Surah 25: Al-Furqan — الفرقان
۞ وَقَالَ ٱلَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَآءَنَا لَوْلَآ أُنزِلَ عَلَيْنَا ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ أَوْ نَرَىٰ رَبَّنَا ۗ لَقَدِ ٱسْتَكْبَرُوا۟ فِىٓ أَنفُسِهِمْ وَعَتَوْ عُتُوًّۭا كَبِيرًۭا
ئهوانهی به ئومێدی دیداری ئێمه نین وتیان: ئهوه بۆ فریشه دانهبهزێنرا بۆ لامان (تا دڵنیا بین له حهقیقهتی قورئان و پێغهمبهر) یاخود پهروهردگارمان به چاوی خۆمان ببینین، سوێند به خوا بێگومان ئهوانه له دهروونی خۆیاندا خۆیان بهگهوره دهزانن، له سنوور ترازاون و سهرکهشیان بێ ئهندازهیه.
يَوْمَ يَرَوْنَ ٱلْمَلَٰٓئِكَةَ لَا بُشْرَىٰ يَوْمَئِذٍۢ لِّلْمُجْرِمِينَ وَيَقُولُونَ حِجْرًۭا مَّحْجُورًۭا
ئهو ڕۆژهی که فریشته کان دهبینن هیچ جۆره مژدهیهک بۆ تاوانباران نیه (بۆیه به کزی و خهجاڵهتی و کهساسیهوه) دهڵێن: خۆزگه بۆ پهنایهک، یان شوێنێکی داڵدهدارو پارێزراو!!
وَقَدِمْنَآ إِلَىٰ مَا عَمِلُوا۟ مِنْ عَمَلٍۢ فَجَعَلْنَٰهُ هَبَآءًۭ مَّنثُورًا
کاتێک هاتین و تهماشای ئهوهمان کرد که کردوویانه (ههمووی تاوان بوو) بهربامانداو کردمانه تهپوتۆزێکی پهرش و بڵاو.
أَصْحَٰبُ ٱلْجَنَّةِ يَوْمَئِذٍ خَيْرٌۭ مُّسْتَقَرًّۭا وَأَحْسَنُ مَقِيلًۭا
بهههشتیهکان لهو ڕۆژهدا جێگهو ڕێگهیان زۆر خۆش و ڕازاوهیه و شوێنی حهوانهوهیان چاک و لهباره.
وَيَوْمَ تَشَقَّقُ ٱلسَّمَآءُ بِٱلْغَمَٰمِ وَنُزِّلَ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ تَنزِيلًا
ڕۆژێک دێت ئاسمان لهت وپهت دهبێت به هۆی ههورێکی تایبهتییهوه، بهڕاستی فریشتهکانیش دادهبهزێنرێن دهسته دهسته و گرۆ گرۆ به شێوهیهکی تایبهت.
ٱلْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ ٱلْحَقُّ لِلرَّحْمَٰنِ ۚ وَكَانَ يَوْمًا عَلَى ٱلْكَٰفِرِينَ عَسِيرًۭا
ئهو ڕۆژه ئیتر موڵک و دهسهڵاتداری ڕاستهقینه به دهست خوای میهرهبانه، بێگومان ئهو ڕۆژه ڕۆژێکی زۆر سهخت و دژوار دهبێت لهسهر بی باوهڕ و خوانهناسان (زۆر پهشیمان دهبن).
وَيَوْمَ يَعَضُّ ٱلظَّالِمُ عَلَىٰ يَدَيْهِ يَقُولُ يَٰلَيْتَنِى ٱتَّخَذْتُ مَعَ ٱلرَّسُولِ سَبِيلًۭا
ڕۆژێک دێت ستهمکار قهپ دهکات بهههردوو دهستی خۆیدا وگاز له ههردوو دهستی خۆی دهگرێت (له پهشیمانیدا و) دهڵێت: خۆزگه لهگهڵ پێغهمبهردا ڕێبازی ئیمانم بگرتایه.
يَٰوَيْلَتَىٰ لَيْتَنِى لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِيلًۭا
مهرگ بۆ خۆم، خۆزگه فڵان کهسم نهکردایهته هاوهڵ و دۆستی خۆم (چونکه سهری لێشێواندم).
لَّقَدْ أَضَلَّنِى عَنِ ٱلذِّكْرِ بَعْدَ إِذْ جَآءَنِى ۗ وَكَانَ ٱلشَّيْطَٰنُ لِلْإِنسَٰنِ خَذُولًۭا
بهڕاستی گومڕاو وێلی کردم له بهرنامهی خوا دوای ئهوهی پێم ڕاگهیهنرا بوو، شهیتان ههمیشه و بهردهوام هانی مرۆڤ دهدات بۆ گوناهو تاوان، لهکاتی تهنگانهشدا پشتی بهردهدات.
وَقَالَ ٱلرَّسُولُ يَٰرَبِّ إِنَّ قَوْمِى ٱتَّخَذُوا۟ هَٰذَا ٱلْقُرْءَانَ مَهْجُورًۭا
(دوای دوور کهوتنهوهی ئوممهت له قورئان) پیغهمبهر صلی الله علیه وسلم سکاڵا دهکات و دهفهرموێت: پهروهردگارا بهڕاستی قهومهکهم وازیان لهم قورئانه هێناوه و پشت گوێیان خستووه و گرنگی پێ نادهن.
وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَا لِكُلِّ نَبِىٍّ عَدُوًّۭا مِّنَ ٱلْمُجْرِمِينَ ۗ وَكَفَىٰ بِرَبِّكَ هَادِيًۭا وَنَصِيرًۭا
ههر بهو شێوهیهی (که تۆ ئهی محمد صلی الله علیه وسلم دژایهتی دهکرێیت) بۆ ههر پێغهمبهرێک دوژمن و مڵۆزممان له تاوانباران فهراههم هێناوه، (بهڵام دلنیابه که)پهروهردگات بهسه که ڕێنموویت بکات و پشتیوانیت لێ بکات.
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَوْلَا نُزِّلَ عَلَيْهِ ٱلْقُرْءَانُ جُمْلَةًۭ وَٰحِدَةًۭ ۚ كَذَٰلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِۦ فُؤَادَكَ ۖ وَرَتَّلْنَٰهُ تَرْتِيلًۭا
کافرهکان (بیانوویهکی تریان گرت و) وتیان: ئهوه بۆ قورئان به یهک کهڕهت بۆی ڕهوانه ناکرێت، بێگومان ئێمه ههر بهو شێوهیه ڕهوانهی دهکهین، تا دڵی تۆ زیاتر دڵنیا بکهین، بهردهوام بهجوانی دایدهڕێژین و دهیگهیهنین.
وَلَا يَأْتُونَكَ بِمَثَلٍ إِلَّا جِئْنَٰكَ بِٱلْحَقِّ وَأَحْسَنَ تَفْسِيرًا
خوانهناسان هیچ ڕهخنهیهکت لێ ناگرن، له بهرامبهریهوه ئێمه حهقیقهت و ڕاستیمان بۆ تۆ نههێنا بێت و بهجوانی ههموو شتێکت بۆ ڕوون نهکهینهوه.
ٱلَّذِينَ يُحْشَرُونَ عَلَىٰ وُجُوهِهِمْ إِلَىٰ جَهَنَّمَ أُو۟لَٰٓئِكَ شَرٌّۭ مَّكَانًۭا وَأَضَلُّ سَبِيلًۭا
ئهو تاوانبارانهی (دژایهتی بهرنامهی خوا دهکهن)، لهسهر ڕووخساریان کێش دهکرێن بۆ دۆزهخ و تیایدا کۆدهکرێنهوه، ئا ئهوانه ناخۆشترین جێگهیان ههیه، چونکه گومڕاترین ڕێبازیان کاتی خۆی گرتبووه بهر.
وَلَقَدْ ءَاتَيْنَا مُوسَى ٱلْكِتَٰبَ وَجَعَلْنَا مَعَهُۥٓ أَخَاهُ هَٰرُونَ وَزِيرًۭا
سوێند به خوا بێگومان ئێمه کاتی خۆی کتێبی تهوراتمان بهخشی به موسا و هاروونی برایشیمان کرده وهزیرو یاریدهدهری.
فَقُلْنَا ٱذْهَبَآ إِلَى ٱلْقَوْمِ ٱلَّذِينَ كَذَّبُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَا فَدَمَّرْنَٰهُمْ تَدْمِيرًۭا
ئهوسا پیمان وتن: ههردووکتان بچن بۆ سهر ئهو قهومهی که ئایهتهکانی ئیمه بهدرۆ دهزانن و بڕوای پێ ناکهن (ئهوسا دوای ساڵهها سهرکهشی و یاخی بوون) به توندو تیژی تێکمان شکاندن بهسهر یهکداو لهناومان بردن.
وَقَوْمَ نُوحٍۢ لَّمَّا كَذَّبُوا۟ ٱلرُّسُلَ أَغْرَقْنَٰهُمْ وَجَعَلْنَٰهُمْ لِلنَّاسِ ءَايَةًۭ ۖ وَأَعْتَدْنَا لِلظَّٰلِمِينَ عَذَابًا أَلِيمًۭا
قهومی_ نوح_یش کاتێک بهرنامهی پێغهمبهرانیان بهدرۆ زانی (چونکه بڕوا نه بوون به پێغهمبهرێک بڕوا نهبوونه به ههموویان) ئهوسا ئێمه نوقمی زریانهکهمان کردن و کردمانن به پهندو عیبرهت بۆ خهڵکی و سزایهکی به ئێشمان بۆ ستهمکاران ئاماده کردووه.
وَعَادًۭا وَثَمُودَا۟ وَأَصْحَٰبَ ٱلرَّسِّ وَقُرُونًۢا بَيْنَ ذَٰلِكَ كَثِيرًۭا
ههروهها هۆزی عاد و ثمود خاوهن چاڵ و بیرهکان، چهندهها قهومی زۆری تریش له نێوانیاندا (که خوانهناس بوون لهناومان بردن، ستهمکارانی ههموو سهردهمێک له دهستی به توانای ئێمه دهرناچن).
وَكُلًّۭا ضَرَبْنَا لَهُ ٱلْأَمْثَٰلَ ۖ وَكُلًّۭا تَبَّرْنَا تَتْبِيرًۭا
بۆ ههمووانیان نمونهمان هێنایهوه (ساڵههای دوورو درێژ پێغهمبهرهکهیان لهناویاندا بوو، بهڵام که ههر ڕێبازی بێباوهڕیان بهرنهدا) ههمووانیانمان به سهختی له ناو برد و وردو خاشمان کردن.
وَلَقَدْ أَتَوْا۟ عَلَى ٱلْقَرْيَةِ ٱلَّتِىٓ أُمْطِرَتْ مَطَرَ ٱلسَّوْءِ ۚ أَفَلَمْ يَكُونُوا۟ يَرَوْنَهَا ۚ بَلْ كَانُوا۟ لَا يَرْجُونَ نُشُورًۭا
خۆ (قورهیشیهکان و خهڵکێکی زۆر) سهردانی ئهو شارۆچکهیان کردووه کهکاتی خۆی بهرد بارانی سهخت و دژواری بهسهردا باری، ئایا ئاسهواری ئهو کاول کاریهیان نهبینیووه؟ نهخێر هۆی نه بینین نییه، بهڵکو ئهوانه بهتهمای لێپرسینهوه و زیندوو بوونهوه نین؟
وَإِذَا رَأَوْكَ إِن يَتَّخِذُونَكَ إِلَّا هُزُوًا أَهَٰذَا ٱلَّذِى بَعَثَ ٱللَّهُ رَسُولًا
ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم کاتێک خوانهناسان تۆ دهبینن بێجگه له گاڵته پێکردنت نهبێت هیچ ڕێزيکت بۆ دانانێن دهڵێن: ئا ئهمهیه که خوا کردوویهتی به پێغهمبهرو ڕهوانهی کردووه؟!
إِن كَادَ لَيُضِلُّنَا عَنْ ءَالِهَتِنَا لَوْلَآ أَن صَبَرْنَا عَلَيْهَا ۚ وَسَوْفَ يَعْلَمُونَ حِينَ يَرَوْنَ ٱلْعَذَابَ مَنْ أَضَلُّ سَبِيلًا
ههروهها دهڵێن: خهریک بوو له پهرستنی خواکانمان وێڵمان بکات، ئهگهر ئێمه خۆڕاگر نهبووینایه له سهر پهرستنیان، جا له داهاتوودا چاک بۆیان دهردهکهوێت، کاتێک که سزاو ئازار دهبینن کێ زۆر گومڕاو سهرلێشێواوه؟!
أَرَءَيْتَ مَنِ ٱتَّخَذَ إِلَٰهَهُۥ هَوَىٰهُ أَفَأَنتَ تَكُونُ عَلَيْهِ وَكِيلًا
ئایا نابینیت ئهو کهسهی که ئارهزووی خۆی کردۆته خوای خۆی (شوێن نهفسی بهدکردار کهوتووه) ئایا تۆ دهتوانیت ئهوانه بپارێزیت له لادان و سهرکهشی؟! (یاخود سنوورێکیان بۆ دابنێیت؟ خهمت نهبێ بۆ کوێ دهچن؟).
أَمْ تَحْسَبُ أَنَّ أَكْثَرَهُمْ يَسْمَعُونَ أَوْ يَعْقِلُونَ ۚ إِنْ هُمْ إِلَّا كَٱلْأَنْعَٰمِ ۖ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا
ئایا وادهزانیت زۆربهی ئهوانه ڕاستیهکان دهبیستن، یان بیرو هۆشیان دهخهنه کار؟ ئهوانه ماڵات نه بێت، هیچی تر نین، بهڵکو گومڕاتریشن له ماڵات.
أَلَمْ تَرَ إِلَىٰ رَبِّكَ كَيْفَ مَدَّ ٱلظِّلَّ وَلَوْ شَآءَ لَجَعَلَهُۥ سَاكِنًۭا ثُمَّ جَعَلْنَا ٱلشَّمْسَ عَلَيْهِ دَلِيلًۭا
ئایا نابینیت چۆن پهروهردگارت سێبهر درێژ دهکاتهوه، ئهگهر بیویستایه جێگیری دهکرد، پاشان خۆریشمان کردووه بهبهڵگه و نیشانه لهسهر سێبهر (به هۆیهوه دیمهنی جوانی جۆراو جۆر به دروست کراوان دهبهخشن).
ثُمَّ قَبَضْنَٰهُ إِلَيْنَا قَبْضًۭا يَسِيرًۭا
لهوهودوا به شێنهیی ئهو سێبهره بۆ لای خۆمان دهگێڕینهوه و دهیگرینهوه (دیاره که خوا دهیهوێت له ڕێگهی ئهو دیاردهیهوه زاتی مهزنی فهرامۆش نهکهین).
وَهُوَ ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيْلَ لِبَاسًۭا وَٱلنَّوْمَ سُبَاتًۭا وَجَعَلَ ٱلنَّهَارَ نُشُورًۭا
ههر ئهو زاتهیه که شهوی کردووه به پۆشاک بۆتان و خهویشی کردووه به هۆی ماتیی و بێ دهنگیی و ئارامیی و ڕۆژیشی کردووه به هۆی بڵاو بوونهوه و کار و کۆشش.
وَهُوَ ٱلَّذِىٓ أَرْسَلَ ٱلرِّيَٰحَ بُشْرًۢا بَيْنَ يَدَىْ رَحْمَتِهِۦ ۚ وَأَنزَلْنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۭ طَهُورًۭا
ههر ئهو زاتهیه که بای شهماڵ دهنێرێت که مژدهیهکه لهلایهن خوای میهرهبانهوه، (ئینجا دهفهرمووێت): ئێمهش له ئاسمانهوه ئاوێکی پاک و خاوێنمان باراندووه (به شێوهی باران و بهفرو تهرزه)...
لِّنُحْۦِىَ بِهِۦ بَلْدَةًۭ مَّيْتًۭا وَنُسْقِيَهُۥ مِمَّا خَلَقْنَآ أَنْعَٰمًۭا وَأَنَاسِىَّ كَثِيرًۭا
تا بههۆیهوه سهرزهوی نیشتمانی مردوو زیندوو بکهینهوه، ههتا ئاوی خواردنهوهش ببهخشین به ماڵات و خهڵکانێکی زۆر که دروستمان کردوون.
وَلَقَدْ صَرَّفْنَٰهُ بَيْنَهُمْ لِيَذَّكَّرُوا۟ فَأَبَىٰٓ أَكْثَرُ ٱلنَّاسِ إِلَّا كُفُورًۭا
سوێند به خوا ئێمه قورئانمان ڕاگهیاندوه و به چهندهها شێوه خستومانهته بهردهمیان تا یاداوهری وهربگرن، کهچی زۆربهی خهڵکی ههر ڕێبازی بێ باوهڕی دهگرنه بهر، ههر شوێنی بێباوهڕی دهکهون و هیچی تر.
وَلَوْ شِئْنَا لَبَعَثْنَا فِى كُلِّ قَرْيَةٍۢ نَّذِيرًۭا
خۆ ئهگهر بمانویستایه بۆ ههر شارو شارۆچکهیهک پێغهمبهرێک و یادخهرهوهیهکمان ڕهوانه دهکرد.
فَلَا تُطِعِ ٱلْكَٰفِرِينَ وَجَٰهِدْهُم بِهِۦ جِهَادًۭا كَبِيرًۭا
(تۆ ئهی پێغهمبهر بهردهوام به لهسهر گهیاندنی پهیامهکهت) و به گوێی بێ باوهڕان مهکه و ملکهچیان مهبه و بهم قورئانه ههوڵ و کۆشش و خهباتێکی گهورهیان لهگهڵدا بکه.
۞ وَهُوَ ٱلَّذِى مَرَجَ ٱلْبَحْرَيْنِ هَٰذَا عَذْبٌۭ فُرَاتٌۭ وَهَٰذَا مِلْحٌ أُجَاجٌۭ وَجَعَلَ بَيْنَهُمَا بَرْزَخًۭا وَحِجْرًۭا مَّحْجُورًۭا
ههر ئهو زاتهیه که ئاوی دوو دهریا یان دوو ڕووبار له پاڵ یهکدا (وهک خۆیان دههێلێتهوه و تێکهڵ نابن، چونکه چڕیان جیاوازه)، ئهمهیان شیرین و خۆش و سازگار، ئهوی تریان تفت و تاڵه، له نێوانیاندا بهربهست و کۆسپی فهراههم هێناوه ناهێڵێت تیکهڵ ببن.
وَهُوَ ٱلَّذِى خَلَقَ مِنَ ٱلْمَآءِ بَشَرًۭا فَجَعَلَهُۥ نَسَبًۭا وَصِهْرًۭا ۗ وَكَانَ رَبُّكَ قَدِيرًۭا
ههر ئهو زاتهیه که ئاوی (مهنی) بهشهر دروست دهکات (لهوهودواش زۆربهی پێکهاتهی لهشی ههر ئاوه) و کردوویهتی به هۆی خزمایهتی (له ڕێگهی پیاوهوه کۆمهڵێک خزم دروست دهبێت ههروهها له ڕێگهی ئافرهتهوه کۆمهڵێک)، بێگومان پهروهردگاری تۆ بهردهوام دهسهڵاتی بێ سنووره (له ههموو بوارێکدا).
وَيَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَنفَعُهُمْ وَلَا يَضُرُّهُمْ ۗ وَكَانَ ٱلْكَافِرُ عَلَىٰ رَبِّهِۦ ظَهِيرًۭا
خوانهناسان له جیاتی خوا شتیک دهپهرستن که نه سوودیان پێدهگهیهنێت نه زیان و ههمیشه و بهردهوام بێباوهڕ دژ به بهرنامهی پهروهردگاری دهوهستێت.
وَمَآ أَرْسَلْنَٰكَ إِلَّا مُبَشِّرًۭا وَنَذِيرًۭا
ئهی محمد صلی الله علیه وسلم تۆمان ڕهوانه کردووه، مهگهر بۆ ئهوهی مژدهدهر بیت به (ئیمانداران) ترسێنهر بیت (بۆ بێباوهڕان).
قُلْ مَآ أَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِلَّا مَن شَآءَ أَن يَتَّخِذَ إِلَىٰ رَبِّهِۦ سَبِيلًۭا
بهو خهلکه بڵێ: من هیچ کرێ و پاداشتێکم له ئێوه ناوێت جگه جگه لهوه که ڕی نیشاندهرم بۆ ئهو کهسهی دهیهوێت ڕێگهی بهرهو پهروهردگاری بگرێتهبهرو مهبهستی ڕهزامهندی ئهو بێت.
وَتَوَكَّلْ عَلَى ٱلْحَىِّ ٱلَّذِى لَا يَمُوتُ وَسَبِّحْ بِحَمْدِهِۦ ۚ وَكَفَىٰ بِهِۦ بِذُنُوبِ عِبَادِهِۦ خَبِيرًا
تۆ ئهی محمد صلی الله علیه وسلم، پشت ببهسته بهو زاتهی که ههمیشه زیندووه و ههرگیز نامرێت، بهردهوام تهسبیحات و سوپاس و ستایشی بکه، ئهوهنده بهسه بۆ ئهو زاته که به ههموو گوناهو تاوانی بهندهکانی ئاگایه و (هیچی لێ پهنهان نیه).
ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا فِى سِتَّةِ أَيَّامٍۢ ثُمَّ ٱسْتَوَىٰ عَلَى ٱلْعَرْشِ ۚ ٱلرَّحْمَٰنُ فَسْـَٔلْ بِهِۦ خَبِيرًۭا
ئهو زاتهی که ئاسمانهکان و زهوی و ههرچی وا له نێوانیاندایه له ماوهی شهش ڕۆژدا دروستی کردووه، لهوهودوا لهسهر عهرش وتهختی فهرمانڕهوایی وهستاوه (سهرنجی ئایهتی_2_سورهتی- الرعد- بده)، خوا پهروهردگارێکی میهرهبانه، (جا بۆ تێگهیشتن له وردهکاری و گرنگی بهدیهێنراوهکانی له جیهانی ئهستێرهکان و کۆمهڵهی خۆر و ئادهمیزاد و گیانلهبهران و ڕووهک و... هتد) له کهسێکی ئاگاو زانا بپرسه!!
وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ٱسْجُدُوا۟ لِلرَّحْمَٰنِ قَالُوا۟ وَمَا ٱلرَّحْمَٰنُ أَنَسْجُدُ لِمَا تَأْمُرُنَا وَزَادَهُمْ نُفُورًۭا ۩
کاتێک به خوانهناسان بوترێت سوژده ببهن بۆ خوای میهرهبان (ئهو نهفامانه بهسهرکهشیهوه) دهڵێن: ڕهحمان کێیه؟ خوای میهرهبان کامهیه؟ ئایا سوژده بهرین بۆ کهسێک که تۆ فهرمانمان پێ دهدهیت؟! تا بێت فهرمانی خوا زیاتر ئهوانه تهرهو وێڵ دهکات.
تَبَارَكَ ٱلَّذِى جَعَلَ فِى ٱلسَّمَآءِ بُرُوجًۭا وَجَعَلَ فِيهَا سِرَٰجًۭا وَقَمَرًۭا مُّنِيرًۭا
زۆر گهورهو مهزنه ئهو زاتهی له ئاسماندا چهندهها خولگهی گهورهی (بۆ ههسارهو ئهستێرهکان) بهدیهێناوه، ههروهها چرایهکی پڕشنگدار، که خۆره و مانگێکی ڕوناکیشی بۆ زهوی دابین کردووه.
وَهُوَ ٱلَّذِى جَعَلَ ٱلَّيْلَ وَٱلنَّهَارَ خِلْفَةًۭ لِّمَنْ أَرَادَ أَن يَذَّكَّرَ أَوْ أَرَادَ شُكُورًۭا
خوا؛ ئهو زاتهیه که شهو و ڕۆژی به شوێن یهکدا ڕێکخستووه که فرسهتێکه بۆ ئهو کهسهی که دهیهوێت یاداوهری وهربگرێت و دهیهوێت سوپاسگوزاری ئهنجام بدات.
وَعِبَادُ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى ٱلْأَرْضِ هَوْنًۭا وَإِذَا خَاطَبَهُمُ ٱلْجَٰهِلُونَ قَالُوا۟ سَلَٰمًۭا
بهندهکانی خوای میهرهبان ئهو کهسانهن که زۆر به هێمنی و سهلاری بهسهر زهویدا دهڕۆن، کاتێکیش نهفامان به قسه و قسهڵۆکی ناخۆش بهرهنگاریان دهبن، له وهڵامیاندا دهڵێن: سڵاو (ڕهوشت بهرزی خۆیان دهنوێنن).
وَٱلَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّدًۭا وَقِيَٰمًۭا
ئهوانهی که شهوگار بۆ پهروهردگاریان به سوژده و وهستاون و نوێژ دهبهنه سهر.
وَٱلَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا ٱصْرِفْ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَ ۖ إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا
ئهوانهی که دهڵێن: پهروهردگارا، لهسزای ئاگری دۆزهخ بهدوورمان بکه و پهنامان بده، چونکه سزاو ئازاری له کۆڵ نابێتهوه و بهردهوامه (بۆ ئهوکهسهی خوانهناس و یاخیه).
إِنَّهَا سَآءَتْ مُسْتَقَرًّۭا وَمُقَامًۭا
بهڕاستی ئهو دۆزهخه شوێن و نیشتهجێیهکی زۆر ناخۆش و ناسازه (ئاهو ناڵهو پهشیمانی بێ سنووره تیایدا).
وَٱلَّذِينَ إِذَآ أَنفَقُوا۟ لَمْ يُسْرِفُوا۟ وَلَمْ يَقْتُرُوا۟ وَكَانَ بَيْنَ ذَٰلِكَ قَوَامًۭا
(ههروهها بهندهکانی خوای میهرهبان) ئهوانهن که: کاتێک ماڵو سامانیان دهبهخشن و خهرجی دهکهن، نه زیادهڕهوی تێدا دهکهن و بازایهی دهدهن، نه دهست نوقاو ڕهزیلیشن، بهڵکو لهو نێوانهدان (مام ناوهندین و له شتی بهسوود بهکاری دههێنن).
وَٱلَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ ٱلنَّفْسَ ٱلَّتِى حَرَّمَ ٱللَّهُ إِلَّا بِٱلْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ ۚ وَمَن يَفْعَلْ ذَٰلِكَ يَلْقَ أَثَامًۭا
ههروهها ئهوانهی هیچ جۆره خوایهکی تر لهگهڵ خوادا ناپهرستن، کهسیش ناکوژن که خوا کوشتنی حهرام کردبێت مهگهر به حهق و ڕهوا، ههروهها زینا ناکهن و نزیکی ناکهون، جا ئهوهی ئهو جۆره کاره خراپانه ئهنجام بدات، ئهوه توشی سزا و ئازارو ڕیسوایی دهبێت.
يُضَٰعَفْ لَهُ ٱلْعَذَابُ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ وَيَخْلُدْ فِيهِۦ مُهَانًا
له قیامهتیشدا ئازارو سزای بۆ چهند بهرابهر دهکرێت وبه زهلیلی و خهجاڵهتی و شهرمهزارییهوه دهبێت ژیانی تێدا بهرێته سهر.
إِلَّا مَن تَابَ وَءَامَنَ وَعَمِلَ عَمَلًۭا صَٰلِحًۭا فَأُو۟لَٰٓئِكَ يُبَدِّلُ ٱللَّهُ سَيِّـَٔاتِهِمْ حَسَنَٰتٍۢ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورًۭا رَّحِيمًۭا
مهگهر ئهو کهسهی تهوبه بکات و باوهڕ بهێنێت وکار وکردهوهی چاکه ئهنجام بدات، ئا ئهو جۆره کهسانه خوا کار و کردهوه خراپهکانیشیان بۆ دهگۆڕێت به چاکه، چونکه ههمیشه و بهردهوام خوا لێخۆشبوو میهرهبانه (بهرامبهر خهڵکی به گشتی و ئهو جۆره کهسانه به تایبهتی).
وَمَن تَابَ وَعَمِلَ صَٰلِحًۭا فَإِنَّهُۥ يَتُوبُ إِلَى ٱللَّهِ مَتَابًۭا
جا ئهوهی که تهوبه دهکات و کارو کردهوهی چاکه ئهنجام دهدات و بهتهمایه پهروهردگار تهوبهکهی لێوهربگرێت؛ ئهوه بێگومان دهگهڕێتهوه بۆ لای خوا به تهوبهیهکی ڕاست ودروستهوه.
وَٱلَّذِينَ لَا يَشْهَدُونَ ٱلزُّورَ وَإِذَا مَرُّوا۟ بِٱللَّغْوِ مَرُّوا۟ كِرَامًۭا
(بهندهکانی خوای میهرهبان) ئهوانهشن که شایهتی ناحهق نادهن، ههرگیز له شوێنێکدا ئاماده نابن که شایهتی ناحهقی تێدا ئهنجام دهدرێت و یان درۆی تێدا دهکرێت، کاتێکیش به لای گهمه و گاڵه و چهپۆکانی نهفاماندا تێدهپهڕن، به هێمنی و لهسهرخۆیی و سهربهرزیهوه تێدهپهڕن.
وَٱلَّذِينَ إِذَا ذُكِّرُوا۟ بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِمْ لَمْ يَخِرُّوا۟ عَلَيْهَا صُمًّۭا وَعُمْيَانًۭا
ههروهها ئهوانهش؛ کاتێک به ئایهت و فهرمانهکانی پهروهردگاریان بێدار بکرێنهوه، ههروا بهکهڕی و کوێری بهلایاندا تێناپهڕن (بهڵکو تێدهفکرن و لێکی دهدهنهوهو پاشان پهیڕهوی دهکهن).
وَٱلَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَٰجِنَا وَذُرِّيَّٰتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍۢ وَٱجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَامًا
ئهوانهشن که دهڵێن: پهروهردگارا له هاوسهران و نهوهکانمان کهسانێکمان پێ ببهخشه که ببنه مایهی ڕووناکی دیدهمان و شادمانی دڵمان و بمان که به پێشهوا بۆ پارێزکاران و خواناسان.
أُو۟لَٰٓئِكَ يُجْزَوْنَ ٱلْغُرْفَةَ بِمَا صَبَرُوا۟ وَيُلَقَّوْنَ فِيهَا تَحِيَّةًۭ وَسَلَٰمًا
ئهو جۆره کهسانهی (که باسکران) پاداشتیان ژووره (ڕازاوه و بهرزو خۆشهکانی بهههشته) له بهرامبهر خۆگرتن و ئارامگرتنیانهوه، جا لهوێ به سڵاو و دروود پێشوازیان لێدهکرێت (بۆ ههمیشه دهحهوێنهوه تیایدا).
خَٰلِدِينَ فِيهَا ۚ حَسُنَتْ مُسْتَقَرًّۭا وَمُقَامًۭا
بێگومان له ناو ژوورهکانی بهههشتدا ژیانی کامهرانی و بهردهوام دهبهنه سهر، بهڕاستی جێگه وڕێگه و نیشتهجێییهکی خۆش و سازگار و ڕازاوهیه.
قُلْ مَا يَعْبَؤُا۟ بِكُمْ رَبِّى لَوْلَا دُعَآؤُكُمْ ۖ فَقَدْ كَذَّبْتُمْ فَسَوْفَ يَكُونُ لِزَامًۢا
تۆ ئهی محمد صلی الله علیه وسلم پێیان بڵێ: (خهڵکینه) پهروهردگارم هیچ گوێتان پێ نادات و نرختان بۆ دانانێت، ئهگهر دوعاو نزاو خواپهرستیتان نهبێت، کهچی زۆربهتان ههر پێغهمبهر و قورئانتان به درۆزانی، ئهگهر بهردهوام وابن، ئهوا سزاو تۆڵهی خوایی له ئایندهدا یهخهتان پێ دهگرێت له کۆڵتان نابێتهوه.
Surah 26: Ash-Shuara — الشعراء
طسٓمٓ
سهرنجی سهرهتای سورهتی (البقرة) بده.
تِلْكَ ءَايَٰتُ ٱلْكِتَٰبِ ٱلْمُبِينِ
ئهو سوورهته چهندین ئایهته له ئایهتهکانی قورئانی ئاشکرا و ڕوون
لَعَلَّكَ بَٰخِعٌۭ نَّفْسَكَ أَلَّا يَكُونُوا۟ مُؤْمِنِينَ
ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم خهریکیت له داخ و خهفهتدا خۆت دهفهوتێنیت کاتێک دهبینیت خوانهناسان باوهڕناهێنن.
إِن نَّشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ ءَايَةًۭ فَظَلَّتْ أَعْنَٰقُهُمْ لَهَا خَٰضِعِينَ
خۆ ئهگهر بمانهوێت موعجیزهیهکیان له ئاسمانهوه بۆ دابهزێنین ئهوسا بهردهوام گهردنیان بۆی ملکهچ و زهلیل دهبێت
وَمَا يَأْتِيهِم مِّن ذِكْرٍۢ مِّنَ ٱلرَّحْمَٰنِ مُحْدَثٍ إِلَّا كَانُوا۟ عَنْهُ مُعْرِضِينَ
هیچ یاد خستنهوه و ئامۆژگاریهکی گۆیا له خوای میهرهبانهوه بۆیان نههاتووه، پشتیان تێ نهکردبێت و سهرپێچیان لێ نهکردبێت.
فَقَدْ كَذَّبُوا۟ فَسَيَأْتِيهِمْ أَنۢبَٰٓؤُا۟ مَا كَانُوا۟ بِهِۦ يَسْتَهْزِءُونَ
بێگومان ئهوانه (بهرنامهی ئێمهیان) بهدرۆ زانی، له ئایندهیهکی نزیکدا ههواڵی ههموو ئهو سهرهنجامهیان پێ دهگات، که گاڵتهیان پێ دهکرد.
أَوَلَمْ يَرَوْا۟ إِلَى ٱلْأَرْضِ كَمْ أَنۢبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوْجٍۢ كَرِيمٍ
ئایا سهرنجی زهوییان نهداوه و لێی ورد نهبونهتهوه، چهندهها جووت گژوگیاو ڕووهکی به نرخی ههموو جۆرو و ڕازاوهمان تێدا ڕواندووه.
إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ
به ڕاستی ئا لهوهدا بهڵگه و نیشانهی (بههێز ههیه لهسهر دهسهڵاتی خوای پهروهردگار) کهچی زۆربهیان باوهڕدار نهبوون.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ
بهڕاستی ههر پهروهردگاری تۆ (ئهی محمد صلی الله علیه وسلم، ئهی ئیماندار) باڵا دهسته (بهسهر بێ باوهڕاندا) بهسۆز و میهرهبانیشه (به ئیمانداران).
وَإِذْ نَادَىٰ رَبُّكَ مُوسَىٰٓ أَنِ ٱئْتِ ٱلْقَوْمَ ٱلظَّٰلِمِينَ
(بیریان بخهرهوه) کاتێک پهروهردگارت (له لاپاڵی کێوی طوردا) فهرمانیدا به موسا که بچۆ بۆ لای قهومی ستهمکار و ستهم پیشه...
قَوْمَ فِرْعَوْنَ ۚ أَلَا يَتَّقُونَ
که قهومی فیرعهونه... وه پێیان بڵێت: ئایا له خوا ناترسن؟ پارێزکار نابن؟
قَالَ رَبِّ إِنِّىٓ أَخَافُ أَن يُكَذِّبُونِ
موسا وتی: پهروهردگارا، بێگومان من دهترسم بڕوام پێ نهکهن..
وَيَضِيقُ صَدْرِى وَلَا يَنطَلِقُ لِسَانِى فَأَرْسِلْ إِلَىٰ هَٰرُونَ
تهنگه نهفهس وسینه نهنگیش ببم و زمانم پاراو نهبێت، بهڵکو پهیام بۆ هارونی براشم بنێرێت (تا هاوکاریم بکات و یاریدهدهرم بێت)...
وَلَهُمْ عَلَىَّ ذَنۢبٌۭ فَأَخَافُ أَن يَقْتُلُونِ
تۆڵهی تاوانێکیشان وا بهسهرمهوه (کاتێک به ههڵه قبطیهکهم کوشت) بۆیه دهترسم بمکوژنهوه...
قَالَ كَلَّا ۖ فَٱذْهَبَا بِـَٔايَٰتِنَآ ۖ إِنَّا مَعَكُم مُّسْتَمِعُونَ
خوا فهرمووی: نهخێر (ناتوانن بتکوژن)، کهواته بڕۆن ههردووکتان هاوڕێ لهگهڵ موعجیزهکانماندا، ئێمه بهڕاستی لهگهڵتانداین و چاودێرو گوێگرین...
فَأْتِيَا فِرْعَوْنَ فَقُولَآ إِنَّا رَسُولُ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ
بچن بۆ لای فیرعهون و بڵێن: ئێمه بهڕاستی ههردووکمان نێردراوی پهروهردگاری جیهانیانین
أَنْ أَرْسِلْ مَعَنَا بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ
داوات لێ دهکهین که دهستبهرداری نهوهی ئیسرائیل ببیت و ئازادیان بکهیت با لهگهڵ ئێمهدا بن...
قَالَ أَلَمْ نُرَبِّكَ فِينَا وَلِيدًۭا وَلَبِثْتَ فِينَا مِنْ عُمُرِكَ سِنِينَ
کاتێک موسا و هاروون پهیامی خوایان گهیاند، فیرعهون به موسای وت: (ئهمه پاداشتی پیاوهتییه) ئایا ئێمه به منداڵی به خێومان نهکردیت؟ چهندهها ساڵی تهمهنت لهناوماندا نهبردهسهر؟...
وَفَعَلْتَ فَعْلَتَكَ ٱلَّتِى فَعَلْتَ وَأَنتَ مِنَ ٱلْكَٰفِرِينَ
ئهوهشت کرد که کردت (مهبهست کوشتنی قبطیهکهیه) دیاره که تۆ له ڕیزی ئهو کهسانهدایت که ناشکورن و پاداشتی پیاوهتی نازانن...
قَالَ فَعَلْتُهَآ إِذًۭا وَأَنَا۠ مِنَ ٱلضَّآلِّينَ
موسا وتی: ئهو کاته ئهوهمکرد، له نهزانهکان بووم، (نهمدهزانی بهوه دهمرێت)...
فَفَرَرْتُ مِنكُمْ لَمَّا خِفْتُكُمْ فَوَهَبَ لِى رَبِّى حُكْمًۭا وَجَعَلَنِى مِنَ ٱلْمُرْسَلِينَ
ئینجا ئهوه بوو له دهست ئێوه ههڵاتم کاتێک ترسام (لهسهر کوشتنی ههڵه بمکوژنهوه)، ئیتر پهروهردگارم دانایی پێبهخشیووم و کردوومی به یهکێک له پێغهمبهران.
وَتِلْكَ نِعْمَةٌۭ تَمُنُّهَا عَلَىَّ أَنْ عَبَّدتَّ بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ
جا ئهوه نازو نیعمهته منهتم بهسهردا دهکهیت که تۆ نهوهی ئیسرائیلت کردۆته بهندهی خۆت و زهلیلت کردوون؟ (چونکه بههۆی ستهمی تۆوه من له ماڵی ئێوهدا بهخێوکرام).
قَالَ فِرْعَوْنُ وَمَا رَبُّ ٱلْعَٰلَمِينَ
ئینجا فیرعهوون وتی: باشه، پهروهردگاری جیهانهکان چییه و کێیه؟...
قَالَ رَبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَآ ۖ إِن كُنتُم مُّوقِنِينَ
موسا وتی: ئهو پهروهردگاره، بهدیهێنهری ههموو ئاسمانهکان و زهویهو ههرچیش وا له نێوانیاندایه ئهگهر ئێوه بڕوا دهکهن و دڵنیا دهبن.
قَالَ لِمَنْ حَوْلَهُۥٓ أَلَا تَسْتَمِعُونَ
(فیرعهون به له خۆبایی بوونێکهوه) بهوانهی دهوروبهری وت: ئهوه گوێ ناگرن چی دهڵێت.
قَالَ رَبُّكُمْ وَرَبُّ ءَابَآئِكُمُ ٱلْأَوَّلِينَ
(موسا ڕووی کرده خهڵکهکه) وتی: پهروهردگاری من پهروهردگاری ئێوهش و پهروهردگاری باو باپیرانی دێرینیشتانه.
قَالَ إِنَّ رَسُولَكُمُ ٱلَّذِىٓ أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ لَمَجْنُونٌۭ
فیرعهون (به گاڵته پێکردنهوه) وتی: به ڕاستی (وا دیاره) ئهو پێغهمبهرهی بۆ ئێوه ڕهوانه کراوه شێته!!
قَالَ رَبُّ ٱلْمَشْرِقِ وَٱلْمَغْرِبِ وَمَا بَيْنَهُمَآ ۖ إِن كُنتُمْ تَعْقِلُونَ
موسا وتی: پهروهردگاری خۆرههڵات و خۆرئاواو ههموو ئهو شتانهشه کهوا له نێوانیاندایه ئهگهر عهقڵ و بیروهۆشتان بخهنه کار!!
قَالَ لَئِنِ ٱتَّخَذْتَ إِلَٰهًا غَيْرِى لَأَجْعَلَنَّكَ مِنَ ٱلْمَسْجُونِينَ
فیرعهون سوێندی خوارد و وتی: ئهگهر جگه له من کهسێکی تر بکهیته خوای خۆت و فهرمانبهرداری بیت، دهتخهمه ڕیزی بهندکراوهکانهوه و زیندانیت دهکهم...
قَالَ أَوَلَوْ جِئْتُكَ بِشَىْءٍۢ مُّبِينٍۢ
موسا وتی: باشه، ئهگهر بهڵگه و شتێکی ئاشکرات پیشان بدهم (لهسهر ڕاستگۆیی خۆم ههر بهندم دهکهیت)...
قَالَ فَأْتِ بِهِۦٓ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ
فیرعهون وتی: ئادهی بزانم چیت پێ دهکرێت ئهنجامی بده ئهگهر ڕاست دهکهیت!!...
فَأَلْقَىٰ عَصَاهُ فَإِذَا هِىَ ثُعْبَانٌۭ مُّبِينٌۭ
ئهویش گۆچانهکهی فڕێدا، دهستبهجێ بوو به ههژدیهایهکی گهورهی ئاشکرا (فیرعهون و دار و دهستهی تۆقان)!!...
وَنَزَعَ يَدَهُۥ فَإِذَا هِىَ بَيْضَآءُ لِلنَّٰظِرِينَ
دهستیشی (خسته بن باڵی) و دهریهێنا خێرا بوو به (کافوری) سپی و دهدرهوشایهوه له بهر چاوی تهماشاکاران!!...
قَالَ لِلْمَلَإِ حَوْلَهُۥٓ إِنَّ هَٰذَا لَسَٰحِرٌ عَلِيمٌۭ
فیرعهون (هیچی بۆ نهمایهوه) به دانیشتوانی دهوروبهری خۆی وت: ئهم (فرستادهیه) جاودووگهرێکی زاناو شارهزایه!!...
يُرِيدُ أَن يُخْرِجَكُم مِّنْ أَرْضِكُم بِسِحْرِهِۦ فَمَاذَا تَأْمُرُونَ
دهیهوێت لهسهر زهوی خۆتان دهرتان بکات به هۆی جادوهکهیهوه، فهرمانتان به چییه؟ (چی بکهین باشه تا سنورێکی بۆ دابنێین).
قَالُوٓا۟ أَرْجِهْ وَأَخَاهُ وَٱبْعَثْ فِى ٱلْمَدَآئِنِ حَٰشِرِينَ
دارو دهستهی فیرعهون وتیان: مۆڵهتێک بده به موساو براکهی، فهرمانیش بنێره بۆ کاربهدهستانی ههموو شارهکان تا خهڵکی کۆبکهنهوه و له پیلانهکه ئاگاداریاین بکهین!!...
يَأْتُوكَ بِكُلِّ سَحَّارٍ عَلِيمٍۢ
بۆ ئهوهی فهرمانبهران ههرچی جادووگهری شارهزا ههیه بۆت بهێنن...
فَجُمِعَ ٱلسَّحَرَةُ لِمِيقَٰتِ يَوْمٍۢ مَّعْلُومٍۢ
سهرهنجام جادوگهران له ڕۆژێکی دیاریکراو و کاتێکی دیاریکراودا کۆکرانهوه...
وَقِيلَ لِلنَّاسِ هَلْ أَنتُم مُّجْتَمِعُونَ
پاشان به خهڵکی وترا: ئایا (بۆ دیتنی ئهم دیمهن و شانۆیه) کۆنابنهوه؟!...
لَعَلَّنَا نَتَّبِعُ ٱلسَّحَرَةَ إِن كَانُوا۟ هُمُ ٱلْغَٰلِبِينَ
بۆ ئهوهی شوێنی جادووگهران بکهوین ئهگهر ئهوان سهرکهوتن و بردیانهوه!...
فَلَمَّا جَآءَ ٱلسَّحَرَةُ قَالُوا۟ لِفِرْعَوْنَ أَئِنَّ لَنَا لَأَجْرًا إِن كُنَّا نَحْنُ ٱلْغَٰلِبِينَ
کاتێک جادووگهران هاتن بۆ لای فیرعهون، وتیان: ئایا پاداشتمان دهبێت ئهگهر ئێمه سهرکهوتین و بردمانهوه؟!
قَالَ نَعَمْ وَإِنَّكُمْ إِذًۭا لَّمِنَ ٱلْمُقَرَّبِينَ
فیرعهون وتی: بهڵێ بێگومان ئێوه لهو کاتهدا سهرهڕای ئهوه له نزیکانی من دهبن...
قَالَ لَهُم مُّوسَىٰٓ أَلْقُوا۟ مَآ أَنتُم مُّلْقُونَ
(پاشان له ڕۆژ و کاتی دیاریکراودا) موسا به جادووگهرانی وت: چیتان پێیه فڕێی بدهن و چیتان له دهست دێت درێغی مهکهن؟!
فَأَلْقَوْا۟ حِبَالَهُمْ وَعِصِيَّهُمْ وَقَالُوا۟ بِعِزَّةِ فِرْعَوْنَ إِنَّا لَنَحْنُ ٱلْغَٰلِبُونَ
ئهوانیش ههرچی پهت و گوریس و دارو گۆچانیان ههیه فڕێیاندا و وتیان: به یارمهتی و دهسهڵاتی فیرعهون، بێگومان ههر ئێمه سهردهکهوین و ههر ئێمه دهیبهینهوه.
فَأَلْقَىٰ مُوسَىٰ عَصَاهُ فَإِذَا هِىَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُونَ
ئینجا موسا عهساکهی فڕێدا، ههرچی درۆ و دهلهسه و گوریس و داریان ههبوو، ههر ههمووی ههڵلووشی و له ناوی برد.
فَأُلْقِىَ ٱلسَّحَرَةُ سَٰجِدِينَ
ئهوسا ئیتر ههموو جادووگهران، خران به ڕووداو سوژدهیان برد بۆ خوا...
قَالُوٓا۟ ءَامَنَّا بِرَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ
وتیان: ئێمه باوهڕمان هێناوه به پهروهردگاری جیهانهکان.
رَبِّ مُوسَىٰ وَهَٰرُونَ
پهروهردگاری موساو هاروون.
قَالَ ءَامَنتُمْ لَهُۥ قَبْلَ أَنْ ءَاذَنَ لَكُمْ ۖ إِنَّهُۥ لَكَبِيرُكُمُ ٱلَّذِى عَلَّمَكُمُ ٱلسِّحْرَ فَلَسَوْفَ تَعْلَمُونَ ۚ لَأُقَطِّعَنَّ أَيْدِيَكُمْ وَأَرْجُلَكُم مِّنْ خِلَٰفٍۢ وَلَأُصَلِّبَنَّكُمْ أَجْمَعِينَ
فیرعهون وتی: ههروا باوهڕتان پێ هێنا پێش ئهوهی مۆڵهتتان بدهم بێگومان ئهم جادووگهره، گهورهکهتانه، که فێری جادووگهری کردوون، خۆتان دهبیننهوه، دهبێت دهست قاچتان به پێچهوانهوه بقرتێنم و ههمووتان له جاچ بدهم.
قَالُوا۟ لَا ضَيْرَ ۖ إِنَّآ إِلَىٰ رَبِّنَا مُنقَلِبُونَ
جادووگهرانی ئهوسا و ئیماندارانی ئێستا، بێ ترس وتیان: هیچ زهرهرو زیانی بۆمان نابێت (له ههڕهشه ناترسین) چونکه ئێمه دڵنیاین که بۆ لای پهروهردگارمان دهگهڕێینهوه.
إِنَّا نَطْمَعُ أَن يَغْفِرَ لَنَا رَبُّنَا خَطَٰيَٰنَآ أَن كُنَّآ أَوَّلَ ٱلْمُؤْمِنِينَ
ئێمه به ڕاستی بهتهماین و ئومێدهوارین که پهروهردگارمان له گوناههکانمان خۆش ببێت ههر بهوهی یهکهم دهستهین له ئیمانداران (چاوپۆشی له ڕابووردووی ناپهسهندمان دهکات).
۞ وَأَوْحَيْنَآ إِلَىٰ مُوسَىٰٓ أَنْ أَسْرِ بِعِبَادِىٓ إِنَّكُم مُّتَّبَعُونَ
(دوای ساڵهها) وهحیمان نارد بۆ موسا (ئیتر وڵات بهجێ بهێڵێت) شهوڕهویی بکه به بهندهکانم و دڵنیاش بن که (دوژمنان) شوێنتان دهکهون...
فَأَرْسَلَ فِرْعَوْنُ فِى ٱلْمَدَآئِنِ حَٰشِرِينَ
فیرعهون (که ههواڵی زانی) ناردی بۆ شارهکان که هێز کۆبکهنهوه و (نهیهڵن نهوهی ئیسرائیل کۆچ بکهن)...
إِنَّ هَٰٓؤُلَآءِ لَشِرْذِمَةٌۭ قَلِيلُونَ
(جاڕی داو وتی) بێگومان ئهوانه دهستهیهکی کهمن و زوو باڵبهستیان دهکهین...
وَإِنَّهُمْ لَنَا لَغَآئِظُونَ
به ڕاستی ئهوانه سهرکهشییان کردووه و ئێمهیان تووڕه کردووه...
وَإِنَّا لَجَمِيعٌ حَٰذِرُونَ
(خهمتان نهبێت) بێگومان ئێمه ههموومان بێدارو ئاگادارین (له نهخشهیان)...
فَأَخْرَجْنَٰهُم مِّن جَنَّٰتٍۢ وَعُيُونٍۢ
ئینجا ئێمه (بهو شێوهیه فیرعهون ودارو دهستهیمان) دهرهێنا له ناو باخ و باخات و کانیاوهکان...
وَكُنُوزٍۢ وَمَقَامٍۢ كَرِيمٍۢ
له نێو گهنجینهی جۆراو جۆر و جێگه و ڕێگهی خۆش و ڕازاوهدا...
كَذَٰلِكَ وَأَوْرَثْنَٰهَا بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ
نهوهی ئیسرائیلمان کرد به خاوهنی (زۆربهی) ماڵ و سامانیان...
فَأَتْبَعُوهُم مُّشْرِقِينَ
ئهوسا (فیرعهون و دارو دهستهی) شوێنیان کهوتن، لهگهڵ خۆرههڵاتندا پێیان گهیشتن...
فَلَمَّا تَرَٰٓءَا ٱلْجَمْعَانِ قَالَ أَصْحَٰبُ مُوسَىٰٓ إِنَّا لَمُدْرَكُونَ
کاتێک ههردوولا یهکتریان بهدی کرد، یارانی موسا وتیان: بهڕاستی پێمانگهیشتن و ئێمه تیا چووین.
قَالَ كَلَّآ ۖ إِنَّ مَعِىَ رَبِّى سَيَهْدِينِ
موسا وتی: نهخێر، وا نیه، من بهڕاستی پهروهردگارم لهگهڵدایهو ڕێنموویم دهکات (بۆ ڕزگاری و سهرفرازی)
فَأَوْحَيْنَآ إِلَىٰ مُوسَىٰٓ أَنِ ٱضْرِب بِّعَصَاكَ ٱلْبَحْرَ ۖ فَٱنفَلَقَ فَكَانَ كُلُّ فِرْقٍۢ كَٱلطَّوْدِ ٱلْعَظِيمِ
ئهوسا ئێمه وهحیمان نارد بۆ موسا که: به عهساکهت بماڵه به دهریاکهدا، (ههر که ئهو کارهی کرد) دهریا شهق بوو و ههر ڕێگه و شهقامێکی دهوره درا به شهپۆلی گهورهی ئاو، که وهک کێوی گهوره و مهزن وابوو (ئاوهکه ههڵدرایهوه دوانزه کۆڵانی بۆ دوانزه تایهفهکهی نهوهی ئیسرائیل دروست کردو به نێوانیاندا پهڕینهوه)...
وَأَزْلَفْنَا ثَمَّ ٱلْءَاخَرِينَ
پاشان ئهوانی ترمان لهو شوێنه نزیک کردهوه...
وَأَنجَيْنَا مُوسَىٰ وَمَن مَّعَهُۥٓ أَجْمَعِينَ
موسا و ههموو ئهوانهش لهگهڵیدا بوون ڕزگارمان بوو...
ثُمَّ أَغْرَقْنَا ٱلْءَاخَرِينَ
پاشان ئهوانی ترمان نوقمی دهریا کرد.
إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ
تهماشای ئایهتی 8، 9 بکه.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ
تهماشای ئایهتی 8، 9 بکه.
وَٱتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ إِبْرَٰهِيمَ
ههروهها بهسهرهات وههواڵی ئیبراهیم بۆ ئهو خهڵکه باس بکه.
إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِۦ مَا تَعْبُدُونَ
کاتێک به باوکی و به قهومهکهی وت: باشه، ئهوه ئێوه چی دهپهرستن؟!
قَالُوا۟ نَعْبُدُ أَصْنَامًۭا فَنَظَلُّ لَهَا عَٰكِفِينَ
وتیان (ئاشکرایه) ئێمه کۆمهڵێ بت دهپهرستین و بهردهوام دهورو خولیان دهدهین.
قَالَ هَلْ يَسْمَعُونَكُمْ إِذْ تَدْعُونَ
ئیبراهیم وتی: ئایا کاتێک که هاناو هاواریان بۆ دهبهن و دوعا و نزا دهکهن، گوێیان له ئاهو ناڵه و داخوازیهکانتان ههیه؟!...
أَوْ يَنفَعُونَكُمْ أَوْ يَضُرُّونَ
یاخود دهتوانن ئهوانه قازانجێک یان زیانێکتان پێبگهیهنن؟...
قَالُوا۟ بَلْ وَجَدْنَآ ءَابَآءَنَا كَذَٰلِكَ يَفْعَلُونَ
بت پهرستان وتیان: (ئێمه ئهوه نازانین) باو باپیرانمان بینیوه ئاوایان کردووه (ئێمهش وا دهکهین)...
قَالَ أَفَرَءَيْتُم مَّا كُنتُمْ تَعْبُدُونَ
ئیبراهیم وتی: باشه ئاخر ئێوه نابینن چی دهپهرستن (کهی ئهو شتانه شایستهی پهرستنن)...
أَنتُمْ وَءَابَآؤُكُمُ ٱلْأَقْدَمُونَ
به ڕاستی ئێوهش و باو باپیرانی دێرینیشتان (به ههڵهدا چوون)...
فَإِنَّهُمْ عَدُوٌّۭ لِّىٓ إِلَّا رَبَّ ٱلْعَٰلَمِينَ
بێگومان ههموو ئهوانه دوژمنی منن، به دوژمنی خۆمیان دهزانم جگه له پهروهردگاری جیهانهکان...
ٱلَّذِى خَلَقَنِى فَهُوَ يَهْدِينِ
ئهوهی دروستی کردووم ههر ئهو ڕێنموییم دهکات (بۆ بهختهوهری ههردوو جیهان)...
وَٱلَّذِى هُوَ يُطْعِمُنِى وَيَسْقِينِ
ئهو زاتهش خۆی خۆراکم پێ دهبهخشێت و تینویهتیم دهشکێنێت...
وَإِذَا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ
کاتێکیش که نهخۆش دهکهوم، ئهوه ههر ئهو چارهسهرم دهکات و شیفام بۆ دهنێرێت...
وَٱلَّذِى يُمِيتُنِى ثُمَّ يُحْيِينِ
ههر ئهویش دهممرێنێت و لهوهودواش زیندووم دهکاتهوه...
وَٱلَّذِىٓ أَطْمَعُ أَن يَغْفِرَ لِى خَطِيٓـَٔتِى يَوْمَ ٱلدِّينِ
ههر ئهوه ئومێدم پێیهتی که له گوناهم خۆش ببێت له ڕۆژی قیامهتدا...
رَبِّ هَبْ لِى حُكْمًۭا وَأَلْحِقْنِى بِٱلصَّٰلِحِينَ
(ئینجا ئیبراهیم نزای کردو وتی) پهروهردگارا: زانیاری ودانایی و دهسهڵاتی تهواوم پێ ببهخشه و پهیوهستم بکه به چاکهکارانهوه.
وَٱجْعَل لِّى لِسَانَ صِدْقٍۢ فِى ٱلْءَاخِرِينَ
پهروهردگارا؛ یادی خێرم با لهسهر زاری نهوهکانی داهاتوودا بمێنێت.
وَٱجْعَلْنِى مِن وَرَثَةِ جَنَّةِ ٱلنَّعِيمِ
بمگێڕه له ئهو کهسهناش که بهههشتی پڕ له نازو نیعمهت بهدهست دههێنن و دهبنه خاوهنی.
وَٱغْفِرْ لِأَبِىٓ إِنَّهُۥ كَانَ مِنَ ٱلضَّآلِّينَ
له باوکیشم خۆش ببه بهڕاستی ئهو له ڕیزی گومڕاکاندا بوو (دیاره هێشتا لێی نا ئومێد نهبووه)
وَلَا تُخْزِنِى يَوْمَ يُبْعَثُونَ
له ڕۆژی زیندوو بوونهوهی ئهو خهڵكهدا شهرمهزارو خهجاڵهتم مهکه.
يَوْمَ لَا يَنفَعُ مَالٌۭ وَلَا بَنُونَ
ئهو ڕۆژهی نه ماڵ سوود دهبهخشێت و (فریای ئادهمیزاد دهکهوێت) نه منداڵ و نهوه.
إِلَّا مَنْ أَتَى ٱللَّهَ بِقَلْبٍۢ سَلِيمٍۢ
مهگهر کهسێک به دڵ و دهروونی پاک و بێگهردو پڕ له ئیمان، به خزمهت پهروهردگار گهیشتبێت.
وَأُزْلِفَتِ ٱلْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ
ئهو کاته، بهههشت له چاکهکاران و خواناسان نزیک کراوهتهوه.
وَبُرِّزَتِ ٱلْجَحِيمُ لِلْغَاوِينَ
دۆزهخیش بۆ گومڕاو سهرلێشێواوهکان دهرخراوه...
وَقِيلَ لَهُمْ أَيْنَ مَا كُنتُمْ تَعْبُدُونَ
پێشیان دهوترێ: له کوێن ئهوانهی دهتانپهرست؟...
مِن دُونِ ٱللَّهِ هَلْ يَنصُرُونَكُمْ أَوْ يَنتَصِرُونَ
له جیاتی خوا، ئایا یارمهتی ئێوهیان پێ دهدرێت یان فریای خۆیان دهکهون؟
فَكُبْكِبُوا۟ فِيهَا هُمْ وَٱلْغَاوُۥنَ
ئینجا ههموویان به پاڵهپهستۆو توندو تیژییهوه، بتهکان و گومڕاکان بهسهر ڕوودا فڕێ دهدرێنه ناو ئاگری دۆزهخهوه...
وَجُنُودُ إِبْلِيسَ أَجْمَعُونَ
(هاوڕێ لهگهڵ) ههر ههموو سهربازان و دهست و پێوهندی شهیتاندا.
قَالُوا۟ وَهُمْ فِيهَا يَخْتَصِمُونَ
(بت پهرستان: به بتهکان و پهرستراوهکانیان) دهڵێن: به ڕق و کینهوه، له کاتێکدا که ئاژاوهو کێشه دهگێڕن له دۆزهخدا...
تَٱللَّهِ إِن كُنَّا لَفِى ضَلَٰلٍۢ مُّبِينٍ
سوێند به خوا به ڕاستی ئێمه له گومڕاییهکی ئاشکرادا دهژیاین...
إِذْ نُسَوِّيكُم بِرَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ
کاتێک که ئێوهمان دهبرده ڕیزی پهروهردگاری جیهانیانهوه و یهکسانمان دهکردن لهگهڵیدا...
وَمَآ أَضَلَّنَآ إِلَّا ٱلْمُجْرِمُونَ
ئێمه کهس گومڕای نهکردین تهنها گوناهکار و تاوانبارهکان نهبێت...
فَمَا لَنَا مِن شَٰفِعِينَ
کهواته ئێمه هیچ تکاکارێکمان بۆ نییه...
وَلَا صَدِيقٍ حَمِيمٍۢ
یاخود هاوڕێیهکی دلسۆز ههوڵێکمان بۆ بدات، یان دڵخۆشیمان بداتهوه...
فَلَوْ أَنَّ لَنَا كَرَّةًۭ فَنَكُونَ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ
جا خۆزگه جارێکی تر مۆڵهتمان بدرایه و (بگهڕاینهوه بۆ دنیا) و به هۆی ئهوهوه بچینه ڕیزی ئیماندارانهوه.
إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ
سهرنجی ئایهتی 8 - 9 بده.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ
سهرنجی ئایهتی 8 - 9 بده.
كَذَّبَتْ قَوْمُ نُوحٍ ٱلْمُرْسَلِينَ
قهومی - نوح - یش بهرنامهی ههر ههموو پێغهمبهرانیان به درۆ زانی.
إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ نُوحٌ أَلَا تَتَّقُونَ
کاتێک - نوح - ی برایان پێی وتن: باشه، ئهوه ئێوه له خوا ناترسن، پارێزکار نابن؟!
إِنِّى لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌۭ
به ڕاستی دڵنیابن که من فرستادهیهکی ئهمین و دڵسۆزم بۆتان...
فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ
کهوابوو له خوا بترسن و فهرمانبهرداری من بکهن...
وَمَآ أَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِىَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ
من داوای هیچ جۆره پاداشتێکتان لێ ناکهم لهسهری، من تهنها پاداشتی خۆم له پهروهردگاری جیهانهکان دهخوازم.
فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ
ههمیشه له خوا بترسن و فهرمانبهرداری من بن...
۞ قَالُوٓا۟ أَنُؤْمِنُ لَكَ وَٱتَّبَعَكَ ٱلْأَرْذَلُونَ
ههندێک له دهمدارانی قهوموکهی) وتیان: ئێمه چۆن باوهڕ له بهر خاتری تۆ بهێنین، له کاتێکدا که کهسانی ههژارو داماو شوێنت کهوتوون.
قَالَ وَمَا عِلْمِى بِمَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ
نوح وتی: جا من چوزانم، ئهوان چ کارو کردهوهیهکیان ئهنجامدهدا (من بانگم کردن بۆ ئیمان و بڕوایان هێناوه).
إِنْ حِسَابُهُمْ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّى ۖ لَوْ تَشْعُرُونَ
حساب و پرسینهوهیان تهنها لهسهر پهروهردگاری منهو لهسهر کهسی تر نییه، ئهگهر ههست و هۆشیاریتان ههیه...
وَمَآ أَنَا۠ بِطَارِدِ ٱلْمُؤْمِنِينَ
من ههرگیز ئیمانداران دهرناکهم و (دڵیان نائێشێنم)...
إِنْ أَنَا۠ إِلَّا نَذِيرٌۭ مُّبِينٌۭ
بهڵکو من تهنها بێدارکهرهوهیهکی ئاشکرا نهبێت هیچی تر نیم...
قَالُوا۟ لَئِن لَّمْ تَنتَهِ يَٰنُوحُ لَتَكُونَنَّ مِنَ ٱلْمَرْجُومِينَ
(ئهوسا دهسهڵاتداران) وتیان: ئهی نوح ئهگهر کۆڵ نهدهیت و کۆتای بهم باسانه نههێنیت، بهڕاستی له ڕهجم کراوان دهبیت و (بهرد بارانت دهکهین).
قَالَ رَبِّ إِنَّ قَوْمِى كَذَّبُونِ
(نوح سکاڵای کردو) وتی: پهروهردگارا بهڕاستی قهومهکهم بڕوایان پێنهکردم.
فَٱفْتَحْ بَيْنِى وَبَيْنَهُمْ فَتْحًۭا وَنَجِّنِى وَمَن مَّعِىَ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ
کهواته داواکارم سهرکهوتنم پێببهخشیت بهسهریاندا و دهروم لێ بکهیتهوه و خۆم و ئیماندارانی یاوهریشم ڕزگار بکهیت.
فَأَنجَيْنَٰهُ وَمَن مَّعَهُۥ فِى ٱلْفُلْكِ ٱلْمَشْحُونِ
ئهوسا ئێمه) خۆی و ههرچی لهگهڵیدا بوون ڕزگارمان کرد له کهشتیه بارههڵگرهکهدا.
ثُمَّ أَغْرَقْنَا بَعْدُ ٱلْبَاقِينَ
پاشان دوای ئهوان ههرچی مایهوه (لهخهڵکه گومڕاکه) نوقمی ئاوی زریانهکهمان کرد.
إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ
سهرنجی ئایهتی 8 - 9 بده.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ
سهرنجی ئایهتی 8-9 بده.
كَذَّبَتْ عَادٌ ٱلْمُرْسَلِينَ
قهومی عادیش بهرنامهی ههر ههموو پێغهمبهرانیان به درۆزانی.
إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ هُودٌ أَلَا تَتَّقُونَ
کاتێک (هود)ی پێغهمبهری برایان پێی وتن: باشه، ئێوه له خوا ناترسن، پارێزکار نابن.
إِنِّى لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌۭ
بهڕاستی دڵنیابن که من فرستادهیهکی ئهمین و دڵسۆزم بۆتان.
فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ
له خوا بترسن و فهرمانبهردارم بن...
وَمَآ أَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِىَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ
سهرنجی ئایهتی 109 بده...
أَتَبْنُونَ بِكُلِّ رِيعٍ ءَايَةًۭ تَعْبَثُونَ
ئایا ئێوه له ههموو شوێنێکی بڵندو سازگاردا کۆشک و تهلار دروست دهکهن و خۆتان سهرگهرمی کهیف و شادی دهکهن؟! (ئایا بۆ ئهوه دروست کراون؟)...
وَتَتَّخِذُونَ مَصَانِعَ لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُونَ
ههر خهریکی دروستکردنی کارگهو کارخانهن و به ئومێدی ئهوهن ههمیشه بژین و نهمرن...
وَإِذَا بَطَشْتُم بَطَشْتُمْ جَبَّارِينَ
کاتێک پهلامار دهدهن، به شێوهیهکی زۆر دڵ ڕهق و دڕندانه پهلامار دهدهن دهست دهوهشێنن!...
فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ
کهواته له خوا بترسن و فهرمانبهردارم بن...
وَٱتَّقُوا۟ ٱلَّذِىٓ أَمَدَّكُم بِمَا تَعْلَمُونَ
لهو زاته بترسن که خۆتان دهزانن چی پێبهخشیوون...
أَمَدَّكُم بِأَنْعَٰمٍۢ وَبَنِينَ
ماڵاتی زۆر و نهوهی زۆری پێبهخشیوون...
وَجَنَّٰتٍۢ وَعُيُونٍ
ههروهها باخچه و باخات و کانی و سهرچاوهی زۆر...
إِنِّىٓ أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍۢ
بهڕاستی من دهترسم له ڕۆژێکی زۆر سهختدا بهڵایهکی گهوره یهخهتان پێ بگرێت...
قَالُوا۟ سَوَآءٌ عَلَيْنَآ أَوَعَظْتَ أَمْ لَمْ تَكُن مِّنَ ٱلْوَٰعِظِينَ
(ستهمکاران) وتیان: چوونیهکه بهلای ئێمهوه ئامۆژگاری کردبێت یانهتکردبێت؟!...
إِنْ هَٰذَآ إِلَّا خُلُقُ ٱلْأَوَّلِينَ
ئهم بیر و باوهڕهی ئێمه ههمانه ڕهوشتی پێشینانمانهو هیچی تر.
وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ
(ئێمه بڕوا ناکهین که وهک تۆ دهڵێیت) له سزادراوان وئازاردراوان بین.
فَكَذَّبُوهُ فَأَهْلَكْنَٰهُمْ ۗ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ
ئهوان بڕوایان پێنهکرد، ئێمهش لهناومان بردن، بهڕاستی له بهسهرهاتیاندا بهڵگه و نیشانهو عیبرهت ههیه، ههرچهنده زۆربهشیان باوهڕدار نهبوون.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ
بهڕاستی پهروهردگاری تۆ (ئهی محمد صلی الله علیه وسلم، ئهی ئیماندار) باڵا دهسته (بهسهر بێ باوهڕاندا) و بهسۆزو میهرهبانه (به ئیمانداران).
كَذَّبَتْ ثَمُودُ ٱلْمُرْسَلِينَ
قهومی (ثمود) یش بڕوایان به پێغهمبهرانیان نهکرد.
إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ صَٰلِحٌ أَلَا تَتَّقُونَ
کاتێک صالحی برایان پێی وتن: باشه ئهوه ئێوه له خوا ناترسن، پارێزکار نابن؟
إِنِّى لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌۭ
سهرنجی ئایهتی 107 بده.
فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ
له 108 دا مانا کراوه.
وَمَآ أَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِىَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ
له 109 دا مانا کراوه.
أَتُتْرَكُونَ فِى مَا هَٰهُنَآ ءَامِنِينَ
ئایا وادهزانن ههروا ئالێرهدا به خۆشی و ئاسوودهیی دههێلرێنهوه (ژیانتان کۆتای نایهت)؟.
فِى جَنَّٰتٍۢ وَعُيُونٍۢ
له ناو باخ و باخات و کانیاوی سازگاردا؟!!
وَزُرُوعٍۢ وَنَخْلٍۢ طَلْعُهَا هَضِيمٌۭ
له ناو بێستان و دارخورمادا که خورمای نهرم و ناسک و بهتام دهگرێت؟!!
وَتَنْحِتُونَ مِنَ ٱلْجِبَالِ بُيُوتًۭا فَٰرِهِينَ
(ههروهها بۆتان دهلوێت) ماڵو شوێنی خۆش له چیاکان دابتاشن و به جوانی دروستی بکهن و بهخۆشی تیایدا کهشخه بکهن؟!
فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ
له خوا بترسن و فهرمانبهرداری من بکهن.
وَلَا تُطِيعُوٓا۟ أَمْرَ ٱلْمُسْرِفِينَ
به فهرمانی موسریف وله سنوور دهرچووهکان ههڵس وکهوت مهکهن...
ٱلَّذِينَ يُفْسِدُونَ فِى ٱلْأَرْضِ وَلَا يُصْلِحُونَ
ئهوانهی که تۆوی فهسادو تاوان له زهویدا دهچێنن و ههرگیز چاکسازی ناکهن.
قَالُوٓا۟ إِنَّمَآ أَنتَ مِنَ ٱلْمُسَحَّرِينَ
خوانهناسان وتیان: وادیاره تۆ بهڕاستی لهوانهی که فێڵ و جادووت لێکراوه!!
مَآ أَنتَ إِلَّا بَشَرٌۭ مِّثْلُنَا فَأْتِ بِـَٔايَةٍ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ
تۆ جگه لهوهی که ههر بهشهرێکی وهک ئێمه، هیچی تر نیت، بهڵگهیهکمان نیشان بده ئهگهر له ڕاستگۆیانیت؟!
قَالَ هَٰذِهِۦ نَاقَةٌۭ لَّهَا شِرْبٌۭ وَلَكُمْ شِرْبُ يَوْمٍۢ مَّعْلُومٍۢ
جا خوای به توانا حوشترێکی بۆ بهدیهێنان، تا دهمکوتیان بکات و بیانویان ببڕێت)، ئینجا _ صالح_ پێغهمبهر پێی وتن: ئهمه وشترێکهو موعجیزهیهکه دهبێت ڕۆژێک ئاو تهنها بۆ ئهم بێت، ڕۆژێکیش بۆ ئێوه دیاریکراو بێت.
وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوٓءٍۢ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابُ يَوْمٍ عَظِيمٍۢ
نهکهن دهستدرێژی بکهنه سهرو ئازاری بدهن، بههۆی ئهوهوه سزایهکی سهخت له ڕۆژێکی سامناکدا یهخهتان نهگرێت.
فَعَقَرُوهَا فَأَصْبَحُوا۟ نَٰدِمِينَ
بهڵام گوێیان نهدا به ئامۆژگاریهکانی صالح)، جا سهریان بڕی و دهستبهجێ له بهیانیدا پهشیمان بوونهوه...
فَأَخَذَهُمُ ٱلْعَذَابُ ۗ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ
ئهوسا بههۆی ئهوهوه خێرا سزای خوایی یهخهی گرتن، بهڕاستی ئا لهوهدا بهڵگه و نیشانه ههیه (لهسهر تۆڵهی خوایی) ههرچهنده زۆربهشیان باوهڕدار نهبوون.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ
سهرنجی ئایهتی 9 بده.
كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوطٍ ٱلْمُرْسَلِينَ
قهومی لوطیش بڕوایان به پێغهمبهران نهکرد...
إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ لُوطٌ أَلَا تَتَّقُونَ
کاتێک (لوط) ی برایان پێی وتن: باشه ئهوه ئێوه له خوا ناترسن.
إِنِّى لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌۭ
ئایهتهکانی (162)، (163)، (164) له (107 - 108 - 109) دا مانا کراوه.
فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ
ئایهتهکانی (162)، (163)، (164) له (107 - 108 - 109) دا مانا کراوه
وَمَآ أَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِىَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ
ئایهتهکانی (162)، (163)، (164) له (107-108-109) دا مانا کراوه.
أَتَأْتُونَ ٱلذُّكْرَانَ مِنَ ٱلْعَٰلَمِينَ
ئایا له ناو ئهو ههموو خهڵکهدا ئێوه به شوێن نێرینهدا دهگهڕێن و دهتانهوێت ئارهزووی جووت بوون لهگهڵ ئهواندا جێبهجێ بکهن؟...
وَتَذَرُونَ مَا خَلَقَ لَكُمْ رَبُّكُم مِّنْ أَزْوَٰجِكُم ۚ بَلْ أَنتُمْ قَوْمٌ عَادُونَ
وازیش دههێنن له هاوسهران و هاوجووتانی خۆتان که پهروهردگارتان بۆی دروست کردوون، بهڵکو ئێوه ههر قهومێکی نالهبارو بهدڕهوشت و ناڕهسهنن.
قَالُوا۟ لَئِن لَّمْ تَنتَهِ يَٰلُوطُ لَتَكُونَنَّ مِنَ ٱلْمُخْرَجِينَ
تاوانباران وتیان: ئهی لوط، ئهگهر کۆڵ نهدهیت له دهربهدهر کراوان دهبیت.
قَالَ إِنِّى لِعَمَلِكُم مِّنَ ٱلْقَالِينَ
لوط وتی: بهڕاستی من بێزارم له کارو کردهوهتان و نهفرهتی لێدهکهم و بێدهنگ نابم.
رَبِّ نَجِّنِى وَأَهْلِى مِمَّا يَعْمَلُونَ
ئهوسا که نائومێد بوو لێیان، نزای کردو وتی: پهروهردگارا خۆم و ماڵ و خێزانم ڕزگار بکه لهو کاروکردهوانهی ئهمانه دهیکهن.
فَنَجَّيْنَٰهُ وَأَهْلَهُۥٓ أَجْمَعِينَ
جا ئێمهش نزامان گیرا کرد و خۆی و ماڵ و خێزانیمان ههمووی ڕزگار کرد...
إِلَّا عَجُوزًۭا فِى ٱلْغَٰبِرِينَ
جگه له پیرهژنێک (که هاوسهری بوو) له تیا چووهکان بوو (چونکه باوهڕی به پهیامهکهی نهبوو)
ثُمَّ دَمَّرْنَا ٱلْءَاخَرِينَ
لهوهودوا ئهوانی ترمان ڕیشهکهن کرد.
وَأَمْطَرْنَا عَلَيْهِم مَّطَرًۭا ۖ فَسَآءَ مَطَرُ ٱلْمُنذَرِينَ
بهسهختیش بهرد بارانمان کردن، ئای که خراپ و سهخت و دژواره بارانی بێدارکراوهکان.
إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ
(174)، (175) سهرنجی ئایهتی 8 - 9 بده.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ
(175)، (174) سهرنجی ئایهتی 8 - 9 بده.
كَذَّبَ أَصْحَٰبُ لْـَٔيْكَةِ ٱلْمُرْسَلِينَ
خاوهنی باخ و باخاته چڕو پڕهکانیش بهرنامهی گشت پێغهمبهرانیان بهدرۆزانی.
إِذْ قَالَ لَهُمْ شُعَيْبٌ أَلَا تَتَّقُونَ
کاتێک شوعهیب پێغهمبهر پێی وتن: باشه، ئهوه ئێوه له خوا ناترسن، پارێزکار نابن؟
إِنِّى لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌۭ
سهرنجی ئایهتی 107 بده.
فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَأَطِيعُونِ
سهرنجی ئایهتی 108 بده.
وَمَآ أَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۖ إِنْ أَجْرِىَ إِلَّا عَلَىٰ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ
سهرنجی ئایهتی 109 بده.
۞ أَوْفُوا۟ ٱلْكَيْلَ وَلَا تَكُونُوا۟ مِنَ ٱلْمُخْسِرِينَ
له کێشان و پێواندا وهفادار بن و فێڵ مهکهن و لهو کهسانه مهبن که زهرهر به خهڵکی دهگهیهنن و شتیان بێ نرخ دهکهن و (ههر بهرژهوهندی خۆیانیان دهوێت).
وَزِنُوا۟ بِٱلْقِسْطَاسِ ٱلْمُسْتَقِيمِ
به تهرازوو پێوهری ڕاست و دروستیش کێشانه بکهن.
وَلَا تَبْخَسُوا۟ ٱلنَّاسَ أَشْيَآءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا۟ فِى ٱلْأَرْضِ مُفْسِدِينَ
نرخی کهلوپهل و شتومهکی خهڵكی مهشکێننو سووکی مهکهن و له زهویدا فهساد و تاوان ئهنجام مهدهن.
وَٱتَّقُوا۟ ٱلَّذِى خَلَقَكُمْ وَٱلْجِبِلَّةَ ٱلْأَوَّلِينَ
ههر لهو زاته بترسن که ئێوهش و نهوهکانی پێش ئێوهشی دروست کردووه.
قَالُوٓا۟ إِنَّمَآ أَنتَ مِنَ ٱلْمُسَحَّرِينَ
(نهفامان) وتیان: بهڕاستی تۆ ئهی شوعهیب ههر له جادوو لێکراوانیت.
وَمَآ أَنتَ إِلَّا بَشَرٌۭ مِّثْلُنَا وَإِن نَّظُنُّكَ لَمِنَ ٱلْكَٰذِبِينَ
تۆ تهنها مرۆڤێکی وک ئێمهیت و هیچی تر، بهڕاستی واگومان دهبهین کهله درۆزنان بیت!!
فَأَسْقِطْ عَلَيْنَا كِسَفًۭا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ إِن كُنتَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ
ده پارچهیهک له ئاسمانهوه بهسهرماندا دابارێنه ئهگهر تۆ له ڕیزی ڕاستگۆیاندایت؟!
قَالَ رَبِّىٓ أَعْلَمُ بِمَا تَعْمَلُونَ
شوعهیب وتی: من دڵنیام لهوهی که پهروهردگارم ئاگاداره بهوهی که دهیکهن.
فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمْ عَذَابُ يَوْمِ ٱلظُّلَّةِ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ
سهرهنجام، قهومی نالهبار بڕوایان به شوعهیب نهکرد، ئیتر سزای ههورو سێبهر (که له ژێریدا ئاگر باران کران) دایگرتن، بهڕاستی ئهو سزایه سزای ڕۆژێکی گهورهو سهخت بوو.
إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ ۖ وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُم مُّؤْمِنِينَ
سهرنجی ئایهتی 8 - 9 بده.
وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ
سهرنجی ئایهتی 8 - 9 بده.
وَإِنَّهُۥ لَتَنزِيلُ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ
بهڕاستی ئهم قورئانه لهلایهن پهروهردگاری جیهانهکانهوه ڕهوانه کراوه.
نَزَلَ بِهِ ٱلرُّوحُ ٱلْأَمِينُ
جوبرهئیلی ئهمین (فریشتهی وهحی) دایبهزاندووه.
عَلَىٰ قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ ٱلْمُنذِرِينَ
بۆ سهر دڵی تۆ ئهی محمد صلی الله علیه وسلم تا بچیته ڕیزی ئهو کهسانهوه که خهڵکی بێداردهکهنهوه و له خهوی غهفڵهت دایاندهچڵهکێنن.
بِلِسَانٍ عَرَبِىٍّۢ مُّبِينٍۢ
به زمانی عهرهبی ڕوون و ئاشکرا، یاخود به زمانێکی پاراو و شیرین و ڕوون.
وَإِنَّهُۥ لَفِى زُبُرِ ٱلْأَوَّلِينَ
بێگومان ههواڵی ڕاستی و دروستی ئهم قورئانه له کتێبه پێشووهکاندا باسکراوه.
أَوَلَمْ يَكُن لَّهُمْ ءَايَةً أَن يَعْلَمَهُۥ عُلَمَٰٓؤُا۟ بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ
ئایا لهوهدا بهڵگه و نیشانه نهبوو بۆ ئهو خهڵکه که زاناکانی نهوهی ئیسرائیل دهربارهی پێغهمبهر و قورئان، گهلێ شت دهزانن.
وَلَوْ نَزَّلْنَٰهُ عَلَىٰ بَعْضِ ٱلْأَعْجَمِينَ
خۆ ئهگهر قورئانمان دابهزاندایه بۆ سهر کهسانێکی تر جگه له عهرهبهکان...
فَقَرَأَهُۥ عَلَيْهِم مَّا كَانُوا۟ بِهِۦ مُؤْمِنِينَ
بیشخوێندایه بهسهریاندا ههر باوهڕیان پێ نهدهکرد...
كَذَٰلِكَ سَلَكْنَٰهُ فِى قُلُوبِ ٱلْمُجْرِمِينَ
ههر ئابهو شێوهیه، بهردهوام کارکردی قورئان له دڵی تاوانباراندا جێگیر دهکهین...
لَا يُؤْمِنُونَ بِهِۦ حَتَّىٰ يَرَوُا۟ ٱلْعَذَابَ ٱلْأَلِيمَ
که ههر باوهڕیان پێی نابێت ههتا سزایهکی به ئێش و ئازار دهبینن...
فَيَأْتِيَهُم بَغْتَةًۭ وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ
که کوتوپڕ یهخهیان دهگرێت و ئهوان ههست به نزیک بوونهوهی ناکهن.
فَيَقُولُوا۟ هَلْ نَحْنُ مُنظَرُونَ
ئهو کاته هاوار دهکهن و) دهڵێن: ئایا ئیتر مۆڵهتمان دهدرێت، ئایا ئیتر جارێکی تر فرسهتمان دهدرێتێ؟!.
أَفَبِعَذَابِنَا يَسْتَعْجِلُونَ
ئایا ئهوانه پهلهیانه زوو سزای ئێمه یهخهیان بگرێت؟!
أَفَرَءَيْتَ إِن مَّتَّعْنَٰهُمْ سِنِينَ
باشه ئایا ئهگهر ساڵهها مۆڵهتیان بدهین و ژیانی دنیا بهخۆشی ببهنه سهر، باوهڕ دههێنن؟!
ثُمَّ جَآءَهُم مَّا كَانُوا۟ يُوعَدُونَ
پاشان ئهگهر ئهو ههڕهشه و سزایهی که لهوان کراوه هاته دی و پێش هات، دهتوانن چی بکهن؟!
مَآ أَغْنَىٰ عَنْهُم مَّا كَانُوا۟ يُمَتَّعُونَ
ئهوسا ئیتر ئهو ڕابواردنهی دنیایان هیچ فریایان ناکهوێت و بێ سوود دهبێت.
وَمَآ أَهْلَكْنَا مِن قَرْيَةٍ إِلَّا لَهَا مُنذِرُونَ
ئێمه ههر شارو شارۆچکهیهکمان کاول کردبێت بهبێ فرستاده و بێدارخهرهوه نهبووه.
ذِكْرَىٰ وَمَا كُنَّا ظَٰلِمِينَ
تا دابچڵهکێن و بیر بکهنهوه، بێگومان ههرگیز ئێمه ستهمکار نهبووین و نابین.
وَمَا تَنَزَّلَتْ بِهِ ٱلشَّيَٰطِينُ
دڵنیا بن که ئایهتهکانی ئهم قورئانه وهنهبێت له ڕێگهی شهیتانهکانهوه ڕهوانه کرابێت
وَمَا يَنۢبَغِى لَهُمْ وَمَا يَسْتَطِيعُونَ
شتی وا بهوان ناکرێت و ههرگیز ناتوانن به کاری وا ههستن.
إِنَّهُمْ عَنِ ٱلسَّمْعِ لَمَعْزُولُونَ
بێگومان ئهو شهیتانانه له بیستنی وهحی و فهرمانهکانی خوا که ڕادهگهیهنرێت به فریشتهکان دوور و بهرکهنارن.
فَلَا تَدْعُ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ فَتَكُونَ مِنَ ٱلْمُعَذَّبِينَ
کهواته ئهی ئیمانداران، لهگهڵ خوادا هانا و هاوار بۆ بهناو خوایهکی تر مهبه، چونکه بههۆی ئهوهوه تۆش له سزا دراوان دهبیت.
وَأَنذِرْ عَشِيرَتَكَ ٱلْأَقْرَبِينَ
ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) سهرهتا عهشرهت و تایهفه و کهس و کاری نزیکت بێدار بکهرهوه و بترسێنه.
وَٱخْفِضْ جَنَاحَكَ لِمَنِ ٱتَّبَعَكَ مِنَ ٱلْمُؤْمِنِينَ
باڵی بهزهیی و میهرهبانی خۆت نهوی بکه بۆ ئهو ئیماندارانهی که شوێنت کهوتوون.
فَإِنْ عَصَوْكَ فَقُلْ إِنِّى بَرِىٓءٌۭ مِّمَّا تَعْمَلُونَ
ئهگهر خوانهناسان یاخی بوون و سهرپێچیان کرد، ئهوه پێیان بڵێ: که بهڕاستی من بهریم له ههموو ئهو کارو کردهوانهی که دهیکهن.
وَتَوَكَّلْ عَلَى ٱلْعَزِيزِ ٱلرَّحِيمِ
محمد (صلی الله علیه وسلم) پشت به خوای باڵا دهست ومیهرهبانت ببهسته.
ٱلَّذِى يَرَىٰكَ حِينَ تَقُومُ
ئهو زاتهی که دهتبینێت کاتێک ههڵدهستیت له شهوگاردا دهیپهرستیت.
وَتَقَلُّبَكَ فِى ٱلسَّٰجِدِينَ
ئهو زاته تۆ دهبینێت که چۆن له ڕیزی سوژدهبهراندا ههڵس و کهوت دهکهیت.
إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْعَلِيمُ
بهڕاستی ئهو خوایه زاتێکی بیسهرو زانایه (بهگوفتارو نیهتتان).
هَلْ أُنَبِّئُكُمْ عَلَىٰ مَن تَنَزَّلُ ٱلشَّيَٰطِينُ
ئایا پێتان بڵێم که شهیتانهکان دادهبهزنه سهر کێ؟
تَنَزَّلُ عَلَىٰ كُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍۢ
دادهبهزنه سهر ههموو کهسێکی بوختانچی و تاوانبار و گوناهکار.
يُلْقُونَ ٱلسَّمْعَ وَأَكْثَرُهُمْ كَٰذِبُونَ
شهیتانهکان گوێ ههڵدهخهن بۆ ههواڵی ئاسمان و زۆربهشیان درۆزنن.
وَٱلشُّعَرَآءُ يَتَّبِعُهُمُ ٱلْغَاوُۥنَ
سهرگهردان و سهرلێشێواوهکانیش شوێنی شاعیران دهکهون.
أَلَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِى كُلِّ وَادٍۢ يَهِيمُونَ
ئایا نابینیت که ئهوانه له ههموو دۆڵێکدا سهرههڵدهدهن و له ههموو شتێک دهدوێن.
وَأَنَّهُمْ يَقُولُونَ مَا لَا يَفْعَلُونَ
بهڕاستی ئهوانه شتێک دهڵێن و بهکردهوه نایکهن (کردارو گوفتاریان دووره له یهکهوه).
إِلَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَذَكَرُوا۟ ٱللَّهَ كَثِيرًۭا وَٱنتَصَرُوا۟ مِنۢ بَعْدِ مَا ظُلِمُوا۟ ۗ وَسَيَعْلَمُ ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓا۟ أَىَّ مُنقَلَبٍۢ يَنقَلِبُونَ
جگه لهوانهیان که باوهڕیان هێناوه و کردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه و یادی خوایان زۆر کردووه، (بهو تواناییهی که ههیانه) پشتیوانیان کردووه لهو ئیماندارانهی که ستهمیان لێکراوه، سهرئهنجام ئهوانهی ستهمیان کردووه دهزانن که بهچۆن تێکشکاویهک دهگهڕێنهوه بۆ لای خواو چۆن ژێرهو ژوور دهبن و تیادهچن.
Surah 27: An-Naml — النمل
طسٓ ۚ تِلْكَ ءَايَٰتُ ٱلْقُرْءَانِ وَكِتَابٍۢ مُّبِينٍ
سهرنجی سهرهتای سورهتی (1لبقره) بده، ئهوه ئایهتهکانی ئهم قورئانهن و فهرمانی کتێبێکی پیرۆزو ئاشکرا و ڕوونه.
هُدًۭى وَبُشْرَىٰ لِلْمُؤْمِنِينَ
ڕێنمووی بهخش و مژده بهخشه به ئیمانداران (له ههموو سهردهمێکدا).
ٱلَّذِينَ يُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤْتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلْءَاخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ
ئهوانهی که نوێژهکانیان به چاکی ئهنجام دهدهن و زهکات دهبهخشن و باوهڕێکی بهتین و دامهزراویان به ڕۆژی قیامهت ههیه.
إِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِٱلْءَاخِرَةِ زَيَّنَّا لَهُمْ أَعْمَٰلَهُمْ فَهُمْ يَعْمَهُونَ
بێگومان ئهوانهی باوهڕ به قیامهت ناهێنن، کارو کردهوه خراپهکانمان لهبهرچاو جوان کردوون، لهبهر ئهوه چاوی دڵیان کوێر بووه خراپی کردارهکانیان نابینن.
أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ لَهُمْ سُوٓءُ ٱلْعَذَابِ وَهُمْ فِى ٱلْءَاخِرَةِ هُمُ ٱلْأَخْسَرُونَ
ئائهوانه ئهوانهن ناخۆشترین و ناسۆرترین سزا بۆیان ئامهدهیه و ئهوان له قیامهتدا ههموو کهس خهسارهتمهندترن.
وَإِنَّكَ لَتُلَقَّى ٱلْقُرْءَانَ مِن لَّدُنْ حَكِيمٍ عَلِيمٍ
ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) بهڕاستی تۆ لهلایهن زاتێکی داناو زاناوه قورئان فێر دهکرێیت و پێت دهردرێت.
إِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِأَهْلِهِۦٓ إِنِّىٓ ءَانَسْتُ نَارًۭا سَـَٔاتِيكُم مِّنْهَا بِخَبَرٍ أَوْ ءَاتِيكُم بِشِهَابٍۢ قَبَسٍۢ لَّعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ
یادیان بهێنه، کاتێک موسا (لهڕێگای گهڕانهوهیدا بۆ میسر) به هاوسهرهکهی وت: (ئێوه لێرهدا بمێننهوه) بهڕاستی من ئاگرێکم بهدی کردووه و دڵم پێی خۆشه، لهوێوه ههواڵێکتان بۆ دههێنم، یان سهلکه بزوتێکتان بۆ دههێنم، بۆ ئهوهی خۆتانی پێ گهرم بکهنهوه.
فَلَمَّا جَآءَهَا نُودِىَ أَنۢ بُورِكَ مَن فِى ٱلنَّارِ وَمَنْ حَوْلَهَا وَسُبْحَٰنَ ٱللَّهِ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ
جا کاتێک گهیشته لای ئهوهی به ئاگری زانی (بینی نوورو ڕووناکیهکی بێ وێنهیه) بانگی لێکرا: پیرۆزه ئهو کهسهی که لهپاڵ ئاگرهکهدایه و ئهو فریشتانهش که لهجێی ئاگره تایبهتیهکهدا ههن، پاکی و بێگهردی بۆ خوایه، که پهروهردگاری ههموو جیهانیانه.
يَٰمُوسَىٰٓ إِنَّهُۥٓ أَنَا ٱللَّهُ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ
ئهی موسا ئهو کهسهی قسهت بۆ دهکات ئهوه بهڕاستی منم، ئهو خوایهی که باڵا دهست و دانایه.
وَأَلْقِ عَصَاكَ ۚ فَلَمَّا رَءَاهَا تَهْتَزُّ كَأَنَّهَا جَآنٌّۭ وَلَّىٰ مُدْبِرًۭا وَلَمْ يُعَقِّبْ ۚ يَٰمُوسَىٰ لَا تَخَفْ إِنِّى لَا يَخَافُ لَدَىَّ ٱلْمُرْسَلُونَ
عهساکهت فڕێ بده، جاکاتێک فڕێیدا بینی، وهکو تولهمار بهخێرایی دهجووڵا، موسا ههڵات و پشتی تێکردو ئاوڕی نهدایهوه، (ئهوسا خوای گهوره فهرمووی): ئهی موسا مهترسه، چونکه بهڕاستی پێغهمبهران له لای من ناترسن و بیمیان نیه...
إِلَّا مَن ظَلَمَ ثُمَّ بَدَّلَ حُسْنًۢا بَعْدَ سُوٓءٍۢ فَإِنِّى غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ
مهگهر کهسێک ستهمێکی کردبێت و پاشان چاکهکاری ئهنجام بدات دوای ئهوهی پێشتر ههڵهی ههبووه، ئهوه من بۆ ئهو جۆره کهسانه لێخۆشبوو میهرهبانم.
وَأَدْخِلْ يَدَكَ فِى جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضَآءَ مِنْ غَيْرِ سُوٓءٍۢ ۖ فِى تِسْعِ ءَايَٰتٍ إِلَىٰ فِرْعَوْنَ وَقَوْمِهِۦٓ ۚ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ قَوْمًۭا فَٰسِقِينَ
جا دهستهکهت بخهره گیرفانتهوه، ههر که دهرتهێنا به سپییهکی بێ عهیب دێته دهرهوه، ئهم دوو _ موعجیزه _یه له ڕیزی نۆ _ موعجیزه _ دایه بۆ فیرعهون و قهومهکهی، بهڕاستی ئهوانه قهومێکی له سنوور دهرچوو بوون.
فَلَمَّا جَآءَتْهُمْ ءَايَٰتُنَا مُبْصِرَةًۭ قَالُوا۟ هَٰذَا سِحْرٌۭ مُّبِينٌۭ
جا کاتێک _ موعجیزه _ کانی ئێمهیان به ڕوونی و ئاشکرا بۆ هات و خرایه بهرچاویان وتیان: ئهمه جادوویهکی ئاشکرایه...
وَجَحَدُوا۟ بِهَا وَٱسْتَيْقَنَتْهَآ أَنفُسُهُمْ ظُلْمًۭا وَعُلُوًّۭا ۚ فَٱنظُرْ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلْمُفْسِدِينَ
جا ئهوانهی ههر ڕق ئهستوورییان کردو باوهڕیان پێی نهبوو، به زۆرداری و خۆبهزلزانی، له کاتێکدا له ناخی دهروونیانهوه ههستیان دهکرد حهقیقهتهو ڕاسته، ده تهماشا بکه و سهرنج بده بزانه سهرهنجامی تاوانباران و گوناهکاران چۆن بوو (چۆن تۆڵهمان لێ سهندن).
وَلَقَدْ ءَاتَيْنَا دَاوُۥدَ وَسُلَيْمَٰنَ عِلْمًۭا ۖ وَقَالَا ٱلْحَمْدُ لِلَّهِ ٱلَّذِى فَضَّلَنَا عَلَىٰ كَثِيرٍۢ مِّنْ عِبَادِهِ ٱلْمُؤْمِنِينَ
سوێند بهخوا بێگومان ئێمه داود و سولهیمان زانیاری و زانستیمان بهخشی، ههردووکیان وتیان: سوپاس وستایش بۆ ئهو خوایهی که زیاده ڕێزی ئێمهی داوه بهسهر زۆرێک له بهنده ئیماندارهکانیدا.
وَوَرِثَ سُلَيْمَٰنُ دَاوُۥدَ ۖ وَقَالَ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ عُلِّمْنَا مَنطِقَ ٱلطَّيْرِ وَأُوتِينَا مِن كُلِّ شَىْءٍ ۖ إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ ٱلْفَضْلُ ٱلْمُبِينُ
سولهیمان جێنشینی داودی باوکی بوو، ڕۆژێک وتی: ئهی خهڵکینه ئێمه فێری زمانی باڵنده کراوین و له ههموو شتێکمان پێدراوه، بهڕاستی ئهمه ههر فهزڵ و ڕێزێکی ئاشکرایه (لهلایهن خواوه پێمان بهخشراوه).
وَحُشِرَ لِسُلَيْمَٰنَ جُنُودُهُۥ مِنَ ٱلْجِنِّ وَٱلْإِنسِ وَٱلطَّيْرِ فَهُمْ يُوزَعُونَ
ههرچی سهربازو لهشکری سولهیمان ههبوو له پهری و ئادهمیزاد و باڵنده کۆکرانهوه و نمایشیان کرد به ڕیزو ڕێک و پێکی ههموویان بهسهرهتاو کۆتاییان یهکیان گرت.
حَتَّىٰٓ إِذَآ أَتَوْا۟ عَلَىٰ وَادِ ٱلنَّمْلِ قَالَتْ نَمْلَةٌۭ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّمْلُ ٱدْخُلُوا۟ مَسَٰكِنَكُمْ لَا يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمَٰنُ وَجُنُودُهُۥ وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ
ههتا گهیشته دۆڵی مێرووله، مێرووله مێچکهیهک (هاواری کرد و) وتی: ئههای مێروولهینه، بچنه ماڵ و کون و کهلهبهرهکانتانهوه نهوهکو سولهیمان و سهربازانی پێشێلتان بکهن، لهکاتێکدا ههستتان پێناکهن.
فَتَبَسَّمَ ضَاحِكًۭا مِّن قَوْلِهَا وَقَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِىٓ أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ ٱلَّتِىٓ أَنْعَمْتَ عَلَىَّ وَعَلَىٰ وَٰلِدَىَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَٰلِحًۭا تَرْضَىٰهُ وَأَدْخِلْنِى بِرَحْمَتِكَ فِى عِبَادِكَ ٱلصَّٰلِحِينَ
سولهیمان (که گوێی له هاواری مێروولهکه بوو) زهردهخهنه گرتی و پێکهنی به هاوارو قسهکهی، بۆیه وتی: پهروهردگارا، یارمهتیم بده دڵ و دهروون و ڕۆح وگیانم کۆبکهرهوه، تا سوپاسگوزاری نازو نیعمهتهکانت بم که بهسهر من و دایک وباوکمدا ڕژاندووته، ههروهها کۆمهکیم بکه تا کاروکردهوهی چاکه ئهنجام بدهم که تۆ پێی ڕازیی بیت و به ڕهحمهت و میهرهبانی خۆت بمخهره ڕیزی بهنده چاکهکانتهوه.
وَتَفَقَّدَ ٱلطَّيْرَ فَقَالَ مَا لِىَ لَآ أَرَى ٱلْهُدْهُدَ أَمْ كَانَ مِنَ ٱلْغَآئِبِينَ
(ئینجا سولهیمان) کهوته بهسهر کردنهوه و پشکنینی دهستهو تاقمی باڵندهکان و وتی: ئهوه بۆچی من پهپوو نابینم؟ یاخود لێره نیه و خۆی دزیوهتهوه و له نادیارهکانه!!
لَأُعَذِّبَنَّهُۥ عَذَابًۭا شَدِيدًا أَوْ لَأَا۟ذْبَحَنَّهُۥٓ أَوْ لَيَأْتِيَنِّى بِسُلْطَٰنٍۢ مُّبِينٍۢ
سوێند بێت ئهبێت سزایهکی زۆر سهختی بدهم یان سهری ببڕم، یان دهبێت به بهڵگهیهکی ئاشکراوه بێت بۆ لام.
فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيدٍۢ فَقَالَ أَحَطتُ بِمَا لَمْ تُحِطْ بِهِۦ وَجِئْتُكَ مِن سَبَإٍۭ بِنَبَإٍۢ يَقِينٍ
(سولهیمان) زۆر چاوهڕێی نهکرد (پهپوو پهیدابوو، یهکسهر هات و نیشتهوه و) وتی: ئهوهی من پێم زانیووه تۆ پێت نهزانیووه، من له وڵاتی سهبهئهوه ههواڵێکی ڕاست و دروستم بۆ هێناویت!!
إِنِّى وَجَدتُّ ٱمْرَأَةًۭ تَمْلِكُهُمْ وَأُوتِيَتْ مِن كُلِّ شَىْءٍۢ وَلَهَا عَرْشٌ عَظِيمٌۭ
بهڕاستی من بۆم دهرکهوت ئافرهتێک فهرمانڕهواییان دهکات و له ههموو جۆره دهسهڵات و نازو نیعمهتێکی پێبهخشراوه، تهختێکی پاشایهتی گهورهشی ههیه، بینیم خۆی و قهومهکهی سوژده بۆ خۆر دهبهن له جیاتی خوا، شهیتان کارو کردهوهی چهوتیانی بۆ ڕازاندوونهتهوه، بهو هۆیهوه ڕێبازی ڕاست و دروستی لێگرتوون، بۆیه ئهوان ڕێنمووی وهرناگرن.
وَجَدتُّهَا وَقَوْمَهَا يَسْجُدُونَ لِلشَّمْسِ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَزَيَّنَ لَهُمُ ٱلشَّيْطَٰنُ أَعْمَٰلَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ ٱلسَّبِيلِ فَهُمْ لَا يَهْتَدُونَ
بینیم که خۆی قهومهکهی سوجهدهیان دهبرد بۆ ڕۆژ له جیاتی خوا، وه (شهیتان) کاروکردهوهکانیانی شیرین و جوان کردبوو له بهرچاویان ههر بۆیه به هۆی ئهوه له ڕێگا لایان داوهو هیدایهتیان وهرنهگرتووه.
أَلَّا يَسْجُدُوا۟ لِلَّهِ ٱلَّذِى يُخْرِجُ ٱلْخَبْءَ فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَيَعْلَمُ مَا تُخْفُونَ وَمَا تُعْلِنُونَ
(شهیتان ڕێی لێگرتن) بۆ ئهوهی سوژده نهبهن بۆ ئهو خوایهی که نهێنی دهردهکێشێت له ئاسمانهکان و زهویداو دهزانێت ئێوه چی دهشارنهوه و چیش ئاشکرا دهکهن...
ٱللَّهُ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ رَبُّ ٱلْعَرْشِ ٱلْعَظِيمِ ۩
خوا ئهو زاتهیه که جگه لهو خوایهکی تر نیه، خاوهنی تهختی مهزن وگهورهیه.
۞ قَالَ سَنَنظُرُ أَصَدَقْتَ أَمْ كُنتَ مِنَ ٱلْكَٰذِبِينَ
سولهیمان وتی به پهپوو: ئێمه لهمهودوا لهو گوفتارهی تۆ دهکۆلینهوه، تابزانین ڕاست دهکهیت یان له ڕیزی درۆزنانیت.
ٱذْهَب بِّكِتَٰبِى هَٰذَا فَأَلْقِهْ إِلَيْهِمْ ثُمَّ تَوَلَّ عَنْهُمْ فَٱنظُرْ مَاذَا يَرْجِعُونَ
(ئهوسا سولهیمان نامهیهکی نووسی و دای به پهپوو فهرمانی پێدا که): بڕۆ ئهم نامهیه ببه و (له شوێنێکی بهرچاودا) بۆیان فڕێ بده و پاشان (له پهنایهکدا) خۆت حهشار بده و بزانه دهڵێن چی و ج باس و خواسێک دهکهن.
قَالَتْ يَٰٓأَيُّهَا ٱلْمَلَؤُا۟ إِنِّىٓ أُلْقِىَ إِلَىَّ كِتَٰبٌۭ كَرِيمٌ
(شاژن هات ونامهی بینی و خوێندیهوه، پاشان وهزیران و ئهنجومهنهکهی خۆی کۆکردهوه و) وتی: ئهی ڕێزداران، بهڕاستی من نامهیهکی پیرۆزو بهڕێزم بۆ دانراوه.
إِنَّهُۥ مِن سُلَيْمَٰنَ وَإِنَّهُۥ بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
نامهکه له سولهیمانهوه و به ناوی خوای بهخشندهی میهرهبانهوه (دهست پێ دهکات و دهڵێت):
أَلَّا تَعْلُوا۟ عَلَىَّ وَأْتُونِى مُسْلِمِينَ
خۆتان بهگهوره مهزانن و لێم یاخی مهبن و وهرن موسوڵمان ببن (واز له خۆر پهرستی بهێنن و بهدیهێنهری خۆر و مانگ و ئهستێرهو زهوی و... هتد بپهرستن).
قَالَتْ يَٰٓأَيُّهَا ٱلْمَلَؤُا۟ أَفْتُونِى فِىٓ أَمْرِى مَا كُنتُ قَاطِعَةً أَمْرًا حَتَّىٰ تَشْهَدُونِ
ئینجا بهڵقیس به ئاماده بووانی وت: ئهی ڕێزداران ڕاتان چیه، چی بکهم باشه، خۆ من هیچ بڕیارێکم نهداوه ههتا ئێوه لێی ئاگادار نهبوو بن و ڕاتان لهسهری نهدابێت.
قَالُوا۟ نَحْنُ أُو۟لُوا۟ قُوَّةٍۢ وَأُو۟لُوا۟ بَأْسٍۢ شَدِيدٍۢ وَٱلْأَمْرُ إِلَيْكِ فَٱنظُرِى مَاذَا تَأْمُرِينَ
ئهنجومهنهکهی وتیان: خۆت دهزانیت که ئێمه خاوهنی هێزو تواناو دهسهڵاتی توندو تیژین، فهرمانیش فهرمانی تۆیه، بیر بکهرهوه و تێفکره چ فهرمانێک دهدهیت (ئێمه ئامادهین).
قَالَتْ إِنَّ ٱلْمُلُوكَ إِذَا دَخَلُوا۟ قَرْيَةً أَفْسَدُوهَا وَجَعَلُوٓا۟ أَعِزَّةَ أَهْلِهَآ أَذِلَّةًۭ ۖ وَكَذَٰلِكَ يَفْعَلُونَ
بهڵقیس وتی: بهڕاستی لهشکری پاشاکان کاتێک چووبنه شارو دێهاتهکانهوه، وێران وکاولیان کردووه و تۆوی خراپهیان چاندووه، کهسانی خاوهن دهسهڵات و پیاوی ناوداری ئهو شوێنهیان زهلیل و ڕیسوا کردووه و ههمیشه ئهوه پیشهیانه و بهو جۆره دهکهن و ههرواش دهبن (بێگومان من حهز له کارهساتی وا ناکهم)...
وَإِنِّى مُرْسِلَةٌ إِلَيْهِم بِهَدِيَّةٍۢ فَنَاظِرَةٌۢ بِمَ يَرْجِعُ ٱلْمُرْسَلُونَ
بێگومان لهبهرئهوه من بڕیارمداوه که: دیاریهکیان بۆ بنێرم، جا چاوهڕێ دهکهم بزانم نوێنهرهکان چ ههواڵێکم بۆ دههێننهوه و (ههڵوێستی سولهیمان جۆن دهبێت).
فَلَمَّا جَآءَ سُلَيْمَٰنَ قَالَ أَتُمِدُّونَنِ بِمَالٍۢ فَمَآ ءَاتَىٰنِۦَ ٱللَّهُ خَيْرٌۭ مِّمَّآ ءَاتَىٰكُم بَلْ أَنتُم بِهَدِيَّتِكُمْ تَفْرَحُونَ
جا کاتێک (نوێنهری) نێردراوهکان گهیشته لای سولهیمان، (ههواڵی دیاریهکهی گهیاند، سولهیمان به تووڕهییهوه) پێی وت: ئێوه دهتانهوێت به ماڵ و سامان ودیاری کۆمهکیم بکهن؟! من دڵنیام که ئهو شتانهی خوا پێی بهخشیووم لهوه چاکتر و بهنرختره که به ئێوهی بهخشیووه، نهخێر من بهو دیاریه دڵشاد نابم، بهڵکو ئێوه به دیاریهکهتان شاد دهبن.
ٱرْجِعْ إِلَيْهِمْ فَلَنَأْتِيَنَّهُم بِجُنُودٍۢ لَّا قِبَلَ لَهُم بِهَا وَلَنُخْرِجَنَّهُم مِّنْهَآ أَذِلَّةًۭ وَهُمْ صَٰغِرُونَ
(ئهی نوێنهری بهڵقیس) بگهڕێرهوه بۆ لایان به خۆت و دیاریهکهتهوه، سوێند به خوا دهبێت به سهربازانێکهوه بچینه سهریان که نهیان دیبێت و نهتوانن بهرگری بکهن، دهبێت دهریان بکهین له وڵاتیان له کاتێکدا ئهوان زهلیل و ڕیسواو شکاون.
قَالَ يَٰٓأَيُّهَا ٱلْمَلَؤُا۟ أَيُّكُمْ يَأْتِينِى بِعَرْشِهَا قَبْلَ أَن يَأْتُونِى مُسْلِمِينَ
(سولهیمان زانی ههڕهشهکهی کاریگهر دهبێت بۆیه ڕوو بهئهندامانی حکومهتهکهی) وتی: ئهی خهڵکینه کامتان دهتوانێت تهختی شاژنه بهڵقیسم بۆ بهێنێت پێش ئهوهی بێن بۆ لام و تهسلیم ببن.
قَالَ عِفْرِيتٌۭ مِّنَ ٱلْجِنِّ أَنَا۠ ءَاتِيكَ بِهِۦ قَبْلَ أَن تَقُومَ مِن مَّقَامِكَ ۖ وَإِنِّى عَلَيْهِ لَقَوِىٌّ أَمِينٌۭ
دێوێک له پهریهکان وتی: من بۆت دههێنم پێش ئهوهی دهوام تهواو ببێت و له جێی خۆت ههستیت، بهڕاستی من بۆ ئهو کاره خۆم به بههێزو ئهمین دهزانم.
قَالَ ٱلَّذِى عِندَهُۥ عِلْمٌۭ مِّنَ ٱلْكِتَٰبِ أَنَا۠ ءَاتِيكَ بِهِۦ قَبْلَ أَن يَرْتَدَّ إِلَيْكَ طَرْفُكَ ۚ فَلَمَّا رَءَاهُ مُسْتَقِرًّا عِندَهُۥ قَالَ هَٰذَا مِن فَضْلِ رَبِّى لِيَبْلُوَنِىٓ ءَأَشْكُرُ أَمْ أَكْفُرُ ۖ وَمَن شَكَرَ فَإِنَّمَا يَشْكُرُ لِنَفْسِهِۦ ۖ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ رَبِّى غَنِىٌّۭ كَرِيمٌۭ
(بهڵام یهکێک له پیاو چاکان) که زانستی و زانیاری له (نهێنیهکانی) کتێبی تهورات ههبوو وتی: من بۆت دههێنم به چاو تروکاندنێک (دهستی کرد به نزاو پاڕانهوه و داوای له خوا کرد)، ئهوسا کتو پڕ سولهیمان بینی تهختی پاشایهتی لهلایدا دانراوه وتی: ئهمه فهزڵ و بهخششهکانی پهروهردگارمه بۆ ئهوهی تاقیم بکاتهوه.. که: ئایا سوپاسگوزار دهبم یان ناشکورو بهدنمهک، جا ئهوهی سوپاسگوزار بێت ئهوه بهڕاستی سوپاسگوزاره بۆ خۆی، ئهوهش که سپڵهیه، ئهوه بێگومان پهروهردگارم دهوڵهمهند و بێ نیازه و خاوهنی بهخششه به ههمووان (ڕایهکیش ههیه لهسهر ئهوهی که ئهو کهسه سولهیمان خۆی بووه).
قَالَ نَكِّرُوا۟ لَهَا عَرْشَهَا نَنظُرْ أَتَهْتَدِىٓ أَمْ تَكُونُ مِنَ ٱلَّذِينَ لَا يَهْتَدُونَ
(ئینجا سولهیمان فهرمانیدا و) وتی: تهختی پاشایهتیهکهی دهستکاری بکهن (ههندێک ڕهنگ و نهخشی بگۆڕن) سهرنج دهدهین بزانین بهڵقیس دهیناسێتهوه، یان لهو کهسانه دهبێت که نایناسنهوه.
فَلَمَّا جَآءَتْ قِيلَ أَهَٰكَذَا عَرْشُكِ ۖ قَالَتْ كَأَنَّهُۥ هُوَ ۚ وَأُوتِينَا ٱلْعِلْمَ مِن قَبْلِهَا وَكُنَّا مُسْلِمِينَ
جا کاتێک بهڵقیس گهیشت، پێی وترا: تهختی پاشایهتی تۆ ئاوایه؟! ههر دهڵێی ئهوهو لهو دهچێت، ئێمه پێش ئهمهش زانیاریمان ههبوو (دهربارهی تواناو دهسهڵاتی سولهیمان) ئێمه تهسلیم بووین (نیازی جهنگمان نیه).
وَصَدَّهَا مَا كَانَت تَّعْبُدُ مِن دُونِ ٱللَّهِ ۖ إِنَّهَا كَانَتْ مِن قَوْمٍۢ كَٰفِرِينَ
ئهو شتانهی که بهڵقیس دهیپهرست له جیاتی خوا بووبوونه بهربهست له دڵ و دهروونیدا له بهرامبهر ئاینی خوادا بهڕاستی ئهو کاتی خۆی له ڕیزی قهومێکی بێ باوهڕ و خوا نهناساندا بوو.
قِيلَ لَهَا ٱدْخُلِى ٱلصَّرْحَ ۖ فَلَمَّا رَأَتْهُ حَسِبَتْهُ لُجَّةًۭ وَكَشَفَتْ عَن سَاقَيْهَا ۚ قَالَ إِنَّهُۥ صَرْحٌۭ مُّمَرَّدٌۭ مِّن قَوَارِيرَ ۗ قَالَتْ رَبِّ إِنِّى ظَلَمْتُ نَفْسِى وَأَسْلَمْتُ مَعَ سُلَيْمَٰنَ لِلَّهِ رَبِّ ٱلْعَٰلَمِينَ
ئهوسا پێی وترا بچۆره کۆشکهکهوه، (کاتێک بهرهو کۆشک کهوته ڕێ، ئاوێک لهبهردهم کۆشکهکهدا بوو، به شووشه سهری گیرا بوو) جا که بهڵقیس بینی وای زانی ئاوێکی زۆره و قاچی خۆی ههڵکرد تا تهڕ نهبێت، سولهیمان وتی: ئهو پانتاییه به شووشه سهری گیراوه (بهڵقیس سهرسام بوو لهدهسهڵات و کۆشک و تهلارو نازو نیعمهتی مادی و مهعنهوی که خوای گهوره به سولهیمانی بهخشیووه بۆیه) وتی: پهروهردگارا من بهڕاستی تا ئێستا ستهمم له خۆم کردووه، ئیتر وا لهگهڵ سولهیماندا تهسلیمی خوای پهروهردگاری جیهانیان بووم.
وَلَقَدْ أَرْسَلْنَآ إِلَىٰ ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَٰلِحًا أَنِ ٱعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ فَإِذَا هُمْ فَرِيقَانِ يَخْتَصِمُونَ
سوێند به خوا بۆ هۆزی (ثمود) یش صاڵحی برایانمان نارد، فهرمانمان پێدا که پێیان بڵێ: تهنها خوا بپهرستن، کهچی دهستبهجێ خهڵکهکه بوون به دوو دهستهوه و کێشه و ناخۆشی له نێوانیاندا بهرپا بوو.
قَالَ يَٰقَوْمِ لِمَ تَسْتَعْجِلُونَ بِٱلسَّيِّئَةِ قَبْلَ ٱلْحَسَنَةِ ۖ لَوْلَا تَسْتَغْفِرُونَ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ
صاڵح پێی وتن: ئهی قهوم و کهسم بۆچی ئێوه پهلهی خراپهتانه پێش چاکه و حهز دهکهن بهڵاو ناخۆشیتان بهسهر بێت، ئهی بۆچی داوای لێخۆشبوون له خوا ناکهن بۆ ئهوهی ڕهحمتان پێ بکرێت (خوای گهوره دهرووی زیاترتان لێ بکاتهوه).
قَالُوا۟ ٱطَّيَّرْنَا بِكَ وَبِمَن مَّعَكَ ۚ قَالَ طَٰٓئِرُكُمْ عِندَ ٱللَّهِ ۖ بَلْ أَنتُمْ قَوْمٌۭ تُفْتَنُونَ
خهڵکهکه وتیان: ئێمه تووشی شووم و نهگبهتی بووین به هۆی تۆو ئهوانهی لهگهڵ تۆدان، صاڵح وتی: نهخێر وا نییه، نهگبهتی و شوومتان لهلایهن خواوه بۆ دێت (ئهگهر بهردهوام بن لهسهر یاخی بوونتان)، بهڵکو ئێوه قهومێکن که تاقی دهکرێنهوه.
وَكَانَ فِى ٱلْمَدِينَةِ تِسْعَةُ رَهْطٍۢ يُفْسِدُونَ فِى ٱلْأَرْضِ وَلَا يُصْلِحُونَ
لهو شارهدا نۆ دهسته ههبوو که گوناهو تاوانیان ئهنجام دهداو تۆوی خراپهیان له وڵاتدا دهچاندو بهلای چاکهو چاکهکاریدا نهدهچاوون.
قَالُوا۟ تَقَاسَمُوا۟ بِٱللَّهِ لَنُبَيِّتَنَّهُۥ وَأَهْلَهُۥ ثُمَّ لَنَقُولَنَّ لِوَلِيِّهِۦ مَا شَهِدْنَا مَهْلِكَ أَهْلِهِۦ وَإِنَّا لَصَٰدِقُونَ
ههموویان سوێندیان به خوا بۆ یهکتر خوارد که له شهودا بدهن بهسهر صاڵح و ماڵ و منداڵیدا و لهناویان بهرن، پاشان (ئهگهر گومانیان لێکردین) سوێند دهخۆین و به کهس و کاری دهڵێین: ئێمه ئاگامان له تیاچوونی ئهوان نیه و دڵنیا بن ئێمه ڕاستگۆشین.
وَمَكَرُوا۟ مَكْرًۭا وَمَكَرْنَا مَكْرًۭا وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ
(ئهو تاوانبارانه) پیلان و تهڵهکهیان گێڕا (بۆ لهناو بردنی صاڵح و شوێنکهوتوانی) ئێمهش نهخشهیهکی ترمان کێشا (بۆ ڕزگار کردنی ئیمانداران و لهناوبردانی خوا نهناسان) ئهوان ئاگایان لێ نهبوو، ههستیان پێ نهدهکرد.
فَٱنظُرْ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ مَكْرِهِمْ أَنَّا دَمَّرْنَٰهُمْ وَقَوْمَهُمْ أَجْمَعِينَ
جا ئیتر سهرنج بده و تهماشاکه، سهرهنجامی پیلانهکهیان چیان بهسهرهات، بهڕاستی ئێمه ئهوانیش و ههموو قهومهکهیانمان له ناوبرد (بههۆی بومهلهرزهوه).
فَتِلْكَ بُيُوتُهُمْ خَاوِيَةًۢ بِمَا ظَلَمُوٓا۟ ۗ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ لِّقَوْمٍۢ يَعْلَمُونَ
ئهوهته ماڵهکانیان کاول و چۆڵه به هۆی ئهو ستهمهی که کردیان، بهڕاستی ئا لهو بهسهرهاتهدا بهڵگهو نیشانهی تهواو ههیه بۆ کهسانێک که لهشت تێبگهن و بزانن.
وَأَنجَيْنَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَكَانُوا۟ يَتَّقُونَ
ئهوسا ئێمه ئهو کهسانهمان ڕزگار کرد که باوهڕیان هێنابوو و ئهوانه پارێزکار بوون و له خوا دهترسان.
وَلُوطًا إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِۦٓ أَتَأْتُونَ ٱلْفَٰحِشَةَ وَأَنتُمْ تُبْصِرُونَ
(لوط پێغهمبهریش) کاتی خۆی به قهومهکهی وت: باشه ئێوه ئهوکاره نابهجێ وتاوان و گوناهه ئهنجام دهدهن؟!، لهکاتێکدا ئێوه چاوتان ههیه و دهزانن (چۆن شهرمهزار و خهجاڵهت و ڕیسوا نابن).
أَئِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ ٱلرِّجَالَ شَهْوَةًۭ مِّن دُونِ ٱلنِّسَآءِ ۚ بَلْ أَنتُمْ قَوْمٌۭ تَجْهَلُونَ
ئایا ڕهوایه که ئارهزووی خۆتان لهگهڵ پیاواندا ئهنجام بدهن له جیاتی ژنان؟! نهخێر ئێوه ژیر نین، بهڵکو ئێوه گهلێکن سهرهنجامی ئهم ئیشه خراپه نازانن.