Surah 39: Az-Zumar — الزمر
۞ فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّن كَذَبَ عَلَى ٱللَّهِ وَكَذَّبَ بِٱلصِّدْقِ إِذْ جَآءَهُۥٓ ۚ أَلَيْسَ فِى جَهَنَّمَ مَثْوًۭى لِّلْكَٰفِرِينَ
جاکێ لهو کهسه ستهمکارتره، که درۆ بهدهم خواوه ههڵدهبهستێت و ئهو ڕاستیهی که پێی ڕاگهیهنراوه، بروای پێی نی یه. کاتێک بۆی هاتووه، مهگهر له دۆزهخدا شوێنی مانهوه بۆ کافران نیه؟!
وَٱلَّذِى جَآءَ بِٱلصِّدْقِ وَصَدَّقَ بِهِۦٓ ۙ أُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْمُتَّقُونَ
ئهو کهسهش ڕاستی و حهقیقتی هێناوهو باوهڕیشی پێیهتی، تهنها ئا ئهوان خواناس و دیندارن.
لَهُم مَّا يَشَآءُونَ عِندَ رَبِّهِمْ ۚ ذَٰلِكَ جَزَآءُ ٱلْمُحْسِنِينَ
جا ئهو به ختهوهرانه ههر چیان بوێت له لایهن پهروهردگاریانهوه بۆیان ئامادهیه و پێشکهشیان دهکرێت، ئا ئهوهیه پاداشتی چاکهکاران و چاکهخوازان.
لِيُكَفِّرَ ٱللَّهُ عَنْهُمْ أَسْوَأَ ٱلَّذِى عَمِلُوا۟ وَيَجْزِيَهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ ٱلَّذِى كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ
بۆ ئهوهی خوا چاو پۆشی بکات له خراپترینی ئهو گوناهانهی که ئهنجامیانداوه، بۆ ئهوهش پاداشتیان بداتهوه بهچاکتر لهوهی که دهیانکرد.
أَلَيْسَ ٱللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُۥ ۖ وَيُخَوِّفُونَكَ بِٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦ ۚ وَمَن يُضْلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِنْ هَادٍۢ
مهگهر خوا بهس نیه که پشتیوان بێت بۆ بهندهی خۆی که پێغهمبهره (صلی الله علیه وسلم)، کهچی ئهوان تۆ دهترسێنن به شتی تر جگه له خوا، خۆ ئهوهی خوا گومڕای بکات و سهری لێبشێوێنێت، ئیتر کهس ناتوانێت دهستی بگرێت و ڕێنمویی بکات.
وَمَن يَهْدِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن مُّضِلٍّ ۗ أَلَيْسَ ٱللَّهُ بِعَزِيزٍۢ ذِى ٱنتِقَامٍۢ
ئهوهش که خوا هیدایهتی بدات و ڕێنموویی بکات و بیخاته سهر ڕێی ڕاست، کهس ناتوانێت گومڕای بکات، مهگهر ههر خوا باڵادهست و تۆڵهسێنهر نیه (له تاوانکارو تاوانباران)؟
وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُ ۚ قُلْ أَفَرَءَيْتُم مَّا تَدْعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ إِنْ أَرَادَنِىَ ٱللَّهُ بِضُرٍّ هَلْ هُنَّ كَٰشِفَٰتُ ضُرِّهِۦٓ أَوْ أَرَادَنِى بِرَحْمَةٍ هَلْ هُنَّ مُمْسِكَٰتُ رَحْمَتِهِۦ ۚ قُلْ حَسْبِىَ ٱللَّهُ ۖ عَلَيْهِ يَتَوَكَّلُ ٱلْمُتَوَكِّلُونَ
ئهگهر له بێ باوهران بپرسیت: کێ ئاسمانهکان و زهوی دروست کردووه؛ بێ دوودڵی و بهوپهڕی دڵنیاییهوه دهڵێن: خوا، باشه؛ پێمان بڵێن: ئهوهی هاواری لێ دهکهن له جیاتی خوا، ئهگهر ئهو خوایه بیهوێت تووشی بهڵاو ناخۆشیهکم بکات، ئایا ئهو بتانه دهتوانن فریام بکهون و نههێڵن؟ یاخود ئهگهر بیهوێت ڕهحمهت و بهخششێکم پێ ببهخشێت، ئایا ئهوانه دهتوانن ئهو ڕهحمهت و بهخششه قهدهغه بکهن و نهیهڵن و بیگرنهوه؟! تۆ ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) بڵێ: من خوام بهسه که له تهنگانهدا دهگاته فریام، دهبا ئهوانهی پشتیوانیان دهوێت ههر پشت بهو ببهستن.
قُلْ يَٰقَوْمِ ٱعْمَلُوا۟ عَلَىٰ مَكَانَتِكُمْ إِنِّى عَٰمِلٌۭ ۖ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ
ههروهها پێیان بڵێ: ئهی قهوم و هۆزهکهم ئێوه لهسهر شێوازی خۆتان کاربکهن منیش بهڕاستی سهرگهرمی کاری خۆمم، جا له ئایندهدا بۆتان ڕوون دهبێتهوه...
مَن يَأْتِيهِ عَذَابٌۭ يُخْزِيهِ وَيَحِلُّ عَلَيْهِ عَذَابٌۭ مُّقِيمٌ
کهکێ تووشی سزایهک دهبێت که سهرشۆڕو شهرمهزارو سهرگهردانی دهکات له دنیادا، له قیامهتیشدا سزایهکی بهردهوام داوێنگری دهبێت و لهکۆڵی نهبێتهوه.
إِنَّآ أَنزَلْنَا عَلَيْكَ ٱلْكِتَٰبَ لِلنَّاسِ بِٱلْحَقِّ ۖ فَمَنِ ٱهْتَدَىٰ فَلِنَفْسِهِۦ ۖ وَمَن ضَلَّ فَإِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيْهَا ۖ وَمَآ أَنتَ عَلَيْهِم بِوَكِيلٍ
بێگومان ئێمه ئهم قورئانهمان بۆ تۆ دابهزاندووه تا ههرچی ڕاستیهکانه بۆ خهڵکی ڕوون ببێتهوه، جا ئهوهی ڕێبازی هیدایهت بگرێته بهر، ئهوه خۆی قازانجی کردووه، ئهوش که گومڕابووه، گومڕابوونهکهی لهسهر خۆی دهکهوێت، وهنهبێت تۆ چاودێرو پاڵپێوهنهریان بیت (تا بهزۆر بیانخهیته سهر ڕێبازی هیدایهت).
ٱللَّهُ يَتَوَفَّى ٱلْأَنفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَٱلَّتِى لَمْ تَمُتْ فِى مَنَامِهَا ۖ فَيُمْسِكُ ٱلَّتِى قَضَىٰ عَلَيْهَا ٱلْمَوْتَ وَيُرْسِلُ ٱلْأُخْرَىٰٓ إِلَىٰٓ أَجَلٍۢ مُّسَمًّى ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَٰتٍۢ لِّقَوْمٍۢ يَتَفَكَّرُونَ
ههر خوایه که گیانهکان دهکێشێت لهکاتی مردنیاندا، ههروهها ئهو گیانهش که نهمرد له خهوهکهیدا ههر خوا بۆی دهنێرێتهوه، جا ئهو کهسهی که خوا بڕیاری مردنی دابێت ڕوحهکهی دهگرێتهوه و ناگهڕێتهوه بۆ لاشهی، ئهو کهسهش که ڕۆژی تهواو نهبووبێت دهینێرێتهوه بۆی تا کاتێکی دیاریکراو، بهڕاستی ئا لهو دیاردانهدا چهندهها بهڵگه و نیشانهی زۆر ههیه بۆ کهسانێک که تێفکرن و بیر بکهنهوه (لهم ساڵانهی دوایدا ئارسهر ئهلیسۆن زانای فیزیای ناوکیی له کۆنگرهیهکدا له قاهیره بابهتێکی دهربارهی مردن و خهو پێشکهش کرد تیایدا وتبووی: دوای نزیکهی 25 ساڵ لێکۆڵینهوه و وردبوونهوه بۆم دهرکهوتووه که خهو جۆره مردنێکه، ئهو کاته زانایهکی موسڵمان ئاماژهی بۆ ئهم ئایهتهکرد، ئیتر ئارسهر سهری سوڕماو سهرهنجام شایهتمانی هێنا، ئێستا موسڵمانێکی ئینگلیزی تێکۆشهره).
أَمِ ٱتَّخَذُوا۟ مِن دُونِ ٱللَّهِ شُفَعَآءَ ۚ قُلْ أَوَلَوْ كَانُوا۟ لَا يَمْلِكُونَ شَيْـًۭٔا وَلَا يَعْقِلُونَ
نهخێر، ئهوانه بیر ناکهنهوه، بهڵکو سهر لێشێواوهکان له جیاتی خوا شتی تریان کردووه به تکاکاری خۆیان؟! پێیان بڵێ: باشه، ئهگهر هیچیشیان بهدهست نهبێت و ههست و شعوریشیان نهبێت، (ههر دهیانکهنه تکاکار وبهتهمان شتێکتان بۆ بکهن؟).
قُل لِّلَّهِ ٱلشَّفَٰعَةُ جَمِيعًۭا ۖ لَّهُۥ مُلْكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۖ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
ئینجا پێیان بڵێ: تکاکارو تکاوهرگرتن و تکاکردن، ههر ههمووی بهدهست خوایه، ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدایه، ههر ئهو خاوهنیانه، لهوهودوایش ههر بۆلای ئهو دهبرێنهوه.
وَإِذَا ذُكِرَ ٱللَّهُ وَحْدَهُ ٱشْمَأَزَّتْ قُلُوبُ ٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِٱلْءَاخِرَةِ ۖ وَإِذَا ذُكِرَ ٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦٓ إِذَا هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ
کاتێکیش تهنها ناوی خوا برا، ئهوانهی که باوهڕیان بهقیامهت و ڕۆژی دوایی نیه دڵیان دهگیرێت و بێزاری دایان دهگرێت، (بهڵام) کاتێکیش باسی شتی تر بکرێت جگه له خوا، دهستبهجێ دڵخۆش و کهیف خۆش دهبن و حهزی پێدهکهن.
قُلِ ٱللَّهُمَّ فَاطِرَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ عَٰلِمَ ٱلْغَيْبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ أَنتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبَادِكَ فِى مَا كَانُوا۟ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) بڵێ: ئهی ئهو خوایهی که بهدیهێنهری ئاسمانهکان و زهویت، زانای پهنهان و ئاشکرایت، ههر تۆ دادوهری دهکهیت له نێوان بهندهکانتدا، لهو شتانهدا که کێشهیان تیادهکرد.
وَلَوْ أَنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ مَا فِى ٱلْأَرْضِ جَمِيعًۭا وَمِثْلَهُۥ مَعَهُۥ لَٱفْتَدَوْا۟ بِهِۦ مِن سُوٓءِ ٱلْعَذَابِ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ ۚ وَبَدَا لَهُم مِّنَ ٱللَّهِ مَا لَمْ يَكُونُوا۟ يَحْتَسِبُونَ
خۆ ئهگهر بهڕاستی ئهوانهی کهستهمیان کردووه، خاوهنی ههر ههموو زهوی بن، ئهوهندهی تریشی لهگهڵ بێت، ئهوه له ڕۆژی قیامهتدا ههر ههمووی دهکهنه قوربانی خۆیان و ههمووی دهبهخشن له پێناوی ڕزگاریی خۆیاندا کاتێک که دهبینن سزاو ئازاری دۆزهخ زۆرسهخته و لهلایهن خواوه سزاو ئازار و ئهشکهنجهی وایان بۆ دهردهکهوێت که ههرگیز به تهمای نهبوون.
وَبَدَا لَهُمْ سَيِّـَٔاتُ مَا كَسَبُوا۟ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُوا۟ بِهِۦ يَسْتَهْزِءُونَ
ئهوسا ئیتر سهرهنجامی کاروکردوه ناشرینهکانی خۆیانیان بۆ دهرکهوت و ئهوهی به گاڵته گرتبوویان و بڕوایان پێی نهبوو داوێنگیریان دهبێت.
فَإِذَا مَسَّ ٱلْإِنسَٰنَ ضُرٌّۭ دَعَانَا ثُمَّ إِذَا خَوَّلْنَٰهُ نِعْمَةًۭ مِّنَّا قَالَ إِنَّمَآ أُوتِيتُهُۥ عَلَىٰ عِلْمٍۭ ۚ بَلْ هِىَ فِتْنَةٌۭ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
جا کاتێک ناخۆشی و ئازارێک تووشی ئینسان بێت، هاناو هاوار بۆ ئێمه دههێنێت و ئهگهر نازو نیعمهتێکمان پێبهخشی؛ دهڵێت؛ ئهمه تهنها شارهزایی خۆمه، زیرهکی خۆمه، لێهاتوویی خۆمه، نهخێر وا نیه؛ ئهو بهخشینه بۆ تاقی کردنهوهیه، بهڵام زۆربهیان بهم ڕاستیه نازانن.
قَدْ قَالَهَا ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَمَآ أَغْنَىٰ عَنْهُم مَّا كَانُوا۟ يَكْسِبُونَ
بهڕاستی ئهوانهی پێش ئهمانیش شتی وایان دهوت، وهنهبێت ئهو کاروکردهوهی که دهیانکرد فریایان کهوتبێت و سوودی پێگهیاندبن.
فَأَصَابَهُمْ سَيِّـَٔاتُ مَا كَسَبُوا۟ ۚ وَٱلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ مِنْ هَٰٓؤُلَآءِ سَيُصِيبُهُمْ سَيِّـَٔاتُ مَا كَسَبُوا۟ وَمَا هُم بِمُعْجِزِينَ
ئهوسا تۆڵهی ئهو کاروکردهوه ناشرین و نادروستانهی که کردبوویان داوێنگیریان بوو، ئهوانهش که ستهمیان کردووه (له هاوهڵگهرانی مهککهو ئهوانهی دهبنه کۆسپ لهبهردهم ئاینی خوادا)، ئهوانیش تۆڵهی کردهوه ناشرینهکانیان داوێنگیریان دهبێت له ئاییندهدا، وهنهبێت ئهوانه له تۆڵهی خوایی دهربازببن.
أَوَلَمْ يَعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ يَبْسُطُ ٱلرِّزْقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقْدِرُ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَٰتٍۢ لِّقَوْمٍۢ يُؤْمِنُونَ
ئایا نهیاندهزانی که بهڕاستی ههر خوا ڕزق و ڕۆزی دهبهخشێت به ههر کهس که بیهوێت، یان تهنگی دهکاتهوه؟ بێگومان ئا لهو (کهم و زۆری ڕزق و ڕۆزیهدا) بهڵگه و نیشانهی زۆر ههیه بۆ کهسانێک که ئیمان دههێنن و باوهریان ههیه.
۞ قُلْ يَٰعِبَادِىَ ٱلَّذِينَ أَسْرَفُوا۟ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا۟ مِن رَّحْمَةِ ٱللَّهِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَغْفِرُ ٱلذُّنُوبَ جَمِيعًا ۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلْغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: خوا دهفهرموێت: ئهی بهندهکانم.. ئهوانهی که خۆتان گوناهبار کردووه و ههڵهتان زۆره، نائومێد مهبن له ڕهحمهتی خوا، چونکه بهڕاستی ئهگهر ئێوه تهوبهی ڕاست و دروست بکهن، خوا لهههموو گوناهو ههڵهکانتان خۆش دهبێت، چونکه بێگومان ئهو خوایه زۆر لێخۆشبوو لێبوردهیه و زۆر به سۆزو میهرهبانیشه.
وَأَنِيبُوٓا۟ إِلَىٰ رَبِّكُمْ وَأَسْلِمُوا۟ لَهُۥ مِن قَبْلِ أَن يَأْتِيَكُمُ ٱلْعَذَابُ ثُمَّ لَا تُنصَرُونَ
ههوڵ بدهن ههمیشه و بهردهوام دڵتان لای خوابێت و بگهڕێنهوه بۆ لای پهروهردگارتان و تهسلیمی ئهوبن، پێش ئهوهی که سزای خوا یهخهتان بگرێت لهوهودواش سهرکهتوو نابن کهس نابێت بهرگریتان لێ بکات.
وَٱتَّبِعُوٓا۟ أَحْسَنَ مَآ أُنزِلَ إِلَيْكُم مِّن رَّبِّكُم مِّن قَبْلِ أَن يَأْتِيَكُمُ ٱلْعَذَابُ بَغْتَةًۭ وَأَنتُمْ لَا تَشْعُرُونَ
کۆشش بکهن؛ بهردهوام شوێنی چاکترینی ئهو فهرمانانه بکهون که لهلایهن خواوه ڕهوانهکراوه بۆتان (بێگومان له ههموو شتێکدا چاک و چاکتر ههیه، نوێژه فهرزهکان ئهنجام بدرێت چاکه، بهڵام ئهگهر سوننهتهکان و شهونوێژیش بکرێت چاکتره، زهکات بدرێت چاکه، بهڵام بهخشینی زۆرترو زیاتریش له زهکات، چاکتره، تۆڵهسهندن له کهسێک که حهقت بهسهریهوه ههیه ڕێی پێدراوه، بهڵام چاوپۆشی و لێ بووردن چاکتره... هتد) پێش ئهوهی سزاو ئازاری کتوپڕ یهخهتان پێبگرێت ولهکاتێکدا ئێوه ههست به نزیکی سزاکه نهکهن.
أَن تَقُولَ نَفْسٌۭ يَٰحَسْرَتَىٰ عَلَىٰ مَا فَرَّطتُ فِى جَنۢبِ ٱللَّهِ وَإِن كُنتُ لَمِنَ ٱلسَّٰخِرِينَ
نهوهکو یهکێک بڵێت: ئاخ و داخ و پهشیمانی بۆ ئهو ههموو لادان و نادروستیانهی که کردم، له فهرمان و بهرنامهی خوادا، بێگومان لهو کهسانهش بووم که گاڵتهیان بهدین و بهرنامهی خوا دهکرد و (ئیماندارنم به دواکهوتوو کۆنهپهرست دهزانی).
أَوْ تَقُولَ لَوْ أَنَّ ٱللَّهَ هَدَىٰنِى لَكُنتُ مِنَ ٱلْمُتَّقِينَ
یاخود بڵێت: ئهگهر بهڕاستی خوا هیدایهت و ڕێنموویی بکردمایه، ئهوه من له ڕیزی پارێزکاران و چاکاندا دهبووم!!
أَوْ تَقُولَ حِينَ تَرَى ٱلْعَذَابَ لَوْ أَنَّ لِى كَرَّةًۭ فَأَكُونَ مِنَ ٱلْمُحْسِنِينَ
یاخود کاتێک که سزاو ئازار دهبینێت بڵێت: خۆ ئهگهر بێگومان مۆڵهتێک ببێت و جارێکی تر بگهڕێمهوه بۆ دنیا، ئهوه مهرج بێت له چاکهکاران بم.
بَلَىٰ قَدْ جَآءَتْكَ ءَايَٰتِى فَكَذَّبْتَ بِهَا وَٱسْتَكْبَرْتَ وَكُنتَ مِنَ ٱلْكَٰفِرِينَ
نهخێر وانى یه، مۆڵهت بهسهرچوو، چونکه بهڕاستی کاتی خۆی ئایهت و فهرمانی منت بۆ هات، کهچی تۆ ئهو کاته بڕوات پێ نهدهکرد و بهدرۆت دهزانی، فیزو دهمارگیریت دهکردو، لوطت ههڵدهبڕی لهئاستیدا، تۆ ههر له ڕیزی بێ بڕواکاندا بوویت (ئیتر ئێستا بۆچی بێ شهرمانه داوای گهڕانهوه بۆ دنیا دهکهیت؟!).
وَيَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ تَرَى ٱلَّذِينَ كَذَبُوا۟ عَلَى ٱللَّهِ وُجُوهُهُم مُّسْوَدَّةٌ ۚ أَلَيْسَ فِى جَهَنَّمَ مَثْوًۭى لِّلْمُتَكَبِّرِينَ
جا ڕۆژی قیامهت دهبینیت، ئهوانهی درۆیان بهناوی خواوه دهکرد (شتی ناڕهوایان تێکهڵی دین دهکرد) ڕووخساریان ڕهش و تاریکه، مهگهر شوێن و جێگه بۆ ئهو خۆ به زل زان و لووت بهرزانه له ئاگری دۆزهخدا نی یه؟!
وَيُنَجِّى ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ بِمَفَازَتِهِمْ لَا يَمَسُّهُمُ ٱلسُّوٓءُ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ
لهولاشهوه خوای گهوره ئهوانه ڕزگار دهکات که دینداری و پارێزکارییان دهکرد: بههۆی سهرکهوتن و دهرچوونیان له تاقیگهی دنیادا، ئیتر هیچ جۆره ناخۆشیهکیان تووش نایهت و دڵگرانیش نابن.
ٱللَّهُ خَٰلِقُ كُلِّ شَىْءٍۢ ۖ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ وَكِيلٌۭ
خوا بهدیهێنهری ههموو شتێکه، ههر ئهویش سهرپهرشتیار و پارێزهری ههموو شتێکه.
لَّهُۥ مَقَالِيدُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۗ وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ أُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْخَٰسِرُونَ
کلیک و جڵهوی ئاسمانهکان و زهویش ههر بهدهست ئهوه، ئهوانهش که بێ باوهڕ بوون به ئایهت و فهرمانهکانی خوا، ئا ئهوانه خۆیان ڕهنجهڕۆ و زهرهرمهندن.
قُلْ أَفَغَيْرَ ٱللَّهِ تَأْمُرُوٓنِّىٓ أَعْبُدُ أَيُّهَا ٱلْجَٰهِلُونَ
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) بڵێ: ئهی نهفامهن، دهتانهوێت و فهرمانم پێدهکهن کهجگه له خوا شتی تر بپهرستم؟!
وَلَقَدْ أُوحِىَ إِلَيْكَ وَإِلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ ٱلْخَٰسِرِينَ
سوێند بهخوا بادڵنیابن که وهحی و نیگا نێردراوه بۆ تۆو بۆ ئهوانهی پێش تۆش: ئهگهر هاوهڵگهر بیت و شهریک بۆ خوا بڕیار بدهیت کاروکردهوه چاکهکانیشت پووچه و دهچیته ڕیزی خهسارهتمهند و زهرهرمهندانهوه.
بَلِ ٱللَّهَ فَٱعْبُدْ وَكُن مِّنَ ٱلشَّٰكِرِينَ
نهخێر بهگوێیان مهکه، کهواته ههر تهنها خوا بپهرسته و له دهستهی سوپاسگوزاران به.
وَمَا قَدَرُوا۟ ٱللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِۦ وَٱلْأَرْضُ جَمِيعًۭا قَبْضَتُهُۥ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ وَٱلسَّمَٰوَٰتُ مَطْوِيَّٰتٌۢ بِيَمِينِهِۦ ۚ سُبْحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشْرِكُونَ
خوانهناسان؛ قهدری خوایان وهک پێوست نهگرت، ڕێزیان بۆ دانهنا، بهمهرجێک ههر ههموو گۆی زهوی پڕ مشتێکی قودرهتی ئهو زاتهیه له ڕۆژی قیامهتدا، ئاسمانهکانیش بهدهستی قودرهتی ڕاست و دروستی خوا پێچراوهن (ئاماژهیه بۆ دهستهڵاتی بێ سنووری ئهو زاته)، پاکی و بێگهردی و بڵندی بۆ ئهو پهروهردگاره مهزنهی شایستهی ئهوه نی یه نهفامان هاوهڵی بۆ بڕیار بدهن و قهدری نهزانن.
وَنُفِخَ فِى ٱلصُّورِ فَصَعِقَ مَن فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَن فِى ٱلْأَرْضِ إِلَّا مَن شَآءَ ٱللَّهُ ۖ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرَىٰ فَإِذَا هُمْ قِيَامٌۭ يَنظُرُونَ
لهو ڕۆژهدا فوو دهکرێت به - صور - دا، (مهگهر ههر خوا خۆی بزانێت چ دهزگایهکه) ههر کهس له ئاسمانهکان و زهویدا مابێت خێرا دهمرێت، مهگهر کهسێک خوا ویستی لهسهر مردنی نه بێت، لهوهودوا فوویهکی تری پیادا دهکرێتهوه، جا دهستبهجێ ههرههموو خهڵکی ههستاونهته سهرپێ و بهسهرسامیهوه چاوهڕوانن.
وَأَشْرَقَتِ ٱلْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّهَا وَوُضِعَ ٱلْكِتَٰبُ وَجِا۟ىٓءَ بِٱلنَّبِيِّۦنَ وَٱلشُّهَدَآءِ وَقُضِىَ بَيْنَهُم بِٱلْحَقِّ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ
(دیاره که خۆری دنیا نهماوه، زهوی بۆته گۆڕهپانێکی فراوان) ئهوسا بهنوورێک که خوا فهراههمی دههێنێت زهوی ڕوناک دهبێتهوه، کارنامهو و دۆسیهکانیش دانراون، سهرهتا پێغهمبهران و شههیدان دههێنرێن و دادوهری له نێوانیاندا ئهنجام دهدرێت بهشێوهیهکی حهق و ڕاستی، بێگومان ئهوان هیچ جۆره ستهمێکیان لێ ناکرێت.
وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍۢ مَّا عَمِلَتْ وَهُوَ أَعْلَمُ بِمَا يَفْعَلُونَ
ههر کهسه ئهنجامی کردهوهی خۆی وهردهگرێت بهتهواوی، سهرئهنجامی کۆششی خۆی دهست دهکهوێت، چونکه ئهو زاته زانایه بهو کارو کردهوانهی که خهڵکی دهیکهن.
وَسِيقَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ إِلَىٰ جَهَنَّمَ زُمَرًا ۖ حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءُوهَا فُتِحَتْ أَبْوَٰبُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَآ أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌۭ مِّنكُمْ يَتْلُونَ عَلَيْكُمْ ءَايَٰتِ رَبِّكُمْ وَيُنذِرُونَكُمْ لِقَآءَ يَوْمِكُمْ هَٰذَا ۚ قَالُوا۟ بَلَىٰ وَلَٰكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ ٱلْعَذَابِ عَلَى ٱلْكَٰفِرِينَ
ئهوسا ئهوانهی که بێ باوهڕ بوون، ڕاپێچ دهکرێن بهرهو دۆزهخ دهسته دهسته و تاقم تاقم دهگوێزرێنهوه، تا کاتێک دهگهنه بهر قاپیهکانی، (ههموو مۆڵدهخۆن لهبهردهمیدا، دوای ماوهیهک) بۆیان دهکرێتهوه، فریشتهی بهرپرس و سهرپهرشتیار سهرزهنشتیان دهکات و پێیان دهڵێت: باشه، مهگهر پێغهمبهران له خۆتان ڕهوانه نهکرابوو بۆتان که ئایهتهکانی پهروهردگاری خۆتان بهسهردا بخوێنێتهوه، وه یاداوهریتان بکات و داتان بچڵهکێنێت له گهیشتنی ئهم ڕۆژه؟! بهدهم ئاخوداخ و ناڵهوه دهڵێن: بهڵێ، بهڵام تازه، بهڵێ، سوودی نیه و بڕیاری سزاو ئازار دراوه بهسهر کافر و بێ بڕواکاندا.
قِيلَ ٱدْخُلُوٓا۟ أَبْوَٰبَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَا ۖ فَبِئْسَ مَثْوَى ٱلْمُتَكَبِّرِينَ
ئهوسا ئیتر پێیان دهوترێت: دهی ئیتر له قاپیهکانی دۆزهخهوه بۆ ژوورهوه، بچنه ناوی ژیانی ناخۆش و سهختیش بۆتان بهردهوامه، مردنیش نیه ئای که چاند ناسازه، جێگه و ڕێگهی لووت بهرزو خۆ بهزل زانهکان.
وَسِيقَ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ رَبَّهُمْ إِلَى ٱلْجَنَّةِ زُمَرًا ۖ حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءُوهَا وَفُتِحَتْ أَبْوَٰبُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا سَلَٰمٌ عَلَيْكُمْ طِبْتُمْ فَٱدْخُلُوهَا خَٰلِدِينَ
لهولاشهوه ئهوانهی که پارێزکار و بهندهی ملکهچی پهروهردگاریان بوون، ئهوانهی حسابیان بۆ ئهو ڕۆژه دهکرد دهسته دهسته و پۆل پۆل بهوپهڕی ڕێزهوه بهڕێ دهکرێن بهرهو بهههشت، ههتا کاتێ که دهگهنه ئهوێ دهروازهکانی له ڕوویاندا کراوهیه و له سهر پشته، فریشتهکانی بهرپرس و سهرپهرشتیارانی بهههشت زۆر بهگهرمی و ڕووخۆشیهوه پێشوازییان لێ دهکهن و دهڵێن: درود و سڵاوتان لێبێت، ئێوه پاک و خاوێنن، کهواته فهرموون بچنه ناو بهههشتهوه، هاوڕێ لهگهڵ ژیانی ههمیشهیی و نهبڕاوهدا.
وَقَالُوا۟ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ٱلَّذِى صَدَقَنَا وَعْدَهُۥ وَأَوْرَثَنَا ٱلْأَرْضَ نَتَبَوَّأُ مِنَ ٱلْجَنَّةِ حَيْثُ نَشَآءُ ۖ فَنِعْمَ أَجْرُ ٱلْعَٰمِلِينَ
ئهوسا ئیتر ئهو بهختهوهرانه دهڵێن: سوپاس و ستایش بۆ ئهو خوایهی، که بهڵێنی خۆی بۆمان برده سهر و کردینی بهخاوهنی سهرزهمینی بهههشت و له ههرشوێنێک و له ههر جێیهکیدا بمانهوێت سهربهستانه ژیان دهبهینه سهر، ئای چهنده پاداشتی تێکۆشهران و خهباتکاران چاک و پاک و بهنرخه.
وَتَرَى ٱلْمَلَٰٓئِكَةَ حَآفِّينَ مِنْ حَوْلِ ٱلْعَرْشِ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ ۖ وَقُضِىَ بَيْنَهُم بِٱلْحَقِّ وَقِيلَ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ
ئهوسا ئیتر فریشتهکان دهبینیت دهوری تهختی - شاهی شاهانیان - داوه و سهرگهرمی تهسبیحات و سوپاس و ستایشی پهروهردگاریانن و حهق و دادوهری له نێوان ههموواند جێبهجێ کرا، ئینجا به یهکدهنگ له ههموو لایهکهوه دهوترێت: الحمد لله ڕب العالمین.
Surah 40: Ghafir — غافر
حمٓ
سهرنجی سهرهتای سوورهتی (البقرة) بده..
تَنزِيلُ ٱلْكِتَٰبِ مِنَ ٱللَّهِ ٱلْعَزِيزِ ٱلْعَلِيمِ
هاتنه خوارهوهی ئهم قورئانه لهلایهن خوای باڵادهست و شارهزا و زاناوهیه.
غَافِرِ ٱلذَّنۢبِ وَقَابِلِ ٱلتَّوْبِ شَدِيدِ ٱلْعِقَابِ ذِى ٱلطَّوْلِ ۖ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ إِلَيْهِ ٱلْمَصِيرُ
ههمیشه ئهو زاته لێخۆش بووی گوناهه، وهرگری تهوبه و پهشیمانیه له بهنده گوناهبارهکانی تۆڵهسێنهره زۆر بهسهختی له یاخی بووان و ستهمکاران، دهستهڵاتداره و خاوهن و بهخشێنهری ناز و نیعمهتهکانه، هیچ خوایهک نیه جگه لهو، سهرهنجامیش ههر بۆ لای ئهوه.
مَا يُجَٰدِلُ فِىٓ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ إِلَّا ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ فَلَا يَغْرُرْكَ تَقَلُّبُهُمْ فِى ٱلْبِلَٰدِ
هیچ کهس له بهرامبهری ئایهت و فهرمانهکانی خواوه موجادهله و دهمهدهمێ ناکات، جگه لهوانهی که بێ بڕواو خوانهناس بوون، ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه و سلم) کهواته دهسهڵات و سهرمایه و هێزیان فریوت نهدات.
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍۢ وَٱلْأَحْزَابُ مِنۢ بَعْدِهِمْ ۖ وَهَمَّتْ كُلُّ أُمَّةٍۭ بِرَسُولِهِمْ لِيَأْخُذُوهُ ۖ وَجَٰدَلُوا۟ بِٱلْبَٰطِلِ لِيُدْحِضُوا۟ بِهِ ٱلْحَقَّ فَأَخَذْتُهُمْ ۖ فَكَيْفَ كَانَ عِقَابِ
پێش ئهمانیش (کافرانی مهککه و ئهوانهی له دوایان دێن) قهومی نوح و گهلێ دهسته و گرۆی تریش باوهڕیان به پێغهمبهرهکانیان نهکرد، ههر گهلێک پهلاماری پێغهمبهرهکهی دهدا تا دهستگیری بکات و ئازاری بدات و له بهرنامهکهی کای بدات، ههروهها موجادهله و دهمهدهمێیان دهکرد بۆ ئهوهی حهق داپۆشن و نهیهێڵن، جا منیش پێچامنهوه و لهناوم بردن، بڕوانن چۆن تۆڵهیهکم لێسهندن!
وَكَذَٰلِكَ حَقَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ عَلَى ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ أَنَّهُمْ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ
ئا بهو شێوهیه بڕیاری پهروهردگاری تۆ ئهی محمد (صلی الله علیه و سلم) چهسپا بهسهر ئهوانهدا که خوانهناس و بێ باوهڕ بوون، بهڕاستی ئهوانه نیشتهجێی دۆزهخن.
ٱلَّذِينَ يَحْمِلُونَ ٱلْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُۥ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَيُؤْمِنُونَ بِهِۦ وَيَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ رَبَّنَا وَسِعْتَ كُلَّ شَىْءٍۢ رَّحْمَةًۭ وَعِلْمًۭا فَٱغْفِرْ لِلَّذِينَ تَابُوا۟ وَٱتَّبَعُوا۟ سَبِيلَكَ وَقِهِمْ عَذَابَ ٱلْجَحِيمِ
ئهو فریشتانهی که عهرش و تهختی پهروهردگار ههڵدهگرن، ئهوانهش که بهدهوریدا دهسوڕێنهوه، تهسبیحات و ستایش و سوپاسی پهروهردگاریان دهکهن، ئیمان و باوهڕی زۆر بههێزو دامهزراویان پێیهتی، داوای لێخۆشبوونیش دهکهن بۆ ئهوانهی که باوهڕیان هێناوه، دهڵێن: پهروهردگارا! ڕهحمهت و میهرهبانی تۆ، زانست و زانیاری تۆ، ههموو شتیێکت پێ گرتۆتهوه، کهوابوو خۆش ببه لهوانهی که تهوبهیان کردووه و له گوناههکانیان پهشیمانن و شوێن بهرنامه و ڕێبازی تۆ دهکهون، ههروهها له ئاگری دۆزهخیش بیانپارێزه.
رَبَّنَا وَأَدْخِلْهُمْ جَنَّٰتِ عَدْنٍ ٱلَّتِى وَعَدتَّهُمْ وَمَن صَلَحَ مِنْ ءَابَآئِهِمْ وَأَزْوَٰجِهِمْ وَذُرِّيَّٰتِهِمْ ۚ إِنَّكَ أَنتَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ
پهروهردگار بیانخهره ئهو باخ و باخاتهی بهههشتی عهدنهوه که بهڵێنت پێداون، هاوڕێ لهگهڵ ئهو کهسانهدا که چاک و خواناسن، له باوک دایک و هاوسهران و نهوهکانیان، بهڕاستی ههر تۆ خوایهکی باڵادهست و دانایت.
وَقِهِمُ ٱلسَّيِّـَٔاتِ ۚ وَمَن تَقِ ٱلسَّيِّـَٔاتِ يَوْمَئِذٍۢ فَقَدْ رَحِمْتَهُۥ ۚ وَذَٰلِكَ هُوَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ
له تۆڵهی ههموو گوناههکان بیانپارێزه، خۆ ههرکهسێک له تۆڵهی گوناههکان بپارێزیت له ڕۆژی قیامهتدا، ئهوه ئیتر تۆ ڕهحمت پێ کردووه، ههر ئهوهشه سهرفرازی و سهرکهوتنی گهوره و بێ سنوور.
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ يُنَادَوْنَ لَمَقْتُ ٱللَّهِ أَكْبَرُ مِن مَّقْتِكُمْ أَنفُسَكُمْ إِذْ تُدْعَوْنَ إِلَى ٱلْإِيمَٰنِ فَتَكْفُرُونَ
بێگومان ئهوانهی که بێ باوهڕن بوون له قیامهتدا بانگیان لێ دهکرێت که ڕق و خهشم و قینی خوا زۆر زیاتره له ڕق و خهشم و قینیان دژ بهیهکتر، چونکه کاتی خۆی بانگ دهکران بۆ ئیمان و باوهڕ کهچی ڕێبازی کوفرتان بهرنهدا و لهسهری بهردهوام دهبوون.
قَالُوا۟ رَبَّنَآ أَمَتَّنَا ٱثْنَتَيْنِ وَأَحْيَيْتَنَا ٱثْنَتَيْنِ فَٱعْتَرَفْنَا بِذُنُوبِنَا فَهَلْ إِلَىٰ خُرُوجٍۢ مِّن سَبِيلٍۢ
کافران له وهڵامدا دهڵێن: پهروهردگارا تۆ دهستهڵاتت بێ سنووره دووجار ئێمهت مراندووه و دووجار ئێمهت زیندوو کردۆتهوه (مهبهست نهبوونی پێش هاتنه دنیایه، که جۆره مردنێکه و ئهو مردنهش که دهیزانن، ژیانی دنیاو زیندوو بوونهوهی قیامهتیش دوو جۆره ژیانه) ئایا چارهسهرێک، ڕێبازێک نیه، بۆ ڕزگاریمان؟
ذَٰلِكُم بِأَنَّهُۥٓ إِذَا دُعِىَ ٱللَّهُ وَحْدَهُۥ كَفَرْتُمْ ۖ وَإِن يُشْرَكْ بِهِۦ تُؤْمِنُوا۟ ۚ فَٱلْحُكْمُ لِلَّهِ ٱلْعَلِىِّ ٱلْكَبِيرِ
ئێستاش ئهو بارودۆخهی که تێی کهوتوون بههۆی ئهوهوهیه، بهڕاستی کاتێک بانگهواز بکرێت بۆ پهرستنی خوای تاک و تهنها، ئێوه باوهڕ ناهێنن، خۆ ئهگهر هاوهڵی بۆ بڕیار بدرێت و ڕێبازی یهکخواناسین کهناربخرێت، ئێوه باوهڕ بهوه دههێنن، ئێستاش فهرمان، ههر فارمانی خوای بهرزو بڵند و گهورهیه (بۆ جیاکردنهوهی ئیمانداران له بێ باوهڕان).
هُوَ ٱلَّذِى يُرِيكُمْ ءَايَٰتِهِۦ وَيُنَزِّلُ لَكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ رِزْقًۭا ۚ وَمَا يَتَذَكَّرُ إِلَّا مَن يُنِيبُ
ئهو خوایه بهردهوام بهڵگه و نیشانهی دهستهڵاتداری خۆیتان نیشان دهدات، له ئاسمانیشهوه ڕزق و ڕۆزیتان بۆ دادهبهزێنێت (وهک: باران، ههوا، جۆرهها تیشک، که دهبنه سهرچاوهی ڕۆزی) کهسیش یاداوهری وهرناگرێت و بیرناکاتهوه جگه لهوانهی که: دهگهڕێنهوه بۆ لای ئهو زاته.
فَٱدْعُوا۟ ٱللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ وَلَوْ كَرِهَ ٱلْكَٰفِرُونَ
کهواته ئهی ئیمانداران: ئێوه ههر هانا و هاوار بۆ خوا بهرن و ملکهچ و فهرمانبهرداری ئاین و بهرنامهکهی ئهو بن، ئهگهر چی کافرو بێ بڕواکان پێی سهغڵهت بن و پێیان ناخۆش بێت.
رَفِيعُ ٱلدَّرَجَٰتِ ذُو ٱلْعَرْشِ يُلْقِى ٱلرُّوحَ مِنْ أَمْرِهِۦ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ مِنْ عِبَادِهِۦ لِيُنذِرَ يَوْمَ ٱلتَّلَاقِ
ئهو پهروهردگاره پلهو پایهی زۆر بڵنده، خاوهنی تهختی فهرمانڕهوایی تایبهتی خۆیهتی، ئهوزاته وهحی و نیگا به فهرمانی خۆی دهنێرێت بۆ ههرکام له بهندهکانی که بیهوێت، (قورئان ڕۆحه، چونکه ژیان بهخشه به عهقڵ و دڵ و دهروون)، بۆ ئهوهی خهڵکی بترسێنێت له ڕۆژی بهیهکگهشتنهوه (گهشتنهوهی ڕۆح بهجهسته، گهشتنهوهی ئادهمیزاد بهکردهوهکانی..).
يَوْمَ هُم بَٰرِزُونَ ۖ لَا يَخْفَىٰ عَلَى ٱللَّهِ مِنْهُمْ شَىْءٌۭ ۚ لِّمَنِ ٱلْمُلْكُ ٱلْيَوْمَ ۖ لِلَّهِ ٱلْوَٰحِدِ ٱلْقَهَّارِ
ئهو ڕۆژه ههموویان بهدهرهوهن، (ڕوت و ڕهجاڵ، نهێنی و ئاشکرا وهک یهکه)، هیچ شتێکیان له خوا شاراوه نى یه، ئهوسا پهروهردگاری مهزن، دهفهرموێت: ئهمرۆ پاشایهتی و فهرمانڕهوایی شایستهی کێیه؟ کێ خاوهنی ههموو ئهم بوونهوهرهیه؟ کهس نیه وهڵام بداتهوه، خۆی دهفهرموێت، ههر ههمووی بۆ خوای تاک و تهنها و خهشمگیره.
ٱلْيَوْمَ تُجْزَىٰ كُلُّ نَفْسٍۭ بِمَا كَسَبَتْ ۚ لَا ظُلْمَ ٱلْيَوْمَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَرِيعُ ٱلْحِسَابِ
ئهمڕۆ ههموو کهس پاداشتی کارو کردهوهی خۆی وهردهگرێت، ئهمڕۆ هیچ جۆره ستهمێک له کهس ناکرێت، بهڕاستی خوای گهوره بهخێرایی لێپرسینهوهکان ئهنجام دهدات (چونکه ههموو شت ڕوونه لای).
وَأَنذِرْهُمْ يَوْمَ ٱلْءَازِفَةِ إِذِ ٱلْقُلُوبُ لَدَى ٱلْحَنَاجِرِ كَٰظِمِينَ ۚ مَا لِلظَّٰلِمِينَ مِنْ حَمِيمٍۢ وَلَا شَفِيعٍۢ يُطَاعُ
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) بیانترسێنه و ئاگایان بکه له ڕۆژه نزیکهکه، ڕۆژی قیامهت، کاتێک که دڵهکان دهگهنه گهروو، غهمگینی و پهژاره و تهنگانه دڵ ودهروونی خوانهناسان بهتهواوی داگیر ئهکات، هیچ دڵسۆز و پشتیوانێک بۆ ستهمکاران نی یه، کهس تکاکار و غهمخۆریان نی یه، تا قسهیهکی ڕهواجی ههبێت و تکای لێ وهربگیرێت.
يَعْلَمُ خَآئِنَةَ ٱلْأَعْيُنِ وَمَا تُخْفِى ٱلصُّدُورُ
ئهو خوایه ههمیشه چاوه خیانهتکار و ناپاکهکان دهناسێت و دهزانێت چی له دڵ و دهروون و سینهکاندا حهشاردراوه.
وَٱللَّهُ يَقْضِى بِٱلْحَقِّ ۖ وَٱلَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِهِۦ لَا يَقْضُونَ بِشَىْءٍ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْبَصِيرُ
ههمیشه خوا دادوهریی لهسهر بنچینهی حهق و ڕاستی ئهنجام دهدات، ئهوانهی جگه لهو زاته هاواریان لێ دهکهن، هیچ دهسهڵات و داوهریهکیان له دهست نایهت، بهڕاستی ههر خوا خۆی بیسهر و زانایه.
۞ أَوَلَمْ يَسِيرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَيَنظُرُوا۟ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ كَانُوا۟ مِن قَبْلِهِمْ ۚ كَانُوا۟ هُمْ أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةًۭ وَءَاثَارًۭا فِى ٱلْأَرْضِ فَأَخَذَهُمُ ٱللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ وَمَا كَانَ لَهُم مِّنَ ٱللَّهِ مِن وَاقٍۢ
ئایا ئهوه بهسهر زهویدانهڕۆیشتوون، تا تهماشا بکهن و سهرنج بدهن، سهرئهنجامی ئهوانهی پێش ئهمان چۆن بوو؛ چیان بهسهرهات؟ ئهوانه لهمان زۆر بههێزتر بوون و جێ دهست و شوێنهواریان زیاتر له زهویدا ئاشکرابوو، جا ئهوه بوو خوا بههۆی گوناههکانیانهوه له ناوی بردن، کهس نهیتوانی له سزای خوا بیانپارێزێت و پهنایان بدات و ڕزگاریان بکات.
ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانَت تَّأْتِيهِمْ رُسُلُهُم بِٱلْبَيِّنَٰتِ فَكَفَرُوا۟ فَأَخَذَهُمُ ٱللَّهُ ۚ إِنَّهُۥ قَوِىٌّۭ شَدِيدُ ٱلْعِقَابِ
ئهو بارودۆخهیان بۆیه بهسهردا هات، چونکه بهڕاستی کاتی خۆی پێغهمبهرهکانیان به چهندهها بهڵگه و نیشانهی ئاشکراوه ڕاستیهکانیان پێڕادهگهیاندن، کهچی بڕوایان نهکرد و باوهڕیان نههێنا، ئنجا خوای گهوره لهناوی بردن و پێچانیهوه، چونکه بێگومان ئهو خوایه بههێزه و تۆڵهسهندنهوهی زۆر توند و به ئێشه له بێ باوهڕان.
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مُوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَا وَسُلْطَٰنٍۢ مُّبِينٍ
سوێند بهخوا بهڕاستی ئێمه موسامان ڕهوانه کرد هاوڕێ لهگهڵ چهندهها بهڵگه و نیشانهی ئاشکرادا...
إِلَىٰ فِرْعَوْنَ وَهَٰمَٰنَ وَقَٰرُونَ فَقَالُوا۟ سَٰحِرٌۭ كَذَّابٌۭ
بۆ سهر فیرعهون و هامان و قاروون، بهڵام ئهو ستهمکارانه وتیان: جادووگهرێکی درۆزنه!!
فَلَمَّا جَآءَهُم بِٱلْحَقِّ مِنْ عِندِنَا قَالُوا۟ ٱقْتُلُوٓا۟ أَبْنَآءَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ مَعَهُۥ وَٱسْتَحْيُوا۟ نِسَآءَهُمْ ۚ وَمَا كَيْدُ ٱلْكَٰفِرِينَ إِلَّا فِى ضَلَٰلٍۢ
جاکاتێک هات بۆ لایان و ههموو ڕاستهکی بۆ سهلماندن به بهڵگه و معجزهی ئاشکراوه که له لایهن ئێمهوه پێی بهخشرابوو، فیرعهون و دارودهستهکهی فهرمانیاندا و وتیان: ڕۆڵهی نێرینهی ههموو ئهوانه بکوژن که باوهڕیان هێناوه و له گهڵ موسادان، ئافرهت و کچاکانیان بهێڵنهوه بۆ کارهکهری، بهڵام خهیاڵیان خاوه، له کاتێکدا پیلان و تهڵهکهی بێ باوهڕان هیچ نی یه، تهنها سهری لهسهر گهردانیهوه دهردهچێت.
وَقَالَ فِرْعَوْنُ ذَرُونِىٓ أَقْتُلْ مُوسَىٰ وَلْيَدْعُ رَبَّهُۥٓ ۖ إِنِّىٓ أَخَافُ أَن يُبَدِّلَ دِينَكُمْ أَوْ أَن يُظْهِرَ فِى ٱلْأَرْضِ ٱلْفَسَادَ
ئینجا فیرعهون وتی: وازم لێ بهێنن با موسا بکوژم، با ههر هاوار له پهروهردگاری بکات، چونکه بهڕاستی من دهترسم که دین و ئاینتان بگۆرێت!، یاخود دووبهرهکی و خراپه و شهڕ و شۆڕ له وڵات و سهرزهویدا بهرپا بکات!!
وَقَالَ مُوسَىٰٓ إِنِّى عُذْتُ بِرَبِّى وَرَبِّكُم مِّن كُلِّ مُتَكَبِّرٍۢ لَّا يُؤْمِنُ بِيَوْمِ ٱلْحِسَابِ
موساش وتی: بێگومان من پهنا دهگرم به پهروهردگاری خۆم که پهروهردگاری ئێوهشه له ههموو لووت بهرزو خۆبهزل زانێک باوهڕی بهڕۆژی لێپرسینه نهبێت (ڕاستیهکان ئاوهژوو بکات).
وَقَالَ رَجُلٌۭ مُّؤْمِنٌۭ مِّنْ ءَالِ فِرْعَوْنَ يَكْتُمُ إِيمَٰنَهُۥٓ أَتَقْتُلُونَ رَجُلًا أَن يَقُولَ رَبِّىَ ٱللَّهُ وَقَدْ جَآءَكُم بِٱلْبَيِّنَٰتِ مِن رَّبِّكُمْ ۖ وَإِن يَكُ كَٰذِبًۭا فَعَلَيْهِ كَذِبُهُۥ ۖ وَإِن يَكُ صَادِقًۭا يُصِبْكُم بَعْضُ ٱلَّذِى يَعِدُكُمْ ۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهْدِى مَنْ هُوَ مُسْرِفٌۭ كَذَّابٌۭ
(دیاره سهرئهنجام فیرعهون بڕیاریداوه موسا شههید بکات بۆیه): پیاوێکی ئیماندار له خزمانی فیرعهون که باوهڕهکهی شاردبۆوه تا ئهو کاته، وتی: ئایا ڕهوایه پیاوێک بکوژن تهنها تاوانی ئهوهیه که دهڵێت پهروهدگارم -الله- یه، لهکاتێکدا چهندهها بهڵگه و نیشانهشی له لایهن پهروهردگارتانهوه بۆ هێناون و نیشانی داون، خۆ ئهگهر درۆزن بێت، ئهوه درۆزنیهکهی به زهرهری خۆی تهواو دهبێت، خۆ ئهگهر ڕاستگۆبێت ههندێک لهو بهڵایانهتان بهسهردێت که پێی ڕاگهیاندوون، بهڕاستی من دڵنیام که: خوا هیدایهت و ڕێنموویی کهسێک ناکات زیادهڕه و درۆزن بێت (واته: ئهگهر مووسا درۆزن بوایه، ئهو ههموو پشتیوانیهی لێ نهدهکرا لهلایهن خواوه).
يَٰقَوْمِ لَكُمُ ٱلْمُلْكُ ٱلْيَوْمَ ظَٰهِرِينَ فِى ٱلْأَرْضِ فَمَن يَنصُرُنَا مِنۢ بَأْسِ ٱللَّهِ إِن جَآءَنَا ۚ قَالَ فِرْعَوْنُ مَآ أُرِيكُمْ إِلَّا مَآ أَرَىٰ وَمَآ أَهْدِيكُمْ إِلَّا سَبِيلَ ٱلرَّشَادِ
ههروهها وتی: ئهی قهوم و هۆزم ئهمڕۆ ئێوه دهسهڵاتتان ههیه بهسهر ئهم ناوچهیهدا و بهئارهزووی خۆتان فهرمانڕهوایی تیادا دهکهن، جا بیر بکهنهوه و تێفکرن کێ دهتوانێت فریامان بکهوێت، کێ دهتوانێت ڕزگارمان بکات، له تۆڵه و سزای خوا ئهگهر یهخهی پێگرتین؟ فیرعهون قسهکهی پێ بڕی وتی: من تهنها ههر ئهو ڕاو بۆچوونه بهچاک دهزانم و لام پهسهندهکه پێم ڕاگهیاندن، من تهنها ڕێبازی چاک و دروستم نیشانداون!!
وَقَالَ ٱلَّذِىٓ ءَامَنَ يَٰقَوْمِ إِنِّىٓ أَخَافُ عَلَيْكُم مِّثْلَ يَوْمِ ٱلْأَحْزَابِ
ئهو پیاوهی که ئیمانی هێنابوو وتی: بێگومان من دهترسم ڕۆژێکتان بهسهربێت وهکو ئهو ڕۆژهی بهسهر گرۆ و قهومه نالهبارهکانی پێشوودا هات...
مِثْلَ دَأْبِ قَوْمِ نُوحٍۢ وَعَادٍۢ وَثَمُودَ وَٱلَّذِينَ مِنۢ بَعْدِهِمْ ۚ وَمَا ٱللَّهُ يُرِيدُ ظُلْمًۭا لِّلْعِبَادِ
وهکو ئهوهی که بهسهر قهومی نوح و عاد و ثمود و ئهوانهی بهدوای ئهواندا هاتن، جا وهنهبێت خوا بیهوێت ستهم له بهندهکان بکات و حهز به تیاچونیان بکات.
وَيَٰقَوْمِ إِنِّىٓ أَخَافُ عَلَيْكُمْ يَوْمَ ٱلتَّنَادِ
ئهی قهوم و هۆزم من بهڕاستی دهترسم له ڕۆژی هاوارو ئاهوناڵه و بانگکردنتان بۆ لێپرسینهوه (قیامهت).
يَوْمَ تُوَلُّونَ مُدْبِرِينَ مَا لَكُم مِّنَ ٱللَّهِ مِنْ عَاصِمٍۢ ۗ وَمَن يُضْلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِنْ هَادٍۢ
ئهو ڕۆژهی که ههموو لهبهری ههڵدێن و پشت ههڵدهکهن و ههموو سهرگهردانن، نازانن چی بکهن و ڕوو بکهنه کوێ، کهس نیه پهناتان بدات له خهشم و قینی خوا، ئهوهش خوا گومڕای بکات بههۆی خراپهکاری خۆیهوه، هیچ کهسی تر ناتوانێت هیدایهت و ڕێنموویی بکات.
وَلَقَدْ جَآءَكُمْ يُوسُفُ مِن قَبْلُ بِٱلْبَيِّنَٰتِ فَمَا زِلْتُمْ فِى شَكٍّۢ مِّمَّا جَآءَكُم بِهِۦ ۖ حَتَّىٰٓ إِذَا هَلَكَ قُلْتُمْ لَن يَبْعَثَ ٱللَّهُ مِنۢ بَعْدِهِۦ رَسُولًۭا ۚ كَذَٰلِكَ يُضِلُّ ٱللَّهُ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌۭ مُّرْتَابٌ
سوێند بهخوا بهڕاستی کاتی خۆی یوسف بهڵگه و نیشانهی زۆری بۆ هێنان تا ڕێبازی خواناسی بگرنهبهر، کهچی بهردهوام له گوماندا بوون، بهرامبهر ئهو بهرنامهو ئاینهی که بۆی هێنابوون، ههتا ئهو کاتهی وهفاتی کرد، ئهوسا وتتان: ئیتر تهواو ههرگیز خوا دوای ئهم پێغهمبهری تر نانێرێت، ههر بهو شێوهیه خوا کهسانی سهرکهش و گوناهکار و دڵ دانهمهزراو ڕاڕا گومڕا دهکات.
ٱلَّذِينَ يُجَٰدِلُونَ فِىٓ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ بِغَيْرِ سُلْطَٰنٍ أَتَىٰهُمْ ۖ كَبُرَ مَقْتًا عِندَ ٱللَّهِ وَعِندَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ۚ كَذَٰلِكَ يَطْبَعُ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ قَلْبِ مُتَكَبِّرٍۢ جَبَّارٍۢ
ئهو کهسانهی که موجادهله و گفتوگۆ دهکهن دهربارهی ئایهت و فهرمانهکانی خوا، بێ ئهوهی هیچ بهڵگهیهکیان بۆ هاتبێت، ئهم مجادهله و گفتوگۆیه زۆر بێزراو تاوانه لای خوا و لای ئهوانهش که ئیمانیان هێناوه، ههر بهو شێوهیه خوا مۆر دهنێت بهسهر ههموو خاوهن دڵێکی خۆبهزل زان و ڕق ئهستوور و ستهمکاردا.
وَقَالَ فِرْعَوْنُ يَٰهَٰمَٰنُ ٱبْنِ لِى صَرْحًۭا لَّعَلِّىٓ أَبْلُغُ ٱلْأَسْبَٰبَ
ئا لهو گهرمهی قسهی ئیماندارهدا فیرعهون به هامانی وت: ئهی هامان بورجێکی بهرزم بۆ دروست بکه، بۆ ئهوهی ههندێک هۆکارم دهست بکهوێت!!...
أَسْبَٰبَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ فَأَطَّلِعَ إِلَىٰٓ إِلَٰهِ مُوسَىٰ وَإِنِّى لَأَظُنُّهُۥ كَٰذِبًۭا ۚ وَكَذَٰلِكَ زُيِّنَ لِفِرْعَوْنَ سُوٓءُ عَمَلِهِۦ وَصُدَّ عَنِ ٱلسَّبِيلِ ۚ وَمَا كَيْدُ فِرْعَوْنَ إِلَّا فِى تَبَابٍۢ
هۆکاری بهرزبوونهوه بۆ ئاسمانهکان، تا لهوێوه سهرکهوم و نهێنیهکان شارهزا ببم تا سهردانێکی خوای موسا بکهم و بیبینم!! ههرچهنده من دڵنیام که درۆزنه!!، ئابهو شێوهیه کاروکردهوه ناشیرینهکان لای فیرعهون جوانکراو، له ڕێبازی ڕاست و دروست لادرا، بێگومان پیلان و نهخشهی نادروستی فیرعهون ههر له زهرهردایه.
وَقَالَ ٱلَّذِىٓ ءَامَنَ يَٰقَوْمِ ٱتَّبِعُونِ أَهْدِكُمْ سَبِيلَ ٱلرَّشَادِ
ئهو کهسهی که ئیمانی هێنابوو دووباره هاتهوه قسه وتی: ئهی قهوم و هۆزهکهم شوێنی من بکهون بهقسهی من بکهن ڕێنموویتان دهکهم بۆ ڕێبازی سهرفهرازی و چاکه و چاکهکاری.
يَٰقَوْمِ إِنَّمَا هَٰذِهِ ٱلْحَيَوٰةُ ٱلدُّنْيَا مَتَٰعٌۭ وَإِنَّ ٱلْءَاخِرَةَ هِىَ دَارُ ٱلْقَرَارِ
ئهی قهوم و هۆزم بێگومان ژیانی ئهم دنیایه تهنها بریتیه له ڕابوردنێکی کهم، بهڕاستی ژیانی پاشه ڕۆژ و داهاتوو، ههر ئهو شوێنی ئومێد و ئارام گرتن و حهسانهوهیه بۆ ئیمانداران.
مَنْ عَمِلَ سَيِّئَةًۭ فَلَا يُجْزَىٰٓ إِلَّا مِثْلَهَا ۖ وَمَنْ عَمِلَ صَٰلِحًۭا مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌۭ فَأُو۟لَٰٓئِكَ يَدْخُلُونَ ٱلْجَنَّةَ يُرْزَقُونَ فِيهَا بِغَيْرِ حِسَابٍۢ
ئهوهی گوناهو ههڵهیهکی کردبێت، تهنها بهقهدهر ههڵه و گوناههکهی خۆی تۆڵهی لێدهسێنرێت، ئهوهش که چاکهی کردووه له پیاوان و ئافرهتان، له کوڕان و له کچان لهکاتێکتدا که خاوهنی باوهڕی دامهزراون، ئا ئهوانه دهچنه بهههشتهوه و بێ سنوور و بێ حساب ڕزق و ڕۆزی ههمهجۆر و ههمه چهشنیان پێدهبهخشرێت.
۞ وَيَٰقَوْمِ مَا لِىٓ أَدْعُوكُمْ إِلَى ٱلنَّجَوٰةِ وَتَدْعُونَنِىٓ إِلَى ٱلنَّارِ
ئهی قهوم و هۆزم ئهوه چی یه، خۆ من بانگی ئێوه دهکهم بۆ ڕزگاریی، بۆ سهرفرازی بۆ بهههشت، کهچی ئێوه بانگی من دهکهن، بۆ خوانهناسی، بۆ سهرگهردانی بۆ دۆزهخ!
تَدْعُونَنِى لِأَكْفُرَ بِٱللَّهِ وَأُشْرِكَ بِهِۦ مَا لَيْسَ لِى بِهِۦ عِلْمٌۭ وَأَنَا۠ أَدْعُوكُمْ إِلَى ٱلْعَزِيزِ ٱلْغَفَّٰرِ
بانگم دهکهن تا باوهڕم به خوا نهمێنێت و هاوهڵ و شهریکی بۆ بڕیار بدهم، بێ هیچ بهڵگهو زانستی و زانیاریهک، لهکاتێکدا من بانگتان دهکهم بۆلای زاتێک که زۆر باڵادهسته و زۆریش لێخۆشبووه...
لَا جَرَمَ أَنَّمَا تَدْعُونَنِىٓ إِلَيْهِ لَيْسَ لَهُۥ دَعْوَةٌۭ فِى ٱلدُّنْيَا وَلَا فِى ٱلْءَاخِرَةِ وَأَنَّ مَرَدَّنَآ إِلَى ٱللَّهِ وَأَنَّ ٱلْمُسْرِفِينَ هُمْ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ
شتێکی ڕاستهو گومانی تێدانیه ئهوهی که ئێوه من بانگ دهکهن بۆ لای خاوهنی هیچ بانگهواز و بهرنامه و پرۆگرامێک نیه، نه له دنیادا، نه له قیامهتیشدا، ئهوهش نابێت لهیاد بکهین، که بهڕاستیش گهڕانهوهمان بۆ لای خوای گهورهیه، ئهوانهش تاوانی زۆر ئهنجام دهدهن و سهرکهش و له سنوور ترازاون، ئهوانه نیشتهجێی دۆزهخن.
فَسَتَذْكُرُونَ مَآ أَقُولُ لَكُمْ ۚ وَأُفَوِّضُ أَمْرِىٓ إِلَى ٱللَّهِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ بَصِيرٌۢ بِٱلْعِبَادِ
جا له ئایندهدا ڕۆژێک دێت، ئهم قسانهی منتان بێتهوه یاد، ئێستاکهش من خۆم وکارو بارهکانم دهدهمه دهست خواو پشت بهودهبهستم، چونکه بێگومان خوا بینایه به بهندهکانی.
فَوَقَىٰهُ ٱللَّهُ سَيِّـَٔاتِ مَا مَكَرُوا۟ ۖ وَحَاقَ بِـَٔالِ فِرْعَوْنَ سُوٓءُ ٱلْعَذَابِ
جا خوای گهوره ئهو ئیمانداره ژیرهی پاڕاست له پیلانی خراپ و دڕندانهیان، دارو دهستهی فیرعهونیش سزایهکی زۆر سهختیان تووش بوو...
ٱلنَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا غُدُوًّۭا وَعَشِيًّۭا ۖ وَيَوْمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ أَدْخِلُوٓا۟ ءَالَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ ٱلْعَذَابِ
ئاگری دۆزهخه، بهیانیان و ئێواران، نیشانیان دهدرێت، یاخود پیایاندا دهچزێنرێت، له (جیهانی بهرزهخدا) ڕۆژی قیامهتیش فهرمان دهدرێت: ئادهی تاقم و دهستهی فیرعهون بخهنه ناو ئێش و ئازاری زۆر ناخۆشهوه.
وَإِذْ يَتَحَآجُّونَ فِى ٱلنَّارِ فَيَقُولُ ٱلضُّعَفَٰٓؤُا۟ لِلَّذِينَ ٱسْتَكْبَرُوٓا۟ إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعًۭا فَهَلْ أَنتُم مُّغْنُونَ عَنَّا نَصِيبًۭا مِّنَ ٱلنَّارِ
ئهو کاته ئیتر شهڕو کێشه دهست پێدهکهن لهناو ئاگری دۆزهخدا، لاواز و چهوساوهکان بهدهسهڵاتدارو لووت بهرزهکان دهڵێن: خۆ بهڕاستی ئێمه شوێنکهوتهی ئێوه بووین، ئایا ئێوه ناتوانن تۆزێک سزای ئاگرمان لهسهر کهم بکهنهوه؟
قَالَ ٱلَّذِينَ ٱسْتَكْبَرُوٓا۟ إِنَّا كُلٌّۭ فِيهَآ إِنَّ ٱللَّهَ قَدْ حَكَمَ بَيْنَ ٱلْعِبَادِ
له وهڵامیاندا لووت بهرزهکان دهڵێن: ئێمه ههموومان لهناو ئاگردا گیرمان خواردووه، بێگومان خوای گهوره داوهری کردوه له نێوان بهندهکانیدا و بڕیارهکانی بڕاوهتهوه.
وَقَالَ ٱلَّذِينَ فِى ٱلنَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ٱدْعُوا۟ رَبَّكُمْ يُخَفِّفْ عَنَّا يَوْمًۭا مِّنَ ٱلْعَذَابِ
ئینجا ئهوانهی که لهناو ئاگری دۆزهخدان به فریشتهکانی کارگێری دۆزهخ دهڵێن: داوا له پهروهردگارتان بکهن؛ تهنها ڕۆژێک سزاو ئازامان لهسهر کهم بکاتهوه.
قَالُوٓا۟ أَوَلَمْ تَكُ تَأْتِيكُمْ رُسُلُكُم بِٱلْبَيِّنَٰتِ ۖ قَالُوا۟ بَلَىٰ ۚ قَالُوا۟ فَٱدْعُوا۟ ۗ وَمَا دُعَٰٓؤُا۟ ٱلْكَٰفِرِينَ إِلَّا فِى ضَلَٰلٍ
ئهوانیش له وهڵامی داخوازیهکهیاندا دهڵێن: باشه، مهگهر پێغهمبهرهکانتان به بهڵگهو نیشانهی ڕوون و ئاشکراوه، ڕهوانه نهکرابوون بۆتان؟ ههمووان بهیهکدهنگ دهڵێن: بهڵێ، ڕاسته، ئینجا فریشتهکان دهڵێن: دهی کهوابوو ههر داوابکهن وبپاڕێنهوه، بێگومان داخوازی و پاڕانهوهی کافران بههیچ ناچێت، تازه هیچ نرخێکی نیهو گیرا نابێت.
إِنَّا لَنَنصُرُ رُسُلَنَا وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا وَيَوْمَ يَقُومُ ٱلْأَشْهَٰدُ
بهڕاستی ئێمه پێغهمبهرهکانمان و ئهوانهش که باوهڕیان هێناوه سهر دهخهین، له ژیانی دنیادا ههروهها ئهو ڕۆژهش که شایهتهکان شایهتی دهدهن (فریشتهکان شایهتی بۆ پێغهمبهران دهدهن، پێغهمبهران شایهتی بۆ بانگخوازان دهدهن بانگخوازان شایهتن لهسهر خهڵکی)
يَوْمَ لَا يَنفَعُ ٱلظَّٰلِمِينَ مَعْذِرَتُهُمْ ۖ وَلَهُمُ ٱللَّعْنَةُ وَلَهُمْ سُوٓءُ ٱلدَّارِ
لهو ڕۆژهدا ستهمکاران تکاو پاڕانهوهیان بێ سووده و کهڵکیان پێناگهیهنێت، نهفرین ههر بۆ ئهوانه و ههر بۆ ئهوانیشه جێگهی ناسازو ناخۆش.
وَلَقَدْ ءَاتَيْنَا مُوسَى ٱلْهُدَىٰ وَأَوْرَثْنَا بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ ٱلْكِتَٰبَ
سوێند بهخوا بهڕاستی ئێمه هیدایهت و ڕێنموویمان بهخشی به موسا و تهوراتیشمان هێشتهوه لهناو نهوهی ئیسرائیلدا تا پهیڕهوی بکهن و پابهندی بن.
هُدًۭى وَذِكْرَىٰ لِأُو۟لِى ٱلْأَلْبَٰبِ
کردوشمانه بههۆی ڕءنموویی و یادخستنهوه بۆ خاوهن بیر و هۆشهکان.
فَٱصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ ٱللَّهِ حَقٌّۭ وَٱسْتَغْفِرْ لِذَنۢبِكَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ بِٱلْعَشِىِّ وَٱلْإِبْكَٰرِ
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) به ئارام و خۆڕاگربه، چونکه بهڕاستی بهڵێن و وادهکانی خوا ههر دێتهدی، داوای لێخۆشبوونیش بکه بۆ گوناههکانت، تهسبیحات و ستایش و سوپاسی پهروهردگاریشت بهردهوام ئهنجام بده، به تایبهت له دهمه و ئێواران و دهمه و بهیانیاندا.
إِنَّ ٱلَّذِينَ يُجَٰدِلُونَ فِىٓ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ بِغَيْرِ سُلْطَٰنٍ أَتَىٰهُمْ ۙ إِن فِى صُدُورِهِمْ إِلَّا كِبْرٌۭ مَّا هُم بِبَٰلِغِيهِ ۚ فَٱسْتَعِذْ بِٱللَّهِ ۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْبَصِيرُ
بهڕاستی ئهوانهی که موجادهله و گفتوگۆی سهرکهشانه دهکهن و، به نهشارهزایی له ئایهتهکانی خوا دهدوێن بێ ئهوهی بهڵگهیهکی بههێزیان پێ بێت، ئهوانه تهنها له سینهیاندا خۆ بهل زانین ههیه، بهمهرجێک هیچ کات ناگهنه ئهو ئامانجهی که ههیانه، کهواته تۆ پهنا بگره به خوا له شهڕی خوانهناسان چونکه بهڕاستی ئهو زاته بیسهر و بینایه.
لَخَلْقُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ أَكْبَرُ مِنْ خَلْقِ ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
بهڕاستی دروستکردنی ئاسمانهکان و زهوی له دروستکردنی خهڵکی زۆر گهوره و گرنگتره، بهڵام زۆربهی خهڵکی ئهم ڕاستیانه تێناگهن و پهی پێ نابهن و نایزانن.
وَمَا يَسْتَوِى ٱلْأَعْمَىٰ وَٱلْبَصِيرُ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَلَا ٱلْمُسِىٓءُ ۚ قَلِيلًۭا مَّا تَتَذَكَّرُونَ
کهسانی کوێر له بهرامبهر چاوساغهوه، وهک یهک نین، ههروهها ئهوانهی که باوهڕیان هێناوه کاروکردهوهی چاکه ئهنجام دهدهن، لهگهڵ ئهوانهدا که تاوان و گوناهـ دهکهن (چوونیهک نین)، کهچی زۆر کهم خهڵکی تێدهفکرن و بیردهکهنهوه و بهراورد دهکهن.
إِنَّ ٱلسَّاعَةَ لَءَاتِيَةٌۭ لَّا رَيْبَ فِيهَا وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يُؤْمِنُونَ
بهڕاستی ڕۆژی قیامهت بهڕێوهیه و ههر دێت، هیچ گومانیشی تیادانیه، بهڵام زۆربهی خهڵکی ئیمان و باوهڕناهێنن و باوهڕیان پێی نیه.
وَقَالَ رَبُّكُمُ ٱدْعُونِىٓ أَسْتَجِبْ لَكُمْ ۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِى سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ
ئهی خهڵکینه پهروهردگارتان فهرموویهتی: ئێوه هاناو هاوار بۆمن بهێنن؛ ئهوه من دوعاو نزاتان گیرا دهکهم، بهڕاستی ئهوانهی خۆیان بهگهوره دادهنێن ولووت بهرزی دهکهن لهئاستی پهرستنی مندا، لهئاییندهدا بهسهرشۆڕی و خهجاڵهتی یهوه دهخرێنه ناو ئاگری دۆزهخهوه.
ٱللَّهُ ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيْلَ لِتَسْكُنُوا۟ فِيهِ وَٱلنَّهَارَ مُبْصِرًا ۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ
خوا ئهو پهروهردگارهیه شهوی بۆ سازاندوون، تا تیایدا ئارام بگرن و بحهوێنهوه، ڕۆژگاریشی بۆ ڕۆشن و ڕووناک کردوونهتهوه، بهڕاستی خوای گهوره خاوهنی بهخشندهی و نازو نیعمهتی زۆره بهسهر خهڵکیهوه، بهڵام زۆربهی خهڵکی سوپاسگوزاری ناکهن.
ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمْ خَٰلِقُ كُلِّ شَىْءٍۢ لَّآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ فَأَنَّىٰ تُؤْفَكُونَ
ئهو زاته خوای ئێوهیه و پهروهردگارتانه، بهدیهێنهری ههموو شتێکه، هیچ خوایهک نیه جگه لهو، ئیتر ئێوه بهرهو کوێ دهبرێن؟ چۆن لادهدرێن له لهبهرنامهکهی؟
كَذَٰلِكَ يُؤْفَكُ ٱلَّذِينَ كَانُوا۟ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ يَجْحَدُونَ
ههر بهو شێوهیه لاداربوون ئهوانهی که له پێش ئهمانهوه دژایهتی ئایات و فهرمانهکانی خوایان دهکرد و له ڕێبازهکهی لایان دهدا و دژایهتیان دهکرد (بهڵام کوان؟! بۆ کوێ چوون؟! چیان بهسهر هات؟!).
ٱللَّهُ ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلْأَرْضَ قَرَارًۭا وَٱلسَّمَآءَ بِنَآءًۭ وَصَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ وَرَزَقَكُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِ ۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمْ ۖ فَتَبَارَكَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلْعَٰلَمِينَ
خوا ئهو زاتهیه که زهوی بۆ کردوون به شوێنی سرهوتن و ژیان و حهوانهوه، ئاسمانیشی بهسهرتانهوه ڕاگرتووه، ڕووخسارو شێوازتانی نهخشاندووه، بهجوانترین شێوهش نهخشاندویهتی، له ڕزق و ڕۆزی چاک و پاک و بهسوود بههرهوهری کردوون، جا ئا ئهوهیه خوای پهروهردگارتان، پاک و بێ گهرد و بڵنده ئهو خوایهی که پهروهردگاری ههموو جیهانیانه.
هُوَ ٱلْحَىُّ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ فَٱدْعُوهُ مُخْلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ ۗ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ
ئهو زاته ههمیشه و بهردهوام ههر زیندووه، جگه لهو خوایهکی تر نیه، کهوابوو هانا و هاوار و نزاتان ڕوو بهو بێت، ملکهچ و فهرمانبهرداری بهرنامه و ئاینهکهی ئهو بن، سوپاس و ستایش بۆ خوا، که پهروهردگاری ههموو جیهانیانه.
۞ قُلْ إِنِّى نُهِيتُ أَنْ أَعْبُدَ ٱلَّذِينَ تَدْعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَمَّا جَآءَنِىَ ٱلْبَيِّنَٰتُ مِن رَّبِّى وَأُمِرْتُ أَنْ أُسْلِمَ لِرَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: بێگومان من قهدهغهم لێکراوه ئهو شتانه بپهرستم که ئێوه له جیاتی خوا هانا و هاواری بۆ دهبهن، له کاتێکدا بهڵگه و نیشانهی زۆر ئاشکرام له لایهن پهروهردگارمهوه پێگهیشتووه و من فهرمانم پێ دراوه به ملکهچی خۆم بدهمه دهست پهروهردگاری ههموو جیهانیان.
هُوَ ٱلَّذِى خَلَقَكُم مِّن تُرَابٍۢ ثُمَّ مِن نُّطْفَةٍۢ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍۢ ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلًۭا ثُمَّ لِتَبْلُغُوٓا۟ أَشُدَّكُمْ ثُمَّ لِتَكُونُوا۟ شُيُوخًۭا ۚ وَمِنكُم مَّن يُتَوَفَّىٰ مِن قَبْلُ ۖ وَلِتَبْلُغُوٓا۟ أَجَلًۭا مُّسَمًّۭى وَلَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
ئهو خوایه له خاک ئێوهی دروست کردووه، لهوهودوا له نوتفه (که بریتی یه له بهیهکگهیشتنی سهرهمێکوتهیهک که بهچاو نابینرێت به هێلکۆکهیهک که بهقهدهر خاڵێکی بچووکه) لهوهودوا دهبێته خۆ ههڵواسهرێک پاشان دهرتان دههێنێت که منداڵێکی ساوان، بهرهبهرهگهورهتان دهکات بۆ ئهوهی بگهنه ئهوپهڕی هێزو تواناو ژیریتان، پاشان بۆ ئهوهی ببنه پیرو پهککهوته، ههشتانه، پێش ئهوهی بگاته یهکێک لهو قۆناغانه، دهمرێت، ههتانه دهمێنێتهوه بۆ ئهوهی بگاته کاتێکی دیاریکراو، (خوای گهوره ئهم ههموو ڕاستیانهتان دهخاته بهرچاو) بۆ ئهوهی عهقڵ و ژیریتان بخهنه کار.
هُوَ ٱلَّذِى يُحْىِۦ وَيُمِيتُ ۖ فَإِذَا قَضَىٰٓ أَمْرًۭا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ
ههر ئهوزاته، ژیان دهبهخشێت وزیندهوهران و گیانلهبهران دهمرێنێت، جاکاتێک بڕیاری شتێکی دا ههر ئهوهندهیه که پێی بفهرموێت: ببه، دهست بهجێ دهبێت.
أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ يُجَٰدِلُونَ فِىٓ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ أَنَّىٰ يُصْرَفُونَ
ئایا نابینیت ئهوانهی که موجادهلهو گفتوگۆی نابهجێ دهکهن دهربارهی ئایهت و فهرمانهکانی خوا، ئهو سهرگهردانانه بهرهو کوێ لادهدرێن له حهق و ڕاستی، ڕوو له کوێ دهکهن؟
ٱلَّذِينَ كَذَّبُوا۟ بِٱلْكِتَٰبِ وَبِمَآ أَرْسَلْنَا بِهِۦ رُسُلَنَا ۖ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ
ئهوانهی که باوهڕیان نی یه به قورئان و بهو بهرنامه و ڕێبازهی که به پێغهمبهرهکانماندا ڕهوانهمان کردووه، ئهوانه له ئاییندهدا دهزانن چیان بهسهر دێت و خۆیان دهبیننهوه...
إِذِ ٱلْأَغْلَٰلُ فِىٓ أَعْنَٰقِهِمْ وَٱلسَّلَٰسِلُ يُسْحَبُونَ
کاتێک کۆت و زنجیرهکان دهکرێنه گهردنیان و ڕادهکێشرێن...
فِى ٱلْحَمِيمِ ثُمَّ فِى ٱلنَّارِ يُسْجَرُونَ
بۆ ناو ئاوی زۆر گهرم، پاشان ئاگریان پێ خۆش دهکرێت و دهبنه سووتهمهنی بۆی...
ثُمَّ قِيلَ لَهُمْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ تُشْرِكُونَ
لهوهودوا پێیان دهوترێت: کوان ئهو شتانهی که به هاوهڵتان دادهنا بۆ خوای باڵادهست؟!...
مِن دُونِ ٱللَّهِ ۖ قَالُوا۟ ضَلُّوا۟ عَنَّا بَل لَّمْ نَكُن نَّدْعُوا۟ مِن قَبْلُ شَيْـًۭٔا ۚ كَذَٰلِكَ يُضِلُّ ٱللَّهُ ٱلْكَٰفِرِينَ
له جیاتی خوا دهتانپهرست، بهکهساسی و خهجاڵهتیهوه دهڵێن: لێمان ون بوون، دیار نین!!، بهڵکو ئێمه ههر ناوی کهسی ترمان نهدهبرد (دیاره له ترسدا، یان ههر بیروباوهڕی خۆیان فهرامۆش کردووه)، ئا بهو شێوهیه خوا کافران سهرگهردان و سهرلێشێواو دهکات...
ذَٰلِكُم بِمَا كُنتُمْ تَفْرَحُونَ فِى ٱلْأَرْضِ بِغَيْرِ ٱلْحَقِّ وَبِمَا كُنتُمْ تَمْرَحُونَ
ئا ئهم بارودۆخهی که ئێستا تیایدا گیرتان خواردووه سهرئهنجامی ئهو کهیف وشادی و سوڕ و سهمایهیه که لهسهر زهویدا به ناحهق ئهنجامتان دهدا و کهشخهتان دهکرد بهسهر خڵکهوه و نازتان دهکرد بهسهریاندا...
ٱدْخُلُوٓا۟ أَبْوَٰبَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَا ۖ فَبِئْسَ مَثْوَى ٱلْمُتَكَبِّرِينَ
دهی.. له قاپیهکانی دۆزهخهوه بۆ ژوورهوه، ئهوهش بزانن ناشمرن تیایدا و به ههمیشهیی تیایدا دهمێننهوه، ئای که شوێن و جێگهی خۆبهزل زانهکان ناخۆش و ناسازه...
فَٱصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ ٱللَّهِ حَقٌّۭ ۚ فَإِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ ٱلَّذِى نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيْنَا يُرْجَعُونَ
جا ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) ئارامگربه و دڵنیاش به که بهڵێنی خوا ڕاست و دروسته و ههر دێتهدی، ئهوسا یان ئهوهیه که ههندێ له ههڕهشهکانمان دژیان بهچاوی خۆت دهبینیت، یاخود ئهگهر گیانمان کێشایت و وهفاتت کرد؛ ئهوانه بۆ کوێ دهچن؟!، بهناچاری ههر بۆ لای ئێمه دهبرێنهوه (ئهوسا بهتوندی تۆڵهیان لێ دهسێنین).
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلًۭا مِّن قَبْلِكَ مِنْهُم مَّن قَصَصْنَا عَلَيْكَ وَمِنْهُم مَّن لَّمْ نَقْصُصْ عَلَيْكَ ۗ وَمَا كَانَ لِرَسُولٍ أَن يَأْتِىَ بِـَٔايَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ ٱللَّهِ ۚ فَإِذَا جَآءَ أَمْرُ ٱللَّهِ قُضِىَ بِٱلْحَقِّ وَخَسِرَ هُنَالِكَ ٱلْمُبْطِلُونَ
بهڕاستی ئێمه پێش تۆ پێغهمبهرانی تریشمان ڕهوانه کردووه، ههیانه سهرگوزهشته و بهسهرهاتیانمان بۆ گێڕاویتهوه، ههشیانه که سهرگوزهشته و بهسهرهاتیمان بۆ نهگێڕاویتهوه، هیچ پێغهمبهرێکیش بۆی نهبووه موعجزهیهک پێس بهێنێت بهبێ مۆلهتی خوای بهدهستهڵات، جاکاتێک فهرمانی خوا هاتبێت، ئهوه جێبهجێ کراوه بهڕاستی، ئهوکاته ئیتر ناحهق و نادروستهکان خهسارهتمهند بوون لهوێدا.
ٱللَّهُ ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلْأَنْعَٰمَ لِتَرْكَبُوا۟ مِنْهَا وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ
ههر خوایه که ماڵاتی بۆ ئێوه ڕام هێناوه، تا ههندێکی بۆ سواری بهکاربهێنن وههندێکیشی بۆ خۆراک سوودی لێ وهربگرن.
وَلَكُمْ فِيهَا مَنَٰفِعُ وَلِتَبْلُغُوا۟ عَلَيْهَا حَاجَةًۭ فِى صُدُورِكُمْ وَعَلَيْهَا وَعَلَى ٱلْفُلْكِ تُحْمَلُونَ
ههروهها سوودی زۆری ترتان دهست دهکهوێت لهو ماڵاتانهدا، بۆ ئهوهی بهسواری ئهوانهوه بگهنه ئهو شوێنانهی نیازتان له دڵدایه بیگهبێ و کاروباری خۆتان ئهنجام بدهن، جا بهسواری ئهو وڵاخانه و کهشتیش ههڵدهگیرێن (هاتوچۆیان بۆ ئاسان کردووه).
وَيُرِيكُمْ ءَايَٰتِهِۦ فَأَىَّ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ تُنكِرُونَ
ئهوزاته بهڵگهو دهستهڵاتی خۆیتان نیشان دهدات، جا به چ بهڵگهو نیشانه و موعجزهیهکی خوایی ئێوه بڕوا ناکهن و دژی دهوهستن؟!
أَفَلَمْ يَسِيرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَيَنظُرُوا۟ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ ۚ كَانُوٓا۟ أَكْثَرَ مِنْهُمْ وَأَشَدَّ قُوَّةًۭ وَءَاثَارًۭا فِى ٱلْأَرْضِ فَمَآ أَغْنَىٰ عَنْهُم مَّا كَانُوا۟ يَكْسِبُونَ
ئایا ئهوه بهزهویدا نهگهڕاون تا تهماشا بکهن که چیمان بهسهر قهوم و خهڵکانی پێش ئهماندا هێناوه و سهرئهنجامیان چۆن بووه، ئهوانه زۆر لهمان زیاتر بوون و هێزیان لهمان زۆرتر بوو، شوێنهواریان لهزهویدا ئاشکراتربوو بێگومان ئهو کاروکردهوه نادروستهی که دهیانکرد هیچ فریایان نهکهوت و ڕزگاری نهکردن.
فَلَمَّا جَآءَتْهُمْ رُسُلُهُم بِٱلْبَيِّنَٰتِ فَرِحُوا۟ بِمَا عِندَهُم مِّنَ ٱلْعِلْمِ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُوا۟ بِهِۦ يَسْتَهْزِءُونَ
جاکاتێک که پێغهمبهرهکانیان بهبهڵگه و نیشانهی تهواوهوه بۆیان ڕهوانه کرا، له جیاتی ئهوهی باوهڕیان پێ بهێنن خۆیان دڵخۆش کرد بهو ڕاده کهمهی که له زانست و زانیاری ههیانبوو سهرئهنجام ههڕهشهی خوا لهسهرزاری پێغهمبهراندا یهخهی پێگرتن و ئهوهی که ئهوان گاڵتهیان پێدهکرد دهستهو یهخهیان بوو، فهوتاندنی.
فَلَمَّا رَأَوْا۟ بَأْسَنَا قَالُوٓا۟ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ وَحْدَهُۥ وَكَفَرْنَا بِمَا كُنَّا بِهِۦ مُشْرِكِينَ
جا کاتێ که تۆڵه و سزای ئێمهیان بینی و دڵنیا بوون که ڕزگاریان نابێت وتیان: ئیتر ئێمه باوهڕمان به تاک و تهنهایی خوا هێناوه (جگه لهو کهسی تر ناپهرستین)، بێ باوهڕیش بووین بهو شتانهی که دامان نابوو بههاوهڵی خوای پهروهردگار و پهشیمانین.
فَلَمْ يَكُ يَنفَعُهُمْ إِيمَٰنُهُمْ لَمَّا رَأَوْا۟ بَأْسَنَا ۖ سُنَّتَ ٱللَّهِ ٱلَّتِى قَدْ خَلَتْ فِى عِبَادِهِۦ ۖ وَخَسِرَ هُنَالِكَ ٱلْكَٰفِرُونَ
جا بێگومان ئیمان ئاوا سوودی نهبوو بۆیان، کاتێک تۆڵه و خهشم و قینی ئێمه دهبینن و له ترساندا باوهڕ دههێنن، چونکه ئهمه بهڕاستی بهرنامهی خوایه بۆ بهندهکانی بهدرێژایی زهمانه دهبێت له تهواوی ئازادیدا، بێ ترس و زۆر باوهڕی پێبکهن، باوهڕی تهنگانه و کاتی تیاچوون پهسهند نیه، ئا له شوێنهدا ئیتر کافرو بێ بڕواکان خهسارهتمهندی و زهرهری بێ سنووریان بۆ ماوهیه.
Surah 41: Fussilat — فصلت
حمٓ
سهرنجی سهرهتای سوورهتی (البقرة) بده.
تَنزِيلٌۭ مِّنَ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
ئهم قورئانه دابهزێنراوه لهلایهن پهروهردگاری خاوهن بهزهیی و میهرهبانهوه.
كِتَٰبٌۭ فُصِّلَتْ ءَايَٰتُهُۥ قُرْءَانًا عَرَبِيًّۭا لِّقَوْمٍۢ يَعْلَمُونَ
کتێبێکه؛ ئایهت و فهرمانهکانی بهش کراوه و جیاکراوهتهوه (ئیمان وکوفر، حهڵاڵ وحهرام چاکه وخراپه... هتد)، قورئانێکه به عهرهبیهکی ڕهوان بۆ کهسانێک که دهیزانن و شارهزاییان ههیه (له زمانهوانی و زانستهکان).
بَشِيرًۭا وَنَذِيرًۭا فَأَعْرَضَ أَكْثَرُهُمْ فَهُمْ لَا يَسْمَعُونَ
ههر ئهم قورئانه مژدهبهخشه بهئیمانداران، ترسێنهری کافرانه، کهچی زۆربهی موشریکان پشتیان تێکرد و بهرههڵستیان کردو نایبیستن.
وَقَالُوا۟ قُلُوبُنَا فِىٓ أَكِنَّةٍۢ مِّمَّا تَدْعُونَآ إِلَيْهِ وَفِىٓ ءَاذَانِنَا وَقْرٌۭ وَمِنۢ بَيْنِنَا وَبَيْنِكَ حِجَابٌۭ فَٱعْمَلْ إِنَّنَا عَٰمِلُونَ
وتیشیان: ئێمه دڵهکانمان داپۆشراوه له ئاستی ئهم بهرنامهیهدا که تۆ بانگی ئێمه دهکهیت بۆ لای، گوێشمان کهڕو قورسه له ئاستیدا، له نێوان ئێمه و تۆدا پهرده و بهربهست ههیه، تۆ ههوڵ و کۆششی خۆت بده، بێگومان ئێمهش ههوڵ و کۆششی خۆمان دهدهین.
قُلْ إِنَّمَآ أَنَا۠ بَشَرٌۭ مِّثْلُكُمْ يُوحَىٰٓ إِلَىَّ أَنَّمَآ إِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌۭ وَٰحِدٌۭ فَٱسْتَقِيمُوٓا۟ إِلَيْهِ وَٱسْتَغْفِرُوهُ ۗ وَوَيْلٌۭ لِّلْمُشْرِكِينَ
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم)، پێیان بڵێ: دڵنیابن که من ههر بهشهرێکم وهک ئێوه، (جیاوازیهکه تهنها ئهوهیه): من وهحی ونیگام بۆ دهکرێت که بێگومان خوای ئێوه خوایهکی تاک و تهنهایه، کهوابوو ئێوهش ڕووی تێ بکهن، بهڕاستی بیپهرستن؛ له ڕێبازهکهی لامهدهن، داوای لێخۆشبوونی لێبکهن و چاک بزانن که وهیل و سزای سهخت بۆ موشریک و هاوهڵگهران ئامادهیه.
ٱلَّذِينَ لَا يُؤْتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلْءَاخِرَةِ هُمْ كَٰفِرُونَ
ئهوانهی که زهکات نادهن و ئهوانهش که بێ باوهڕن به ڕۆژی قیامهت.
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍۢ
بهڕاستی ئهوانهی که ئیمان و باوهڕیان هێناوه و کاروکردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه پاداشتی نهبڕاوهیان بۆ ههیه...
۞ قُلْ أَئِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِٱلَّذِى خَلَقَ ٱلْأَرْضَ فِى يَوْمَيْنِ وَتَجْعَلُونَ لَهُۥٓ أَندَادًۭا ۚ ذَٰلِكَ رَبُّ ٱلْعَٰلَمِينَ
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: باشه ئاخر ئێوه باوهڕتان بهو زاته نیه که زهوی له دوو ڕۆژدا دروست کردووه؟ (ئاڵبهته ئهو ڕۆژانه مهگهر خوا خۆی بزانێت درێژی ماوهکهیان چانده)، چهند هاوهڵێکیشی بۆ بڕیار دهدهن؟! ئهو بهدیهێنهر و دروستکاره پهروهردگاری ههر ههموو جیهانیان و بوونهوهره.
وَجَعَلَ فِيهَا رَوَٰسِىَ مِن فَوْقِهَا وَبَٰرَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَآ أَقْوَٰتَهَا فِىٓ أَرْبَعَةِ أَيَّامٍۢ سَوَآءًۭ لِّلسَّآئِلِينَ
لهسهر ڕووکاری زهوی كێوهکانی دامهزراندوه (که کار دهکهنه سهر ئاوو ههوا، دیمهنی جوان دهسازێنن، لهنگهری دهگرن، ڕووبهری فراوانتر دهکهن... هتد) بهرهکهتی زۆری تێدا دابین کردووه (وهک نهوت وجۆرهها کانزا، سهرهڕای جیهانی ڕوهک و.. هتد)، ههموو ڕزق و ڕۆزیهکانی تیادا بڕیارداوه ههمووی له ماوهی چوار ڕۆژدا به دوو ڕۆژهکهی پێشووشهوه (قهباره و ڕهنگ و تام و بۆن و وهرز و شوێنی ههر میوه و دهغڵ و دانێک، ههروهها گیانداران و باڵندهکانیش) تا نیازو داخوازیهکانی ئادهمیزاد جێبهجێ بکات.
ثُمَّ ٱسْتَوَىٰٓ إِلَى ٱلسَّمَآءِ وَهِىَ دُخَانٌۭ فَقَالَ لَهَا وَلِلْأَرْضِ ٱئْتِيَا طَوْعًا أَوْ كَرْهًۭا قَالَتَآ أَتَيْنَا طَآئِعِينَ
ئینجا ویستی ئاسمان ڕێک بخات و دروستی بکات لهکاتێکدا که دوکهڵ بوو، جا به ئاسمان و زهوی فهرموو: فهرمانبهردار و ملکهچ بن، بهخۆشی خۆتان یان بهزۆر بتانخهمه ژێر دهسهڵاتی خۆمهوه؟! ههردوولا خێرا وتیان: ملکهچی تۆین و چۆن دهفهرمویت وا دهکهین، (بێگومان کارێکی ئاسانه بۆ خوای بهدهسهڵات، زهوی و ئاسمان بێنێته قسه، چونکه ئادهمیزاد جۆرهها ئامێری هێناوهته قسه، دهم و زمان و لێویشیان نیه!!).
فَقَضَىٰهُنَّ سَبْعَ سَمَٰوَاتٍۢ فِى يَوْمَيْنِ وَأَوْحَىٰ فِى كُلِّ سَمَآءٍ أَمْرَهَا ۚ وَزَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنْيَا بِمَصَٰبِيحَ وَحِفْظًۭا ۚ ذَٰلِكَ تَقْدِيرُ ٱلْعَزِيزِ ٱلْعَلِيمِ
له ماوهی دوو ڕۆژدا (لهو ڕۆژانهی که ههر خۆی ماوهیان دهزانێت) ئاسمانی کرده حهوت چین و فهرمانی بۆ ههر چینێکیش دهرکرد، ئینجا دهفهرموێت: ئاسمانی دنیاشمان ڕازاندهوه به ئهستێرهوکردمانه چراخان و کردمانه هۆی پاڕاستن، (له شهڕی شهیتانهکان)، ئا ئهو شتانه ههمووی به ویست و فهرمانی زاتێکه که باڵادهست و زانایه.
فَإِنْ أَعْرَضُوا۟ فَقُلْ أَنذَرْتُكُمْ صَٰعِقَةًۭ مِّثْلَ صَٰعِقَةِ عَادٍۢ وَثَمُودَ
جا ئهگهر لهگهڵ ئهم ههموو باسی دهسهڵات و توانایی و زانایی خوای گهورهدا پشتیان ههڵکرد و گوێیان نهگرت، پێیان بڵێ: من ئاگادارتان دهکهم لهوهی که شریخه و بروسکه و کارهساتێکتان بهسهر بێت، وهک ئهوهی که بهسهر عاد و ثمود هات...
إِذْ جَآءَتْهُمُ ٱلرُّسُلُ مِنۢ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا تَعْبُدُوٓا۟ إِلَّا ٱللَّهَ ۖ قَالُوا۟ لَوْ شَآءَ رَبُّنَا لَأَنزَلَ مَلَٰٓئِكَةًۭ فَإِنَّا بِمَآ أُرْسِلْتُم بِهِۦ كَٰفِرُونَ
کاتێک پێغهمبهرانیان بۆ ڕهوانه کرا له پێشتر و دواتریشدا، بهم فهرمانه پیرۆزه که: جگه له خوا کهسی تر مهپهرستن، کهچی وتیان: ئهگهر پهروهردگارمان بیوستایه ڕێنمویمان بکات ئێوهی نه دهنارد؛ بهڵکو فریشتهی دادهبهزان!! کهوابوو ئێمه بێگومان بڕوا ناکهین بهو پهیامهی که به ئێوهدا ڕهوانهکراوه.
فَأَمَّا عَادٌۭ فَٱسْتَكْبَرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ بِغَيْرِ ٱلْحَقِّ وَقَالُوا۟ مَنْ أَشَدُّ مِنَّا قُوَّةً ۖ أَوَلَمْ يَرَوْا۟ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِى خَلَقَهُمْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُمْ قُوَّةًۭ ۖ وَكَانُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَا يَجْحَدُونَ
ئهوسا قهومی عاد بهناحهق خۆیان بهزل و گهورهزانی له زهویدا و وتیان: کێ ههیه به ئهندازهی ئێمه هێزو دهسهڵاتی ههبێت؟ باشه ئایا ئهوه نهیانزانی بهڕاستی ئهو خوایهی که دروستی کردوون، ئهو لهوان هێزی زۆر زیاتره (بهڵکو ههر بهراورد ناکرێت) و ئهوانه ههر ئینکاری ئایهت و موعجیزهکانی ئێمهیان دهکرد.
فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًۭا صَرْصَرًۭا فِىٓ أَيَّامٍۢ نَّحِسَاتٍۢ لِّنُذِيقَهُمْ عَذَابَ ٱلْخِزْىِ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا ۖ وَلَعَذَابُ ٱلْءَاخِرَةِ أَخْزَىٰ ۖ وَهُمْ لَا يُنصَرُونَ
ئهوسا ئیتر ئێمه بایهکی توندو زۆر ساردمان ههڵکرده سهریان له چهند ڕۆژێکی شومدا، تا ههر له ژیانی دنیادا بهسزای سهرشۆڕیان بگهیهنین و تاڵاو بکهین بهگهروویاندا، بێگومان سزای قیامهت زیاتر سهرشۆڕکهرو تاڵتره و ئهوانه سهرفراز و ڕزگار نابن.
وَأَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْنَٰهُمْ فَٱسْتَحَبُّوا۟ ٱلْعَمَىٰ عَلَى ٱلْهُدَىٰ فَأَخَذَتْهُمْ صَٰعِقَةُ ٱلْعَذَابِ ٱلْهُونِ بِمَا كَانُوا۟ يَكْسِبُونَ
هۆزی - ثمود - یشمان ڕێنموویی کرد بۆ ئیمان و چاکه؛ کهچی حهزیان بهکوێری کرد، تا چاوساغی و هیدایهت و ئیمان، ههر بۆیه ئهوانیش سزای سهرشۆڕکهر و سهرگهردانکهر یهخهی پێگرتن بههۆی ئهو کارو کردهوانهی که دهیانکرد.
وَنَجَّيْنَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَكَانُوا۟ يَتَّقُونَ
ئهوسا ئهوانهی که ئیمان و باوهڕیان هێنابوو ڕزگارمان کردن، کهسانێکی به تهقواو خواناسیش بوون.
وَيَوْمَ يُحْشَرُ أَعْدَآءُ ٱللَّهِ إِلَى ٱلنَّارِ فَهُمْ يُوزَعُونَ
ڕۆژێک دێت دوژمنانی خوا تێکرا کۆ دهکرێنهوه و کێش دهکرێن بهرهو ئاگری دۆزهخ، بهرو دوایان پاڵهپهستۆیانه.
حَتَّىٰٓ إِذَا مَا جَآءُوهَا شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَأَبْصَٰرُهُمْ وَجُلُودُهُم بِمَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ
ههتا کاتێک دهگهنه ئاستی ئاگرهکه گوێیان و چاوهکانیان و پێستهکانیان شایهتیان لهسهر دهدات که چ کارو کردهوهیهکی نادروست و خراپیان ئهنجام دهدا.
وَقَالُوا۟ لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدتُّمْ عَلَيْنَا ۖ قَالُوٓا۟ أَنطَقَنَا ٱللَّهُ ٱلَّذِىٓ أَنطَقَ كُلَّ شَىْءٍۢ وَهُوَ خَلَقَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍۢ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
ئهوسا بهغهمباریهوه بهپێستی خۆیان دهڵێن: بۆچی شایهتیتان لهسهرداین خۆ زهرهرتانه؟ له وهڵامدا دهڵێن، ئهو خوایه ئێمهی هێناوهته گوفتار که دهتوانێت ههموو شتێک بهێنێته قسه و گفتوگۆ، ههر ئهو زاتهشه که یهکهمجار بهدیهێناون و ههر بۆلای ئهویش دهبرێنهوه (بێگومان کارێکی ئاسانه بۆخوا چونکه ئادهمیزاد جۆرهها ئامێری هێناوهته قسه، دهم و زمان و لێویشیان نیه!).
وَمَا كُنتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَن يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلَآ أَبْصَٰرُكُمْ وَلَا جُلُودُكُمْ وَلَٰكِن ظَنَنتُمْ أَنَّ ٱللَّهَ لَا يَعْلَمُ كَثِيرًۭا مِّمَّا تَعْمَلُونَ
ئێوه کاتی خۆی ئهونده غهڕڕا بوون، گوناهو تاوانهکانتان نهدهشاردهوه، چونکه مهترسیتان نهبوو که گوێتان و چاوتان و پێستتان شایهتیتان لهسهر بدات، بهڵام گومانتان وابوو که بهڕاستی خوا زۆر ئاگادار نیه بهو کاروکردهوانهی که ئهنجامی دهدهن.
وَذَٰلِكُمْ ظَنُّكُمُ ٱلَّذِى ظَنَنتُم بِرَبِّكُمْ أَرْدَىٰكُمْ فَأَصْبَحْتُم مِّنَ ٱلْخَٰسِرِينَ
ئا ئهوهبوو گومانی ناپهسهندتان که بووتان بهرامبهر پهروهردگارتان؛ ئێستا بوو بههۆی داخزان وتیاچوونتان و بهوهۆیهوه چوونه ڕیزی زهرهرمهندانهوه.
فَإِن يَصْبِرُوا۟ فَٱلنَّارُ مَثْوًۭى لَّهُمْ ۖ وَإِن يَسْتَعْتِبُوا۟ فَمَا هُم مِّنَ ٱلْمُعْتَبِينَ
جا ئهگهر بهناچاری خۆگری بنوێنن، ئهوه ئاگر جێگهیانه، ئهگهر داوای لێبووردن و چاوپۆشی بکهن چاوپۆشیان لێناکرێت و داوایان لێوهرناگیرێت.
۞ وَقَيَّضْنَا لَهُمْ قُرَنَآءَ فَزَيَّنُوا۟ لَهُم مَّا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَحَقَّ عَلَيْهِمُ ٱلْقَوْلُ فِىٓ أُمَمٍۢ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِم مِّنَ ٱلْجِنِّ وَٱلْإِنسِ ۖ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ خَٰسِرِينَ
ئهوانه بههۆی تاوان و سهرکهشیانهوه کهسانێکمان کرده هاوهڵیان که کاروکردهوهی ڕابردوو داهوتوویان بۆ بڕازێننهوه، تا سهرئهنجام بڕیاری تۆڵه ئهمانیشی گرتهوه وهک کۆمهڵانی پێش ئهمان له پهری و ئینسانهکان، بهڕاستی ههر ههموویان زهرهرمهند و دۆڕاون.
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَا تَسْمَعُوا۟ لِهَٰذَا ٱلْقُرْءَانِ وَٱلْغَوْا۟ فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُونَ
بێ باوهڕان دهیانوت: گوێ مهگرن بۆ ئهم قورئانه و بیکهن بهگاڵه و ههرا و هوریا (لهم سهردهمهدا ئهو ڕاگهیاندنهی بهدهست ناحهزانهوهیه ئهو ڕۆڵه دهبینێت) بۆ ئهوهی ئێوه زاڵ ببن و بیبهنهوه.
فَلَنُذِيقَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ عَذَابًۭا شَدِيدًۭا وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَسْوَأَ ٱلَّذِى كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ
(ئهو جۆره کهسانه بۆ کوێ دهچن) کهوابوو سوێند بهخوا ههر دهبێت تاڵاوی سزای سهخت بکهین بهگهرووی ئهوانهی که بێ باوهڕ بوون، له ئایندهشدا به خراپتر لهو کارو کردهوانهی که دهیانکرد تۆڵهیان لێ دهستێنین.
ذَٰلِكَ جَزَآءُ أَعْدَآءِ ٱللَّهِ ٱلنَّارُ ۖ لَهُمْ فِيهَا دَارُ ٱلْخُلْدِ ۖ جَزَآءًۢ بِمَا كَانُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَا يَجْحَدُونَ
ئا ئهوهیه پاداشتی دوژمنانی خوا ههر ئاگرهکهی دۆزهخه، که ماڵ و نیشتهجێی ههمیشهییانه، له تۆڵهی ئهوهی که سهرسهختانه بهرهنگاری ئایهتهکانی ئێمهیان دهکرد.
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ رَبَّنَآ أَرِنَا ٱلَّذَيْنِ أَضَلَّانَا مِنَ ٱلْجِنِّ وَٱلْإِنسِ نَجْعَلْهُمَا تَحْتَ أَقْدَامِنَا لِيَكُونَا مِنَ ٱلْأَسْفَلِينَ
له قیامهتدا ئهوانهی بێ باوهڕ بوون وتیان: پهروهردگارا، ئهو دوو دهستهیهمان نیشان بده له پهری و ئادهمیزاد که گومڕایان کردین بیانخهینه ژێر پێمانهوه، تا ههر له ژێرهوه بن.
إِنَّ ٱلَّذِينَ قَالُوا۟ رَبُّنَا ٱللَّهُ ثُمَّ ٱسْتَقَٰمُوا۟ تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ أَلَّا تَخَافُوا۟ وَلَا تَحْزَنُوا۟ وَأَبْشِرُوا۟ بِٱلْجَنَّةِ ٱلَّتِى كُنتُمْ تُوعَدُونَ
ئهوانهی بهڕاستی وتیان: پهروهردگارمان (الله) یه، لهوهودوا بهردهوام پابهندی ئهو ڕێبازه ڕاسته بوون، ئهوه له سهرهمهرگدا دهسته دهسته فریشته دادهبهزن بۆلایان، پێیان دهڵێن: هیچ ترس و بیمێکتان نهبێت له داهاتوو، هیچ غهم و پهژارهیهکتان نهبێت بۆ ڕابردوو، مژدهتان لێ بێت بهو بهههشتهی که له کاتی خۆی بهڵێنتان پێ دهدرا...
نَحْنُ أَوْلِيَآؤُكُمْ فِى ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا وَفِى ٱلْءَاخِرَةِ ۖ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَشْتَهِىٓ أَنفُسُكُمْ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ
(خوای گهوره و فریشتهکانیش دهفهرموون): ئێمه یارو یاوهرو هاوکارو پشتیوانی ئێوهین له ژیانی دنیا و قیامهتیشدا مژدهتان لێ بێت له بهههشتدا ههرچی ئارهزووی دهکهن وداوای دهکهن بۆتان ئامادهیه...
نُزُلًۭا مِّنْ غَفُورٍۢ رَّحِيمٍۢ
ئهو بههرهیهش لهلایهن پهروهردگارێکهوه پێشکهشتان دهکرێت که لێبوورده و میهرهبانه.
وَمَنْ أَحْسَنُ قَوْلًۭا مِّمَّن دَعَآ إِلَى ٱللَّهِ وَعَمِلَ صَٰلِحًۭا وَقَالَ إِنَّنِى مِنَ ٱلْمُسْلِمِينَ
جا کێ لهو کهسه جوانگفتار ترو قسهی بهجێ تره که بانگهوازی کردووه بۆ لای خوا، کاروکردهوهی چاکیشی ئهنجام داوه، وتوشیهتی: بهڕاستی من له ڕیزی موسڵماناندام.
وَلَا تَسْتَوِى ٱلْحَسَنَةُ وَلَا ٱلسَّيِّئَةُ ۚ ٱدْفَعْ بِٱلَّتِى هِىَ أَحْسَنُ فَإِذَا ٱلَّذِى بَيْنَكَ وَبَيْنَهُۥ عَدَٰوَةٌۭ كَأَنَّهُۥ وَلِىٌّ حَمِيمٌۭ
بێگومان چاکه و خراپه وهک یهک نین، (تۆ ئهی باوهڕدار) بهجوانترین و چاکترین شێوه بهرهنگاری خراپه و نادروستی بکه، ئهو کاته ئیتر دهبینیت ئهوهی که له نێوان تۆ و ئهودا دوژمنایهتی و ساردیهک ههیه؛ دهبێته دۆستێکی دڵسۆز و گیانی بهگیانی.
وَمَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ٱلَّذِينَ صَبَرُوا۟ وَمَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٍۢ
جا کهسیش ناتوانێت بهو ڕهفتاره ههستێت جگه لهوانهی که ئارامیان گرتووه، ههروهها کهسیش ناتوانێت ههڵوێستی وا بنوێنێت جگه له کهسێک نهبێت که خاوهنی بههرهیهکی گهوره بێت.
وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ ٱلشَّيْطَٰنِ نَزْغٌۭ فَٱسْتَعِذْ بِٱللَّهِ ۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْعَلِيمُ
ئهی ئیماندار؛ ئهگهر له لایهن شهیتانهوه خهتهره و خهیاڵی نادروست له دڵ و دهروونتدا دروست بوو، ئهوه تۆ داوای یارمهتی له خوا بکه و پهنای پێ بگره، چونکه بهڕاستی ئهو زاته بیسهر و زانایه.
وَمِنْ ءَايَٰتِهِ ٱلَّيْلُ وَٱلنَّهَارُ وَٱلشَّمْسُ وَٱلْقَمَرُ ۚ لَا تَسْجُدُوا۟ لِلشَّمْسِ وَلَا لِلْقَمَرِ وَٱسْجُدُوا۟ لِلَّهِ ٱلَّذِى خَلَقَهُنَّ إِن كُنتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ
له نیشانه و بهڵگهکانی دهسهڵاتی پهروهردگار شهو و ڕۆژ و خۆر و مانگه، ههرگیز نهکهن سوژده بۆ خۆر، یان مانگ ببهن، بهڵکو سوژده تهنها بۆ ئهو خوایه ببهن که دروستی کردوون، ئهگهر ئێوه خۆتان به بهندهی ڕاستهقینهی ئهو دهزانن و ههر ئهو دهپهرستن.
فَإِنِ ٱسْتَكْبَرُوا۟ فَٱلَّذِينَ عِندَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُۥ بِٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ وَهُمْ لَا يَسْـَٔمُونَ ۩
جا ئهگهر بێ بڕواکان خۆیان به زل و گهوره بزانن، (ئهوه وازیان لێ بهێنه) چونکه ئهو فریشتانهی له خزمهت پهروهردگاری تۆدان شهوو ڕۆژ سهرگهرمی تهسبیحات و ستایشن، ههرگیز بێزاری ڕوویان تێ ناکات خۆیان به گهوره نازانن.
وَمِنْ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنَّكَ تَرَى ٱلْأَرْضَ خَٰشِعَةًۭ فَإِذَآ أَنزَلْنَا عَلَيْهَا ٱلْمَآءَ ٱهْتَزَّتْ وَرَبَتْ ۚ إِنَّ ٱلَّذِىٓ أَحْيَاهَا لَمُحْىِ ٱلْمَوْتَىٰٓ ۚ إِنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌ
له بهڵگه و نیشانهکانی خوا ئهوهیه که دهبینیت زهوی کش وماته، جا کهتێک باران بهسهریدا دهبارێنین دهخرۆشێت و گهشه و نهش و نما دهکات، چونکه بهڕاستی ئهو زاتهی که زهوی زیندوو کردهوه، مردووانیش زیندوو دهکاتهوه، بێگومان ئهو خوایه دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه..
إِنَّ ٱلَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِىٓ ءَايَٰتِنَا لَا يَخْفَوْنَ عَلَيْنَآ ۗ أَفَمَن يُلْقَىٰ فِى ٱلنَّارِ خَيْرٌ أَم مَّن يَأْتِىٓ ءَامِنًۭا يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ ۚ ٱعْمَلُوا۟ مَا شِئْتُمْ ۖ إِنَّهُۥ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ
بهڕاستی ئهوانهی که سهرسهخت و بێ بڕوان و دژایهتی ئایهت و فهرمانهکانی ئێمه دهکهن و لێی لادهدهن. خۆیان ناشارنهوه له ئێمه، باشه، ئهوهی فڕێ بدرێته ناو ئاگری دۆزهخهوه چاکتره یان ئهو کهسهی که بهدڵنیایی و ئارامی و هێمنیهوه دێت له ڕۆژی قیامهتدا و بهرهو بهههشت بهڕێزهوه بهڕێ دهکرێت؟! ئهی بێ باوهڕان ههرچیتان له دهست دێت بیکهن، چونکه له دهستی خوا دهرناچن، دڵنیاش بن خوا بینایه بهو کردهوانهی دهیکهن.
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ بِٱلذِّكْرِ لَمَّا جَآءَهُمْ ۖ وَإِنَّهُۥ لَكِتَٰبٌ عَزِيزٌۭ
بهڕاستی ئهوانهی که باوهڕیان نهبووه بهو قورئانه لهکاتێکدا بۆیان هات، بێگومان ئهو قورئانهش کتێبێکی زۆر بهنرخ و ناوازه و سهرکهوتووه...
لَّا يَأْتِيهِ ٱلْبَٰطِلُ مِنۢ بَيْنِ يَدَيْهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهِۦ ۖ تَنزِيلٌۭ مِّنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍۢ
هیچ ناحهقی و نادروستی و ناتهواویهک ڕووی تێ ناکات له هیچ کاتێکدا و لههیچ لایهکهوه ڕهوانهکراو و نێردراوی زاتێکه که خاوهنی حیکمهت و داناییه و شایانی سوپاس و ستایشه.
مَّا يُقَالُ لَكَ إِلَّا مَا قَدْ قِيلَ لِلرُّسُلِ مِن قَبْلِكَ ۚ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍۢ وَذُو عِقَابٍ أَلِيمٍۢ
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) شتێک بهتۆ ناوترێت، که به پێغهمبهرانی پێش تۆ نهوترابێت، بهڕاستی پهروهردگاری تۆ خاوهنی لێ بووردن و لێ خۆشبوونه بۆ باوهڕداران و تۆڵهسێنهری بهئازار و ئێشه له بێ باوهڕان.
وَلَوْ جَعَلْنَٰهُ قُرْءَانًا أَعْجَمِيًّۭا لَّقَالُوا۟ لَوْلَا فُصِّلَتْ ءَايَٰتُهُۥٓ ۖ ءَا۬عْجَمِىٌّۭ وَعَرَبِىٌّۭ ۗ قُلْ هُوَ لِلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ هُدًۭى وَشِفَآءٌۭ ۖ وَٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ فِىٓ ءَاذَانِهِمْ وَقْرٌۭ وَهُوَ عَلَيْهِمْ عَمًى ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ يُنَادَوْنَ مِن مَّكَانٍۭ بَعِيدٍۢ
ئهگهر ئهم قورئانهمان بهزمانی گهلانی تر بناردایه، ئهوه بێ باوهڕان دهیانوت: ئایا نهدهبوو ئایهتهکانی ڕوون و ئاشکرا بوایه و زمانی خۆمان بوایه، چۆن دهبێت قورئان بهزمانی بێگانه بێت؟ لهکاتێکدا محمد (صلی الله علیه وسلم) به عهرهبی دهدوێت؟! ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: ئهم قورئانه بۆ ئهوانهی باوهڕیان هێناوه هیدایهت و ڕێنموویی و شیفایه و چارهسهری ههموو دهرد و نهخۆشیهکان دهکات، جا ئهوانهی که باوهڕ ناهێنن گوێچکهیان کهڕه و بهشتی تر ئاخنراوه، ههروهها کوێرن له ئاستیدا، ئهوانه ههروهک له دوورهوه بانگیان لی بکرێت وایه (نه دهنگهکه به چاکی دهبیسن، نه ڕهنگهکه به ڕوونی دهبینن)
وَلَقَدْ ءَاتَيْنَا مُوسَى ٱلْكِتَٰبَ فَٱخْتُلِفَ فِيهِ ۗ وَلَوْلَا كَلِمَةٌۭ سَبَقَتْ مِن رَّبِّكَ لَقُضِىَ بَيْنَهُمْ ۚ وَإِنَّهُمْ لَفِى شَكٍّۢ مِّنْهُ مُرِيبٍۢ
سوێند بهخوا بهڕاستی تهوراتمان بهخشی به مووسا، کهچی ناکۆکی تیادا کرا، خۆ ئهگهر بڕیارێکی پێشتر له لایهن پهروهردگارتهوه نهبوایه، (که تۆڵه له کافران بخاته قیامهت) ئهوه له ناوی دهبردن، بێگومان ئهوان ههر له شک و گومانێکی بێ سهر و بندان که خهڵکیش دهخاته گومانهوه.
مَّنْ عَمِلَ صَٰلِحًۭا فَلِنَفْسِهِۦ ۖ وَمَنْ أَسَآءَ فَعَلَيْهَا ۗ وَمَا رَبُّكَ بِظَلَّٰمٍۢ لِّلْعَبِيدِ
ئهوهی چاکه بکات پاداشتی چاکهکهی بۆ خۆیهتی، ئهوهش که خراپه و تاوان بکات ههر لهسهر خۆی دهکهوێت، دڵنیابه که پهروهردگاری تۆ بچوکترین ستهم له بهندهکانی ناکات.