نیه، ئێوه له وهڵامدا دهتانوت: ئێمه ههر نازانین ڕۆژی قیامهت چیه؟! ئێمه ههر گومان دهبهین و دڵنیا نین!!
وَبَدَا لَهُمْ سَيِّـَٔاتُ مَا عَمِلُوا۟ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُوا۟ بِهِۦ يَسْتَهْزِءُونَ
ئهو کاته له قیامهتدا ئهو کاروکردهوه ناشرینیانهی که کردوویانه بۆیان دهردهکهوێت و ئاشکرا دهبێت، ئهوهش که گاڵتهیان پێدهکرد و بڕوایان پێی نهبوو (که سزاو ئازاری دۆزهخه) له ههموو لایهکهوه دهوریان دهدات و ڕێگهی ڕزگارییان لێ دهبڕێت.
وَقِيلَ ٱلْيَوْمَ نَنسَىٰكُمْ كَمَا نَسِيتُمْ لِقَآءَ يَوْمِكُمْ هَٰذَا وَمَأْوَىٰكُمُ ٱلنَّارُ وَمَا لَكُم مِّن نَّٰصِرِينَ
پێیان دهوترێت: لهمڕۆ بهدواوه ئیتر ئێوه فهرامۆش دهکهین و پشت گوێتان دهخهین، ههروهك چۆن ئێوه بڕوا بوونتان بهم ڕۆژه فهرامۆش کرد، شوێنی نیشتهجێ و حهوانهوهشتان ناو ئاگری دۆزهخه، کهسیشتان دهست ناکهوێت پشتیوانی و پشتگیریتان لێ بکات.
ذَٰلِكُم بِأَنَّكُمُ ٱتَّخَذْتُمْ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ هُزُوًۭا وَغَرَّتْكُمُ ٱلْحَيَوٰةُ ٱلدُّنْيَا ۚ فَٱلْيَوْمَ لَا يُخْرَجُونَ مِنْهَا وَلَا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ
ئهم سهرئهنجامهش بۆیه یهخهی پێگرتن چونکه بهڕاستی کاتی خۆی گاڵتهتان به ئایهت و فهرمانهکانی خوا دههات، ژیانی دنیاش غهڕاو گومڕای کردبوون، ئهمڕۆ ئیتر ڕزگاربوونیان ئهستهمه لهو ئاگری دۆزهخه لێی دهرناهێنرێن، داوای ئهوهشیان لێناکرێت خوا لهخۆیان ڕازی بکهن.
فَلِلَّهِ ٱلْحَمْدُ رَبِّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَرَبِّ ٱلْأَرْضِ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ
جا ههر له بۆ خوایه سوپاس و ستایش، که پهروهردگاری ئاسمانهکانه، پهروهردگاری زهویشه، پهروهردگاری ههموو جیهانیان.
وَلَهُ ٱلْكِبْرِيَآءُ فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۖ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ
ههرچی گهورهیی و شکۆمهندی ههیه له ئاسمانهکان و زهویدا ههر شایستهی ئهوه، بهڕاستی ئهو زاته باڵا دهست و دانایه.