Surah 33: Al-Ahzab — الأحزاب
۞ وَمَن يَقْنُتْ مِنكُنَّ لِلَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَتَعْمَلْ صَٰلِحًۭا نُّؤْتِهَآ أَجْرَهَا مَرَّتَيْنِ وَأَعْتَدْنَا لَهَا رِزْقًۭا كَرِيمًۭا
ئهوهشتان فهرمانبهردارو ملکهچی خواو پێغهمبهرکهی بێت، کردهوهی چاکیش ئهنجام بدات ئهوهدوو جار پاداشتی دهدهینهوه، ههروهها ڕزق و ڕۆزیهکی بهنرخ و پیرۆزمان بۆ ئامادهکردووه.
يَٰنِسَآءَ ٱلنَّبِىِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍۢ مِّنَ ٱلنِّسَآءِ ۚ إِنِ ٱتَّقَيْتُنَّ فَلَا تَخْضَعْنَ بِٱلْقَوْلِ فَيَطْمَعَ ٱلَّذِى فِى قَلْبِهِۦ مَرَضٌۭ وَقُلْنَ قَوْلًۭا مَّعْرُوفًۭا
ئهی ژنانی پێغهمبهر (صلی الله علیه و سلم)، ئێوه وهك هیچ ئافرهتێکی تر نین، ئهگهر بهتهواوی ترسی خوا لهدڵ و دهرونتاندا قسه بهناسكی و شێوهیهك مهکهن، نهوهکو ئهوهی دڵی نهخۆشه بووروژێت و نیازی خراپ بکات، ههمیشهو بهردهوامیش قسهی چاك و بهجێ بکهن (که هیچ کهس نهتوانێت ڕخنهی لێبگرێت).
وَقَرْنَ فِى بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ ٱلْجَٰهِلِيَّةِ ٱلْأُولَىٰ ۖ وَأَقِمْنَ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتِينَ ٱلزَّكَوٰةَ وَأَطِعْنَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥٓ ۚ إِنَّمَا يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ ٱلرِّجْسَ أَهْلَ ٱلْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًۭا
ئهی هاوسهرانی پێغهمبهر (صلی الله علیهوسلم) لهماڵهکانی خۆتاندا بهسهنگینی و سهلاری بسرهون، زینهت و جوانی خۆتان دهرمهخن وهکوو سهردهمی نهفامی یهکهم، نوێژهکانیشتان بهچاکی ئهنجام بدهن و زهکات بدهن (لهماڵ و سامان)، فهرمانبهرداری خواو پێغهمبهرهکهشی بکهن، چونکه بهڕاستی خوا تهنها دهیهوێت ههموو ناپاکی و ناسازی و نادروستیهك له ئێوه دوور بخاتهوه ئهی خاوخێزانی ماڵی پێغهمبهرو بهتهواوی پاکتان بکاتهوه (دوور لهههموو ناتهواوی و قسهو قسهڵۆکێك).
وَٱذْكُرْنَ مَا يُتْلَىٰ فِى بُيُوتِكُنَّ مِنْ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ وَٱلْحِكْمَةِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ لَطِيفًا خَبِيرًا
ههرچی لهماڵهکانتاندا دهخوێنرێتهوه لهقورئان و فهرمووده یادی بگرن و فهرامۆشی مهکهن و باسی بکهن بۆ خهڵکی، بهڕاستی خوا ههمیشهو بهردهوام بهلوطف و وردبین و بهئاگایه (له ههڵسوکهوتی بهندهکانی).
إِنَّ ٱلْمُسْلِمِينَ وَٱلْمُسْلِمَٰتِ وَٱلْمُؤْمِنِينَ وَٱلْمُؤْمِنَٰتِ وَٱلْقَٰنِتِينَ وَٱلْقَٰنِتَٰتِ وَٱلصَّٰدِقِينَ وَٱلصَّٰدِقَٰتِ وَٱلصَّٰبِرِينَ وَٱلصَّٰبِرَٰتِ وَٱلْخَٰشِعِينَ وَٱلْخَٰشِعَٰتِ وَٱلْمُتَصَدِّقِينَ وَٱلْمُتَصَدِّقَٰتِ وَٱلصَّٰٓئِمِينَ وَٱلصَّٰٓئِمَٰتِ وَٱلْحَٰفِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَٱلْحَٰفِظَٰتِ وَٱلذَّٰكِرِينَ ٱللَّهَ كَثِيرًۭا وَٱلذَّٰكِرَٰتِ أَعَدَّ ٱللَّهُ لَهُم مَّغْفِرَةًۭ وَأَجْرًا عَظِيمًۭا
بهڕاستی پیاوان و ئافرهتانی موسوڵمان، پیاوان و ئافرهتانی ئیمان دار، پیاوان و ئافرهتانی ملکهچ و فهرمانبهردار، پیاوان و ئافرهتانی ڕاستگۆ، پیاوان و ئافرهتانی خۆگر، پیاوان و ئافرهتانی لهخوا ترس، پیاوان و ئافرهتانی بهخشهنده، پیاوان و ئافرهتانی ڕۆژووان، پیاوان و ئافرهتانی داوێن پاك و ئهو پیاو و ئافرهتانهی که زۆر یادی خوا دهکهن، بهخشین و لێ بوردهیی و پاداشتی زۆر مهزن و بێ سنووریان لهلایهن خوای گهورهوه بۆ ئامادهکراوه (ههر که دنیایان بهجێهێشت پێی شاد دهبن).
وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍۢ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥٓ أَمْرًا أَن يَكُونَ لَهُمُ ٱلْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ ۗ وَمَن يَعْصِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَٰلًۭا مُّبِينًۭا
بۆ هیچ پیاوێکی ئیماندار یان ژنێکی ئیماندار، نیه کاتێک که خواو پێغهمبهرهکهی بڕیاری شتێک بدهن ئهوان سهرپشک بن (له ئهنجامدانی ئهو کاره، چونکه) ئهوهی سهرپێچی بکات له فهرمانی خواو پێغهمبهرهکهی ئهوه ئیتر به ئاشکرا گومڕاو سهرلێشێواوه.
وَإِذْ تَقُولُ لِلَّذِىٓ أَنْعَمَ ٱللَّهُ عَلَيْهِ وَأَنْعَمْتَ عَلَيْهِ أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَٱتَّقِ ٱللَّهَ وَتُخْفِى فِى نَفْسِكَ مَا ٱللَّهُ مُبْدِيهِ وَتَخْشَى ٱلنَّاسَ وَٱللَّهُ أَحَقُّ أَن تَخْشَىٰهُ ۖ فَلَمَّا قَضَىٰ زَيْدٌۭ مِّنْهَا وَطَرًۭا زَوَّجْنَٰكَهَا لِكَىْ لَا يَكُونَ عَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌۭ فِىٓ أَزْوَٰجِ أَدْعِيَآئِهِمْ إِذَا قَضَوْا۟ مِنْهُنَّ وَطَرًۭا ۚ وَكَانَ أَمْرُ ٱللَّهِ مَفْعُولًۭا
تۆ ئهی محمد (صلى الله عليه وسلم) کاتێ بهو کهسهی که (زید) هو خوا نیعمهتی ئیمانی پێبهخشیوه، تۆش نیعمهتی ئازادیی و پهروهردهت له نزیکی خۆتهوه پێداوه دهڵێت: هاوسهری خۆت بهێڵهرهوه لای خۆت که (زهینهب)ه، له خوا بترسهو (تهڵاقی مهده)، وه شتێک له دڵ و دهروونی خۆتدا دهشاریتهوه که خوا دهیهوێت ئاشکرای بکات، له خهڵکی دهترسیت، (لهبهر ئهوه) کاتێ که زهید خواستی و بوو به هاوسهری (پاشان ڕێک نهکهوتن و جیابوونهوهو تهڵاق کهوهته نێوانیان)، ئێمه (زهینهب)مان له تۆ مارهکرد، بۆ ئهوهی هیچ جێپێلێژبوون و دڵتهنگییهک بۆ ئیمانداران دروست نهبێت، له هێنانی هاوسهرانی بهناو کوڕیان کاتێک که پێشتر هاوسهرو حهڵالیان بوون، فهرمانی خواش دهبێت جێبهجێ بکرێت.
مَّا كَانَ عَلَى ٱلنَّبِىِّ مِنْ حَرَجٍۢ فِيمَا فَرَضَ ٱللَّهُ لَهُۥ ۖ سُنَّةَ ٱللَّهِ فِى ٱلَّذِينَ خَلَوْا۟ مِن قَبْلُ ۚ وَكَانَ أَمْرُ ٱللَّهِ قَدَرًۭا مَّقْدُورًا
هیچ گوناهو ههڵهیهک له سهر پێغهمبهر نیه له بهرانبهر کارێکهوه که خوا خستوویهته سهرشانی، (وه ئهم جۆره گۆڕانکاریانه) بهرنامهی خوایهو له پێغهمبهران و قهومه پێشووهکانیشدا ڕوهیداوه (که عهقیدهو بیروباوهڕیان ڕاستکردووهتهوه ههروهها پهیوهندیه کۆمهڵایهتی و ئابووری و ڕامیاریهکانیشیان بهگوێرهی بهرنامهی خوا سازدراوه)، بهردهوامیش فهرمانهکانی خوا بهوردی و ڕێکوپێکی دهبێت جێبهجێ بکرێت.
ٱلَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِسَٰلَٰتِ ٱللَّهِ وَيَخْشَوْنَهُۥ وَلَا يَخْشَوْنَ أَحَدًا إِلَّا ٱللَّهَ ۗ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ حَسِيبًۭا
ئهوانهی که پهیامهکانی خوا دهگهیهنن، وه لهو دهترسن و جگه لهو له هێچ کهسی تر ناترسن، خوا خۆی بهسه که پاداشتی (چاکهکاران بداتهوهو له بێ باوهڕانیش بپرسێتهوه).
مَّا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَآ أَحَدٍۢ مِّن رِّجَالِكُمْ وَلَٰكِن رَّسُولَ ٱللَّهِ وَخَاتَمَ ٱلنَّبِيِّۦنَ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمًۭا
محمد وهنهبی باوکی هیچ کهس له پیاوانتان بێت بهڵکو پێغهمبهری خوایهو دواههمینی پێغهمبهرانه، ههمیشهو بهردهوامیش خوا به ههموو شتێک زانایه.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱذْكُرُوا۟ ٱللَّهَ ذِكْرًۭا كَثِيرًۭا
ئهی ئهو کهسانهی ئیمان و باوهڕتان هێناوه زۆر زۆر یادی خوا بکهن (ههمیشه ناوی پیرۆزی ئهوتان لهیاد بێ له دڵ و دهروونتانا جۆش بخواو بێته سهر زارتان).
وَسَبِّحُوهُ بُكْرَةًۭ وَأَصِيلًا
وه (تهسبیحات) و ستایشی بکهن له بهیانیان و دهمهو ئێواراندا.
هُوَ ٱلَّذِى يُصَلِّى عَلَيْكُمْ وَمَلَٰٓئِكَتُهُۥ لِيُخْرِجَكُم مِّنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ ۚ وَكَانَ بِٱلْمُؤْمِنِينَ رَحِيمًۭا
ههر ئهو زاته خۆی (صلوات) و ڕهحمهتی خۆیتان ههمیشهو بهردهوام بهسهردا دهبارێنێت، ههروهها فریشتهکانیشی (داوای لێخۆشبونتان بۆ دهکهن) بۆ ئهوهی له تاریکستانهکان دهرتان بکات و ڕزگارتان بکات وه بتانخاته ناو نوورو ڕووناکی (دینداریهوه له دنیادا، وه بهههشتی بهرینی له قیامهتدا، جا ئهو پهروهردگاره) ههمیشهو بهردهوام بۆ ئیمانداران بهڕهحم و میهرهبان و دلۆڤانه.
تَحِيَّتُهُمْ يَوْمَ يَلْقَوْنَهُۥ سَلَٰمٌۭ ۚ وَأَعَدَّ لَهُمْ أَجْرًۭا كَرِيمًۭا
ئهو ڕۆژهش که بهدیداری شاد دهبن، به سهلام کردن پێشوازیتان لێ دهکات وه پاداشتی زۆر بهنرخ و پیرۆزی بۆ ئاماده کردوون.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِىُّ إِنَّآ أَرْسَلْنَٰكَ شَٰهِدًۭا وَمُبَشِّرًۭا وَنَذِيرًۭا
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه و سلم) ئێمه تۆمان ڕهوانه کردووه که شایهت بیت (بهسهر ئومهتی ئیسلامهوه له پهیامی خوات پێ ڕاگهیاندوون) وه مژده بهخشیت (به ئیمانداران بهوهی که ڕهزامهندی خواو بهههشتی بهرین چاوهڕێیانه) هو ترسێنهریشیت (بێ باوهڕان دهترسێنیت له خهشم و قینی خواو دۆزهخ).
وَدَاعِيًا إِلَى ٱللَّهِ بِإِذْنِهِۦ وَسِرَاجًۭا مُّنِيرًۭا
ههروهها بانگهواز دهکهی بۆلای خوا لهسهر مۆڵهتی ئهو، چرایهکی ڕووناکیشی (بۆ سهرجهم سهرگهردانان).
وَبَشِّرِ ٱلْمُؤْمِنِينَ بِأَنَّ لَهُم مِّنَ ٱللَّهِ فَضْلًۭا كَبِيرًۭا
(بهردهوام) مژده بده به ئیمانداران، که لهلایهن خواوه ڕێز و قهدرێکی زۆریان ههیه.
وَلَا تُطِعِ ٱلْكَٰفِرِينَ وَٱلْمُنَٰفِقِينَ وَدَعْ أَذَىٰهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى ٱللَّهِ ۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَكِيلًۭا
ملکهچ و فهرمانداری کافرو دووڕووهکان مهبه گوێ مهده بهو یازارو ناخۆشیانهی (که پێشی دههێنن بۆ خۆت و بانگهوازهکهت)، ههمیشه پشت بهخوا ببهسته، تهنها خواش بهسه که پشتیوان و یاریدهدهربێت.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِذَا نَكَحْتُمُ ٱلْمُؤْمِنَٰتِ ثُمَّ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِن قَبْلِ أَن تَمَسُّوهُنَّ فَمَا لَكُمْ عَلَيْهِنَّ مِنْ عِدَّةٍۢ تَعْتَدُّونَهَا ۖ فَمَتِّعُوهُنَّ وَسَرِّحُوهُنَّ سَرَاحًۭا جَمِيلًۭا
ئهی ئهو کهسانهی باوهڕتان هێناوه ئهگهرئافرهتانی ئیماندارانتان مارهکرد، لهوهودوا جیابوونهوهو تهڵاقدانتان پێش ئهوهی بچنه لایان، ئهوه هیچ (عـــدة)و ماوهیهکیان ناوێ تا حیسابی بۆ بکهن و (ماوهی چاوهڕوانی ناوێ بۆ ئهوهی شوو بکات به یهکێکی تر)، (لهگهڵ ئهوهشدا) ههندێك دیاریان پێشکهش بکهن و به جوانی دهستبهرداریان ببن.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِىُّ إِنَّآ أَحْلَلْنَا لَكَ أَزْوَٰجَكَ ٱلَّٰتِىٓ ءَاتَيْتَ أُجُورَهُنَّ وَمَا مَلَكَتْ يَمِينُكَ مِمَّآ أَفَآءَ ٱللَّهُ عَلَيْكَ وَبَنَاتِ عَمِّكَ وَبَنَاتِ عَمَّٰتِكَ وَبَنَاتِ خَالِكَ وَبَنَاتِ خَٰلَٰتِكَ ٱلَّٰتِى هَاجَرْنَ مَعَكَ وَٱمْرَأَةًۭ مُّؤْمِنَةً إِن وَهَبَتْ نَفْسَهَا لِلنَّبِىِّ إِنْ أَرَادَ ٱلنَّبِىُّ أَن يَسْتَنكِحَهَا خَالِصَةًۭ لَّكَ مِن دُونِ ٱلْمُؤْمِنِينَ ۗ قَدْ عَلِمْنَا مَا فَرَضْنَا عَلَيْهِمْ فِىٓ أَزْوَٰجِهِمْ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُهُمْ لِكَيْلَا يَكُونَ عَلَيْكَ حَرَجٌۭ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورًۭا رَّحِيمًۭا
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه و سلم) ئێمه ئهو هاوسهرانهتمان بۆ حهڵاڵ کردویت که مارهییت پێ بهخشیون، ئهو ئافرهتانهش که کهنیزهکی تۆن و له جهنگدا بهدیل گیراون (لهو سهردهمهدا کهنیزهك دیاردهیهکی کۆمهڵایهتی سروشتی بووه، ئاینی پیرۆزی ئیسلام بهجۆرهها شێوه ههوڵی نههێشتنی ئه دیاردهیه داوه)، ههروهها کچه مامهکانت، کچه پوورهکانت، کچه خاڵهکانت، کچی ئهو پوورانهت که کۆچیان کرد له تهک تۆدا، وه ههر ئافرهتێکی بڕوادار که ئهگهر ویستی خۆی پێشکهشی پێغهمبهر بکات، وه پێغهمبهریش ویستی مارهی بکات، که ئهمهیان تایبهتی تۆیه (ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه و سلم) نهك ئیمانداران، ئێمه ڕێ و شوێنمان بۆ ئهوان (واته ئیمانداران) ڕوونکردۆتهوه بهرانبهر هاوسهران و کهنیزهکانیان (ئهم ڕوونکردنهوهیه بۆ ئهوهیه که:) هیچ دڵتهنگی و غهمبارییهك ڕووت تێ نهکات (وابزانی که تۆ له سنوور دهرچوویت بهوهی که له چوار هاوسهر زیاترت ههیه) ههمیشهو بهردهوام خوا لێخۆشبوو و میهرهبانه (بۆ ئیمانداران).
۞ تُرْجِى مَن تَشَآءُ مِنْهُنَّ وَتُـْٔوِىٓ إِلَيْكَ مَن تَشَآءُ ۖ وَمَنِ ٱبْتَغَيْتَ مِمَّنْ عَزَلْتَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكَ ۚ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰٓ أَن تَقَرَّ أَعْيُنُهُنَّ وَلَا يَحْزَنَّ وَيَرْضَيْنَ بِمَآ ءَاتَيْتَهُنَّ كُلُّهُنَّ ۚ وَٱللَّهُ يَعْلَمُ مَا فِى قُلُوبِكُمْ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَلِيمًۭا
ههرکامێکیان لابخهیت (له هاوسهرانت) یا ههرکامێکیان نزیک بکهیتهوه، یاخود ئهوهیان که بتهوێت و ئهوهیان که وازت لێ هێنابێ، پێی گونهبار نابیت (چونکه تۆ ستهمکار نیت) ئا بهم شێوهیه (خوای میهرهبان ئهم بارودۆخه خێزانییهی پێغهمبهر باس دهفهرموێت) تا (خێزانهکانت) دڵیان پێی ئارام بگرێت (چونکه ئهو ههموو ئهرکهی که لهسهر شانی پێغهمبهره، ئهوه دهخوازێت که جۆره سهربهستییهکی ههبێت)، هاوسهرانیش غهم و خهفهت نهخۆن و (وابزانن که پێغهمبهره لێیان زویره) وه ههمووان ڕازی بن بهو بارودۆخه خێزانییهی که بۆ پێغهمبهر لهبار و گونجاوه، خا خۆی دهزانێ که چی له دڵهکاندا حهشار داوه، بێگومان ههمیشه و بهردهوام خوا زانا و دانایه.
لَّا يَحِلُّ لَكَ ٱلنِّسَآءُ مِنۢ بَعْدُ وَلَآ أَن تَبَدَّلَ بِهِنَّ مِنْ أَزْوَٰجٍۢ وَلَوْ أَعْجَبَكَ حُسْنُهُنَّ إِلَّا مَا مَلَكَتْ يَمِينُكَ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ رَّقِيبًۭا
لهمهودوا هێنانی ئافرهتانی تر بۆ تۆ حهڵاڵ نیه، یان واز هێنان له ههندێکیان، تا هاوسهرانی تر بخهیته جێیان، ههرچهنده ئهو ئافرهتانهی دهتهوێ بیانخیته جێگهی هاوسهرانت سهرسام بیت له ڕێك و پێکییان جگه کهنیزهك، ههمیشه و بهردهوام خوا چاودێری ههموو شتێك دهکات.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَدْخُلُوا۟ بُيُوتَ ٱلنَّبِىِّ إِلَّآ أَن يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَىٰ طَعَامٍ غَيْرَ نَٰظِرِينَ إِنَىٰهُ وَلَٰكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَٱدْخُلُوا۟ فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَٱنتَشِرُوا۟ وَلَا مُسْتَـْٔنِسِينَ لِحَدِيثٍ ۚ إِنَّ ذَٰلِكُمْ كَانَ يُؤْذِى ٱلنَّبِىَّ فَيَسْتَحْىِۦ مِنكُمْ ۖ وَٱللَّهُ لَا يَسْتَحْىِۦ مِنَ ٱلْحَقِّ ۚ وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَٰعًۭا فَسْـَٔلُوهُنَّ مِن وَرَآءِ حِجَابٍۢ ۚ ذَٰلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ ۚ وَمَا كَانَ لَكُمْ أَن تُؤْذُوا۟ رَسُولَ ٱللَّهِ وَلَآ أَن تَنكِحُوٓا۟ أَزْوَٰجَهُۥ مِنۢ بَعْدِهِۦٓ أَبَدًا ۚ إِنَّ ذَٰلِكُمْ كَانَ عِندَ ٱللَّهِ عَظِيمًا
ئهی ئهو کهسانهی باوهڕتان هێناوه مهچن بۆ سهردانی ماڵهکان پێغهمبهر مهگهر مۆڵهتتان بدرێت و مۆڵهت بخوازن، (ئهگهر مۆڵهت دران بۆ نانخواردنێك) چاوهڕێی پێگهیشتنی مهکهن ئهگهر پێنهگهیشتبوو (مهبهست ئهوهیه که زوو مهچن که هێشتا خواردنهکه پێنهگهیشتووه)، بهڵام بانگ کران ئهوه بچنه ژوورهوه، خۆتان به گفتوگۆوه سهرگهرم مهکهن، چونکه ئهو کارهتان پێغهمبهر ئازار دهدات (ههرچهنده) شهرمتان لێدهکات و (داوای چوونه دهرهوهتان لێناکات، بێگومان) خوا شهرم له (ڕاگهیاندنی) حهق و دروستی ناکات خۆ ئهگهر داوای شتێکی پێویستان (له خێزانهکانی پێغهمبهر کرد) له پشتی پهردهوه داوای لێبکهن، ئا ئهو جۆره ڕهفتاره چاکتر و پاکتره بۆ دلی ئیوه و ئهوانێش، بێگومان هیچ کات بۆتان نیه ئازارو دڵتهنگی بۆ پێغهمبهری خوا پێش بێنن، ههرگز بۆتان نیه هاوسهرانی دوای خۆی به هیچ جۆرێك ماره بکهن چونکه ئهو کارهتان لای خوا زۆر گهورهیهو (زۆر نابهجێیه، چونکه ئهوان دایکتانن، دایکیش له ڕۆڵهی حهرامه).
إِن تُبْدُوا۟ شَيْـًٔا أَوْ تُخْفُوهُ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمًۭا
ئهگهر شتێك دهرببڕن و ئاشکرای بکهن یان بیشارنهوهو دهری نهبڕن، ئهوا بێگومان خوا به ههموو شتێك ئاگاو زانایه (نهێنی و ئاشکرا لای ئهو زاته چوون یهکه).
لَّا جُنَاحَ عَلَيْهِنَّ فِىٓ ءَابَآئِهِنَّ وَلَآ أَبْنَآئِهِنَّ وَلَآ إِخْوَٰنِهِنَّ وَلَآ أَبْنَآءِ إِخْوَٰنِهِنَّ وَلَآ أَبْنَآءِ أَخَوَٰتِهِنَّ وَلَا نِسَآئِهِنَّ وَلَا مَا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُهُنَّ ۗ وَٱتَّقِينَ ٱللَّهَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ شَهِيدًا
(ئافرهتان) چاوپۆسییان لێدهکرێت و قهیناکا باوانیان بیانبینن، یان کوڕهکانی خۆیان، یان براکانیان، یان برازاکانیان، یان خوشکهزاکانیان، یان ئهو ئافرهتانهیان (که ئیشیان بۆ دهکهن له ماڵدا)، یان ئهوکهسانهی که له ماڵهکانیاندا دهژین، له خوا بترسن (ئهو سنوورانهی که بۆی داناون مهیشکێنن)، بێگومان خوا شایهته بهسهر ههموو شتێکهوه.
إِنَّ ٱللَّهَ وَمَلَٰٓئِكَتَهُۥ يُصَلُّونَ عَلَى ٱلنَّبِىِّ ۚ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ صَلُّوا۟ عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا۟ تَسْلِيمًا
بهڕاستی خواو فرێشتهکانی (صلوات دهدهن لهسهر پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم، ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه ئێوهش (صلوات)ی لهسهر بدهن و (بهردهوام یادی خێری بکهن).
إِنَّ ٱلَّذِينَ يُؤْذُونَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ لَعَنَهُمُ ٱللَّهُ فِى ٱلدُّنْيَا وَٱلْءَاخِرَةِ وَأَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًۭا مُّهِينًۭا
بێگومان ئهوانهی ئازاری خواو پێغهمبههکهی دهدهن (مهبهست ئازاردانی پێغهمبهره صلی الله علیه وسلم) یان ئهوانهی که هاوهڵ بۆ خوا بڕیار دهدهن و کوفر دهکهن و جوێنی پێدهدهن) خوا نهفرینی لێکردوون له دونیاو قیامهتدا سزایهکی زۆر خهجاڵهتئاوهرو سهرشۆڕکهریشی بۆ ئاماده کردوون.
وَٱلَّذِينَ يُؤْذُونَ ٱلْمُؤْمِنِينَ وَٱلْمُؤْمِنَٰتِ بِغَيْرِ مَا ٱكْتَسَبُوا۟ فَقَدِ ٱحْتَمَلُوا۟ بُهْتَٰنًۭا وَإِثْمًۭا مُّبِينًۭا
ئهوانهش که ئازاری پیاوانی ئیماندارو ئافرهتانی ئیماندار دهدن بێئهوهی تاوانێکیان ئهنجامدابێت، ئهوانه بوختان و گوناهو تاوانێکی ئاشکرا دهگرنه ئهستۆ.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِىُّ قُل لِّأَزْوَٰجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَآءِ ٱلْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِن جَلَٰبِيبِهِنَّ ۚ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰٓ أَن يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورًۭا رَّحِيمًۭا
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه و سلم) به هاوسهرانت و کچهکانت و ئافرهتانی ئیماندار بڵێ: که به پۆشاکی باڵا پۆش خۆیان داپۆشن ئهوه لهبارترین شته که پێی بناسرێن، تا ئازار نهدرێن و (توشی گیروگرفت نهبن)، ههمیشهو بهردهوام خوا لێخۆشبوو میهرهبانه (له کهم و کووڕی ڕابوردووتان خۆش دهبێت).
۞ لَّئِن لَّمْ يَنتَهِ ٱلْمُنَٰفِقُونَ وَٱلَّذِينَ فِى قُلُوبِهِم مَّرَضٌۭ وَٱلْمُرْجِفُونَ فِى ٱلْمَدِينَةِ لَنُغْرِيَنَّكَ بِهِمْ ثُمَّ لَا يُجَاوِرُونَكَ فِيهَآ إِلَّا قَلِيلًۭا
ئهگهر دووڕووهکان و دڵ بیمارهکان و پڕوپاگهندهچیهکان له مهدینهدا کۆڵ نهدهن، مۆڵهت و هانی تۆ دهدهین که تۆڵهیان لێ بسێنیت، (لهوهودوا زۆربهیان دهربهدهر بکهیت)و کهمێکیان نهبێت له شاردا نهمیننهوه.
مَّلْعُونِينَ ۖ أَيْنَمَا ثُقِفُوٓا۟ أُخِذُوا۟ وَقُتِّلُوا۟ تَقْتِيلًۭا
(ئهوانه) نهفرین لێکراون له ههرکوێ بژین، دهبیت دهستگیر بکرێن و دهبێت بکوژرێن، (چونکه له خراپهو پیلان و تاوان و کوشتن و دزی و درۆزنی زیاتر هیچیان لێ نهوهشاوهتهوه).
سُنَّةَ ٱللَّهِ فِى ٱلَّذِينَ خَلَوْا۟ مِن قَبْلُ ۖ وَلَن تَجِدَ لِسُنَّةِ ٱللَّهِ تَبْدِيلًۭا
(دژایهتی ئهو دووڕووانه) لهبهرنامهی خوادایهو له ڕابوردووشدا ئهنجامدراوه، ههرگیز گۆڕانکاری نابینی له یاساو بهرنامهکانی خوادا.
يَسْـَٔلُكَ ٱلنَّاسُ عَنِ ٱلسَّاعَةِ ۖ قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِندَ ٱللَّهِ ۚ وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّ ٱلسَّاعَةَ تَكُونُ قَرِيبًا
خهلکی پرسیارت لێدهکهن دهربارهی ڕۆژی قیامهت (کهی بهرپا دهبێت) پێیان بڵێ: ئهی پێغهمبهر: (کاتی بهرپابوونی) ههر خوا خۆی دهزانێ، جا تۆ چووزانی لهوانهیه ڕۆژی قیامهت زۆر نزیکیش بێت.
إِنَّ ٱللَّهَ لَعَنَ ٱلْكَٰفِرِينَ وَأَعَدَّ لَهُمْ سَعِيرًا
بێگومان ئهو خوایه نهفرینی کردوه له کافرهکان (له ڕۆژه قیامهتیشدا) دۆزهخێکی زۆر گهرمی بۆ ئاماده کردوون.
خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدًۭا ۖ لَّا يَجِدُونَ وَلِيًّۭا وَلَا نَصِيرًۭا
بۆ ههمیشه تیایدا دهبێ بژین، لهوێش نه پشتیوانێك شکدهبهن فریایان بکهوێت نه کهسێك ڕزگاریان بکات.
يَوْمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمْ فِى ٱلنَّارِ يَقُولُونَ يَٰلَيْتَنَآ أَطَعْنَا ٱللَّهَ وَأَطَعْنَا ٱلرَّسُولَا۠
ڕۆژێك دێت ڕوخساریان ئهم دیودیوی پێدهکرێت لهناو ئاگردا (تا چاك ببرژێن و بسوتێن) (بهدهم ئاهو ناڵهوه دهڵێن): ئای خۆزگه فهرمانبهرداری خوا بووینایه، گوێڕایهڵی پێغهمبهر بووینایه.
وَقَالُوا۟ رَبَّنَآ إِنَّآ أَطَعْنَا سَادَتَنَا وَكُبَرَآءَنَا فَأَضَلُّونَا ٱلسَّبِيلَا۠
(ههروهها) دهڵێن: ئێمه ملکهچ و فهرمانبهرداری ئاغاو گهورهکانمان بووین، ههر ئهوان ڕێگهو ڕێبازی (ڕاستیان) له ئێمه شێوان و ون کرد (خوا ڕسوایان دهکات).
رَبَّنَآ ءَاتِهِمْ ضِعْفَيْنِ مِنَ ٱلْعَذَابِ وَٱلْعَنْهُمْ لَعْنًۭا كَبِيرًۭا
پهروهردگارا: دووبهرابهرو دوو جهندابه سزای ئهوان بدهو نهفرینێکی زۆر بێئهندازهیان لێ بکه.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَكُونُوا۟ كَٱلَّذِينَ ءَاذَوْا۟ مُوسَىٰ فَبَرَّأَهُ ٱللَّهُ مِمَّا قَالُوا۟ ۚ وَكَانَ عِندَ ٱللَّهِ وَجِيهًۭا
ئهی ئهوکهسانهی باوهڕتان هێناوه: وهکو ئهوانه مهبن که ئازاری موسایان دا (تۆمهتیان بۆ دروستکرد، بوختانیان بۆ ههڵبهست) خوای گهورهش (لهو تۆمهت و بوختانهیان) پاڕاستی و پاکیی ئاشکرا کرد وه ئهو لای خوا زۆر بهڕێزو ئازیزه.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَقُولُوا۟ قَوْلًۭا سَدِيدًۭا
ئهی ئهوکهسانهی باوهڕتان هێناوه له خوا بترسن و پارێزکاربن، ههمیشه قسه و گوفتاری بهجێ و بهسوود بکهن.
يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَٰلَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ ۗ وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا
(ئهوسا ئیتر) کردهوهکانتان چاك و بهجێ و پهسهند دهکات، له گوناههکانیشتان خۆش دهبێت، جا ئهوهی فهرمانبهرداری خواو پێغهمبهرهکهی بێت، ئهوه ئیتر سهرکهوتن و سهرفهرازیهکی بێ ءهندازهو بێ سنووری بهدهست هێناوه.
إِنَّا عَرَضْنَا ٱلْأَمَانَةَ عَلَى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَٱلْجِبَالِ فَأَبَيْنَ أَن يَحْمِلْنَهَا وَأَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا ٱلْإِنسَٰنُ ۖ إِنَّهُۥ كَانَ ظَلُومًۭا جَهُولًۭا
ئێمه ئهمانهتی (عهقیده و بیروباوڕ، ئهمانتی سهرپشکیمان) نیشانی ئاسمانهکان و زهوی و کێوهکان دا، (یاخود پێشنیارمان کرد که ئێوه ههڵگری ئهم ئهمانهته بن)، بهڵام ههمووان دهستیان پێوهناو ترسان لێی (ههر پێیان چاك بوو ئاوا (مسیر بن، سهرپشك نهبن) کهچی ئادهمیزاد ههڵیگرت و گرتیه ئهستۆی، بهڕاستی زۆر ستهمکار و نهفام بوو (ئهگهر زۆرینه ڕهچاو بکهین).
لِّيُعَذِّبَ ٱللَّهُ ٱلْمُنَٰفِقِينَ وَٱلْمُنَٰفِقَٰتِ وَٱلْمُشْرِكِينَ وَٱلْمُشْرِكَٰتِ وَيَتُوبَ ٱللَّهُ عَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ وَٱلْمُؤْمِنَٰتِ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورًۭا رَّحِيمًۢا
تا خوا سزای پیاوان و، وه ئافرهتانی دووڕوو، وه هاوهڵپهرستان له پیاوان و له ئافرهتان بدات، ههروهها تهوبهو پهشیمانی له پیاوان و ئافرهتانی ئیماندار وهردهگرێت، بێگومان خوای گهوره (بۆ ئهوان) زۆر لێخۆشبوو و بهڕهحم و میهرهبانه.
Surah 34: Saba — سبأ
ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ٱلَّذِى لَهُۥ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ وَلَهُ ٱلْحَمْدُ فِى ٱلْءَاخِرَةِ ۚ وَهُوَ ٱلْحَكِيمُ ٱلْخَبِيرُ
سوپاس و ستایش بۆ ئهو خوایهی که ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدا ههیه، ههر ههمووی، ئهو خاوهنێتی، ستایش و سوپاس له قیامهتدا (له بهههشتدا) ههر پێشکهش بهو دهکرێت، ئهو (خوایه) زۆر داناو ئاگایه.
يَعْلَمُ مَا يَلِجُ فِى ٱلْأَرْضِ وَمَا يَخْرُجُ مِنْهَا وَمَا يَنزِلُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ وَمَا يَعْرُجُ فِيهَا ۚ وَهُوَ ٱلرَّحِيمُ ٱلْغَفُورُ
دهزانی چی دهچێ بهناخی زهویداو چیشی لێ دێته دهرهوه، چی له ئاسمان دێته خوارهوهو چیش پیایدا بهرزدهبێتهوه، ئهو زاته زۆر میهرهبان و لێخۆشبووه (بهنیسبهت ئیمانداران و تهوبهکارانهوه).
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَا تَأْتِينَا ٱلسَّاعَةُ ۖ قُلْ بَلَىٰ وَرَبِّى لَتَأْتِيَنَّكُمْ عَٰلِمِ ٱلْغَيْبِ ۖ لَا يَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقَالُ ذَرَّةٍۢ فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَلَا فِى ٱلْأَرْضِ وَلَآ أَصْغَرُ مِن ذَٰلِكَ وَلَآ أَكْبَرُ إِلَّا فِى كِتَٰبٍۢ مُّبِينٍۢ
ئهوهانهی کافرو حهقپۆشن دهڵێن: قیامهت ههر نایهت و نامانگاتێ، (ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: (وانیه) ئهرێ!! سوێند به پهروهردگارم ههر یهخهتان دهگرێت (چونکه ئهو زاته) زانایه به نهێنی و شاراوهکان و (ههر خۆی دهزانێ کهی بهرپای دهکات)، بهقهدهر ئهتۆمێك له ئاسمانهکان و زهویدا ناتوانێتلهو پهنهان بێت، وه لهوهش بچووکتر بێت یان گهورهتر (چونکه ههموو شتێك) له کتێبی تایبهتیدا ڕوون و ئاشکرایه (لوح المحفوظ)دا که وهك دهسگایهکی کۆمپیوتهری وایه، ههموو شتێك تۆماره).
لِّيَجْزِىَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ لَهُم مَّغْفِرَةٌۭ وَرِزْقٌۭ كَرِيمٌۭ
ئهمهش بۆ ئهوهی پاداشتی ئهوانه بداتهوه که باوهڕیان هێناوه و کردهوهی چاك ئهنجام دهدهن، ههر بۆ ئهوانیش لێخۆشبوون و ڕزق و ڕۆزوی ناسك و نازدار (له بهههشتی بهریندا) بۆیان ئامادهیه.
وَٱلَّذِينَ سَعَوْ فِىٓ ءَايَٰتِنَا مُعَٰجِزِينَ أُو۟لَٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌۭ مِّن رِّجْزٍ أَلِيمٌۭ
ئهوانهش که ههوڵ و کۆشش دهدهن تا بهربهست دروست بکهن له ڕێگهی پهیامی ئێمهداو خهڵکی وێڵ دهکهن له بهرنامهی ئێمه، ئهوانه سزاو تۆڵهیهکی زۆر بهئێش و پڕ ئازاریان بۆ ئامادهیه.
وَيَرَى ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْعِلْمَ ٱلَّذِىٓ أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ هُوَ ٱلْحَقَّ وَيَهْدِىٓ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلْعَزِيزِ ٱلْحَمِيدِ
ئهوانهی که زانستی و زانیاریان ههیه (چ زانستییه ئایینیهکان وهك گاوڕو جوو یان ئهوانهی ڕۆدهچن لهزانستیه مادییهکانا) چاك دهزانن که ئهوهی لهلایهن پهروهردگارتهوه بۆت ڕهوانهکراوه حهق و ڕاستهقینهیه، هیدایهتبهخشهو ڕێنمونی بهخشه بۆ ڕێبازی پهروهردگاری خاوهن دهسهڵات و شایهستهی سوپاس و ستایش.
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ هَلْ نَدُلُّكُمْ عَلَىٰ رَجُلٍۢ يُنَبِّئُكُمْ إِذَا مُزِّقْتُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍ إِنَّكُمْ لَفِى خَلْقٍۢ جَدِيدٍ
بێ بڕواکان (بهگاڵتهپێکردنهوه) دهڵێن: ئایا پیاوێکتان پێبناسێنین که ههواڵتان دهداتێ، که کاتێك پارچه پارچه بوون و ههلا ههلا بوون له توێی خاکدا، ئێوه سهرلهنوێ دروستدهکرێنهوه!!.
أَفْتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا أَم بِهِۦ جِنَّةٌۢ ۗ بَلِ ٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِٱلْءَاخِرَةِ فِى ٱلْعَذَابِ وَٱلضَّلَٰلِ ٱلْبَعِيدِ
ئایا درۆ بهدهم خواوه ههڵدهبهستی، یا شێت بووه؟! (نهخێر..!!) ئهوانهی که باوهڕیان به ڕۆژی دوایی و قیامهت نیه، له سزای سهختا دهبێ ژیان بهرنهسهر (چونکه لهدنیادا) زۆر گومڕاو سهرلێشێواوبوون.
أَفَلَمْ يَرَوْا۟ إِلَىٰ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلْأَرْضِ ۚ إِن نَّشَأْ نَخْسِفْ بِهِمُ ٱلْأَرْضَ أَوْ نُسْقِطْ عَلَيْهِمْ كِسَفًۭا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ لِّكُلِّ عَبْدٍۢ مُّنِيبٍۢ
ئایا ئهوه نابینن چی دهوری داون له ئاسمانهکان و زهویدا، سهرنجی بهردهمیان نادهن؟! ئاوڕێك لو دواوه نادهنهوه؟! ئهگهر بمانهوێ له ناخی زهویدا نوقمیان دهکهین، یان پارچهیهکیان له ئاسمانهوه بهسهردا بهردهدهینهوه، ئا لهو تواناو دهسهڵاتدارییهدا نیشانهی ڕوون و ئاشکرا ههیه بۆ ههر بهندهیهك که دڵی لای خوا بێت و هۆشی لای ڕهزامهندی ئهوبێت.
۞ وَلَقَدْ ءَاتَيْنَا دَاوُۥدَ مِنَّا فَضْلًۭا ۖ يَٰجِبَالُ أَوِّبِى مَعَهُۥ وَٱلطَّيْرَ ۖ وَأَلَنَّا لَهُ ٱلْحَدِيدَ
(ئێمه) ڕێزێك و بایهخێکی زۆرمان بهخشیوه به داود (فهرمانمان داوه که): ئهی کێوهکان و باڵندهکان (تهسبیحات و سرودی ستایشی) لهگهڵدا بڵێنهوه، ههروهها ئاسنیشمان بۆ نهرم کردووه (وهکو (معجزة)یهك تا پێداویستیهکانی به ئاسانی لێ دروست بکات).
أَنِ ٱعْمَلْ سَٰبِغَٰتٍۢ وَقَدِّرْ فِى ٱلسَّرْدِ ۖ وَٱعْمَلُوا۟ صَٰلِحًا ۖ إِنِّى بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌۭ
(ههروهها فهرمانمان پێدا) که قهڵغانی دهرهدامان دروست بکات، ئهڵقهکانی بهڕێک و پێکی ڕێك بخات و له یهکیان تێههڵکێش بکات، (نه زۆر تهنك بێت و بهرگه نهگرێت، نه زۆر سهنگین بێت و ههڵگری بێزار بکات)، (ههروهها فهرمانمان پێ دان): کارو کردهوهی چاکه ئهنجام بدهن، دڵنیاشبن که من بینام به کارو کردهوهتان.
وَلِسُلَيْمَٰنَ ٱلرِّيحَ غُدُوُّهَا شَهْرٌۭ وَرَوَاحُهَا شَهْرٌۭ ۖ وَأَسَلْنَا لَهُۥ عَيْنَ ٱلْقِطْرِ ۖ وَمِنَ ٱلْجِنِّ مَن يَعْمَلُ بَيْنَ يَدَيْهِ بِإِذْنِ رَبِّهِۦ ۖ وَمَن يَزِغْ مِنْهُمْ عَنْ أَمْرِنَا نُذِقْهُ مِنْ عَذَابِ ٱلسَّعِيرِ
بۆ سولهیمانیش بامان خسته ژێر فهرمانیهوه، بهیانیان یهك مانگه ڕێ دهڕۆیشت و ئێواران یهك مانگه ڕێ دههاتهوه، کانی مسیشمان بۆ تواندهوه، له پهرییانیش ههندێکمان بۆ ڕاهێنا که لهبهردهستیدا کار بکهن به مۆڵهتی پهروهردگاری، جا ئهوهی له فهرمانی ئێمه دهرچێت سزای دۆزهخی پێ دهچێژێت.
يَعْمَلُونَ لَهُۥ مَا يَشَآءُ مِن مَّحَٰرِيبَ وَتَمَٰثِيلَ وَجِفَانٍۢ كَٱلْجَوَابِ وَقُدُورٍۢ رَّاسِيَٰتٍ ۚ ٱعْمَلُوٓا۟ ءَالَ دَاوُۥدَ شُكْرًۭا ۚ وَقَلِيلٌۭ مِّنْ عِبَادِىَ ٱلشَّكُورُ
سولهیمان ههرچی بویستایه، پهرییهکان بۆیان دروست دهکرد، له شوێنی خوا پهرستی و پهیکهرو حهوزو مهنجهڵی گهورهی بهجۆرێك که له جێگهی خۆی دامهزراوهو ناجوڵێت. ئهی نهوهو شوێنکهوتوانی داوود: ئێوه به کردارو گوفتار سوپاسگوزاربن، ههرچهنده کهمێك له بهندهکانم سوپاسگوزارن.
فَلَمَّا قَضَيْنَا عَلَيْهِ ٱلْمَوْتَ مَا دَلَّهُمْ عَلَىٰ مَوْتِهِۦٓ إِلَّا دَآبَّةُ ٱلْأَرْضِ تَأْكُلُ مِنسَأَتَهُۥ ۖ فَلَمَّا خَرَّ تَبَيَّنَتِ ٱلْجِنُّ أَن لَّوْ كَانُوا۟ يَعْلَمُونَ ٱلْغَيْبَ مَا لَبِثُوا۟ فِى ٱلْعَذَابِ ٱلْمُهِينِ
کاتێ که بریاری مردنی (سولهیمانماندا، پهرییهکان نهیانزانی که مردووه)، تا مۆرانه گۆچانهکهی کلۆر کرد، کاتێ که کهوت ئهوسا پهرییهکان بۆیان دهرکهوت که ئهگهر غهیب زان و نهێنیزان بوونانیه ئاوا له کارو فرمانی ناخۆشدا بهردهوام نهدهبوون، (ههر که زانیان سولهیمان وهفاتی کردووه دهستیان له کار ههڵدهگرت).
لَقَدْ كَانَ لِسَبَإٍۢ فِى مَسْكَنِهِمْ ءَايَةٌۭ ۖ جَنَّتَانِ عَن يَمِينٍۢ وَشِمَالٍۢ ۖ كُلُوا۟ مِن رِّزْقِ رَبِّكُمْ وَٱشْكُرُوا۟ لَهُۥ ۚ بَلْدَةٌۭ طَيِّبَةٌۭ وَرَبٌّ غَفُورٌۭ
بهڕاستی بۆ خهڵکی سهبهء لهشوێنهواریاندا بهڵگهو نیشانهی (دهسهڵاتی خوا ههیه)، باخی زۆر گهورهلهلای ڕاست و چهپی ناوجهکهیاندا خهمڵی بوو، (مۆڵهت درابوون که): بخۆن لهڕزق و ڕۆزی پهروهردگارتان و سوپاسگوزاری بن، وڵاتێکی خۆش و ئاوهدان و پهروهردگارێکی لێخۆشبوو و لێبوردهتان ههیه.
فَأَعْرَضُوا۟ فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ سَيْلَ ٱلْعَرِمِ وَبَدَّلْنَٰهُم بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَوَاتَىْ أُكُلٍ خَمْطٍۢ وَأَثْلٍۢ وَشَىْءٍۢ مِّن سِدْرٍۢ قَلِيلٍۢ
(بهڵام ئهمان لهباتی شوکرانهبژێری و خواپهرهستی) پشتیان ههڵکردو (بهدهم بانگهوازی خواوهنهچوون)، ئێمهش لافاوێکی وێرانکهرمان بۆ ناردن، (کهباخ و بێستانی کاولکردن) لهجیاتی ئهو دوو باخهگهورهیهدوو باخی دڕکاوی بهروبووم تاڵ و درهختی بێبهرو کهمێك درهختی (سدر)یش کهبهروبوومێکی کهمی ههیه، پێمان بهخشین.
ذَٰلِكَ جَزَيْنَٰهُم بِمَا كَفَرُوا۟ ۖ وَهَلْ نُجَٰزِىٓ إِلَّا ٱلْكَفُورَ
(ئهو بارودۆخهی که بهسهریاندا هات) دهرئهنجامی بێئیمانی و کافرێتیاندا بوو، مهگهر ئێمه تۆڵه ههر له کافران ناسێنین؟!).
وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ ٱلْقُرَى ٱلَّتِى بَٰرَكْنَا فِيهَا قُرًۭى ظَٰهِرَةًۭ وَقَدَّرْنَا فِيهَا ٱلسَّيْرَ ۖ سِيرُوا۟ فِيهَا لَيَالِىَ وَأَيَّامًا ءَامِنِينَ
(لهوهودوا) ئێمه له نێوان ئهوان و ئهو شوێنهدا که بهرهکهتمان بهسهردا ڕژاندبوون دێهات و ئاوهدانی ئاشکرا ههبوون، که بهبێ ماندوبوون ئهو سهفهرانهیان دهکرد له نێوان شام و یهمهندا) ماوهی نێوان دێهاتهکانیان دهبڕی به ئاسانی و بێ ماندوبوون، وه (پێمان وتبوون، ده سهفهرو بازرگانی بکهن)، بڕۆن چهندهها شهو و ڕۆژ بێ ئهوهی هیچ ترس و بیمتان ههبێت.
فَقَالُوا۟ رَبَّنَا بَٰعِدْ بَيْنَ أَسْفَارِنَا وَظَلَمُوٓا۟ أَنفُسَهُمْ فَجَعَلْنَٰهُمْ أَحَادِيثَ وَمَزَّقْنَٰهُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَٰتٍۢ لِّكُلِّ صَبَّارٍۢ شَكُورٍۢ
(کهچی لهو نازو نیعمهتهش بێزار بوونو) وتیان: پهروهدگارا نێوانی ڕێگهو سهفهرهکانمان لهیهك دوور بخهرهوه، (بهم داخوازییهیان) ستهمیان له خۆیان کرد ئێمهش کردمانن به داستان و باسی سهرزاری خهڵکی، وه پاجه پارچهمان کردن، بهڕاستی ئا لهو)ڕووداو حاڵهتانهدا) بهڵگهو نیشانهی تهواو ههیه بۆ کهسانێك که خۆگربن لهکاتی ناخۆشی و تهنگانهدا، وه سوپاسگوزاربن له کاتی خۆشیدا (وه ههوڵ بدهن وهکو ئهو قهومه نالهباره بیانووگره نهبن).
وَلَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ إِبْلِيسُ ظَنَّهُۥ فَٱتَّبَعُوهُ إِلَّا فَرِيقًۭا مِّنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ
له ڕاستیدا گومانی شیتان بهڕاست دهرچوو بهرامبهر ئهو جۆره کهسانه (که وتبووی: دهبینی زۆربهی خهڵکی سوپاسگوزار نابن) بێ پهروا شوێنی کهوتن، جگه له دهستهیهك له بڕواداران.
وَمَا كَانَ لَهُۥ عَلَيْهِم مِّن سُلْطَٰنٍ إِلَّا لِنَعْلَمَ مَن يُؤْمِنُ بِٱلْءَاخِرَةِ مِمَّنْ هُوَ مِنْهَا فِى شَكٍّۢ ۗ وَرَبُّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ حَفِيظٌۭ
جا وهنهبێ (ئیبلس) هیچ دهسهڵاتێکی بهسهریاندا بێت، بهڵکو ئێمه (ویستومانه) که کێ باوهڕی بهقیامهت و ڕۆژی دوایی ههیهو کێش لهشك و گوماندایه دهربکهوێت، (دڵنیابه ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم) کهپهرهردگاری تۆ ئاگادارو چاودێره بهسهر ههموو شتێکداو هیچ شتێکی لێ بزر نابێت.
قُلِ ٱدْعُوا۟ ٱلَّذِينَ زَعَمْتُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ ۖ لَا يَمْلِكُونَ مِثْقَالَ ذَرَّةٍۢ فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَلَا فِى ٱلْأَرْضِ وَمَا لَهُمْ فِيهِمَا مِن شِرْكٍۢ وَمَا لَهُۥ مِنْهُم مِّن ظَهِيرٍۢ
(ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم به هاوهڵپهرستان) بڵێ: با هاناو هاوار ببهن بۆ ئهو شتانهی که لهجیاتی خوا (دهیانپهرستن)!! (ئهوانه) خاوهنی بچوکتر له ئهتۆمێك نین نه له ئاسمانهکان، نه له زهویدا، وههیچ هاوبهشی و هاوکاریهکیشیان نیه تیایاندا، دهسهڵاتی هیچ پشتیوانی و یارمهتیهکیشیان نیه.
وَلَا تَنفَعُ ٱلشَّفَٰعَةُ عِندَهُۥٓ إِلَّا لِمَنْ أَذِنَ لَهُۥ ۚ حَتَّىٰٓ إِذَا فُزِّعَ عَن قُلُوبِهِمْ قَالُوا۟ مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ ۖ قَالُوا۟ ٱلْحَقَّ ۖ وَهُوَ ٱلْعَلِىُّ ٱلْكَبِيرُ
هیچ تکاو پاڕانهوهیهك سودی نیه لای (خوا) مهگهر خۆی مۆڵهت بدات ههتا ئهوکاتهی ئیتر (ئهوانهی تکاکارن و ئهوانهش که تکایان بۆ دهکرێت دڵیان دێتهوه جێ و هۆشیان پیادێتهوه و لهیهکتر دهپرسن): پهروهردگارتان فهرمانی بهچی داو چی فهرموو: (له وهڵامیاندا) دهڵێن: حهق و ڕاست و دروست، بهڕاستی ئهو (پهروهردگاره) زۆر بهرزو بڵندو گهورهیه.
۞ قُلْ مَن يَرْزُقُكُم مِّنَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۖ قُلِ ٱللَّهُ ۖ وَإِنَّآ أَوْ إِيَّاكُمْ لَعَلَىٰ هُدًى أَوْ فِى ضَلَٰلٍۢ مُّبِينٍۢ
(ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم به هاوهڵپهرستان) بڵێ: کێ ڕزق و ڕۆزیتان پێدهبهخشێت له ئاسمانهکان و زهویدا (ئهگهر بههۆی سپڵهییانهوه وهڵامیان نهدایتهوه تۆ) بڵێ: (مهگهر ههر) زاتی الله (نیه ڕۆزیبهخش)، ئهوسا پێیان بڵێ: بێگومان ئێمه، یا ئێوه لهسهر ڕێگهی (ڕاست و دروستی) هیدایهتین، یاخود له گومڕاییهکی ئاشکرادا ڕۆچووین!! (خۆتان ببنه دادوهر).
قُل لَّا تُسْـَٔلُونَ عَمَّآ أَجْرَمْنَا وَلَا نُسْـَٔلُ عَمَّا تَعْمَلُونَ
ههروهها پێیان بڵێ: ئێوه پرسیارتان لێناکرێت دهربارهی گوناگی ئێمه، ئێمهش پرسیارمان لێناکرێت دهربارهی ئهو کارو کردهوانهتان که ئهنجامی دهدهن (ههرکهس بهرپرسی کارو کردهوهو بیروباوهڕی خۆیهتی).
قُلْ يَجْمَعُ بَيْنَنَا رَبُّنَا ثُمَّ يَفْتَحُ بَيْنَنَا بِٱلْحَقِّ وَهُوَ ٱلْفَتَّاحُ ٱلْعَلِيمُ
پێیان بڵێ: (ڕۆژێك دێت) پهروهردگارمان ههموو لایهکمان کۆدهکاتهوه، لهوهودوا لهسهر بنچینهی حهق و ڕاستی جیامان دهکاتهوه، (باوهڕداران بۆ بهههشت و بهختهوهری، کافرو هاوهڵپهرهستان بۆ دۆزهخ و دهردی سهری)، (ئهو ڕۆژه) ئهو زاته ههر خۆی دادوهری دادپهروهرهو زانای بێسنووره.
قُلْ أَرُونِىَ ٱلَّذِينَ أَلْحَقْتُم بِهِۦ شُرَكَآءَ ۖ كَلَّا ۚ بَلْ هُوَ ٱللَّهُ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ
(دووباره پێیان) بڵێ: ئادهی ئهوهانهم نیشان بدهن که دابووتانه پاڵ خواو به هاوبهشی ئهوتان دادهنا، ههرگیز کاری وا ڕهوا نیه، بهڵکو ئهو خوایه، زۆر باڵادهست و دانایه (بههیچ شێوهیهك پێویستی به هاوهڵ نیه).
وَمَآ أَرْسَلْنَٰكَ إِلَّا كَآفَّةًۭ لِّلنَّاسِ بَشِيرًۭا وَنَذِيرًۭا وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
ئێمه تۆمان ڕهوانه نهکردووه، مهگهر بۆ ئهوه نهبێ که بۆ ههموو خهڵکی ببیته مژدهدهرو ترسێنهر.
وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هَٰذَا ٱلْوَعْدُ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ
(بێبڕواکان) دهڵێن: (باشه) کهی ئهم بهڵێنه (قیامهت و زیندوبونهوه) دێته دی ئهگهر ئێوه ڕاست دهکهن.
قُل لَّكُم مِّيعَادُ يَوْمٍۢ لَّا تَسْتَـْٔخِرُونَ عَنْهُ سَاعَةًۭ وَلَا تَسْتَقْدِمُونَ
پێیان بڵێ: کاتێك دێت که ناتوانن نه تاوێك دوا بکهون نه تاوێك پێش بکهون (بهڵکو لهکاتی خۆیدا ئاماده دهکرێن).
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَن نُّؤْمِنَ بِهَٰذَا ٱلْقُرْءَانِ وَلَا بِٱلَّذِى بَيْنَ يَدَيْهِ ۗ وَلَوْ تَرَىٰٓ إِذِ ٱلظَّٰلِمُونَ مَوْقُوفُونَ عِندَ رَبِّهِمْ يَرْجِعُ بَعْضُهُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ ٱلْقَوْلَ يَقُولُ ٱلَّذِينَ ٱسْتُضْعِفُوا۟ لِلَّذِينَ ٱسْتَكْبَرُوا۟ لَوْلَآ أَنتُمْ لَكُنَّا مُؤْمِنِينَ
ئهوانهی که بێبڕوان دهڵێن: ههرگیز باوهڕ بهم قورئانهو بهو (کتێبانهش) ناکهین که پێش ئهم (ڕهوانه کراوه)، خۆ ئهگهر دهبینی (له ڕۆژی قیامهتدا) چۆن ستهمکاران وهستێنراون لهبهردهم (دادگای) پهروهردگاریاندا قسه دهڵێن به یهکترو (یهکتری تاوانبار دهکهن)، لاوازکراوهکان به زۆردارو دهسهڵاتدارهکان دهڵێن: ئهگهر ئێوه نهبوونایه ئێمه باوهڕدار دهبووین.
قَالَ ٱلَّذِينَ ٱسْتَكْبَرُوا۟ لِلَّذِينَ ٱسْتُضْعِفُوٓا۟ أَنَحْنُ صَدَدْنَٰكُمْ عَنِ ٱلْهُدَىٰ بَعْدَ إِذْ جَآءَكُم ۖ بَلْ كُنتُم مُّجْرِمِينَ
دهسهڵاتدارو زۆردارهکانیش بهلاوازکراوو ژێردهستهکان دهڵێن: بۆچی ئێمه ڕێگهی هیدایهتمان لێبهستبوون و نهماندههێشت دوای ئهوهی که بۆتان هاتبوو؟! نا، وا نیه، خۆتان تاوانبارو تاوانکارن.
وَقَالَ ٱلَّذِينَ ٱسْتُضْعِفُوا۟ لِلَّذِينَ ٱسْتَكْبَرُوا۟ بَلْ مَكْرُ ٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ إِذْ تَأْمُرُونَنَآ أَن نَّكْفُرَ بِٱللَّهِ وَنَجْعَلَ لَهُۥٓ أَندَادًۭا ۚ وَأَسَرُّوا۟ ٱلنَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُا۟ ٱلْعَذَابَ وَجَعَلْنَا ٱلْأَغْلَٰلَ فِىٓ أَعْنَاقِ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ۚ هَلْ يُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ
(دووباره) لاوازکراو ژێردهستهکان به زۆردارو دهسهڵاتدارهکان دهڵێن: نا، وانیه، بهڵکو پیلان و نهخشهی شهوانه ڕۆژ بوو که فهرمانتان پیادهداین که بڕوامان به خوا نهبێ و (شوێنی ڕێگهو ڕێبازی نهکهوین)، هاوهڵی بۆ بریار بدهین، (پاشان ههموان) پهشیمانی له دهرونیاندا دهشارنهوه (بهتایبهتی کاتێك که) ئهو سزاو تۆڵهیان بینی که بۆیان ئامادهیه، (ئهوسا ئیتر) کۆت و زنجیرمان کرده گهردنی ئهوانهی که بێبڕوا بوون، مهگهر پاداشتیان لهبری کارو کردوهکانیان نیه؟!.
وَمَآ أَرْسَلْنَا فِى قَرْيَةٍۢ مِّن نَّذِيرٍ إِلَّا قَالَ مُتْرَفُوهَآ إِنَّا بِمَآ أُرْسِلْتُم بِهِۦ كَٰفِرُونَ
(ئێمه) بۆ ههر شوێنێك (پێغهمبهرێکی) بێدارخهرهوهمان نهناردووه، خۆشگوزهرانان نهیانووتبێ: ئێمه بڕوامان بهم (بیروباوهڕه) نیه که بهئێوهدا ڕهوانهکراوه!!.
وَقَالُوا۟ نَحْنُ أَكْثَرُ أَمْوَٰلًۭا وَأَوْلَٰدًۭا وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ
ههروهها وتوویانه: ئێمه سامان و نهوهی زۆرترمان ههیه (لهئیمانداران، دیاره که خوا ئێمهی خۆش دهوێت!!)، ئێمه (له قیامهتدا) سزاو ئهشکهنجه نادرێین!!.
قُلْ إِنَّ رَبِّى يَبْسُطُ ٱلرِّزْقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقْدِرُ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
(پێیان بڵێ ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم) بهڕاستی ئهوه، پهروهردگاری منه که ڕزق و ڕۆزی زۆر دهبهخشێت به ههرکهسێك که بیهوێ، یان کهمی دهکاتهوهو تهنگی دهکاتهوه (بێگومان ههردوو حاڵهتهکه بۆ تاقیکردنهوهیه) بهڵام زۆربهی خهڵکی به (نهێنی کارهکانمان) نازانن و پهی پێ نابهن.
وَمَآ أَمْوَٰلُكُمْ وَلَآ أَوْلَٰدُكُم بِٱلَّتِى تُقَرِّبُكُمْ عِندَنَا زُلْفَىٰٓ إِلَّا مَنْ ءَامَنَ وَعَمِلَ صَٰلِحًۭا فَأُو۟لَٰٓئِكَ لَهُمْ جَزَآءُ ٱلضِّعْفِ بِمَا عَمِلُوا۟ وَهُمْ فِى ٱلْغُرُفَٰتِ ءَامِنُونَ
(لهڕاستیدا) نه ماڵتان و، نه نهوهتان شتێك نین که ببنه هۆی نزیکبوونهوهتان له ئێمه، (یا ڕازیبوونی ئێمه لێتان)، بهڵکو ئهوانهی که باوهڕیان هێناوهو کاروکردهوهی چاکه ئهنجامدهدهن (ئهوانه نزیکن له ئێمهوهو ڕێزیان لای ئێمه ههیه) ئا ئهوانه پاداشتیان چهند بهرابهره بههۆی کردهوهی چاکیانهوه، ههر ئهوانیش له کۆشك و تهلارهکانی (بهههشتدا) به ئاسودیی و ئارامیی و خۆشیی، ژیان دهبهنه سهر.
وَٱلَّذِينَ يَسْعَوْنَ فِىٓ ءَايَٰتِنَا مُعَٰجِزِينَ أُو۟لَٰٓئِكَ فِى ٱلْعَذَابِ مُحْضَرُونَ
ئهوانهس که ههوڵ و کۆشش دهدهن (تا بهربهست بخهنه ڕێی) ئایهتهکان ئێمه، ئا ئهوانه بۆ ناو سزاو ئازار ڕاپێچ دهکرێن.
قُلْ إِنَّ رَبِّى يَبْسُطُ ٱلرِّزْقَ لِمَن يَشَآءُ مِنْ عِبَادِهِۦ وَيَقْدِرُ لَهُۥ ۚ وَمَآ أَنفَقْتُم مِّن شَىْءٍۢ فَهُوَ يُخْلِفُهُۥ ۖ وَهُوَ خَيْرُ ٱلرَّٰزِقِينَ
(ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: بهڕاستی پهروهردگارم ڕزق و ڕۆزی دهبهخشێت به ههرکهس له بهندهکانی یا لێی دهگرێتهوه، ئێوهش ههر شتێك دهبهخشن ئهو زاته پێتان دهبهخشێتهوه (ههندێك جار له دینادا، پاداشتی قیامهتیش با بوهستێت)، چونکه ئهو خوایه چاکترین ڕزق و ڕۆزیی بهخشه.
وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيعًۭا ثُمَّ يَقُولُ لِلْمَلَٰٓئِكَةِ أَهَٰٓؤُلَآءِ إِيَّاكُمْ كَانُوا۟ يَعْبُدُونَ
ڕۆژێك دێت که ههموان کۆدهکرێنهوه (ئهوسا خوا به فریشتهکان دهفهرموێت: (بهڕاست)، ئهوانه ئێوهیان دهپهرست؟!
قَالُوا۟ سُبْحَٰنَكَ أَنتَ وَلِيُّنَا مِن دُونِهِم ۖ بَلْ كَانُوا۟ يَعْبُدُونَ ٱلْجِنَّ ۖ أَكْثَرُهُم بِهِم مُّؤْمِنُونَ
(له وهڵامدا) دهڵێن: پاکیی و ستایش بۆ تۆ (ئهی پهروهردگار) تۆ یارو یاوهری ئێمهی نهك ئهوان، بهڵکو ئهوانه پهرییان دهپهرست، زۆربهیان باوهڕیان پێیان ههبوو (باوهڕیان به جادووگهرو دهجالهکان ههبوو).
فَٱلْيَوْمَ لَا يَمْلِكُ بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍۢ نَّفْعًۭا وَلَا ضَرًّۭا وَنَقُولُ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ ذُوقُوا۟ عَذَابَ ٱلنَّارِ ٱلَّتِى كُنتُم بِهَا تُكَذِّبُونَ
ئهوه ئیتر ئهمڕۆ کهستان دهسهڵاتی ئهوهی نیه که قازانجێك یا زهرهرێك به کهسیترتان بگهیهنێت، بهوستهمکارانیش دهڵێین: بچێژن سزای ئهو ئاگرهی که ئێوه به درۆتان دهزانی و باوهڕتان پێی نهبوو.
وَإِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتُنَا بَيِّنَٰتٍۢ قَالُوا۟ مَا هَٰذَآ إِلَّا رَجُلٌۭ يُرِيدُ أَن يَصُدَّكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ ءَابَآؤُكُمْ وَقَالُوا۟ مَا هَٰذَآ إِلَّآ إِفْكٌۭ مُّفْتَرًۭى ۚ وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لِلْحَقِّ لَمَّا جَآءَهُمْ إِنْ هَٰذَآ إِلَّا سِحْرٌۭ مُّبِينٌۭ
جا ئهگهر ئایهته ئاشکهاو ڕوونهکانی ئێمه بهسهریاندا بخوێنرێتهوه، (کافران) دهڵێن: ئهمه کابرایهکهو دهیهوێت له ڕێگهو ڕێبازی باوانتان وێڵتان بکات، ههروهها دهڵێن: ئهمه شتێکی دهستههڵبهست و ههڵبهستراوه، ئهوانهش که کافرن دهربارهی ئهو حهق و ڕاستییهی که بۆیان هاتووه دهڵێن: ئا ئهمه سیحرو جادوویهکی ئاشکرایه!!.
وَمَآ ءَاتَيْنَٰهُم مِّن كُتُبٍۢ يَدْرُسُونَهَا ۖ وَمَآ أَرْسَلْنَآ إِلَيْهِمْ قَبْلَكَ مِن نَّذِيرٍۢ
(جا خۆ ئێمه) هیچ کتێب و نامهیهکمان بۆ نهناردوون تا بیخوێنن (تا لهڕووی ئهوهوه تۆ بهدرۆ بخهنهوهو بڕوات پێ نهکهن)، وه پێش تۆش هیچ پێغهمبهرێکمان بۆ ڕهوانه نهکردوون (تا له سزای بێئیمانی بیانترسێنێت).
وَكَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَمَا بَلَغُوا۟ مِعْشَارَ مَآ ءَاتَيْنَٰهُمْ فَكَذَّبُوا۟ رُسُلِى ۖ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ
ئهو خهڵکهی پێش ئهمانێش (پێغهمبهرانی خوایان) بهدرۆ خستهوه به مهرجێك بهقهدهر دهیهکی ئهوانه، ئهمانه دهسهڵاتدارو خاوهن دارایی نین، کهچی پێغهمبهرهکانی منیان بهدرۆ خستهوه، ئایا نابینن چۆن تۆڵهم لێ سهندن و چیم بهسهرهێنان؟!
۞ قُلْ إِنَّمَآ أَعِظُكُم بِوَٰحِدَةٍ ۖ أَن تَقُومُوا۟ لِلَّهِ مَثْنَىٰ وَفُرَٰدَىٰ ثُمَّ تَتَفَكَّرُوا۟ ۚ مَا بِصَاحِبِكُم مِّن جِنَّةٍ ۚ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذِيرٌۭ لَّكُم بَيْنَ يَدَىْ عَذَابٍۢ شَدِيدٍۢ
(پێیان) بڵێ: من ئهك ئامۆژگاری ئێوه دهکهم، که، بۆ خواو لهبهر خوا، دوو قۆڵی و بهتهنهایی، دانیشن و بیرکهنهوه (لهم قورئانه، لهم پێغهمبهره، لهم بهرنامهیه) ئهم هاوهڵهی ئێوه (محمد صلی الله علیه وسلم)، شێت نیه، بهڵکو ئهو تهنها ترسێنهری ئێوهیه پێش ئهوهی سزایهکی سهخت ڕووبهڕووتان ببێت..
قُلْ مَا سَأَلْتُكُم مِّنْ أَجْرٍۢ فَهُوَ لَكُمْ ۖ إِنْ أَجْرِىَ إِلَّا عَلَى ٱللَّهِ ۖ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ شَهِيدٌۭ
پێیان بڵێ: ههرچی پاداشت و کرێیهکم داواکردووه ههر بۆ خۆتان، من پاداشتم تهنها لهسهر خوایه، ئه خوایهش شایهته بهسهر ههموو شتێکهوه.
قُلْ إِنَّ رَبِّى يَقْذِفُ بِٱلْحَقِّ عَلَّٰمُ ٱلْغُيُوبِ
(ئهی محمد صلی الله علیه وسلم) بڵێ: بهڕاستی پهروهردگارم (سهرئهنجام) حهق دهماڵی بهسهر (بهتاڵ و ناحهقیدا) بهڕاستی ئهو زاته زۆر شارهزایه به نهێنی و شاراوهکان.
قُلْ جَآءَ ٱلْحَقُّ وَمَا يُبْدِئُ ٱلْبَٰطِلُ وَمَا يُعِيدُ
ههروهها بڵێ: حهق و ڕاستی هات و بهتاڵ و ناحهقی بوی نهما.. نه دهتوانێ دهست پێبکاتهوه، نه دهتوانێ بگهڕێتهوه دۆخی جارانی.
قُلْ إِن ضَلَلْتُ فَإِنَّمَآ أَضِلُّ عَلَىٰ نَفْسِى ۖ وَإِنِ ٱهْتَدَيْتُ فَبِمَا يُوحِىٓ إِلَىَّ رَبِّىٓ ۚ إِنَّهُۥ سَمِيعٌۭ قَرِيبٌۭ
بڵێ: ئهگهر من گومڕابم ئهوه گومڕاییهکهم زهرهری بۆ خۆم ههیه، خۆ ئهگهر ڕێگهی هیدایهتم گرتبێت ئهوه بههۆی نیگاو وهحیی پهروهردگارمهوهیه، بهڕاستی ئهو زاته زۆر بیسهرو نزیکه.
وَلَوْ تَرَىٰٓ إِذْ فَزِعُوا۟ فَلَا فَوْتَ وَأُخِذُوا۟ مِن مَّكَانٍۢ قَرِيبٍۢ
(ڕۆژێك دێت کافران) دهبینیت لهترسا خهریکن زیڕه دهکهن، دڵنیان که له دهست دهرناچن و ڕزگار بوونیان ئهستهمه، ئیتر ههر له نزیکهوه دهستگیر دهکرێن و باڵبهست دهکرێن.
وَقَالُوٓا۟ ءَامَنَّا بِهِۦ وَأَنَّىٰ لَهُمُ ٱلتَّنَاوُشُ مِن مَّكَانٍۭ بَعِيدٍۢ
ئهو کاته (به ناچاریی) دهڵێن: ئیمانمان (به پهروهردگارمان) هێنا، بهڵام لهو شوێنه دوورهوه ئیمان چۆن دهستدهکهوێت (تازه کار لهکار ترازراوه).
وَقَدْ كَفَرُوا۟ بِهِۦ مِن قَبْلُ ۖ وَيَقْذِفُونَ بِٱلْغَيْبِ مِن مَّكَانٍۭ بَعِيدٍۢ
ئهوانه کاتی خۆی باوهڕیان بهخوا نهبوو، ههر لهدوورهوه باسی نهێنی و شاراوهکانیان دهکردو، دهمیان لێدهدا.
وَحِيلَ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَا يَشْتَهُونَ كَمَا فُعِلَ بِأَشْيَاعِهِم مِّن قَبْلُ ۚ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ فِى شَكٍّۢ مُّرِيبٍۭ
(ئهوسا ئیتر) لهنێوان ئهمان و ئارهزوکانیاندا (بهربست دانرا)، ههروهکو پێشتر به هاوشێوهی ئهمان کرا، بهڕاستی ئهوانه ههمیشهو بهردهوام له گومان و دوودڵیدا بوون (بهرانبهر ئیمان و خۆیان بۆ دینداری یهکلایی نهدهکردهوه).
Surah 35: Fatir — فاطر
ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ فَاطِرِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ جَاعِلِ ٱلْمَلَٰٓئِكَةِ رُسُلًا أُو۟لِىٓ أَجْنِحَةٍۢ مَّثْنَىٰ وَثُلَٰثَ وَرُبَٰعَ ۚ يَزِيدُ فِى ٱلْخَلْقِ مَا يَشَآءُ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌۭ
سوپاس وستایش بۆ خوایه، که بهدیهێنهری ئاسمانهکان و زهویه، فریشتهکانی کردووه به فرستادهی خۆی که خاوهنی چهندهها باڵن، ههیانه دوو، یان سێ، یان چوار باڵه، له دروستکردندا ههرچی بوێت زیادی دهکات (له ژمارهی فریشتهکان، له ئهستێره و ههسارهکان، له ئادهمیزاد و پهری... هتد) بهڕاستی خوا دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه.
مَّا يَفْتَحِ ٱللَّهُ لِلنَّاسِ مِن رَّحْمَةٍۢ فَلَا مُمْسِكَ لَهَا ۖ وَمَا يُمْسِكْ فَلَا مُرْسِلَ لَهُۥ مِنۢ بَعْدِهِۦ ۚ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ
ههر کاتێک خوا دهروازهی ڕهحمهت و بهخششی خۆی له خهڵکی بکاتهوه، ئهوه هیچ کهس و هیچ شتێک ناتوانێت بهری بگرێت، ههر کاتێکیش دهروازهی ڕهحمهتی بگرێتهوه و دای بخات، کهس ناتوانێت له دوای گرتنهوهکهی خوا بێجگه له خۆی بیکاتهوه، ئهو زاته ههر خۆیشێ باڵادهست و دانایه.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱذْكُرُوا۟ نِعْمَتَ ٱللَّهِ عَلَيْكُمْ ۚ هَلْ مِنْ خَٰلِقٍ غَيْرُ ٱللَّهِ يَرْزُقُكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلْأَرْضِ ۚ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۖ فَأَنَّىٰ تُؤْفَكُونَ
ئهی خهڵکینه بیربکهنهوه له چاکهی خوا بهسهرتانهوه، ئایا دروستکارو به دیهێنهرێکی تر ههیه جگه له خوا له ئاسمان و زهویهوه ڕزق و ڕۆزیاتان پێ ببهخشێت؟ جگه لهو زاته خوایهکی تر نیه، جا ئهوه چۆن لهو بیروباوهڕه دروسته لا دهدرێن؟ (روو دهکهنه گومڕایی).
وَإِن يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌۭ مِّن قَبْلِكَ ۚ وَإِلَى ٱللَّهِ تُرْجَعُ ٱلْأُمُورُ
(پاشان دڵخۆشی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) دهداتهوه و دهفهرموێت): خۆ ئهگهر خوانهناسان بڕوات پێنهکهن، ئهوه دڵنیایه که پێغهمبهرانی تریش پێش تۆ بروایان پێ نهکراوه، بهڵام غهمت نهبێت ههر بۆ لای خوا ههموو کارێک دهبرێتهوه و ئهوانه له دهستی دهرناچن.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّ وَعْدَ ٱللَّهِ حَقٌّۭ ۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ ٱلْحَيَوٰةُ ٱلدُّنْيَا ۖ وَلَا يَغُرَّنَّكُم بِٱللَّهِ ٱلْغَرُورُ
ئهی خهڵکینه: دڵنیابن بهڵێنی خوا ڕاست و دروسته (قیامهت بهرپا دهکات و له ههموو کهس دهپرسێتهوه) کهوابوو ژیانی ئهم دنیایه سهرتان لی نهشێوێنێت و شهتیان نهتانخهڵتێنێت به ناوی ڕهحم و بهزهیی خواوه (که گوایه ههرچی بکهن خوا بهبهزهیییه و لێتان خۆش دهبێت).
إِنَّ ٱلشَّيْطَٰنَ لَكُمْ عَدُوٌّۭ فَٱتَّخِذُوهُ عَدُوًّا ۚ إِنَّمَا يَدْعُوا۟ حِزْبَهُۥ لِيَكُونُوا۟ مِنْ أَصْحَٰبِ ٱلسَّعِيرِ
چونکه بهڕاستی شهیتان دوژمنتانه ئێوهش به دوژمنی خۆتانی دابنێن، بێگومان بانگی تاقم و دارودهستهی خۆی دهکات بۆ ئهوهی ببنه نیشتهجیی دۆزهخ.
ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَهُمْ عَذَابٌۭ شَدِيدٌۭ ۖ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُم مَّغْفِرَةٌۭ وَأَجْرٌۭ كَبِيرٌ
ئهوانهی بێ بڕوا بوون سزای زۆر پڕ ئێش و ئازار چاوهڕێیانه، ئهوانهش باوهڕیان هێناوه و کردهوه چاکهکانیان ئهجامداوه لێخۆشبوون و پاداشتی بێ سنوور چاوهڕێیانه بۆ بۆیان ئامادهیه.
أَفَمَن زُيِّنَ لَهُۥ سُوٓءُ عَمَلِهِۦ فَرَءَاهُ حَسَنًۭا ۖ فَإِنَّ ٱللَّهَ يُضِلُّ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِى مَن يَشَآءُ ۖ فَلَا تَذْهَبْ نَفْسُكَ عَلَيْهِمْ حَسَرَٰتٍ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌۢ بِمَا يَصْنَعُونَ
ئایا ئهو کهسهی که کردهوه ناشیرینهکانی بۆ ڕازێنراوهتهوه و به جوان و چاک دهیبینێت؟! (وهک ئهو کهسه وایه که پێوهری خوایی پێیه بۆ چاکه و خارپه)؟ بهڕاستی خوا بیهوێت ههر کهس گومڕا بکات دهیکات، ههر کهسێکیش هیدایهت بدات دهیدات، (ئهڵبهته نهک بهشێوهی ههڕهمهکی) کهواته تۆ به خهفهرتیانهوه خۆت مهفهوتێنه، چونکه بهڕاستی خوا ئاگاو زانایه بهو کاروکردهوانهی ئهنجامی دهدهن.
وَٱللَّهُ ٱلَّذِىٓ أَرْسَلَ ٱلرِّيَٰحَ فَتُثِيرُ سَحَابًۭا فَسُقْنَٰهُ إِلَىٰ بَلَدٍۢ مَّيِّتٍۢ فَأَحْيَيْنَا بِهِ ٱلْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا ۚ كَذَٰلِكَ ٱلنُّشُورُ
خوا ئهو زاتهیه که بای ڕهحمهت دهنێرێت و ههڵمی دهریاکانی پێ دهگوێزێتهوه و دهیکاته ههور، جا دهینێرین بۆ وڵاتێکی وشك و مردوو، دهفهرموێت: ئینجا ئهو زهویهمان پێ زیندوو کردوه دوای ئهوهی که مردبوو، زیندو کردنهوهی ئێوهش ههر بهو شێوهیه دهبێت.
مَن كَانَ يُرِيدُ ٱلْعِزَّةَ فَلِلَّهِ ٱلْعِزَّةُ جَمِيعًا ۚ إِلَيْهِ يَصْعَدُ ٱلْكَلِمُ ٱلطَّيِّبُ وَٱلْعَمَلُ ٱلصَّٰلِحُ يَرْفَعُهُۥ ۚ وَٱلَّذِينَ يَمْكُرُونَ ٱلسَّيِّـَٔاتِ لَهُمْ عَذَابٌۭ شَدِيدٌۭ ۖ وَمَكْرُ أُو۟لَٰٓئِكَ هُوَ يَبُورُ
ئهوهی سهربهرزی وپایهبڵندی دهوێت، با بزانێت که ههموو سهربهرزی و پایه بڵندیهک ههر بۆ خوایه، گوفتاری چاک و جوان و بهجێ بۆ لای ئهو زاته بهرز دهبێهوه، کاروکردهوهی چاکیش گوفتاری شیرین بهرز دهکاتهوه (ههروهها پێچهوانهکهشی ههروایه)، جا ئهوانهی که پیلانی خراپ دهگێڕن سزای زۆر توندو تیژ بۆتان ئامادهیه، پیلانی ئهوانه ههر خۆی پووچ دهبێتهوه و بێ بهروو و ناکامه.
وَٱللَّهُ خَلَقَكُم مِّن تُرَابٍۢ ثُمَّ مِن نُّطْفَةٍۢ ثُمَّ جَعَلَكُمْ أَزْوَٰجًۭا ۚ وَمَا تَحْمِلُ مِنْ أُنثَىٰ وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلْمِهِۦ ۚ وَمَا يُعَمَّرُ مِن مُّعَمَّرٍۢ وَلَا يُنقَصُ مِنْ عُمُرِهِۦٓ إِلَّا فِى كِتَٰبٍ ۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٌۭ
خوا؛ ئێوهی له خاک دروستکردووه، لهوهودواش له نوتفهیهک (که بریتیه له بهیهکگهیشتنی سهرهمێکوتهیهک لهگهڵ هیلکۆکهیهکدا) لهوهودوا کردوونی به جووت (به نێرو مێ)، هیچ مێننهیهک ئاوس نابێت و نازێت و سکهکهی دانانێت تهنها به ئاگاداری ئهو زاته نهبێت، هیچ تهمهن درێژێک، تهمهنی درێژ نابێت و له تهمهنی کهم نابێتهوه، بێ ئهوهی له زانستی خوادا یاداشت نهکرابێت، بێگومان ئهو شته لهسهر خوا ئاسانه.
وَمَا يَسْتَوِى ٱلْبَحْرَانِ هَٰذَا عَذْبٌۭ فُرَاتٌۭ سَآئِغٌۭ شَرَابُهُۥ وَهَٰذَا مِلْحٌ أُجَاجٌۭ ۖ وَمِن كُلٍّۢ تَأْكُلُونَ لَحْمًۭا طَرِيًّۭا وَتَسْتَخْرِجُونَ حِلْيَةًۭ تَلْبَسُونَهَا ۖ وَتَرَى ٱلْفُلْكَ فِيهِ مَوَاخِرَ لِتَبْتَغُوا۟ مِن فَضْلِهِۦ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
ههر دوو خۆره دهریا وهکو یهک نین، یهکێکیان ئاوی سازگار و خۆش، ئهوی تریان سوێر و تاڵ، له ههردووکیان گۆشتی ئهڕو تازه دهخۆن، جۆرهها شتی گرانبهها (وهک گهوههرو مرواری و یاقووت و... هتد) هردههێنن و لهبهری دهکهن و خۆتانی پێ دهڕازێننهوه، ئینجا کهشتییهکان دهبینیت ئاوهکه لهت دهکهن و (به ئاسانی پیایدا دهڕۆن) تا له بهخششهکانی پهروهردگار بههرهوهر ببن، بۆ ئهوهی سوپاسگوزریش بن.
يُولِجُ ٱلَّيْلَ فِى ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِى ٱلَّيْلِ وَسَخَّرَ ٱلشَّمْسَ وَٱلْقَمَرَ كُلٌّۭ يَجْرِى لِأَجَلٍۢ مُّسَمًّۭى ۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمْ لَهُ ٱلْمُلْكُ ۚ وَٱلَّذِينَ تَدْعُونَ مِن دُونِهِۦ مَا يَمْلِكُونَ مِن قِطْمِيرٍ
(ههر خوایه که): شهو تێههڵکێشی ڕۆژ دهکات، ڕۆژیش تێههڵکێشی شهو دهکات، خۆرو مانگی ڕامهێناوه، ههریهکهیان تاکاتێکی دیاری کراو له سووڕانهوهدایه، ئائهو خوایه پهروهردگارتانه خاوهنی ههموو موڵک و بهدیهاتووهکانه، (بهڵام) ئهوانهی جگه لهو هاناو هاواری بۆ دهبهن ولێی دهپارێنهوه تهنانهت خاوهنی توێکڵه تهنکهکهی دهوری ناوکی خورمانیش نین.
إِن تَدْعُوهُمْ لَا يَسْمَعُوا۟ دُعَآءَكُمْ وَلَوْ سَمِعُوا۟ مَا ٱسْتَجَابُوا۟ لَكُمْ ۖ وَيَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ ۚ وَلَا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِيرٍۢ
خۆ ئهگهر هاناو هاواریان بۆ بهرن گۆێیان لێتان نییه و نابیستن، ئهگهر بشبیستن به دهمتانهوه نایه، ڕۆژی قیامهتیش حاشا دهکهن لێتان و لهوهی که به (خواتان) زانیوون، بێگومان کهس نییه وهک (خوا) ئاگاو زانا بێت و ههواڵی ڕاست و دروست بگهیهنیت.
۞ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ أَنتُمُ ٱلْفُقَرَآءُ إِلَى ٱللَّهِ ۖ وَٱللَّهُ هُوَ ٱلْغَنِىُّ ٱلْحَمِيدُ
ئهی خهڵکینه ئێوه ههژارو نهدارن و ههمیشه ئاتاجی خوان، (له ههموو کات و شوێنێکدا و بۆ ههموو شتێک) ههر تهنها خوایه که بێ نیازه و شایانی سوپاسه.
إِن يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ وَيَأْتِ بِخَلْقٍۢ جَدِيدٍۢ
ئهگهر بیهوێت ئێوه لهناو دهبات و کهسانی تر سهرلهنوێ دههێنێته کایهوه.
وَمَا ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ بِعَزِيزٍۢ
ئهمهش بۆ خوا زۆر کارێکی ئاسانه و (ئهنجامدانی هیچی پێ ناچێت).
وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌۭ وِزْرَ أُخْرَىٰ ۚ وَإِن تَدْعُ مُثْقَلَةٌ إِلَىٰ حِمْلِهَا لَا يُحْمَلْ مِنْهُ شَىْءٌۭ وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَىٰٓ ۗ إِنَّمَا تُنذِرُ ٱلَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم بِٱلْغَيْبِ وَأَقَامُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ ۚ وَمَن تَزَكَّىٰ فَإِنَّمَا يَتَزَكَّىٰ لِنَفْسِهِۦ ۚ وَإِلَى ٱللَّهِ ٱلْمَصِيرُ
هیچ گوناهبارێکیش گوناهی کهسانی تر ههڵناگرێت (له قیامهتیشدا)ئهگهر بارگرانێک (گوناهبارێک) هاوار له کهسێک بکات تا باری سهرشانی سووک بکات هیچ باری سووک ناکات ههتا ئهگهر خزمیشی بێت (جا تۆ ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم) تهنها ئهوانه بێدار دهکهیتهوه که له پهروهردگاریان دهترسن لهغهیب و پهنهانیدا و نوێژهکانیان بهچاکی ئهنجام دهدهن، ئهوسا ئهوهی دڵ و دهروون و گوفتارو کردهوهی خۆی پاك بکاتهوه، ئهوه بهڕاستی سوودهکهی بۆ خزمهتی، گهڕانهوه و سهرئهنجامیش بۆ لای خوای گهورهیه.
وَمَا يَسْتَوِى ٱلْأَعْمَىٰ وَٱلْبَصِيرُ
ئاشکرایه که کوێرو چاوساغ وهك یهك نین.
وَلَا ٱلظُّلُمَٰتُ وَلَا ٱلنُّورُ
تاریکیهکان و ڕوناکیش چون یهك نین.
وَلَا ٱلظِّلُّ وَلَا ٱلْحَرُورُ
سێبهرو خۆرهتاویش وهك یهك نین.
وَمَا يَسْتَوِى ٱلْأَحْيَآءُ وَلَا ٱلْأَمْوَٰتُ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُسْمِعُ مَن يَشَآءُ ۖ وَمَآ أَنتَ بِمُسْمِعٍۢ مَّن فِى ٱلْقُبُورِ
زیندووان و مردووانیش هاوتای یهك نین بێگومان خوا ڕاستی دهدات بهگوێی ههر کهسێکدا بیهوێت بهڵام تۆ ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم ناتوانیت پهیامهکهت بگهیهنیت بهو کهسانهی که لهناو گۆڕدان (مهبهست کافرانه که وهك مردوو نابیستن و ئهگهر بشبیستن سوودی لێ وهرناگرن).
إِنْ أَنتَ إِلَّا نَذِيرٌ
بهڵکو تۆ ئهی پێغهمبهر تهنها بێدارکهرهوه و ترسێنهریت و بهس.
إِنَّآ أَرْسَلْنَٰكَ بِٱلْحَقِّ بَشِيرًۭا وَنَذِيرًۭا ۚ وَإِن مِّنْ أُمَّةٍ إِلَّا خَلَا فِيهَا نَذِيرٌۭ
بێگومان ئێمه تۆمان ڕهوانهکردووه بهحهق و ڕاستیهکی تهواوهوه، تۆ مژدهدهری (ئیماندارانیت)، ترسێنهری (بێ بڕواکانیت) هیچ گهل و نهتهوهیهکیش نهبووه که فرستاده و بێدارکهرهوهیهکی بۆ ڕهوانه نهکرابێت.
وَإِن يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ جَآءَتْهُمْ رُسُلُهُم بِٱلْبَيِّنَٰتِ وَبِٱلزُّبُرِ وَبِٱلْكِتَٰبِ ٱلْمُنِيرِ
ئهی محمد صلی الله علیه وسلم خۆ ئهگهر بڕوایان به تۆ نهکرد ئهوه دڵت له خۆت دانهمێنێت، بهڕاستی ئهوانهی پێش ئهمانیش ههر ههڵویستیان وابووه، بڕوایان به پێغهمبهران نهبووه، ههرچهنده ئهوان به موعجیزهو بهڵگهی بههێزهوه، به پهیام و کتێبی ڕوون و ئاشکراوه بۆیان ڕهوانه کرابوون.
ثُمَّ أَخَذْتُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ۖ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ
پاشان ئهوانهی بێ باوهڕبوون خهشم و قینی خۆمم لێگرتن و لهناوم بردن، جا چۆن بوو بهڵاو تۆڵهی من.
أَلَمْ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۭ فَأَخْرَجْنَا بِهِۦ ثَمَرَٰتٍۢ مُّخْتَلِفًا أَلْوَٰنُهَا ۚ وَمِنَ ٱلْجِبَالِ جُدَدٌۢ بِيضٌۭ وَحُمْرٌۭ مُّخْتَلِفٌ أَلْوَٰنُهَا وَغَرَابِيبُ سُودٌۭ
ئایا سهرنجت نهداوه که بهڕاستی خوا له ئاسمانهوه بارانی باراندووه، جا ئێمه بهو بارانه جۆرهها بهروبوومی جیاوازمان دهرهێنا که (رهنگیان، قهبارهیان، تامیان، بۆنیان، شێوهیان، شوێنیان، وهرزیان) جیاوازه... ههروهها ههندێ لهکهژو کێوهکانمان بهزنجیره کێشاوه، ههیانه چین و هێڵ و نهخشی سپی و سووره و ئهوانیش ڕهنگیان جیاوازه، ههشیانه ڕهشێکی تاریك و تۆخه...
وَمِنَ ٱلنَّاسِ وَٱلدَّوَآبِّ وَٱلْأَنْعَٰمِ مُخْتَلِفٌ أَلْوَٰنُهُۥ كَذَٰلِكَ ۗ إِنَّمَا يَخْشَى ٱللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ ٱلْعُلَمَٰٓؤُا۟ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ
ههروهها بهو شێوهیه له خهڵکیش، له گیانداران و ماڵاتیش، جۆرهها ڕهنگ و شێوه و قهبارهی جیاواز ههیه. بهڕاستی ههر زاناکان پهی بهو نهێنییانه دهبهن و لهناو بهندهکانی خوادا ههر ئهوان لهخوا دهترسن (له سهردهمی علم و زانستیدا ئهم ڕاستیه ڕوونه چونکه زانا و پسپۆڕان کاتێك وردهکاری بهدیهێنراوان پهی پێ دهبهن، زۆر ههست به گهورهیی و دهسهڵاتی خوا دهکهن)، بهڕاستی ئهو خوایه زۆر باڵادهسته و، زۆریش لێخۆشبووه (کاتێك ڕووی تێ دهکهن و باوهڕی پێ دههێنن).
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَتْلُونَ كِتَٰبَ ٱللَّهِ وَأَقَامُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَأَنفَقُوا۟ مِمَّا رَزَقْنَٰهُمْ سِرًّۭا وَعَلَانِيَةًۭ يَرْجُونَ تِجَٰرَةًۭ لَّن تَبُورَ
بهڕاستی ئهوانهی که پهیامی خوا، قورئان دهخوێننهوه و نوێژهکانیان بهچاکی ئهنجامداوهو لهو ڕزق و ڕۆزی و سامانه جۆراو جۆرانهی پێمان بهخشیوون، بهخشیوویانه، بهنهێنی و بهئاشکرا... (بهنهێنی بۆ ئهوهی ڕیاو ڕووپامایی تێکهڵ نهبێت، به ئاشکراش بۆ هاندانی خهڵکی) ئهوانه بهئومێدی بازرگانیهك ئهو کاره دهکهن که ههرگیز نائومێد و زهرهمهند نابن.
لِيُوَفِّيَهُمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدَهُم مِّن فَضْلِهِۦٓ ۚ إِنَّهُۥ غَفُورٌۭ شَكُورٌۭ
بۆ ئهوهی خوای میهرهبانیش وهفا بکات به بهخشینی پاداشت بۆیان و لهخهڵات و بهخششی زیاتریش بههرهمهندیان بکات، بهڕاستی ئهو خوایه لێخۆشبوو و سوپاسگوزاره...
وَٱلَّذِىٓ أَوْحَيْنَآ إِلَيْكَ مِنَ ٱلْكِتَٰبِ هُوَ ٱلْحَقُّ مُصَدِّقًۭا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ بِعِبَادِهِۦ لَخَبِيرٌۢ بَصِيرٌۭ
ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم ئهوهی که بهوهحی و نیگا بۆمان ڕهوانهکردیت لهم قورئانه، ئهوه حهق و ڕاستیهو بهڕاست دانهری کتێبه پێشهواکانیشه، بهڕاستی خوا ئاگاو بینایه به بهندهکانی.
ثُمَّ أَوْرَثْنَا ٱلْكِتَٰبَ ٱلَّذِينَ ٱصْطَفَيْنَا مِنْ عِبَادِنَا ۖ فَمِنْهُمْ ظَالِمٌۭ لِّنَفْسِهِۦ وَمِنْهُم مُّقْتَصِدٌۭ وَمِنْهُمْ سَابِقٌۢ بِٱلْخَيْرَٰتِ بِإِذْنِ ٱللَّهِ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلْفَضْلُ ٱلْكَبِيرُ
پاشان کهسانێکمان کرده خاوهن و ڕاگهیهنهری ئهم قورئانه که ههڵمانبژاردوون له بهندهکانمان، جا ههیانه ستهمی له خۆی کردووه (چاکهی کهمهو گوناهی زۆره)، ههشیانه مام ناوهندیه، ههشیانه زۆر گهرم و گوڕه له چاکهکاریدا به ویست و یارمهتی خوا، ئا ئهو ههڵبژاردنهو ئهو گهرم و گوڕیه له چاکهکاریدا، ڕێزو خهڵاتێکی زۆر گهورهیه..
جَنَّٰتُ عَدْنٍۢ يَدْخُلُونَهَا يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٍۢ وَلُؤْلُؤًۭا ۖ وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌۭ
ئهو بهختهوهرانه (له پاداشتی ئهو ههوڵ و کۆششانهیاندا) دهچنه باخهکانی بهههشتی- عدن-هوه، لهوێ دهستبهندی ئاڵتون و مرواری دهکرێته دهستیان، پۆشاکیشیان لهو بهههشتهدا ئاوریشمه.
وَقَالُوا۟ ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ٱلَّذِىٓ أَذْهَبَ عَنَّا ٱلْحَزَنَ ۖ إِنَّ رَبَّنَا لَغَفُورٌۭ شَكُورٌ
ئینجا ههمووان له خۆشیدا دهڵێن: سوپاس و ستایش بۆ ئهو خوایهی که ههرچی غهم و پهژارهیه له دڵ و دهروونی دهرکردین، بهڕاستی پهروهردگارمان زۆر لێ خۆشبوو سوپاسگوزاره.
ٱلَّذِىٓ أَحَلَّنَا دَارَ ٱلْمُقَامَةِ مِن فَضْلِهِۦ لَا يَمَسُّنَا فِيهَا نَصَبٌۭ وَلَا يَمَسُّنَا فِيهَا لُغُوبٌۭ
ئهو خوایهی که جێنشینی کردین له ماڵی ههمیشهیدا به بهخشش و ڕێزی تایبهتی خۆی ئیتر هیچ نهخۆشی و ناخۆشیهك توخنمان ناکهوێت، هیچ ئازارو ئێشێکی دهروونی توشمان نابێت و هیچ بێزاری و ماندوو بوونێکیش ڕومان تێناکات.
وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَهُمْ نَارُ جَهَنَّمَ لَا يُقْضَىٰ عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُوا۟ وَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُم مِّنْ عَذَابِهَا ۚ كَذَٰلِكَ نَجْزِى كُلَّ كَفُورٍۢ
لهو لاشهوه ئهوانهی که کافرو بێ باوهڕ بوون، دۆزهخ بۆیان ئامادهیه، بڕیاری لهناو چوونیان نادرێت، تا بمرن و ڕزگاریان ببێت!! تهنانهت بهشێك له سزاکهش لهسهریان کهم ناکرێتهوه، ئا بهو شێوهیه ههموو کافرو بێ باوهڕه سهرسهختهکان سزا دهدرێن و تۆڵهیان لێ دهستێنین.
وَهُمْ يَصْطَرِخُونَ فِيهَا رَبَّنَآ أَخْرِجْنَا نَعْمَلْ صَٰلِحًا غَيْرَ ٱلَّذِى كُنَّا نَعْمَلُ ۚ أَوَلَمْ نُعَمِّرْكُم مَّا يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَن تَذَكَّرَ وَجَآءَكُمُ ٱلنَّذِيرُ ۖ فَذُوقُوا۟ فَمَا لِلظَّٰلِمِينَ مِن نَّصِيرٍ
ئهوانه گریهو زاری و هاوارو قیژهو ناڵهیان لهناو دۆزهخدا لێ بهرز دهبێتهوهو بهکهساسیهوه دهڵێن پهروهردگارا: دهرمان بهێنهو ڕزگارمان بکه لهم حاڵه، مهرج بێت کارو کردهوهی چاك ئهنجام بدهین، نهك ئهوهی که جاران دهمانکرد، له وهڵامیاندا خوا دهفهرموێت: ئایا ئهوهنده تهمهنمان پێ نهبهخشین؟ ئهوهی بیهوێت بیرێك بکاتهوه تیایدا بیربکاتهوه؟! بێدارکهرهوهشتان بۆ هات، (دیاره ههموویان خهجاڵهت و سهرشۆڕدهبن و قسهیان نامێنێت)، بۆیه پێیان دهوترێت: کهواته ده بچێژن سزای دۆزهخ، چونکه ستهمکاران هیچ پشتیوانێکیان نیه.
إِنَّ ٱللَّهَ عَٰلِمُ غَيْبِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ إِنَّهُۥ عَلِيمٌۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ
بهڕاستی خوا زاناو شارهزای نهێنیهکانی ئاسمانهکان و زهویه، بهڕاستی ئهو زاته زانایه بهوهی که له سینهو دڵ و دهروونهکاندا حهشاردراوه..
هُوَ ٱلَّذِى جَعَلَكُمْ خَلَٰٓئِفَ فِى ٱلْأَرْضِ ۚ فَمَن كَفَرَ فَعَلَيْهِ كُفْرُهُۥ ۖ وَلَا يَزِيدُ ٱلْكَٰفِرِينَ كُفْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ إِلَّا مَقْتًۭا ۖ وَلَا يَزِيدُ ٱلْكَٰفِرِينَ كُفْرُهُمْ إِلَّا خَسَارًۭا
ههر ئهو زاته ئێوهی کرده جێنشین له زهویدا، جا ئهوهی که کافرو بێ بڕوا بێت، ئهوه کافر بوونهکهی لهسهری دهکهوێت، بێ باوهڕیی کافران، هیچیان لای پهروهردگاریان بۆ زیاد ناکات، جگه له خهشم و قینی خوا لێیان، خوانهناسی کافران هیچ دهستکهوتێکی نیه جگه له خهسارهت مهندی و زهرهرمهنی نهبڕاوه.
قُلْ أَرَءَيْتُمْ شُرَكَآءَكُمُ ٱلَّذِينَ تَدْعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَرُونِى مَاذَا خَلَقُوا۟ مِنَ ٱلْأَرْضِ أَمْ لَهُمْ شِرْكٌۭ فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ أَمْ ءَاتَيْنَٰهُمْ كِتَٰبًۭا فَهُمْ عَلَىٰ بَيِّنَتٍۢ مِّنْهُ ۚ بَلْ إِن يَعِدُ ٱلظَّٰلِمُونَ بَعْضُهُم بَعْضًا إِلَّا غُرُورًا
ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم پێیان بڵێ: ههواڵم بدهنێ دهربارهی ئهو شتانهی کردوتانه به هاوهڵ بۆ خواو هاناو هاواریان بۆ دهبهن جگه له خوا، پیشانم بدهن کام شوێنی زهویان دروست کردووه، ئایا بهشداریهکیان ههیه لهگهڵ خوادا له دروستکردنی ئاسمانهکاندا!! یاخود کتێبێکمان پێبهخشیوون تا دڵنیابن له هاوکاریی بتهکان!! نهخێر وانی یه، بهڵکو ئهو ستهمکارانه هیچ بهڵێنێك به یهکتری نادهن، تهنها خهڵهتاندن نهبێت.
۞ إِنَّ ٱللَّهَ يُمْسِكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ أَن تَزُولَا ۚ وَلَئِن زَالَتَآ إِنْ أَمْسَكَهُمَا مِنْ أَحَدٍۢ مِّنۢ بَعْدِهِۦٓ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ حَلِيمًا غَفُورًۭا
بهڕاستی ههر خوایه که ئاسمانهکان و زهوی ڕادهگرێت و نایهڵێت لهناو بچێت و لهیهك بترازێت، سوێند به خوا ئهگهر تێك بچن و لهیهك بترازێن، ئهوه هیچ کهسێك نی یه بتوانێت دوای ئهو زاته فریایان بکهوێت، بهڕاستی ههر ئهو ههمیشهو بهردهوام خۆگرو ئارامگرو لێخۆشبووه.
وَأَقْسَمُوا۟ بِٱللَّهِ جَهْدَ أَيْمَٰنِهِمْ لَئِن جَآءَهُمْ نَذِيرٌۭ لَّيَكُونُنَّ أَهْدَىٰ مِنْ إِحْدَى ٱلْأُمَمِ ۖ فَلَمَّا جَآءَهُمْ نَذِيرٌۭ مَّا زَادَهُمْ إِلَّا نُفُورًا
ئهو کافرو هاوهڵگهرانهی قوڕهیش زۆر بهگهرمی بهخوا سوێندیان دهخواردو دهیانوت: ئهگهر پێغهمبهرێکی بێدارکهرهوه بۆیان بێت، بێگومان له ههموو گهلانی تر باوهڕدارتر دهبن، کهچی کاتێ که پێغهمبهرێکیان بۆ هات لهسهر کهشی و دووره پهرێزی زیاتر هیچی تریان لێ نهوهشایهوه...
ٱسْتِكْبَارًۭا فِى ٱلْأَرْضِ وَمَكْرَ ٱلسَّيِّئِ ۚ وَلَا يَحِيقُ ٱلْمَكْرُ ٱلسَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِۦ ۚ فَهَلْ يَنظُرُونَ إِلَّا سُنَّتَ ٱلْأَوَّلِينَ ۚ فَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ ٱللَّهِ تَبْدِيلًۭا ۖ وَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ ٱللَّهِ تَحْوِيلًا
چونکه خۆیان بهزل و گهوره دهزانی له زهویداو پیلانی شهڕو تاوانیان کێشا، بهمهرجێك پیلانی شهڕو تاوان تهنها بهسهر ئهوانهدا دهشکێتهوه که نهخشهی بۆ دهکێشن، مهگهر ئهمانه بهدژایهتی ئیسلام تهنها چاوهڕێی ئهو کارهساتانه بکهن که بهسهر گهلانی پێش ئهماندا هاتووه، (کاتێ بڕوایان به پێغهمبهران نههێناوه، لهناوبران) ئیتر تۆ نابینیت ههرگیز له یاساو بهرنامهکانی خوادا گۆڕانکاری پێش بێت، ههرگیز نابینیت یاساو بهرنامهکانی خوا له نهخشهی خۆیان لابدهن. (که بهشێکی ڕیسواکردنی پیلانگێڕانه).
أَوَلَمْ يَسِيرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَيَنظُرُوا۟ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَكَانُوٓا۟ أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةًۭ ۚ وَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيُعْجِزَهُۥ مِن شَىْءٍۢ فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَلَا فِى ٱلْأَرْضِ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ عَلِيمًۭا قَدِيرًۭا
ئایا ئهوه نهگهڕاون به زهویدا، تا سهرنج بدهن و تهماشا بکهن، چۆن بوو سهرئهنجامی گهلانی پێس ئهمان و چیمان بهسهر هێنان، ئهوانه هێزو دهسهڵاتیان لهمان زیاتر بوو، وهنهبێت خوا هیچ شتێك دهستهوسانی بکات له ئاسمانهکان، یان له زهویدا چونکه بهڕاستی ئهو زاته ههمیشهو بهردهوام زانایهو بهدهسهڵات و توانایه.
وَلَوْ يُؤَاخِذُ ٱللَّهُ ٱلنَّاسَ بِمَا كَسَبُوا۟ مَا تَرَكَ عَلَىٰ ظَهْرِهَا مِن دَآبَّةٍۢ وَلَٰكِن يُؤَخِّرُهُمْ إِلَىٰٓ أَجَلٍۢ مُّسَمًّۭى ۖ فَإِذَا جَآءَ أَجَلُهُمْ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِعِبَادِهِۦ بَصِيرًۢا
خۆ ئهگهر خوا تۆڵهی له خهڵکی بسهندایه له سهرهنجامی کارو کردهوهی نادروستیاندا، ههرچی زیندهوهر ههیه لهسهر ڕووکاری زهوی نهدهما، بهڵام خوا ئهوهنده بهپهله نیه له تۆڵهسهندن، بهڵکو دوایان دهخات بۆ کاتێکی دیاریکراو، جا کاتێك ڕۆژی خۆی هات، بێگومان ئهو کاته خوای گهوره بینایه به بهندهکانی (کارو کردهوهیانی ههموو لهبهردهست دایه).
Surah 36: Yasin — يس
يسٓ
سهرنجی سهرهتای سوورهتی (البقرة) بده.
وَٱلْقُرْءَانِ ٱلْحَكِيمِ
سوێند بهو قورئانهی که ههموو فهرمانێکی له شوێنی خۆیایهتی...
إِنَّكَ لَمِنَ ٱلْمُرْسَلِينَ
بهڕاستی تۆ ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) له فرستاده و پێغهمبهرانیت...
عَلَىٰ صِرَٰطٍۢ مُّسْتَقِيمٍۢ
لهسهر ڕێگهو ڕێبازێکی ڕاست و دروستیت.
تَنزِيلَ ٱلْعَزِيزِ ٱلرَّحِيمِ
ئهم قورئانه لهلایهن زاتێکی خاوهن دهسهڵات و میهرهبانهوه دابهزیووه و ڕهوانه کراوه...
لِتُنذِرَ قَوْمًۭا مَّآ أُنذِرَ ءَابَآؤُهُمْ فَهُمْ غَٰفِلُونَ
بۆ ئهوهی گهل و هۆزێکی پێ بێدار بکهیتهوه که باوو باپیرانیان بێدار نهکراونهتهوهو بێ ئاگایی و نهشارهزایی ماونهتهوه.
لَقَدْ حَقَّ ٱلْقَوْلُ عَلَىٰٓ أَكْثَرِهِمْ فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ
سوێند به خوا به ڕاستی بڕیاری خوا هاته دی لهسهر زۆربهیان که دۆزهخ پڕ دهکهین لێیان، لهبهر ئهوه ئیمان و باوهڕ ناهێنن (بههۆی سهرسهختی و گوێ نهگرتنیانهوه).
إِنَّا جَعَلْنَا فِىٓ أَعْنَٰقِهِمْ أَغْلَٰلًۭا فَهِىَ إِلَى ٱلْأَذْقَانِ فَهُم مُّقْمَحُونَ
بهڕاستی ههر دهڵێیت ئێمه کۆت و زنجیرمان کردۆته گهردنیان و له ژێر چهناگهیان توندکراوه و به ناچاری سهریان بهرز ڕاگیراوه و ئهم لاولایان پێناکرێت و بهرپێی خۆیان نابینن.
وَجَعَلْنَا مِنۢ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّۭا وَمِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّۭا فَأَغْشَيْنَٰهُمْ فَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ
ههروهها بهربهستمان له بهردهمیانهوه و له پشتیانهوه داناوه، پهردهشمان هێناوه بهسهر چاویاندا (مهبهست ئهو بهربهستانهشه که له دهروونیاندا ههیه و نایهڵێت ڕێگهی ڕاست بدۆزنهوه) ئیتر ئهوانه حهق و ڕاستی نابینن.
وَسَوَآءٌ عَلَيْهِمْ ءَأَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ
ئهوانه چونیه که بۆیان، بێداریان بکهیتهوه یان بێداریان نهکهیتهوه، ههر باوهڕ ناهێنن.
إِنَّمَا تُنذِرُ مَنِ ٱتَّبَعَ ٱلذِّكْرَ وَخَشِىَ ٱلرَّحْمَٰنَ بِٱلْغَيْبِ ۖ فَبَشِّرْهُ بِمَغْفِرَةٍۢ وَأَجْرٍۢ كَرِيمٍ
بێگومان تۆ تهنها دهتوانیت ئهوانه بێدار بکهیتهوه که شوێنی قورئان و بهرنامهی خوا کهوتوون، له پهنهانیشدا له خوا دهترسن، بهو هۆیهوه مژدهی لێخۆشبوون و پاداشتی بایهخدار و بهنرخ بده بهو جۆره کهسانه.
إِنَّا نَحْنُ نُحْىِ ٱلْمَوْتَىٰ وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا۟ وَءَاثَٰرَهُمْ ۚ وَكُلَّ شَىْءٍ أَحْصَيْنَٰهُ فِىٓ إِمَامٍۢ مُّبِينٍۢ
بێگومان ههر ئێمه مردووهکان زیندوو دهکهینهوه، ههرچی کردوویانه و دهیکهن تۆماری دهکهین لهگهڵ ئاسهوارهکانیشیاندا، ههموو شتێکمان له کتێبێکی ئاشكرادا (تۆمارگهی تایبهتدا) بهوردی تۆمار و ئامارکردووه.
وَٱضْرِبْ لَهُم مَّثَلًا أَصْحَٰبَ ٱلْقَرْيَةِ إِذْ جَآءَهَا ٱلْمُرْسَلُونَ
نموونهیان بۆ بهێنهرهوه به خهڵكی شاری (انطاکیة) کاتێک دهستهیهک پێغهمبهریان بۆ هات.
إِذْ أَرْسَلْنَآ إِلَيْهِمُ ٱثْنَيْنِ فَكَذَّبُوهُمَا فَعَزَّزْنَا بِثَالِثٍۢ فَقَالُوٓا۟ إِنَّآ إِلَيْكُم مُّرْسَلُونَ
سهرهتا دووانمان بۆ ڕهوانه کردن، کهچی بروایان پێنهکردن، ئێمهش سێههمێکمان بۆ پشتگیریان ڕهوانه کرد، ههموویان وتیان: ئێمه بێگومان بۆ لای ئێوه لهلایهن پهروهردگارهوه ڕهوانه کراوین.
قَالُوا۟ مَآ أَنتُمْ إِلَّا بَشَرٌۭ مِّثْلُنَا وَمَآ أَنزَلَ ٱلرَّحْمَٰنُ مِن شَىْءٍ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا تَكْذِبُونَ
خهڵکهکه وتیان: ئێوه تهنها ئادهمیزادێکن وهکو ئێمه، خوای میهرهبانیش هیچ شتێکی ڕهوانه نهکردووه، ئێوه ههر درۆ دهکهن.
قَالُوا۟ رَبُّنَا يَعْلَمُ إِنَّآ إِلَيْكُمْ لَمُرْسَلُونَ
پێغهمبهرهکان وتیان: پهروهردگارمان خۆی چاک دهزانێت ئێمه بهڕاستی بۆ لای ئێوه ڕهوانه کراوین به پێغهمبهرایهتی.
وَمَا عَلَيْنَآ إِلَّا ٱلْبَلَٰغُ ٱلْمُبِينُ
تهنها ئهوهشمان لهسهره که به ڕوون و ئاشکرا پهیمانی خواتان پێ ڕابگهیهنین.
قَالُوٓا۟ إِنَّا تَطَيَّرْنَا بِكُمْ ۖ لَئِن لَّمْ تَنتَهُوا۟ لَنَرْجُمَنَّكُمْ وَلَيَمَسَّنَّكُم مِّنَّا عَذَابٌ أَلِيمٌۭ
خهڵکهکه وتیان: ئێمه به ڕاستی بههاتنتان تووشی نهگبهتی بووین، سوێند به خوا ئهگهر واز نههێنن و کۆڵ نهدهن، بهرد بارانتان دهکهین و له لایهن ئێمهوه توشی ئازارێکی به ئێش دهبن.
قَالُوا۟ طَٰٓئِرُكُم مَّعَكُمْ ۚ أَئِن ذُكِّرْتُم ۚ بَلْ أَنتُمْ قَوْمٌۭ مُّسْرِفُونَ
پێغهمبهرهکان وتیان: ئێوه نهگبهتی و شوومیتان لهگهڵ خۆتاندایه (بههۆی بێ باوهڕیتانهوه)، ئایا ئهگهر ئامۆژگاری و یاداوهری بکرێن ئهوه دهبێته نهگبهتی و شووم بۆتان؟! نهخێر، وانییه، ئێوه ههر خۆتان قهوم و هۆزێکی سهرهڕۆن و له گوناهدا ڕۆچوون بۆیه شووم و نهگبهتی یهخهی گرتوون.
وَجَآءَ مِنْ أَقْصَا ٱلْمَدِينَةِ رَجُلٌۭ يَسْعَىٰ قَالَ يَٰقَوْمِ ٱتَّبِعُوا۟ ٱلْمُرْسَلِينَ
ئهوسا لهوپهڕی شارهوه پیاوێکی ئیماندار بهپهله، به گورج و گۆڵی هات و وتی: ئهی قهوم و هۆزم ئهم پێغهمبهرانه ڕاست دهکهن، ئهم فرستادانه ڕاست دهڵێن شوێنیان بکهون، بڕوایان پێ بکهن، ئیمانیان پێ بهێنن...
ٱتَّبِعُوا۟ مَن لَّا يَسْـَٔلُكُمْ أَجْرًۭا وَهُم مُّهْتَدُونَ
شوێنی ئهو کهسانه بکهون که پاداشت و کرێتان لێ داوا ناکهن، ئهوانه هیدایهت دراون و لهسهر بهرنامهیهکی ڕاست و دروستن.
وَمَا لِىَ لَآ أَعْبُدُ ٱلَّذِى فَطَرَنِى وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
دیاره خهڵکهکه کردویانه به گاڵه، بۆیه پیاو چاکهکه وتوویهتی: جا ئهوه بۆچی من ئهو زاته نهپهرستم که بهدی هێناوم، ئێوهش خهڵکینه ههر بۆ لای ئهو دهبرێنهوه.
ءَأَتَّخِذُ مِن دُونِهِۦٓ ءَالِهَةً إِن يُرِدْنِ ٱلرَّحْمَٰنُ بِضُرٍّۢ لَّا تُغْنِ عَنِّى شَفَٰعَتُهُمْ شَيْـًۭٔا وَلَا يُنقِذُونِ
ئایا ڕهوایه له جیاتی خوا چهند پهرستراوێکی تر بۆ خۆم بڕیار بدهم که هیچیان بهدهست نیه خۆ ئهگهر خوای میهرهبان بیهوێت تووشی ناخۆشیهکهم بکات، تکاو پاڕانهوهی ئهو پهرستراوانه هیچ سوودێکم پێ ناگهیهنن و فریام ناکهون و ڕزگارم ناکهن.
إِنِّىٓ إِذًۭا لَّفِى ضَلَٰلٍۢ مُّبِينٍ
بێگومان من ئهگهر شتی وا بکهم، ئهو کاته من له گومڕاییهکی ئاشكرا دهبم.
إِنِّىٓ ءَامَنتُ بِرَبِّكُمْ فَٱسْمَعُونِ
به ڕاستی من بڕیارم داوه که ئیمان به پهروهردگارتان بهێنم، با چاک گوێتان لی بێت.
قِيلَ ٱدْخُلِ ٱلْجَنَّةَ ۖ قَالَ يَٰلَيْتَ قَوْمِى يَعْلَمُونَ
(دیاره، خوانهناسان پهلاماریان داوه و شههیدیان کردووه) بۆیه پێی وتراوه: فهرموو بۆ ناو بهههشت، لهوێشهوه ههر دڵسۆزانه وتویهتی: خۆزگه قهومهکهم بیازنانیایه سهرئهنجامی ئیمان چۆنه و کهوتومهته ناو چ ناز و نیعمهتێکهوه.
بِمَا غَفَرَ لِى رَبِّى وَجَعَلَنِى مِنَ ٱلْمُكْرَمِينَ
بههۆی ئهوهوه که پهروهردگارم لێم خۆشبووه و خستمیه ڕیزی ڕێزلێگیراوانهوه.