Surah 21: Al-Anbiya — الأنبياء
ٱقْتَرَبَ لِلنَّاسِ حِسَابُهُمْ وَهُمْ فِى غَفْلَةٍۢ مُّعْرِضُونَ
موحاسهبهو لێ پرسینهوهی خهڵکی نزیک بۆتهوه، له کاتێکدا (زۆربهی) ئهوان بێ ئاگا وغافڵن وپشتیان له ئاینی خوا کردووه و ڕوو وهرگێرن (لهبهرنامهکهی).
مَا يَأْتِيهِم مِّن ذِكْرٍۢ مِّن رَّبِّهِم مُّحْدَثٍ إِلَّا ٱسْتَمَعُوهُ وَهُمْ يَلْعَبُونَ
هیچ یاداوهریهکی تازهیان لهلایهن پهروهردگاریهنهوه بۆ نایهت که ئهوان گوێ بیستی نهبوو بن و لهوکاتهدا یاری و گهمهی پێنهکهن...
لَاهِيَةًۭ قُلُوبُهُمْ ۗ وَأَسَرُّوا۟ ٱلنَّجْوَى ٱلَّذِينَ ظَلَمُوا۟ هَلْ هَٰذَآ إِلَّا بَشَرٌۭ مِّثْلُكُمْ ۖ أَفَتَأْتُونَ ٱلسِّحْرَ وَأَنتُمْ تُبْصِرُونَ
دڵهکانیان بێ ئاگاو سهرگهردانه، ئهوانهش که ستهمیان کرد، قسهکانیان شاردهوه (بهنهێنی دهیانوت) ئایا ئهمه تانها بهشهرێک نیه وهک ئێوه؟! ئایا ئێوه بهدهم جادووگهریهوه دهچن؟! لهکاتێکدا ئێوه چاوتان ههیه و دهیبینن!!
قَالَ رَبِّى يَعْلَمُ ٱلْقَوْلَ فِى ٱلسَّمَآءِ وَٱلْأَرْضِ ۖ وَهُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْعَلِيمُ
(خوای گهوره پێغهمبهرهکهی له باس و خواسیان ئاگادارکرد بۆیه) وتی: پهروهردگارم ئاگاداری ههموو قسه و گوفتارێکه له ئاسمان و زهویدا و ئهو زاته بیسهرو زانایه.
بَلْ قَالُوٓا۟ أَضْغَٰثُ أَحْلَٰمٍۭ بَلِ ٱفْتَرَىٰهُ بَلْ هُوَ شَاعِرٌۭ فَلْيَأْتِنَا بِـَٔايَةٍۢ كَمَآ أُرْسِلَ ٱلْأَوَّلُونَ
بهڵکو (شتی تریشیان) دهوت: (وهک ئهوهی که گوایه ئهم قورئانه): خهوو خهیاڵی بێ سهر و بنه، یاخود خۆی ههڵی بهستووه، بهڵکو ئهو کهسێکی شاعیره، دهبا بهڵگه و موعجیزهیهک بهێنێت وهک پێغهمبهرانی پێشوو!!
مَآ ءَامَنَتْ قَبْلَهُم مِّن قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَٰهَآ ۖ أَفَهُمْ يُؤْمِنُونَ
ئهو شارو شارۆچکه و دێهاتانهی پێش ئهمان (که داوای موعجیزهیان کردووه و دوایی باوهڕیان نههێناوه) له ناومان بردوون، ئایا ئهمان باوهڕ دههێنن؟! (ئایا ئهوان باوهڕ دههێنن)؟
وَمَآ أَرْسَلْنَا قَبْلَكَ إِلَّا رِجَالًۭا نُّوحِىٓ إِلَيْهِمْ ۖ فَسْـَٔلُوٓا۟ أَهْلَ ٱلذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
ئێمه پێش تۆ کهسانی ترمان ڕهوانه نهکردووه، جگه له پیاوانێک (که ههڵمانبژاردوون)، وهحی و نیگایان بۆ ڕهوانه دهکهین، دهبپرسن له خاوهنی کتێبهکانی پێشوو ئهگهر ئێوه ئهم ڕاستیانه نازانن.
وَمَا جَعَلْنَٰهُمْ جَسَدًۭا لَّا يَأْكُلُونَ ٱلطَّعَامَ وَمَا كَانُوا۟ خَٰلِدِينَ
ئێمه وه نهبێت ئهو پێغهمبهرانهمان له پهیکهر و لاشهیهک دروست کردبێت که خواردن نهخۆن و ژیانی ههمیشهییشمان پێ نهبهخشیوون.
ثُمَّ صَدَقْنَٰهُمُ ٱلْوَعْدَ فَأَنجَيْنَٰهُمْ وَمَن نَّشَآءُ وَأَهْلَكْنَا ٱلْمُسْرِفِينَ
لهوهودوا بهڵێنی خۆمانمان بۆ بردوونهته سهر، جا ڕزگارمان کردوون لهگهڵ ئهوانهدا که دهمانهوێت و (باوهڕیان هێناوه) سهرکهش و لهسنور دهرچووهکانیشمان لهناوبردووه.
لَقَدْ أَنزَلْنَآ إِلَيْكُمْ كِتَٰبًۭا فِيهِ ذِكْرُكُمْ ۖ أَفَلَا تَعْقِلُونَ
سوێند بهخوا بێگومان ئێمه کتێبێکمان ڕهوانه کردووه بۆتان که یاداوهریه و سهربهرزی ئێوه له شوێنکهوتنیایهتی، ئایا ئهوه بیرو هۆشتان ناخهنهکار و ژیر نابن؟
وَكَمْ قَصَمْنَا مِن قَرْيَةٍۢ كَانَتْ ظَالِمَةًۭ وَأَنشَأْنَا بَعْدَهَا قَوْمًا ءَاخَرِينَ
چهندهها شارو شارۆچکهمان کاول کرد که خهڵکهکهی ستهمکار بوون و بهدوایاندا گهلانی ترمان هێناوهته مهیدانهوه.
فَلَمَّآ أَحَسُّوا۟ بَأْسَنَآ إِذَا هُم مِّنْهَا يَرْكُضُونَ
جا کاتێک ئهو خوا نهناسانه ههستیان کردووه که تۆڵه و سزای ئێمه بهرهو ڕوویان هاتووه و نزیکه یهخهیان بگرێت، ئهوه دهست بهجێ ڕایان کردووه لێی و سهریان لێشێواوه.
لَا تَرْكُضُوا۟ وَٱرْجِعُوٓا۟ إِلَىٰ مَآ أُتْرِفْتُمْ فِيهِ وَمَسَٰكِنِكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْـَٔلُونَ
)ئهوسا به گاڵته پێکردنهوه پێیان وتراوه) ڕامهکهن و بگهڕێنهوه بۆ ئهو ڕابواردنه و بۆ ئهو ماڵ و حاڵهی که تیایدا دهژیان، بۆ ئهوهی پرس و ڕاتان پێ بکرێت و کارێک یان ئیشێک چاوهڕێتان بکات!!
قَالُوا۟ يَٰوَيْلَنَآ إِنَّا كُنَّا ظَٰلِمِينَ
(ئهوسا به دهم ڕاکردنهوه) دهیانوت: هاوار بۆ ئێمه بهڕاستی ئێمه ستهمکار بووین.
فَمَا زَالَت تِّلْكَ دَعْوَىٰهُمْ حَتَّىٰ جَعَلْنَٰهُمْ حَصِيدًا خَٰمِدِينَ
جا بهردهوام ههر ئهوه قسهیانه، ههتا ههموویانمان دروێنه و خامۆش کرد.
وَمَا خَلَقْنَا ٱلسَّمَآءَ وَٱلْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا لَٰعِبِينَ
ئێمه ئاسمان و زهوی، ههرچیش له نێوانیاندایه به گاڵته (بێ مهبهست) دروستمان نهکردووه.
لَوْ أَرَدْنَآ أَن نَّتَّخِذَ لَهْوًۭا لَّٱتَّخَذْنَٰهُ مِن لَّدُنَّآ إِن كُنَّا فَٰعِلِينَ
ئهگهر بمانویستایه یاری و گهمهیهک بسازێنین، لهلایهن خۆمانهوه دهمانسازاند، ئهگهر بڕیار بێت کاری وا بکهین...
بَلْ نَقْذِفُ بِٱلْحَقِّ عَلَى ٱلْبَٰطِلِ فَيَدْمَغُهُۥ فَإِذَا هُوَ زَاهِقٌۭ ۚ وَلَكُمُ ٱلْوَيْلُ مِمَّا تَصِفُونَ
(جا ئهوه له ئێمه ناوهشێتهوه) بهڵکو حهق دهماڵین بهسهر بهتاڵ و ناحهقیداو دهست بهجێ داغانی دهکهین، هاوارو واوهیلا له ئێوه، بۆ ئهو بوختان و قسه نابهجێیانهی که دهیکهن.
وَلَهُۥ مَن فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ وَمَنْ عِندَهُۥ لَا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِهِۦ وَلَا يَسْتَحْسِرُونَ
ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدایه ههر خوا خاوهنیانه و له خزمهتی ئهودان، بێگومان ئهو فریشتانهی که له خزمهتیدان، خۆیان بهگهوره نازانن له پهرستنیدا و ههرگیز ماندوو بێ تاقهت و بێزار نابن له ستایشی ئهو زاته.
يُسَبِّحُونَ ٱلَّيْلَ وَٱلنَّهَارَ لَا يَفْتُرُونَ
(بهردهوام) بهشهو و به ڕۆژ تهسبیحات و ستایشی دهکهن و لهکاتێکدا ساردبوونهوهش ڕوویان تێناکات.
أَمِ ٱتَّخَذُوٓا۟ ءَالِهَةًۭ مِّنَ ٱلْأَرْضِ هُمْ يُنشِرُونَ
ئایا خهڵکی نالهبار پهرستراوی ساختهیان بڕیارداوه لهزهویدا و ئهو پهرستراوانه دهتوانن ژیان ببهخشن؟
لَوْ كَانَ فِيهِمَآ ءَالِهَةٌ إِلَّا ٱللَّهُ لَفَسَدَتَا ۚ فَسُبْحَٰنَ ٱللَّهِ رَبِّ ٱلْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُونَ
ئهگهر له ههردووکیاندا (له ئاسمان و زهویدا) چهند خوایهکی تر ههبوایه غهیری (الله)، ئهوه کاول و وێران دهبوون و تێک دهچوون بهسهر یهکدا، پاکی و بێگهردی بۆ خوا که پهروهردگاری عهرشه، لهو باس و خواسانهدا (که خوانهناسان) دهیڵێن (هاوهڵ بۆ ئهو زاته بڕیار دهدهن).
لَا يُسْـَٔلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَهُمْ يُسْـَٔلُونَ
پرسیار ناکرێت لهوهی که خوا دهیکات، له کاتێکدا ئهوان پرسیاریان لێ دهکرێت و موحاسهبه دهکرێن.
أَمِ ٱتَّخَذُوا۟ مِن دُونِهِۦٓ ءَالِهَةًۭ ۖ قُلْ هَاتُوا۟ بُرْهَٰنَكُمْ ۖ هَٰذَا ذِكْرُ مَن مَّعِىَ وَذِكْرُ مَن قَبْلِى ۗ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ ٱلْحَقَّ ۖ فَهُم مُّعْرِضُونَ
ئایا ئهوانه خوایهکی تریان له جیاتی پهروهردگار بۆ خۆیان ڕهخساندووه؟! (یاخود خۆیان دهخهڵهتێنن و گێلن؟!) ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: بهڵگهتان بهێنن لهسهر ئهو بیروباوهڕهتان، من دڵنیام که ئهم قورئانه یادخهرهوهیه، بۆ ئهوانهی که هاوهڵی منن و ڕێبازی منیان گرتۆتهبهر، ههروهها له بهسهرهاتی پێغهمبهران و قهومهکانی پێش منیش دهدوێت، بهڵام زۆربهی خهڵکی حهق و حهقیقهت ناناسن و دژایهتی دهکهن و ڕووی لێ وهردهچهر خێنن.
وَمَآ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ إِلَّا نُوحِىٓ إِلَيْهِ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنَا۠ فَٱعْبُدُونِ
ئێمه پێش تۆ هیچ پێغهمبهرێکمان ڕهوانه نهکردووه، که وهحیمان بۆ نهناردبێت بهوهی که: بێگومان هیچ خوایهک نیه جگه له من و دهبێت ههر من بپهرستن.
وَقَالُوا۟ ٱتَّخَذَ ٱلرَّحْمَٰنُ وَلَدًۭا ۗ سُبْحَٰنَهُۥ ۚ بَلْ عِبَادٌۭ مُّكْرَمُونَ
خوانهناسان دهیانوت: خوای میهرهبان کوڕی بۆ خۆی بڕیارداوه (فریشتهکان ڕۆڵهی ئهون)، پاکی و بێگهردی بۆ ئهو زاتهیه، بهڵکو ئهوانه بهندهی ڕێزداری ئهون.
لَا يَسْبِقُونَهُۥ بِٱلْقَوْلِ وَهُم بِأَمْرِهِۦ يَعْمَلُونَ
(ئهو فریشتانه ئهوهنده ڕهوشت بهرزن) ههرگیز (نافهرمانی ناکهن و) قسه لهقسهیدا ناکهن و له گوفتاردا پێشی ناکهون، ئهوانه به فهرمانی ئهو دهجوڵێنهوه و فهرمانی ئه جێبهجێ دهکهن.
يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ٱرْتَضَىٰ وَهُم مِّنْ خَشْيَتِهِۦ مُشْفِقُونَ
ههر خوا دهزانێت ئه خهڵکه له ڕابوردوودا چیان ئهنجامداوه و له داهاتووشدا چی ئهنجام دهدهن (دنیا و قیامهت، ڕابوردوو و داهاتوو، بۆ ئهو زاته چوونیهکه)، فریشتهکانیش تکاکار نابن تهنها بۆ ئهو کهسانه نهبێت خوا پێی ڕازییه و ئهو فریشتانه له ترسی ئهو زاته ناوێرن هیچ سهرپێچیهک ئهنجام بدهن.
۞ وَمَن يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّىٓ إِلَٰهٌۭ مِّن دُونِهِۦ فَذَٰلِكَ نَجْزِيهِ جَهَنَّمَ ۚ كَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلظَّٰلِمِينَ
خۆ ئهگهر یهکێک له فریشتهکان (له خۆی غهڕڕا بێت) بڵێت: بهڕاستی منیش خوام بێجگه لهو، ئهوه پاداشتی دهدهینهوه به دۆزهخ، ههر بهو شێوهیه پاداشتی ستهمکاران و یاخیهکان دهدهینهوه
أَوَلَمْ يَرَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ أَنَّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ كَانَتَا رَتْقًۭا فَفَتَقْنَٰهُمَا ۖ وَجَعَلْنَا مِنَ ٱلْمَآءِ كُلَّ شَىْءٍ حَىٍّ ۖ أَفَلَا يُؤْمِنُونَ
ئایا ئهوانهی بێباوهڕ بوون نهیانبینیووه و بۆیان ڕوون نهبۆتهوه بهڕاستی ئاسمانهکان و زهوی یهک پارچه بوون لهوهودوا لێکمان جیا کردنهوه (که ئهمه ئاماژهیه بۆ ئهوهی که ئهم ڕاستهقینه لهلایهن ئهوانهوه پهی پێ دهبرێت)، له ئاویش ههموو شتێکی زیندوومان فهراههم هێناوه (ئاو زۆربهی پێکهاتهی لهشی ئادهمیزاد و زیندهواران و ڕووهک پێکدههێنێت)، ئایا ئهوانه ههر باوهڕ ناهێنن (بهو ڕاستیانه و بهو دهسهڵاته بێ سنوورهی ئێمه)؟!
وَجَعَلْنَا فِى ٱلْأَرْضِ رَوَٰسِىَ أَن تَمِيدَ بِهِمْ وَجَعَلْنَا فِيهَا فِجَاجًۭا سُبُلًۭا لَّعَلَّهُمْ يَهْتَدُونَ
له زهویشدا کهژو کێوهکانمان چهسپاندووه، تا لاسهنگ نهبێت و لار نهبێتهوه و ههڵیان نهگێرێتهوه، له لاپاڵی چیاکان و له دۆڵهکاندا ڕێگاو بانی فراوانمان سازاندووه، بۆ ئهوهی خهڵکی ژیان بۆ خۆیان دابین بکهن و ههروهها ڕێیان له گهنجینه و ناز و نیعمهته شاراوهکان بکهوێت.
وَجَعَلْنَا ٱلسَّمَآءَ سَقْفًۭا مَّحْفُوظًۭا ۖ وَهُمْ عَنْ ءَايَٰتِهَا مُعْرِضُونَ
ئێمه ئاسمانمان کردووه به سهقفێکی پارێزراو، کهچی ئهوانه ڕوو وهردهگێڕن له ههموو نیشانه و بهڵگهکانی ئاسمان.
وَهُوَ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلَّيْلَ وَٱلنَّهَارَ وَٱلشَّمْسَ وَٱلْقَمَرَ ۖ كُلٌّۭ فِى فَلَكٍۢ يَسْبَحُونَ
ههر ئهو زاتهیه که شهوو ڕۆژی بهدیهێناوه، خۆر مانگیش دروست کردووه، ههریهکهیان له خولگهیهکدا دهسوڕێتهوه (زوهی به دهوری خۆردا و مانگیش بهدهوری زهویدا).
وَمَا جَعَلْنَا لِبَشَرٍۢ مِّن قَبْلِكَ ٱلْخُلْدَ ۖ أَفَإِي۟ن مِّتَّ فَهُمُ ٱلْخَٰلِدُونَ
ئێمه پێش تۆ ژیانی ههمیشهیی و نهمریمان به هیچ کهسێک نهبهخشیووه، جا ئایا ئهگهر تۆ بمریت، (دوای مهرگی تۆ) ئهوه ئهو خهڵکه ژیانی ههمیشهیی دهبهنهسهر و نامرن؟!
كُلُّ نَفْسٍۢ ذَآئِقَةُ ٱلْمَوْتِ ۗ وَنَبْلُوكُم بِٱلشَّرِّ وَٱلْخَيْرِ فِتْنَةًۭ ۖ وَإِلَيْنَا تُرْجَعُونَ
ههموو کهسێک دهبێت مردن بچێژێت و شهرابی مهرگ بنۆشێت، بێگومان ئێمه ئێوه تاقی دهکهینهوه بهشهڕ و ناخۆشی و بهڵاو بهخێرو خۆشی و دارایی و توانایی، سهرهنجام ههر بۆ لای ئێمه دههێنرێنهوه (تا پاداشتتان بدهینهوه).
وَإِذَا رَءَاكَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ إِن يَتَّخِذُونَكَ إِلَّا هُزُوًا أَهَٰذَا ٱلَّذِى يَذْكُرُ ءَالِهَتَكُمْ وَهُم بِذِكْرِ ٱلرَّحْمَٰنِ هُمْ كَٰفِرُونَ
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) کاتێک ئهوانهی بێ باوهڕ بوون تۆ دهبینن، هیچ کارێکیان له دهست نایهت لهگهڵ تۆی بکهن جگه له گاڵته و گاڵته جاڕیی، (جا بهیهکتر دهڵێن): لهکاتێکدا ئهوان ههمیشه بێباوهڕن به قورئانی خوای میهرهبان.
خُلِقَ ٱلْإِنسَٰنُ مِنْ عَجَلٍۢ ۚ سَأُو۟رِيكُمْ ءَايَٰتِى فَلَا تَسْتَعْجِلُونِ
ئهوهنده ئینسان به پهله تاڵوکهیه. (ههر دهڵێیت) له پهلهو تاڵوکه دروستکراوه، له ئایینده من نیشانهی و بهڵگهکانی خۆمتان نیشان دهدهم، جا پهلهم لێ مهکهن.
وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هَٰذَا ٱلْوَعْدُ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ
خوانهناسان دهڵێن: باشه، کهی ئهم بهڵێنه دێته دی ئهگهر ئێوه ڕاستگۆن؟
لَوْ يَعْلَمُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ حِينَ لَا يَكُفُّونَ عَن وُجُوهِهِمُ ٱلنَّارَ وَلَا عَن ظُهُورِهِمْ وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ
ئهگهر بێ باوهڕان ههواڵی ئهو ڕۆژهیان بزانیایه (که بهڕێوهیه و نزیکه و دهخرێنه ناو ئاگری دۆزهخهوه)، کاتێک ناتوانن بڵێسهی ئاگر له دهم و چاو و ڕوخسارو له پشتیان دوور بخهنهوه، بهڕاستی ئهوانه سهرکهوتوو ڕزگار نابن (ئهوانه نهگاڵتهیان دهکردو نه بێ باوهڕ دهبوون و نهپهلهیان دهکرد).
بَلْ تَأْتِيهِم بَغْتَةًۭ فَتَبْهَتُهُمْ فَلَا يَسْتَطِيعُونَ رَدَّهَا وَلَا هُمْ يُنظَرُونَ
بهڵکو قیامهت کتوپڕ یهخهیان دهگرێت و سهرسام و ڕیسوایان دهکات، ئهوسا ناتوانن بهرهنگاری بوهستن و بیگێرنهوه، مۆڵهتیشیان نادرێت.
وَلَقَدِ ٱسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍۢ مِّن قَبْلِكَ فَحَاقَ بِٱلَّذِينَ سَخِرُوا۟ مِنْهُم مَّا كَانُوا۟ بِهِۦ يَسْتَهْزِءُونَ
(ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم) سوێند بهخوا بێگومان پێش تۆ گاڵته کراوه به پێغهمبهرانی تریش، ئهوسا ئهوهی ئهوان گاڵتهیان پێ دهکرد، یهخهی پێگرتن و بههۆی ئهوانهیانهوه گاڵتهیان کرد.
قُلْ مَن يَكْلَؤُكُم بِٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ مِنَ ٱلرَّحْمَٰنِ ۗ بَلْ هُمْ عَن ذِكْرِ رَبِّهِم مُّعْرِضُونَ
پێیان بڵێ: کێ دهتوانێت ئێوه بپارێزێت له شهوو ڕۆژدا له سزاو تۆڵهی خوای میهرهبان، کهچی لهگهڵ ئهوهشدا ئهوانه ههمیشه ڕوو وهرگێڕن له یادی پهروهردگاریان.
أَمْ لَهُمْ ءَالِهَةٌۭ تَمْنَعُهُم مِّن دُونِنَا ۚ لَا يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَ أَنفُسِهِمْ وَلَا هُم مِّنَّا يُصْحَبُونَ
یان ئهو بێباوهڕانه چهند خوایهکیان ههیه که دهتوانن له سزامان ڕزگاریان بکات جگه له ئێمه؟! (ئهو کۆلکه خوایانه) نه دهتوانن خۆیان ڕزگار بکهن و خۆیان ڕزگار بکهن و خۆیان سهربخهن، نه پهنا دهدرێت لهلایهن ئێمهوه و نهکۆمهکیان دهکرێت.
بَلْ مَتَّعْنَا هَٰٓؤُلَآءِ وَءَابَآءَهُمْ حَتَّىٰ طَالَ عَلَيْهِمُ ٱلْعُمُرُ ۗ أَفَلَا يَرَوْنَ أَنَّا نَأْتِى ٱلْأَرْضَ نَنقُصُهَا مِنْ أَطْرَافِهَآ ۚ أَفَهُمُ ٱلْغَٰلِبُونَ
ئێمه (بهپهله تۆڵهناسێنین) بهڵکو ئهوانه خۆیان و باوو باپیرانیان له نازو نیعمهتی دنیا بههرهوهر کردووه، ههتا تهمانیان درێژ بۆتهوه، جا ئایا ئهوانه نابینن و نازانن که بهڕاستی ئێمه ورده ورده دێین و دهسهڵاتیان لهملاو لای وڵاتیاندا کهم دهکهینهوه، (کاتێک ئوممهتی ئیسلام شایسته دهبێت، خوای باڵا دهست دهسهڵاتی ڕۆژههڵات و ڕۆژئاوا کهم دهکاتهوه) جا ئایا ئهو بێباوهڕانه ههمیشه سهرکهوتوو و زاڵن؟!
قُلْ إِنَّمَآ أُنذِرُكُم بِٱلْوَحْىِ ۚ وَلَا يَسْمَعُ ٱلصُّمُّ ٱلدُّعَآءَ إِذَا مَا يُنذَرُونَ
ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم پێیان بڵێ: بهڕاستی من تهنها له ڕێگهی وهحی و نیگاوه ئێوه بێدار دهکهمهوه، کهسانێکیش ههن کهڕن له ئاستی حهقدا و سهدای پهیامی خوا نابیستن کاتێک بێدار دهکرێنهوه.
وَلَئِن مَّسَّتْهُمْ نَفْحَةٌۭ مِّنْ عَذَابِ رَبِّكَ لَيَقُولُنَّ يَٰوَيْلَنَآ إِنَّا كُنَّا ظَٰلِمِينَ
سوێند بهخوا ئهگهر کهمێک له هاڵاوی سزای پهروهردگارت ڕوویان تێ بکات و لێیان بدات، ئهوه خوانهناسان به کوڵ دهڵێن: هاوارو ئاهو ناڵه بۆ ئێمه، به ڕاستی ئێمه کهسانێکی ستهمکار بووین.
وَنَضَعُ ٱلْمَوَٰزِينَ ٱلْقِسْطَ لِيَوْمِ ٱلْقِيَٰمَةِ فَلَا تُظْلَمُ نَفْسٌۭ شَيْـًۭٔا ۖ وَإِن كَانَ مِثْقَالَ حَبَّةٍۢ مِّنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنَا بِهَا ۗ وَكَفَىٰ بِنَا حَٰسِبِينَ
ئێمه پێوهر و تهرازووهکانی دادپهروهری له ڕۆژی قیامهتدا دادهنێین، جا هیچ کهس به هیچ شێوهیهک ستهمی لێ ناکرێت، ئهگهر به قهدهر تۆوه خهرتهلهیهک (که زۆر بچووک و ورده، کارێکی چاک یان خراپی ئهنجام دابێت) دهیهێنینه مهیدان، جا ئهوهنده بهسه بۆ ئێمه که ئاوا به وردی حساب و لێپرسینهوه ئهنجام دهدهین.
وَلَقَدْ ءَاتَيْنَا مُوسَىٰ وَهَٰرُونَ ٱلْفُرْقَانَ وَضِيَآءًۭ وَذِكْرًۭا لِّلْمُتَّقِينَ
سوێند به خوا بێگومان ئێمه به موساو هاروون کتێبی تهوراتمان بهخشی که جیاکهرهوهی حهق و بهتاڵه، ههروهها ڕووناکی و یادخهرهوهشه بۆ پارێزکاران...
ٱلَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم بِٱلْغَيْبِ وَهُم مِّنَ ٱلسَّاعَةِ مُشْفِقُونَ
ئهوانهن له پهروهردگاریان دهترسن له کاتێکدا که کهس دیار نیه و پهروهردگاریش لێیان پانهانه، ههروهها ئهوانه له قیامهت و لێپرسینهوه بیمیان ههیه (بێگومان ئهوانه له قیامهتدا دڵنیا و ئاسووده و دڵخۆشن).
وَهَٰذَا ذِكْرٌۭ مُّبَارَكٌ أَنزَلْنَٰهُ ۚ أَفَأَنتُمْ لَهُۥ مُنكِرُونَ
جا ئهم قورئانهش یادخهرهوهیهکی موبارهک و بهفهڕ و پیرۆزه دامان بهزاندووه، جا ئایا ئێوه خۆتانی لێ وێڵ دهکهن و نایناسن؟!
۞ وَلَقَدْ ءَاتَيْنَآ إِبْرَٰهِيمَ رُشْدَهُۥ مِن قَبْلُ وَكُنَّا بِهِۦ عَٰلِمِينَ
سوێند بهخوا بهڕاستی ئێمه ژیری و هۆشمهندیمان پێشتر به ئیبراهیم بهخشی، ئێمه چاک ئهومان دهناسی.
إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِۦ مَا هَٰذِهِ ٱلتَّمَاثِيلُ ٱلَّتِىٓ أَنتُمْ لَهَا عَٰكِفُونَ
کاتێک به باوک و قهومهکهی دهوت: ئهم بتانه چیه؟! ئێوه ههمیشه بهدهوریدا دێن و دهیانپهرستن!
قَالُوا۟ وَجَدْنَآ ءَابَآءَنَا لَهَا عَٰبِدِينَ
لهوهڵامدا (تهنها بهڵگهیان ئهوه بوو، که) وتیان: ئێمه باوو باپیرانمان بینیووه ئهمانهیان پهرستووه.
قَالَ لَقَدْ كُنتُمْ أَنتُمْ وَءَابَآؤُكُمْ فِى ضَلَٰلٍۢ مُّبِينٍۢ
ئیبراهیم وتی: بهڕاستی ئێوه و باوو باپیرانی ئێوه له گومڕاییهکی ئاشکرادا بوون.
قَالُوٓا۟ أَجِئْتَنَا بِٱلْحَقِّ أَمْ أَنتَ مِنَ ٱللَّٰعِبِينَ
خهڵکهکه وتیان: بهڕاست، تۆ حهقیقهتت بۆ ئێمه هێناوه یان گاڵته دهکهیت؟!
قَالَ بَل رَّبُّكُمْ رَبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ٱلَّذِى فَطَرَهُنَّ وَأَنَا۠ عَلَىٰ ذَٰلِكُم مِّنَ ٱلشَّٰهِدِينَ
ئیبراهیم وتی: (من گاڵته ناکهم) بهڵکو دهمهوێت تێتان بگهیهنم که پهروهردگارتان پهروهردگاری ئاسمانهکان و زهویه و بهدی هێناون و من لهسهر ئهو بیروباوهڕه لهشایهت و ئاگاکانم.
وَتَٱللَّهِ لَأَكِيدَنَّ أَصْنَٰمَكُم بَعْدَ أَن تُوَلُّوا۟ مُدْبِرِينَ
ئینجا ئیبراهیم لهبهر خۆیهوه سوێندی خوارد و وتی: بهخوا نهخشهیهک دهکێشم و داوێک دهنێمهوه بۆ بتهکانتان دوای ئهوهی ئێوه بهجێتان هێشتن و پشتتان ههڵکرد.
فَجَعَلَهُمْ جُذَٰذًا إِلَّا كَبِيرًۭا لَّهُمْ لَعَلَّهُمْ إِلَيْهِ يَرْجِعُونَ
ئینجا ههموو وردو خاش کرد جگه له گهورهکهیان، بهڵکو که گهڕانهوه (پرسیار بکهن) و ئیبراهیم ڕاستیان بۆ ڕوون بکاتهوه.
قَالُوا۟ مَن فَعَلَ هَٰذَا بِـَٔالِهَتِنَآ إِنَّهُۥ لَمِنَ ٱلظَّٰلِمِينَ
بت پهرستان (که هاتنهوه بینیان بتهکانیان وردوخاش کراوه) وتیان: ئهوهی ئهمهی کردووه به خواکانمان، بهڕاستی له ستهمکارانه!!
قَالُوا۟ سَمِعْنَا فَتًۭى يَذْكُرُهُمْ يُقَالُ لَهُۥٓ إِبْرَٰهِيمُ
ههندێکیان وتیان: بیستومانه لاوێک به خراپه باسیان دهکات پێی دهڵێن ئیبراهیم.
قَالُوا۟ فَأْتُوا۟ بِهِۦ عَلَىٰٓ أَعْيُنِ ٱلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَشْهَدُونَ
وتیان: کهوابوو بیهێنن بهبهرچاوی خهڵکهوه (موحاسهبهی بکهین و لێی بکۆڵینهوه) بائهوانیش ئاگاداربن و بیبینن.
قَالُوٓا۟ ءَأَنتَ فَعَلْتَ هَٰذَا بِـَٔالِهَتِنَا يَٰٓإِبْرَٰهِيمُ
(ئیتر چوون ئیبراهیمیان هێناو لێیان پرسی) وتیان باشه، ئهی ئیبراهیم ئایا تۆ ئهمهت کردووه به خواکانمان؟!
قَالَ بَلْ فَعَلَهُۥ كَبِيرُهُمْ هَٰذَا فَسْـَٔلُوهُمْ إِن كَانُوا۟ يَنطِقُونَ
ئیبراهیم وتی: (بۆچی له من دهپرسن، خۆ بته گهورهکه ساغ و سهلیمه) نهخێر؛ ههر کاری ئهو بته زلهیه، ده لێیان بپرسن ئهگهر قسه دهکهن و تێ دهگهن!!
فَرَجَعُوٓا۟ إِلَىٰٓ أَنفُسِهِمْ فَقَالُوٓا۟ إِنَّكُمْ أَنتُمُ ٱلظَّٰلِمُونَ
(کهمیک داچڵهکان و) له دڵی خۆیاندا لێکیان دایهوه، سهرهنجام وتیان به خۆیان: بهڕاستی ئێوه ههمیشه ستهمکارن (ئیبراهیم ڕاست دهکات، ئهمانه ناتوانن بهرگری له خۆیان بکهن جۆن دهتوانن بهرگری له ئێمه بکهن).
ثُمَّ نُكِسُوا۟ عَلَىٰ رُءُوسِهِمْ لَقَدْ عَلِمْتَ مَا هَٰٓؤُلَآءِ يَنطِقُونَ
پاشان بهسهرشۆڕی پاشگهزکرانهوه بۆ بیرو باوهڕه کۆنهکهیان وتیان: بێگومان تۆ زانیووته که ئهوانه قسه ناکهن و تێ ناگهن!! (زۆرزان و کاربهدهستانیان چهواشهیان کردوونه).
قَالَ أَفَتَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَنفَعُكُمْ شَيْـًۭٔا وَلَا يَضُرُّكُمْ
ئیبراهیم وتی: باشه، ئاخر، چۆن شتێک دهپهرستن له جیاتی خوا که ناتوانێت هیچ جۆره قازانج یان زیانێکتان پێ بگهیهنێت، (تهنانهت ئهوهتا نهیانتوانی بهرگری له خۆشیان بکهن).
أُفٍّۢ لَّكُمْ وَلِمَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ ۖ أَفَلَا تَعْقِلُونَ
ئۆن له دهستان و لهو شتانهش که لهجیاتی خوا دهیپهرستن، جا ئایا ئهوه تێناگهن و بیرو هۆشتان ناخهنهکار؟!
قَالُوا۟ حَرِّقُوهُ وَٱنصُرُوٓا۟ ءَالِهَتَكُمْ إِن كُنتُمْ فَٰعِلِينَ
ههندێکیان وتیان: ئیبراهیم بسوتێنن و پشتیوانی له خواکانتان بکهن، ئهگهر ئێوه شتێکتان بۆ دهکرێت.
قُلْنَا يَٰنَارُ كُونِى بَرْدًۭا وَسَلَٰمًا عَلَىٰٓ إِبْرَٰهِيمَ
(خوای گهوره دهفهرموێت، ئێمهش فهرمانمان دهرکرد و) وتمان: ئهی ئاگر ساردو سهلامهت لهسهر ئیبراهیم (ههرچهنده ئاگر سوتێنهره باڵام به فهرمانی خوا توانای سووتاندنی نهماو ئهگهر پهروهردگار فهرمانی بهسهلامهتی نهدایه حهزرهتی ئیبراهیم لهناو ئاگرهکهدا سهرمای دهبوو).
وَأَرَادُوا۟ بِهِۦ كَيْدًۭا فَجَعَلْنَٰهُمُ ٱلْأَخْسَرِينَ
ئهوانه ویستیان پیلان بگێڕن دژی ئیبراهیم ئینجا ئێمهش ئهوانمان به ڕهنجهڕۆترین کهس گێڕا.
وَنَجَّيْنَٰهُ وَلُوطًا إِلَى ٱلْأَرْضِ ٱلَّتِى بَٰرَكْنَا فِيهَا لِلْعَٰلَمِينَ
ئێمه ئهویش و - لوط - ی برازایشمان ڕزگار کرد و ناردمانن بۆ (وڵاتی شام) ئهو سهرزهمینهی که بهرهکهتمان بهسهردا ڕژاندووه بۆ ههموو خهڵکی.
وَوَهَبْنَا لَهُۥٓ إِسْحَٰقَ وَيَعْقُوبَ نَافِلَةًۭ ۖ وَكُلًّۭا جَعَلْنَا صَٰلِحِينَ
ههروهها ئێمه ئیسحاقمان بهخشی به ئیبراهیم و یهعقوبیش بهنهوهی (وهک زیاده ڕێزێک بۆ ئیبراهیم)، ههر یهک لهوانمان کرد به پیاوچاک و خواناس.
وَجَعَلْنَٰهُمْ أَئِمَّةًۭ يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَأَوْحَيْنَآ إِلَيْهِمْ فِعْلَ ٱلْخَيْرَٰتِ وَإِقَامَ ٱلصَّلَوٰةِ وَإِيتَآءَ ٱلزَّكَوٰةِ ۖ وَكَانُوا۟ لَنَا عَٰبِدِينَ
ههموو ئهوانیشمان کرده پێشهواو به فهرمانی ئێمه ڕێنموویی خهڵکیان دهکردو نیگامان بۆ کردن به ئهنجامدانی کارو کردهوه چاکهکان و ڕاگرتنی نوێژ و زهکات دان، (بهڕاستی) ئهوان ههر ئێمهیان دهپهرست و ههر بهندایهتی ئێمهیان دهکرد.
وَلُوطًا ءَاتَيْنَٰهُ حُكْمًۭا وَعِلْمًۭا وَنَجَّيْنَٰهُ مِنَ ٱلْقَرْيَةِ ٱلَّتِى كَانَت تَّعْمَلُ ٱلْخَبَٰٓئِثَ ۗ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ قَوْمَ سَوْءٍۢ فَٰسِقِينَ
به لوط پێغهمبهریش حیکمهت و دانایی و زانیاریمان بهخشی و ڕزگارمان کرد لهو شارهی کردهوه پیسهکانیان تێدا ئهنجام دهدا، بێگومان ئهوانه قهومێکی نالهبار و خراپ و بهدخوو تاوانکار بوون...
وَأَدْخَلْنَٰهُ فِى رَحْمَتِنَآ ۖ إِنَّهُۥ مِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ
ئێمه ئهومان خسته ژێر سایهی ڕهحمهت و میهرهبانی خۆمانهوه، بهڕاستی ئهو له ڕیزی بهنده چاک و باشهکاندایه.
وَنُوحًا إِذْ نَادَىٰ مِن قَبْلُ فَٱسْتَجَبْنَا لَهُۥ فَنَجَّيْنَٰهُ وَأَهْلَهُۥ مِنَ ٱلْكَرْبِ ٱلْعَظِيمِ
یادی نوح پێغهمبهریش بکهرهوه کاتێک هاناو هاواری بۆ هێناین لهمهو پێش، جا ئێمهش نزامان گیرا کردو خۆی ه خێزانهکهیمان له تهنگانه گهورهکه ڕزگار کرد...
وَنَصَرْنَٰهُ مِنَ ٱلْقَوْمِ ٱلَّذِينَ كَذَّبُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَآ ۚ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ قَوْمَ سَوْءٍۢ فَأَغْرَقْنَٰهُمْ أَجْمَعِينَ
سهرکهوتنیشمان پێبهخشی بهسهر ئهو قهوم و هۆزهی بهڵگه و نیشانهکانی ئێمهیان به درۆ دهزانی و بڕوایان پێی نهبوو، چونکه بهڕاستی ئهوانیش قهومێکی نالهبارو خراپ بوون، به گشتی نوقمی ئاوی زریانهکهمان کردن.
وَدَاوُۥدَ وَسُلَيْمَٰنَ إِذْ يَحْكُمَانِ فِى ٱلْحَرْثِ إِذْ نَفَشَتْ فِيهِ غَنَمُ ٱلْقَوْمِ وَكُنَّا لِحُكْمِهِمْ شَٰهِدِينَ
یادی داودو سلهیمانیش بکهرهوه کاتێک بڕیاردرا دهربارهی ئهو کێلگه کشتوکاڵیه، کاتێک که مهڕو ماڵاتی خهڵکی تیایدا بڵاو بوونهوه بهشهو و زیانیان به کێلگهکه گهیاند، ئێمهیش شایهت بووین لهسهر ئهو داوهری و بڕیارهی ئهوان. (لهسهردهمی حوکمی حهزرهتی داوددا ڕانهمهڕێک زهوی و زاری کابرایهکی کاولکرد، کابراش چوو سکاڵای خۆی گهیانده داود، ئهویش بڕیاریدا که ههموو ڕانه مهڕهکه بدرێت به خاوهن زهویهکه، بهڵام حهزرهتی سولهیمانی کوڕی ڕایهکی پهسهندتری ههبوو وتی: با بهروبومی ماڵاتهکه بدرێت به خاوهن زهویهکه تا زیانهکهی پڕ دهکاتهوه).
فَفَهَّمْنَٰهَا سُلَيْمَٰنَ ۚ وَكُلًّا ءَاتَيْنَا حُكْمًۭا وَعِلْمًۭا ۚ وَسَخَّرْنَا مَعَ دَاوُۥدَ ٱلْجِبَالَ يُسَبِّحْنَ وَٱلطَّيْرَ ۚ وَكُنَّا فَٰعِلِينَ
جا ئێمه چارهسهری کێشهکهمان له سولهیمان گهیاند، بهڵام ههریهکه (لهم باوک و کوڕه) بههرهوهرمان کردبوو له حیکمهت و دانایی وعیلم و زانستی، ههروهها باڵندهو چیاکانیشمان لهگهڵ داودا ملکهچ وفهرمانبهردار کردبوو، ههمووان پێکهوه تهسبیحات و ستایشی ئێمهیان دهکرد، ئێمهش ئهوهمان کرد.
وَعَلَّمْنَٰهُ صَنْعَةَ لَبُوسٍۢ لَّكُمْ لِتُحْصِنَكُم مِّنۢ بَأْسِكُمْ ۖ فَهَلْ أَنتُمْ شَٰكِرُونَ
ههروهها ئێمه داودمان فێری دروستکردنی زرێ و قهڵغان کرد، تا له توندو تیژی کاتی شهڕ بتانپارێزێت، ئایا (له بهرامبهر ئهم ههموو نازو نیعمهتانهوه) ئێوه سوپاسگوزار دهبن؟!
وَلِسُلَيْمَٰنَ ٱلرِّيحَ عَاصِفَةًۭ تَجْرِى بِأَمْرِهِۦٓ إِلَى ٱلْأَرْضِ ٱلَّتِى بَٰرَكْنَا فِيهَا ۚ وَكُنَّا بِكُلِّ شَىْءٍ عَٰلِمِينَ
بۆ سولهیمانیش بایهکی بههێزو تیژمان ڕهخساند که بهرمانی ئهو، جاروبار هاتووچۆی دهکرد بۆ ئهو زهویهی که بهرهکهتمان بهسهردا ڕژاندبوو و ئێمه بهههموو شتێک زاناو شارهزاین.
وَمِنَ ٱلشَّيَٰطِينِ مَن يَغُوصُونَ لَهُۥ وَيَعْمَلُونَ عَمَلًۭا دُونَ ذَٰلِكَ ۖ وَكُنَّا لَهُمْ حَٰفِظِينَ
له پهریهکانیش ههندێکمان بۆ ڕام هێنابوو که بچنه ناو بنی دهریاوه (تا گهوههر و مرواری و شتی به نرخی بۆ دهربهێنن) و جگه لهوه کاری تریشیان دهکرد (وهکو دروستکردنی کۆشک وتهلارو پهیکهرو... هتد) و ئێمهش چاودێریمان دهکردن (تا کارهکانیان به چاکی ئهنجام بدهن و زیان بهخهڵک نهگهیهنن).
۞ وَأَيُّوبَ إِذْ نَادَىٰ رَبَّهُۥٓ أَنِّى مَسَّنِىَ ٱلضُّرُّ وَأَنتَ أَرْحَمُ ٱلرَّٰحِمِينَ
یادی - ئهیوب- یش بکه کاتێک هاناو هاواری بۆ پهروهردگاری برد (دوای ئهوهی ماوهیهکی دوورو درێژ نهخۆش کهوتبوو، جگه لهوه پێشتریش ماڵ و سامان ومنداڵهکانی تیاچوو بوون) وتی: پهروهردگارا، بهڕاستی من ئازارو ناخۆشیم تووش بووه، تۆش له ههموو کهس میهرهبانترو له ههموو کهس دلۆڤانتریت.
فَٱسْتَجَبْنَا لَهُۥ فَكَشَفْنَا مَا بِهِۦ مِن ضُرٍّۢ ۖ وَءَاتَيْنَٰهُ أَهْلَهُۥ وَمِثْلَهُم مَّعَهُمْ رَحْمَةًۭ مِّنْ عِندِنَا وَذِكْرَىٰ لِلْعَٰبِدِينَ
جا ئێمه نزامان گیراکردو بههاواریهوه چووین وههموو ناخۆشی و نهخۆشیهکمان له کۆڵ کردهوه، ههموو ماڵ و منداڵیمان پێبهخشیوه و ئهوهندهی تریش لهگهڵیاندا (دهکرێت خوای گهوره ههر ههمان ماڵ و منداڵی پێشووی بۆ زیندوو کردبێتهوه، یاخود نهوهی نوێی پێبهخشیبێت)، ئهوه ڕهحمهتێکی تایبهتی بوو له لایهن ئێمهوه، یاداوهریشه بۆ بهنده خواپهرستهکان (که ئهگهر ئهوانیش تووشی بهڵاو ناخۆشی بوون وهک ئهم، لهوهودوا نزایان کرد، خوای میهرهبان به هاناو هاواری ئهوانیشهوه دهچێت).
وَإِسْمَٰعِيلَ وَإِدْرِيسَ وَذَا ٱلْكِفْلِ ۖ كُلٌّۭ مِّنَ ٱلصَّٰبِرِينَ
یادی (اسماعیل و ادریس و ذوالکفل) یش بکهرهوه، ههریهکه لهوان (له تاقیکردنهوه جۆراو جۆرهکاندا سهرکهوتووبوون) له خۆگرو ئارامگران بوون.
وَأَدْخَلْنَٰهُمْ فِى رَحْمَتِنَآ ۖ إِنَّهُم مِّنَ ٱلصَّٰلِحِينَ
ئێمه ههموویانمان خسته ژێر سایهی ڕهحمهت و میهرهبانی خۆمانهوه، چونکه بهڕاستی ئهوانه له چاک و پاکانن.
وَذَا ٱلنُّونِ إِذ ذَّهَبَ مُغَٰضِبًۭا فَظَنَّ أَن لَّن نَّقْدِرَ عَلَيْهِ فَنَادَىٰ فِى ٱلظُّلُمَٰتِ أَن لَّآ إِلَٰهَ إِلَّآ أَنتَ سُبْحَٰنَكَ إِنِّى كُنتُ مِنَ ٱلظَّٰلِمِينَ
یادی (ذو النون)یش بکهرهوه (که یونس پێغهمبهره) کاتێک به توڕهیییهوه ڕۆیشت، گومانی وابوو که ههرگیز دنیای لێ تهنگ ناکهینهوه (بهڵام به پێچهوانهی گومانهکهیهوه خوا خستیه ناو سکی نهههنگهوه)، جا له ناو تاریکایهکاندا، (تاریکای شهوو دهریا و ناوسکی نهههنگهکهدا) هاوارو نزای لێ بهرز بۆوهو وتی: پهروهردگارا هیچ خوایهک نیه جگه له تۆ، پاکی و بێگهردی ههر بۆ تۆیه، بهڕاستی من له ستهمکاران بووم (کاتێک به بێ فهرمانی تۆ قهومهکهم بهجێهێشت).
فَٱسْتَجَبْنَا لَهُۥ وَنَجَّيْنَٰهُ مِنَ ٱلْغَمِّ ۚ وَكَذَٰلِكَ نُۨجِى ٱلْمُؤْمِنِينَ
ئێمهش بههانایهوه چووین و ڕزگارمان کرد؛ لهو غهم و پهژارهو تهنگانهیهی که تێی کهوتبوو، بهو شێوهیهش ئیمانداران ڕزگار دهکهین (کاتێک که دهکهونه تهنگانهوهو هاناو هاوار بۆ ئێمه دههیێنن).
وَزَكَرِيَّآ إِذْ نَادَىٰ رَبَّهُۥ رَبِّ لَا تَذَرْنِى فَرْدًۭا وَأَنتَ خَيْرُ ٱلْوَٰرِثِينَ
یادی (زکریا) ش بکهرهوه کاتێک هاناو هاواری بۆ پهروهردگاری بردو وتی: پهروهردگارا؛ من به تهنهای مههێڵهرهوه (نهوهیهکی چاک و پاکم پێ ببهخشه) تۆیش چاکترین زاتێکی له پاش من و ههموو مردوویهک دهمێنیتهوه.
فَٱسْتَجَبْنَا لَهُۥ وَوَهَبْنَا لَهُۥ يَحْيَىٰ وَأَصْلَحْنَا لَهُۥ زَوْجَهُۥٓ ۚ إِنَّهُمْ كَانُوا۟ يُسَٰرِعُونَ فِى ٱلْخَيْرَٰتِ وَيَدْعُونَنَا رَغَبًۭا وَرَهَبًۭا ۖ وَكَانُوا۟ لَنَا خَٰشِعِينَ
ئینجا ئێمه نزاکهیمان گیرا کردو (یحیی)مان پێبهخشی، هاوسهرهکهشیمان بۆ چاککرد که منداڵی ببێ، چونکه بهڕاستی ئهوانه چالاک و گورجو گۆڵ بوون له ئهنجامدانی ههموو خێرو چاکهیهکدا و نزای بهکوڵیان دهکرد، به ئومێدی ڕهحمهت و بهههشتی ئێمه و له دۆزهخ و خهشمی ئێمه دهترسانو ئهوانه ههمیشه گهردن کهچ بوون بۆ ئێمه.
وَٱلَّتِىٓ أَحْصَنَتْ فَرْجَهَا فَنَفَخْنَا فِيهَا مِن رُّوحِنَا وَجَعَلْنَٰهَا وَٱبْنَهَآ ءَايَةًۭ لِّلْعَٰلَمِينَ
یادی (مریم) یش بکهرهوه، ئهو ئافرهتهی داوێنی خۆی به خاوێنی ڕاگرت، ئێمهش لهو ڕۆحهی خاوهنی بووین پێمان بهخشی و خۆی و کوڕهکهیمان کرد به (موعجیزه) و بهڵگه بۆ ههموو خهڵکی.
إِنَّ هَٰذِهِۦٓ أُمَّتُكُمْ أُمَّةًۭ وَٰحِدَةًۭ وَأَنَا۠ رَبُّكُمْ فَٱعْبُدُونِ
خهڵکینه! بهڕاستی ئهم ئایینهی که ئهم پێغهمبهرانه هێناویانه ئایینهکهی ئێوهیه، که یهک ئایینه و منیش پهروهردگارتانم، تهنها من بپهرستن
وَتَقَطَّعُوٓا۟ أَمْرَهُم بَيْنَهُمْ ۖ كُلٌّ إِلَيْنَا رَٰجِعُونَ
(لهگهڵ ئهوهشدا، له ڕێبازی یهکتاناسی و ئاینی ئیسلام لایانداو) بهش بهشیان کرد له نێوانی خۆیاندا. جۆرهها دهستهو گرۆ دروست بوو، به مهرجێک ههر ههمووشیان بۆ لای ئێمه دهگهڕێنهوه (لهدهستمان دهرناچن).
فَمَن يَعْمَلْ مِنَ ٱلصَّٰلِحَٰتِ وَهُوَ مُؤْمِنٌۭ فَلَا كُفْرَانَ لِسَعْيِهِۦ وَإِنَّا لَهُۥ كَٰتِبُونَ
جا ئهوهی کارو کردهوه چاکهکان ئهنجام بدات له کاتێکدا که ئهو کهسه باوهڕداره، جا ئهوه ههوڵ و کۆششهکهی پشتگوێ ناخرێت و بهزایه ناچێت بهڕاستی ئێمه بۆی یاداشت و تۆمار دهکهین.
وَحَرَٰمٌ عَلَىٰ قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَٰهَآ أَنَّهُمْ لَا يَرْجِعُونَ
جارێکی تر حهرامه و ئهستهمه له دانیشتوانی ههر شارو شارۆچکهیهک که کاولمان کردووه، بێگومان ناگهڕێنهوه...
حَتَّىٰٓ إِذَا فُتِحَتْ يَأْجُوجُ وَمَأْجُوجُ وَهُم مِّن كُلِّ حَدَبٍۢ يَنسِلُونَ
ههتا ئهو کاتهی بهربهستهکهی (ذو القرنین) لهسهر دوو تیرهی یاجوج و ماجوج دهکرێتهوه (که ئهمهش یهکێکه له نیشانهکانی نزیک بوونهوهی کۆتای دنیا) و ئهوانه ئهو کاته له ههموو کون و کهلێنێکهوه به لێشاو پهیدا دهبن و زۆر دهبن.
وَٱقْتَرَبَ ٱلْوَعْدُ ٱلْحَقُّ فَإِذَا هِىَ شَٰخِصَةٌ أَبْصَٰرُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ يَٰوَيْلَنَا قَدْ كُنَّا فِى غَفْلَةٍۢ مِّنْ هَٰذَا بَلْ كُنَّا ظَٰلِمِينَ
ئهوسا ئیتر بهڵێنی ڕاستی نزیک دهبێتهوه و دهست پێ دهکات، ئینجا دهبینیت چاوی ئهوانهی بێباوهڕن ئهبڵهق و زهق دهبێت، (بێ پهروا دهڵێن) هاوار بۆ ئێمه، چاک غافڵ بووین لهم ڕۆژه، لهم سهرهنجامه، نهک ههر ئهوه! بهڵکو ئێمه ههر ستهمکاربووین.
إِنَّكُمْ وَمَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنتُمْ لَهَا وَٰرِدُونَ
(پاشان پێیان دهوترێت) بێگومان ئێوه و ئهو شتانهی له جیاتی خوا دهتانپهرست سووتهمهنی دۆزهخن و سهلکه بزوتی ئاگرن، دهبێت ههر بچنه ناوی و ههمیشه تێیدان.
لَوْ كَانَ هَٰٓؤُلَآءِ ءَالِهَةًۭ مَّا وَرَدُوهَا ۖ وَكُلٌّۭ فِيهَا خَٰلِدُونَ
(ههروهها بههاوهڵگهڕان دهوترێت) ئهوانهی ئێوه دهتانپهرست ئهگهر خوا بوونایه ئاوا نهدهخرانه ناو دۆزهخهوه، بێگومان ههرههموویان (هاوهڵگهران و پهرستراوهکانیان) له دۆزهخدا بۆ ههمیشه دهمێننهوه.
لَهُمْ فِيهَا زَفِيرٌۭ وَهُمْ فِيهَا لَا يَسْمَعُونَ
ئهوانه؛ بهههناسهی قورس و لرخهلرخ ئاهو ناڵهوه (ژیانی سهختی تیایدا دهبهنهسهر) و مژده و هیواو قسهیهکی خۆش نابیستن.
إِنَّ ٱلَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُم مِّنَّا ٱلْحُسْنَىٰٓ أُو۟لَٰٓئِكَ عَنْهَا مُبْعَدُونَ
بهڕاستی ئهوانه که ههر زوو بڕیارمانداوه چاکه بهێنینهوه ڕێیان (بههۆی ئیمان و باوهڕو کردهوهی چاکیانهوه) ئهوانه دووره پهرێز کراون له دۆزهخهوه.
لَا يَسْمَعُونَ حَسِيسَهَا ۖ وَهُمْ فِى مَا ٱشْتَهَتْ أَنفُسُهُمْ خَٰلِدُونَ
قرچه قرچ و ورشه و دهنگی بڵێسهی نابیستن، (بهڵکو ئهوان له نازو نیعمهتدا) که حهزیان لێی بوو و ئارهزوویان دهکرد بۆ ههتا ههتایی دهمێنن
لَا يَحْزُنُهُمُ ٱلْفَزَعُ ٱلْأَكْبَرُ وَتَتَلَقَّىٰهُمُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ هَٰذَا يَوْمُكُمُ ٱلَّذِى كُنتُمْ تُوعَدُونَ
(ئهو بهختهوهرانه) لێقهومانی گهوره و تهنگانهی بێ سنوور (قیامهت) تووشی غهمباری و پهژارهیان ناکات، بهڵکو فریشهکان (به ڕووی خۆشهوه پێشوازیان لی دهکهن و) دهڵێن ئهمه ئهو ڕۆژهیه که کاتی خۆی بهڵێنیان پێدهدرا (ئێوه ئیتر ڕزگارتان بوو له تهنگانه و ناخۆشی دنیا، بۆ ههمیشه کهونهته خۆشیهوه).
يَوْمَ نَطْوِى ٱلسَّمَآءَ كَطَىِّ ٱلسِّجِلِّ لِلْكُتُبِ ۚ كَمَا بَدَأْنَآ أَوَّلَ خَلْقٍۢ نُّعِيدُهُۥ ۚ وَعْدًا عَلَيْنَآ ۚ إِنَّا كُنَّا فَٰعِلِينَ
ڕۆژێک دێت ئێمه ئاسمان دهپێچینهوه، وهکو چۆن کتێبی کراوه دادهخرێت و دهپێچرێتهوه ههروهک چۆن له سهرهتاوه دروستمان کرد، وهک ئهوسای خۆی لێ دهکهینهوه (بۆ ئهوهی سهر لهنوێ به شێوهیهکی تر دروستی بکهینهوه) جا ئهوه پهیمان و بهڵێنی ئێمهیه، بێگومان ئێمه ئهو کاره ئهنجام دهدهین.
وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِى ٱلزَّبُورِ مِنۢ بَعْدِ ٱلذِّكْرِ أَنَّ ٱلْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِىَ ٱلصَّٰلِحُونَ
سوێند به خوا به ڕاستی ئێمه له کتێبی زهبووردا دوای تهورات بڕیارمان داوه که: بێگومان بهنده شیاو و چاکهکانم دهبنه خاوهنی زهوی.
إِنَّ فِى هَٰذَا لَبَلَٰغًۭا لِّقَوْمٍ عَٰبِدِينَ
بهڕاستی ئا لهم باسهدا مژدهو ڕاگهیاندن بۆ کهسانی خواپهرست و بهنده ملکهچهکان.
وَمَآ أَرْسَلْنَٰكَ إِلَّا رَحْمَةًۭ لِّلْعَٰلَمِينَ
(ئهی محمد صلی الله علیه وسلم) ئێمه تۆمان ڕهوانه نهکردووه تهنها بۆ ئهوه نهبێت که ببیته ڕهحمهت و بهرهکهت بۆ ههموو جیهانهکان (جیهانی ئادهمیزاد و گیاندار و ڕووهک و پهری و... هتد)
قُلْ إِنَّمَا يُوحَىٰٓ إِلَىَّ أَنَّمَآ إِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌۭ وَٰحِدٌۭ ۖ فَهَلْ أَنتُم مُّسْلِمُونَ
(ئهی پێغهمبهر صلی الله علیه وسلم تۆ) بڵێ: بهڕاستی من تهنها ئاگادار دهکرێم که بێگومان خوای ئێوه ههر خوایهکی تاک و تهنهایه، ئایا ئێوه تهسلیمی ئهم بڕیاره دهبن و مسوڵمان دهبن؟!
فَإِن تَوَلَّوْا۟ فَقُلْ ءَاذَنتُكُمْ عَلَىٰ سَوَآءٍۢ ۖ وَإِنْ أَدْرِىٓ أَقَرِيبٌ أَم بَعِيدٌۭ مَّا تُوعَدُونَ
خۆ ئهگهر پشتیان ههڵکردو گوێیان نهگرت (بۆ گوفتارو بهرنامهی ڕوون و ئاشکرای تۆ، ئهوه پێیان) بڵێ: من پهیامی خوام به یهکسانی به ههمووتان گهیاندووه (هیچ شتێکم له کهس نهشاردۆتهوه) من ئیتر نازانم ئهو ههڕهشهیهی که له ئێوه دهکرێت نزیکه یان دووره (دهربارهی شکستی ئێوه، یان بهرپا بوونی قیامهت).
إِنَّهُۥ يَعْلَمُ ٱلْجَهْرَ مِنَ ٱلْقَوْلِ وَيَعْلَمُ مَا تَكْتُمُونَ
(دڵنیا بن) به ڕاستی ههر ئهو زاته خۆی دهزانێت و ئاگایه به گوفتاری ئاشکراو ههر ئهویش دهزانێت و ئاگاداره لهوهی که دهیشارنهوه (له کارو کردهوهتان).
وَإِنْ أَدْرِى لَعَلَّهُۥ فِتْنَةٌۭ لَّكُمْ وَمَتَٰعٌ إِلَىٰ حِينٍۢ
من نازانم لهوانهیه ئهم دواخستنی تۆڵه و بهڵێنی پهروهردگاره بۆ تاقیکردنهوه و سزاتان بێت و ڕابواردنێکیش بێت تا کاتێکی دیاریکراو (له دنیای کۆتا تهمهندا، یاخود بهڵکو به خۆدا بچنهوه و ڕێبازی دینداری بگرنه بهر).
قَٰلَ رَبِّ ٱحْكُم بِٱلْحَقِّ ۗ وَرَبُّنَا ٱلرَّحْمَٰنُ ٱلْمُسْتَعَانُ عَلَىٰ مَا تَصِفُونَ
(دوای گهیاندنی پهیامی خوا و گوێ پێنهدانی خوانهناسان) پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم)ووتی: پهروهردگارا دادگهرانه له نێوان من و ئهمانهدا داوهری بفهرموو لهسهر بنچینهی حهق و ڕاستی، پهروهردگارمان بهخشنده و میهرهبانهوه داوای یارمهتی لێکراوه بۆ ئهوهی سهرمان بخات بهسهر ئهو پێناسهیهی که ئێوه دهیکهن دهربارهی خواو پێغهمبهر و پهیامهکهی
Surah 22: Al-Hajj — الحج
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُوا۟ رَبَّكُمْ ۚ إِنَّ زَلْزَلَةَ ٱلسَّاعَةِ شَىْءٌ عَظِيمٌۭ
ئهی خهڵکینه له پهروهردگارتان بترسن و خۆتان له خهشمی بپارێزن چونکه بهڕاستی زهوی لهرزهی قیامهت و کاول بوونی بوونهوهر کارهساتێکی زۆر گهورهیه و ڕووداوێکی سامناکه.
يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّآ أَرْضَعَتْ وَتَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمْلٍ حَمْلَهَا وَتَرَى ٱلنَّاسَ سُكَٰرَىٰ وَمَا هُم بِسُكَٰرَىٰ وَلَٰكِنَّ عَذَابَ ٱللَّهِ شَدِيدٌۭ
لهو ڕۆژهدا که کارهساتهکه دهبینن، ههموو شیردهرێك له شیر خۆرهکهی بێئاگا دهبێت و فهرامۆشی دهکات، ههموو سك پڕو دوو گیانێکش کۆرپهلهکهی دهدانێت، خهڵکی دهبینیت، وهکو سهرخۆشن، له ڕاستیدا سهرخۆشیش نین، بهڵکو سزای خوایی زۆر سهخت و سامناکه و سهری لێ شێواندوون.
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِى ٱللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍۢ وَيَتَّبِعُ كُلَّ شَيْطَٰنٍۢ مَّرِيدٍۢ
ههندێ له خهڵکی دهبینیت بهبێ هیچ زانستی و زانیاریهك دهربارهی (گهورهیی و دهسهڵاتی) خوای پهروهردگار موجادهله دهکهن و باس و خواس دهکهن و شوێن ههموو شهیتانێکی یاخی و سهرکهش دهکهون.
كُتِبَ عَلَيْهِ أَنَّهُۥ مَن تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُۥ يُضِلُّهُۥ وَيَهْدِيهِ إِلَىٰ عَذَابِ ٱلسَّعِيرِ
لهسهر شهیتان بڕیاردراوه، بێگومان ئهوهی شوێنی بکهوێت و بهگوێی بکات، ئهوه بهڕاستی گومڕای دهکات و ڕێگهی بۆ خۆش دهکات تا بهرهو سزای دۆزهخ بیبات.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِن كُنتُمْ فِى رَيْبٍۢ مِّنَ ٱلْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْنَٰكُم مِّن تُرَابٍۢ ثُمَّ مِن نُّطْفَةٍۢ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍۢ ثُمَّ مِن مُّضْغَةٍۢ مُّخَلَّقَةٍۢ وَغَيْرِ مُخَلَّقَةٍۢ لِّنُبَيِّنَ لَكُمْ ۚ وَنُقِرُّ فِى ٱلْأَرْحَامِ مَا نَشَآءُ إِلَىٰٓ أَجَلٍۢ مُّسَمًّۭى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًۭا ثُمَّ لِتَبْلُغُوٓا۟ أَشُدَّكُمْ ۖ وَمِنكُم مَّن يُتَوَفَّىٰ وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَىٰٓ أَرْذَلِ ٱلْعُمُرِ لِكَيْلَا يَعْلَمَ مِنۢ بَعْدِ عِلْمٍۢ شَيْـًۭٔا ۚ وَتَرَى ٱلْأَرْضَ هَامِدَةًۭ فَإِذَآ أَنزَلْنَا عَلَيْهَا ٱلْمَآءَ ٱهْتَزَّتْ وَرَبَتْ وَأَنۢبَتَتْ مِن كُلِّ زَوْجٍۭ بَهِيجٍۢ
ئهی خهڵکینه ئهگهر ئێوه گومانتان له زیندوو بوونهوه ههیه، ئهوه چاك بزانن که ئێمه سهرهتا ئێوهمان له خاك و خۆڵ دروستکردووه، لهوهودوا (نهوهکان) له نوتفهیهك (پهیدا بوون)، پاشان نوتفهش دهبێته خۆههڵواسهرێك لهناو منداڵداندا، لهوهودوا دهبێته گۆشتپارهیهکی تهواوو سهرو سیمادار، یان ناتهواو، (ههموو ئهم شتانه دههێنینهوه یادتان) تا بۆتان ڕوون بکهینهوه که ئێمه ئاوا ئێوهمان دروستکدووه و دووباره دروستکردنهوهشتان لامان ئاسانه، ئهوهش بمانهوێت له منداڵدانهکاندا جێگیری دهکهین، تا کاتێکی دیاریکراو، لهوهودوا بهساوایی و بهبچووکی دهرتاندههێنین (له سکی دایکتان) دوایی بۆ ئهوهی گهوره ببن و بگهنه ئهوپهڕی هێزو تواناتان، ههتانه دهمرێنرێت بهگهنجی، ههشتانه دهگهڕێنرێتهوه بۆ پهرپووتترنی تهمهنهکان، بۆ ئهوهی هیچ شتێك نهزانێت دوای ئهوهی جاران دهیزانی، (بهڵگهیهکی تریش لهسهر زیندووبوونهوه ئهوهیه که ئهی ئینسان) تۆ زهویش دهبینیت وشك و برنگه، جا کاتێك ئاوی بارانمان بهسهردا باراند، دادهچڵهکێت و دهلهرزێت و تۆوهکان چهکهره دهکهن و ڕهگ و چڵ دهردهکهن و دهڕوێن، ئهوسا له ههموو جۆره گژوگیاو گوڵ و گوڵزارێکی جوان جووت دهڕوێنێت.
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلْحَقُّ وَأَنَّهُۥ يُحْىِ ٱلْمَوْتَىٰ وَأَنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌۭ
(ئهم شتانهی که باسکران) بۆ ئهوهیه که دڵنیابن ههر خوا زاتێکی حهق و ڕاسته، بێگومان ههر ئهویش بهئاسانی مردووان زیندوو دهکاتهوه و بهڕاستی ئهو پهروهردگاره دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه.
وَأَنَّ ٱلسَّاعَةَ ءَاتِيَةٌۭ لَّا رَيْبَ فِيهَا وَأَنَّ ٱللَّهَ يَبْعَثُ مَن فِى ٱلْقُبُورِ
بێگومان قیامهتیش ههر بهرپا دهبێت و پێش دێت و هیچ گومانی تێدا نیه و بهڕاستی ئهو خوایه ههر ههموو ئهوانهی که لهناو گۆڕدان زیندوویان دهکاتهوه و دهیانهێنێته دهرهوه.
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِى ٱللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍۢ وَلَا هُدًۭى وَلَا كِتَٰبٍۢ مُّنِيرٍۢ
ههندێك خهڵکی ههن موجادهله دهربارهی زاتی خواو سیفاته پیرۆژهکانی دهکهن دوور له ههموو زانست و زانیاری بۆچوون و کتێب و سهرچاوهیهکی ڕوون و ئاشکرا.
ثَانِىَ عِطْفِهِۦ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ ۖ لَهُۥ فِى ٱلدُّنْيَا خِزْىٌۭ ۖ وَنُذِيقُهُۥ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ عَذَابَ ٱلْحَرِيقِ
(ههندێك لهو جۆره کهسانه) ڕوو وهردهگێرێت و شان ههڵدهتهکێنێت و فیز دهکات تا خۆی و خهڵکی له ڕێبازی خوا وهربگێرێت، ئهو جۆره کهسانه ههر له دنیادا ڕیسوایی و خهجاڵهتی و سهرشۆڕی دهیانگرێتهوه، له ڕۆژی قیامهتیشدا سزای سوتێنهری پێ دهچێژین.
ذَٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ يَدَاكَ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّٰمٍۢ لِّلْعَبِيدِ
(ئهوسا پێی دهوترێت) ئهم سهرئهنجامه دهستپێشکهری خۆته تووشت هاتۆتهوه، بێگومانیش خوا بههیچ جۆره ستهم له بهندهکانی ناکات.
وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَعْبُدُ ٱللَّهَ عَلَىٰ حَرْفٍۢ ۖ فَإِنْ أَصَابَهُۥ خَيْرٌ ٱطْمَأَنَّ بِهِۦ ۖ وَإِنْ أَصَابَتْهُ فِتْنَةٌ ٱنقَلَبَ عَلَىٰ وَجْهِهِۦ خَسِرَ ٱلدُّنْيَا وَٱلْءَاخِرَةَ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلْخُسْرَانُ ٱلْمُبِينُ
ههندێك له خهڵکی ههیه تهنها له یهك حاڵهتدا خواپهرستی دهکات (ئهویش ئهو حاڵهتهیه که دنیا بهدڵی ئهو بێت)، ئهگهر تووشی خێرو خۆشی بوو دڵی پێی خۆشه، خۆ ئهگهر تووشی تاقیکردنهوهیهك هات، سواری سهری خۆی دهبێت و ههڵدهگهرێتهوه، ئا بهو حاڵهتهی دنیا و قیامهت له دهست خۆی دهدات و زهرهرمهندی ههردوو لایه و ههر ئهوهشه خهسارهتمهند و زهرهرمهندی ڕوون و ئاشکرا.
يَدْعُوا۟ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُۥ وَمَا لَا يَنفَعُهُۥ ۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلضَّلَٰلُ ٱلْبَعِيدُ
(ئهو جۆره کهسانه) هاناو هاوار لهکهسێك دهکهن لهجیاتی خوا، یاخود پهنا بۆ کهسێك دهبهن نه زهرهرو نه قازانجی پێدهگهیهنێت، ئهو حاڵهته گومڕایی و سهرلێشێواویهکی زۆر نابهجێ و دووره.
يَدْعُوا۟ لَمَن ضَرُّهُۥٓ أَقْرَبُ مِن نَّفْعِهِۦ ۚ لَبِئْسَ ٱلْمَوْلَىٰ وَلَبِئْسَ ٱلْعَشِيرُ
(نهفامان هاناو هاوار) لهکهسێك دهکهن که زهرهری زیاتر و نزیکتره له قازانجی، ئای که چهنده یارو یاوهر و هاودهمێکی ناڕهسهن و خراپیان ههیه.
إِنَّ ٱللَّهَ يُدْخِلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ جَنَّٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَفْعَلُ مَا يُرِيدُ
بهڕاستی خوا ئهو کهسانهی ئیمان و باوهڕیان هێناوه و کاروکردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه دهخاته باخهکانی بهههشتهوه، چهندهها ڕووبار بهژێر درهختهکانیدا دهڕوات، بێگومان خوای گهوره ههرشتێکی بوێت ئهنجامی دهدات.
مَن كَانَ يَظُنُّ أَن لَّن يَنصُرَهُ ٱللَّهُ فِى ٱلدُّنْيَا وَٱلْءَاخِرَةِ فَلْيَمْدُدْ بِسَبَبٍ إِلَى ٱلسَّمَآءِ ثُمَّ لْيَقْطَعْ فَلْيَنظُرْ هَلْ يُذْهِبَنَّ كَيْدُهُۥ مَا يَغِيظُ
ئهو کهسهی وادهزانێت و واگومان دهبات که خوا ههرگیز سهری ناخات و پشتیوانی لێناکات، نه لهدنیادا نهله قیامهتدا، دهبا پهتێك به بهرزیهوه ههڵبواسێت (ملی خۆی پیادا بکات) ئینجا بیبڕێت و خۆی بخنکێنێت (یاخود کهسێك واگومان دهبات که ههرگیز خوا پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) و پهیامهکهی سهرناخات له دنیاو قیامهتدا، با بڕوا بهێنێت بهئایینێکی ئاسمانی پاشان پاشگهز بێتهوه) با تهماشا بکات و بزانێت ئهو پیلان و فێڵ و نهخشهیهی، ڕق و کینه و بوغزی لادهبات؟!
وَكَذَٰلِكَ أَنزَلْنَٰهُ ءَايَٰتٍۭ بَيِّنَٰتٍۢ وَأَنَّ ٱللَّهَ يَهْدِى مَن يُرِيدُ
ئا بهو شێوهیه قورئانمان دابهزاندووه، که ئایهتهکانی ههمووی ڕوون و ئاشکران، بهڕاستی خوا ههر کهسێکی بوێت (شایسته بێت، بهم قورئانه) هیدایهتی دهدات.
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَٱلَّذِينَ هَادُوا۟ وَٱلصَّٰبِـِٔينَ وَٱلنَّصَٰرَىٰ وَٱلْمَجُوسَ وَٱلَّذِينَ أَشْرَكُوٓا۟ إِنَّ ٱللَّهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ شَهِيدٌ
بهڕاستی ئهوانهی ئیمان و باوهڕیان هێناوه و ئهوانهش که بوونهته جوو، لهگهڵ صابئهکاندا که فریشته پهرست؛ یان ئهستێره پهرستن و گاورهکان و ئاگرپهرستهکان و ئهوانهی که ههوهڵایان (بۆ خوا) بڕیارداوه، بێگومان خوای گهوره له ڕۆژی قیامهتدا جیایان دهکاتهوه لهیهکترو بڕیاری خۆی دهدات لهسهریان، بهڕاستی خوا شایهته بهسهر ههموو شتێکهوه.
أَلَمْ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يَسْجُدُ لَهُۥ مَن فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَن فِى ٱلْأَرْضِ وَٱلشَّمْسُ وَٱلْقَمَرُ وَٱلنُّجُومُ وَٱلْجِبَالُ وَٱلشَّجَرُ وَٱلدَّوَآبُّ وَكَثِيرٌۭ مِّنَ ٱلنَّاسِ ۖ وَكَثِيرٌ حَقَّ عَلَيْهِ ٱلْعَذَابُ ۗ وَمَن يُهِنِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن مُّكْرِمٍ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَفْعَلُ مَا يَشَآءُ ۩
ئایا نهتبینیوه و نهتبیستووه که بهڕاستی ههرکهس و ههرچی ههیه له ئاسمانهکان و زهویدا سوژده بۆ خوا دهبهن، ههروهها خۆرو مانگ و ئهستێره و چیاکان و درهخت و ماڵات و زۆرێك لهخهڵکی، زۆرێکیش خۆی شایستهی سزاو تۆڵه کردووه، جا ئهوهی خوا قهدرو ڕێزی بشکێنێت و ڕیسوای بکات ئهوه هیچ ڕێز لێنهرێکی نیه، بهڕاستی خوا ئهوهی بیهوێت دهیکات.
۞ هَٰذَانِ خَصْمَانِ ٱخْتَصَمُوا۟ فِى رَبِّهِمْ ۖ فَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيَابٌۭ مِّن نَّارٍۢ يُصَبُّ مِن فَوْقِ رُءُوسِهِمُ ٱلْحَمِيمُ
ئهمانه دوودهستهی دژبهیهکن (ئیمانداران و بێ باوهڕان) کردیانه کێشه لهبارهی پهروهردگاریانهوه (له زات و سیفات و قهزاو قهدهری و... هتد): جا ئهوانهیان که بێ باوهڕ بوون پارچه پۆشاك له ئاگر بڕڕاوه بهباڵایان، ئاوی زۆر لهکوڵ لهسهرویانهوه دهکرێت بهسهریاندا (له دهرئهنجامی سهر سهختی و سهرکهشییاندا).
يُصْهَرُ بِهِۦ مَا فِى بُطُونِهِمْ وَٱلْجُلُودُ
ئهو ئاوه لهکوڵه ههرچی لهناو سکیاندا ههیه بهپێستهکانهوه دهیتوێنێتهوه.
وَلَهُم مَّقَٰمِعُ مِنْ حَدِيدٍۢ
گورزیش له ئاسن (بۆ پیاماڵین و لێدانیان) ئامادهکراوه.
كُلَّمَآ أَرَادُوٓا۟ أَن يَخْرُجُوا۟ مِنْهَا مِنْ غَمٍّ أُعِيدُوا۟ فِيهَا وَذُوقُوا۟ عَذَابَ ٱلْحَرِيقِ
ههر که ههوڵ بدهن و بیانهوێت خۆیان ڕزگار بکهن و لهو سزایه ههڵبێن (بهقامچی و تێههڵدان) دهگێڕدرێنهوه ناوی و پێیان دهوترێت: بچێژن سزای سووتان و ئاگر.
إِنَّ ٱللَّهَ يُدْخِلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ جَنَّٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٍۢ وَلُؤْلُؤًۭا ۖ وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌۭ
بهڕاستی خوا ئهو کهسانهی که باوهڕیان هێناوه و کردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه دهخاته ناو باخهکانی بهههشتهوه که چهندهها ڕووبار بهژێر درهختهکانیدا و بهبهردهم کۆشکهکانیدا جاری و ڕهوانه، دهستیان دهرازێنرێتهوه بهبازنی ئاڵتون و مرواری (لهشێوهی سهعاتی دهست و ههر جۆرێکدا که حهزی لێ بکهن)، پۆشاکیشیان لهو بهههشتهدا ئاوریشمی جوان و نایاب و ههمهڕهنگه.
وَهُدُوٓا۟ إِلَى ٱلطَّيِّبِ مِنَ ٱلْقَوْلِ وَهُدُوٓا۟ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلْحَمِيدِ
ئهو بهختهوهرانه ڕێنموویی کراون بۆ گوفتاری جوان و پهسهند، ههروهها پێشتر ڕێنموویی کرابوون بۆ ڕێبازی ئهو پهروهردگارهی که شایستهی شوکرو سوپاسه.
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱلْمَسْجِدِ ٱلْحَرَامِ ٱلَّذِى جَعَلْنَٰهُ لِلنَّاسِ سَوَآءً ٱلْعَٰكِفُ فِيهِ وَٱلْبَادِ ۚ وَمَن يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحَادٍۭ بِظُلْمٍۢ نُّذِقْهُ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍۢ
بێگومان ئهوانهی که بێ باوهڕ بوون و دژایهتی ڕێبازی خوا بهجۆرهها شێوه دهکهن و نایهڵن خهڵکی ڕووبکاته مزگهوتی حهرام که بڕیارمانداوه بۆ ههموو خهڵکی بێت چوونیهکه بۆ ئهوانی که لهوێ دهژین، یان ئهوانهی له شوێنانی ترهوه بۆی دهچن، جا ئهوهی بیهوێت بههۆی یاخی بوون و لادانهوه ستهم بکات، ئهوه سزایهکی به ئازاری پێ دهچێژین.
وَإِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَٰهِيمَ مَكَانَ ٱلْبَيْتِ أَن لَّا تُشْرِكْ بِى شَيْـًۭٔا وَطَهِّرْ بَيْتِىَ لِلطَّآئِفِينَ وَٱلْقَآئِمِينَ وَٱلرُّكَّعِ ٱلسُّجُودِ
(ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) بهیاد بێنه) کاتێك شوێنی کهعبهمان دیاری کرد بۆ ئیبراهیم (دوای تهواوبوونی، فهرمانمان پێدا) که هیچ جۆره هاوهڵێکم بۆ بڕیار نهدهیت و (بیکه به بنکهی یهکخواناسی) و ماڵی من پاك بکهرهوه بۆ ئهوانهی بهدهوریدا دهسوڕێنهوه، یاخود به پێوهن یان له کڕنووش و سوژده بردندان.
وَأَذِّن فِى ٱلنَّاسِ بِٱلْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالًۭا وَعَلَىٰ كُلِّ ضَامِرٍۢ يَأْتِينَ مِن كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍۢ
جا بانگی خهڵکی بکه و جاڕ بده له ناویاندا با بێن بۆ حهج، ئهوانیش بهپیاده دێن بهدهم بانگهوازهکهتهوه، یان بهسواری (ئهو وشترانهی که دووری ماوهکه) لاوازی کردوون و له ههموو ڕێگهیهکی دوورهوه ههر دێن...
لِّيَشْهَدُوا۟ مَنَٰفِعَ لَهُمْ وَيَذْكُرُوا۟ ٱسْمَ ٱللَّهِ فِىٓ أَيَّامٍۢ مَّعْلُومَٰتٍ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّنۢ بَهِيمَةِ ٱلْأَنْعَٰمِ ۖ فَكُلُوا۟ مِنْهَا وَأَطْعِمُوا۟ ٱلْبَآئِسَ ٱلْفَقِيرَ
بۆ ئهوهی سوود و کهڵکی ماددی و مهعنهوی بهدهست بهێنن و ببینن و یادی خواش بکهن و ناوی پیرۆزی بهردهوام لهسهر زاریان بێت له ڕۆژانێکی دیاریکراودا (که ڕۆژانی عهرهفه و جهژنی قوربانه، سروودی (لبیك أللهم لبیك، لبیك لا شریك لك لبیك، إن الحمد و النعمة لك والملك، لا شریك لك)، له حهجدا (ألله أکبر، ألله أکبر، ألله أکبر، لا إله إلاألله و ألله أکبر ولله الحمد) له ڕۆژانی جهژندا، فهرامۆش نهکهن، ههروهها ناوی خوا (بسم الله) بکهن لهکاتی سهربڕینی ئهو ماڵاتانهدا که پێمان بهخشیوون، ئهوسا له گۆشتهکهی بخۆن و بهشی ههژارو نهدارانیشی لێ بدهن.
ثُمَّ لْيَقْضُوا۟ تَفَثَهُمْ وَلْيُوفُوا۟ نُذُورَهُمْ وَلْيَطَّوَّفُوا۟ بِٱلْبَيْتِ ٱلْعَتِيقِ
لهوهودوا با چڵك و ئارهق و موو و نینۆك له خۆیان دووربخهنهوه (ئیحرام بشکێنن)، ههروهها وهفا بکهن به نهزرهکانیان و جێبهجێی بکهن و بهدهوری ماڵی دێرین و بهنرخی خوا (کهعبه)دا، با (طواف) بکهن.
ذَٰلِكَ وَمَن يُعَظِّمْ حُرُمَٰتِ ٱللَّهِ فَهُوَ خَيْرٌۭ لَّهُۥ عِندَ رَبِّهِۦ ۗ وَأُحِلَّتْ لَكُمُ ٱلْأَنْعَٰمُ إِلَّا مَا يُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ ۖ فَٱجْتَنِبُوا۟ ٱلرِّجْسَ مِنَ ٱلْأَوْثَٰنِ وَٱجْتَنِبُوا۟ قَوْلَ ٱلزُّورِ
(جهج ئهوهبوو که باسکرا) جا ئهوهی که سنوورهکانی خوا بپارێزێت و بهگهوره دایانبنێت و ڕێزی لێ بگرێت، بێگومان ئهوه چاکتره لای پهروهردگاری (بێ پاداشت نیه)... کۆشتی مهڕو بزن و گاو و وشتر بۆتان حهڵاله جگه لهوانهی که بهسهرتاندا دهخوێنرێتهوه و قهدهغهکراوه (که له سوورهتی ألمائدة دا باسکرا)، جا لهبهرئهوه خۆتان له پهرستنی بته ناپوخت و بێ نرخهکان بپارێزن، ههروهها لهگوفتاری درۆو قسهی ههڵبهستراو خۆتان دووربگرن.
حُنَفَآءَ لِلَّهِ غَيْرَ مُشْرِكِينَ بِهِۦ ۚ وَمَن يُشْرِكْ بِٱللَّهِ فَكَأَنَّمَا خَرَّ مِنَ ٱلسَّمَآءِ فَتَخْطَفُهُ ٱلطَّيْرُ أَوْ تَهْوِى بِهِ ٱلرِّيحُ فِى مَكَانٍۢ سَحِيقٍۢ
ههوڵ بدهن ههمیشه شوێن ڕاستی بکهون و ملکهچ بن بۆ حهق لهبهر خاتری زاتی خوا، نهکهن هیچ شهریك و هاوهڵێکی بۆ بڕیار بدهن، جا ئهوهی هاوهڵ و شهریك بۆ خوا بڕیار بدات، وهکو ئهوه وایه له ئاسمانهوه بهر ببێتهوه و باڵنده پهلاماری بدات و (پارچه پارچهی بکات) یاخود ڕهشهبایهکی بههێز بیفڕێنێت و بیبات بۆشوێنێکی دوور و قوڵ.
ذَٰلِكَ وَمَن يُعَظِّمْ شَعَٰٓئِرَ ٱللَّهِ فَإِنَّهَا مِن تَقْوَى ٱلْقُلُوبِ
بهو شێوهیه که حهج باسکرا پێویسته ئهنجام بدرێت جا ئهوهی ڕێز دادهنێت بۆدروشم و بهرنامهکانی خوا، ئهوه نیسانهی پارێزکاری و له خواترسانی دڵهکانه.
لَكُمْ فِيهَا مَنَٰفِعُ إِلَىٰٓ أَجَلٍۢ مُّسَمًّۭى ثُمَّ مَحِلُّهَآ إِلَى ٱلْبَيْتِ ٱلْعَتِيقِ
بۆتان ههیه چهندهها سوود وهرگرن لهو ماڵاتهی دانراوه بۆ قوربانی، تا کاتی دیاریکرا (که ڕۆژانی جهژنی قوربانه) لهوهودوا شوێنی سهربڕینیان بهرهو ماڵه دێرینهکهی خوای گهورهیه.
وَلِكُلِّ أُمَّةٍۢ جَعَلْنَا مَنسَكًۭا لِّيَذْكُرُوا۟ ٱسْمَ ٱللَّهِ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّنۢ بَهِيمَةِ ٱلْأَنْعَٰمِ ۗ فَإِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌۭ وَٰحِدٌۭ فَلَهُۥٓ أَسْلِمُوا۟ ۗ وَبَشِّرِ ٱلْمُخْبِتِينَ
بۆ ههر ئوممهتێك (له ئوممهتانی پێشوو) ڕێ و شوێن و بهرنامهیهکمان بۆ داناون (بۆ خواپهرستی و قوربانی) تا ناوی خوا بهرن لهکاتی سهربڕینی مهڵاتهکاندا، خوای ئێوه خوایهکی تاك و تهنهایه، ههمووتان تهسلیم و ملکهچی ئهون، مژدهش بده بهبهنده ملکهچ و فهرمانبهردارو دڵ ئاوهدانهکان...
ٱلَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ ٱللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَٱلصَّٰبِرِينَ عَلَىٰ مَآ أَصَابَهُمْ وَٱلْمُقِيمِى ٱلصَّلَوٰةِ وَمِمَّا رَزَقْنَٰهُمْ يُنفِقُونَ
ئهوانهی کاتێك ناوی خوا برا (یا باسی دهسهڵات و ڕهحمهت و زات و سیفاتی کرا) دڵکانیان دادهچڵهکێت و تهزووی پیادا دێت، ئهوانهی خۆگرو ئارامگرن له بهرامبهر ئهو ناخۆشیانهوه که تووشیان دهبێت، ئهوانهی که نوێژهکانیان بهچاکی ئهنجام دهدهن و لهو ڕزق و ڕۆزیهی که پێمان بهخشیوون دهبهخشن.
وَٱلْبُدْنَ جَعَلْنَٰهَا لَكُم مِّن شَعَٰٓئِرِ ٱللَّهِ لَكُمْ فِيهَا خَيْرٌۭ ۖ فَٱذْكُرُوا۟ ٱسْمَ ٱللَّهِ عَلَيْهَا صَوَآفَّ ۖ فَإِذَا وَجَبَتْ جُنُوبُهَا فَكُلُوا۟ مِنْهَا وَأَطْعِمُوا۟ ٱلْقَانِعَ وَٱلْمُعْتَرَّ ۚ كَذَٰلِكَ سَخَّرْنَٰهَا لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
ئێمه سهربڕینی قوربانییه دابهستهکانمان بڕیارداوه که ههندێك بن له دروشمهکانی خوا (که لهکاتی حهخ و جهژنی قورباندا ئهنجام دهدرێت) بێگومان خێرو بێری زۆری تێدایه بۆتان (بازاڕی کڕین و فرۆشتن دهجولێنێت و ههژاران تێر دهبن له گۆشت، پاداشتی زۆری قیامهتیش مسۆگهر دهکات... هتد) ده ناوی خوا ببهن لهکاتی سهربڕینیدا (بڵێن بسم الله... الله أکبر) کاتێك ئاماده کراون و ڕیزکراون بۆ سهربڕین، جاکاتێك که سهربڕان و گیانیان تیادا نهماو پاك کران و پارچه پارچه کران لێیان بخۆن و بهشی ههژاران و سواڵکهرانی لێ بدهن، ئا بهو شێوهیه ئێمه ماڵاتمان بۆ ئێوه ڕامهێناوه بۆ ئهوهی سوپاسی خوا بکهن.
لَن يَنَالَ ٱللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَآؤُهَا وَلَٰكِن يَنَالُهُ ٱلتَّقْوَىٰ مِنكُمْ ۚ كَذَٰلِكَ سَخَّرَهَا لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا۟ ٱللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَىٰكُمْ ۗ وَبَشِّرِ ٱلْمُحْسِنِينَ
دڵنیابن ههرگیز گۆشتهکهی و خوێنهکهی بهخوا ناگات، بهڵکو تهقواو پارێزکاری ئێوه بهو دهگات و (حسابی بۆ دهکات)، ئا بهو شێوهیه دهبینن بهچاوی خۆتان ماڵاتی بۆ ئێوه ڕام هێناوه، تا لهکاتی سهر بڕینیدا، ألله أکبر بڵێن و قهدری پهروهردگاری گهوره بزانن که هیدایهتی داون و مژدهیش بده به چاکهکاران و خێرخوازان.
۞ إِنَّ ٱللَّهَ يُدَٰفِعُ عَنِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ خَوَّانٍۢ كَفُورٍ
بێگومان خوا پشتگیری دهکات لهوانهی که ئیمان و باوهڕیان هێناوه چونکه بهڕاستی خوا ههموو خیانهتکارو کافرو بێ باوهڕێکی خۆش ناوێت.
أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَٰتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا۟ ۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ
مۆڵهت دراوه بهو ئیماندارانهی شهڕیان پێدهگێرن، که بجهنگن و بهرههڵستی بکهن چونکه بهڕاستی ستهم لێکراون، بێگومان خوا دهسهڵاتی ههیه که سهریان بخات و سهرکهوتنیان پێببهخشێت...
ٱلَّذِينَ أُخْرِجُوا۟ مِن دِيَٰرِهِم بِغَيْرِ حَقٍّ إِلَّآ أَن يَقُولُوا۟ رَبُّنَا ٱللَّهُ ۗ وَلَوْلَا دَفْعُ ٱللَّهِ ٱلنَّاسَ بَعْضَهُم بِبَعْضٍۢ لَّهُدِّمَتْ صَوَٰمِعُ وَبِيَعٌۭ وَصَلَوَٰتٌۭ وَمَسَٰجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا ٱسْمُ ٱللَّهِ كَثِيرًۭا ۗ وَلَيَنصُرَنَّ ٱللَّهُ مَن يَنصُرُهُۥٓ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَقَوِىٌّ عَزِيزٌ
ئهوانهی که بهناحهق له وڵاتیان دهربهدهر کران (تهنها تاوانیان ئهوهبوو) که دهیانوت: پهروهردگارمان (ألله) یه، خۆ ئهگهر خوا خهڵکی نهدا بهیهکداو حهق دژی بهتاڵ نهوهستێت، ههرچی شوێنی خواپهرستی جوولهکه و گاور ههیه له خهڵوهتگه و کڵێساو کهنیسه، ههروهها مزگهوتانیش کهناوی خوای زۆر تێدا دهبرێت، ههمووی کاول دهکرێت، سوێند بێت بێگومان خوا ئهو کهسه سهردهخات که پشتگیری ئاین و بهرنامهکهی دهکات و ههواڵی سهرخستنی دهدات، بهڕاستی خوا زۆر بههێز و باڵادهسته.
ٱلَّذِينَ إِن مَّكَّنَّٰهُمْ فِى ٱلْأَرْضِ أَقَامُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَوُا۟ ٱلزَّكَوٰةَ وَأَمَرُوا۟ بِٱلْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا۟ عَنِ ٱلْمُنكَرِ ۗ وَلِلَّهِ عَٰقِبَةُ ٱلْأُمُورِ
ئهوانهی که ئهگهر پایهدارمان کردن له زهویدا نوێژ و دروشمهکانی بهچاکی ڕادهگرن، زهکاتیش بهتهواوی دهدهن، فهرمان بهچاکه دهکهن، قهدهغه له خراپه دهکهن، سهرئهنجامی ههموو کارێکیش ههر بۆ لای خوا دهگهرێتهوه.
وَإِن يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍۢ وَعَادٌۭ وَثَمُودُ
ئهگهر خوانهناسان بڕوا به تۆ ناکهن و بهدرۆت دهزانن، ئهوه دڵنیابه که پێش ئهوان هۆزی نوح و عاد و ثهموود پێغهمبهرهکانی خۆیان بهدرۆ زانیوهو بڕوایان پێ نهکردوون.
وَقَوْمُ إِبْرَٰهِيمَ وَقَوْمُ لُوطٍۢ
هۆزی ئیبراهیم و هۆزی لوطیش (بڕوایان به پێغهمبهرانی خۆیان نهکردووه).
وَأَصْحَٰبُ مَدْيَنَ ۖ وَكُذِّبَ مُوسَىٰ فَأَمْلَيْتُ لِلْكَٰفِرِينَ ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ ۖ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ
ههروهها دانیشتوانی مهدیهن (بڕوایان بهشوعهیب نهکرد)، موساش بڕوای پێنهکراو بهدرۆ زانرا، منیش مۆڵهتی کافرانمدا (تا ماوهیهك) لهوهودوا ههمویانم گرت، ئیتر ڕوون و ئاشکرایه که تۆڵهو خهشم و قینم چۆن بوو.
فَكَأَيِّن مِّن قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَٰهَا وَهِىَ ظَالِمَةٌۭ فَهِىَ خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا وَبِئْرٍۢ مُّعَطَّلَةٍۢ وَقَصْرٍۢ مَّشِيدٍ
چهندهها شارو شارهچکهمان لهناوبرد لهکاتێکدا دانیشتوانی ستهمکار بوون، (ئهوهته دهبینیت) خانووبهرهکانیان بهسهریهکدا تهپیووه، بیری ئاوی لهکار خراو، کۆشك و تهلاری بهرزو بڵندی زۆریشمان بهچۆڵی هێشهتهوه و بێ خاوهن ماوهتهوه (که بهڵگهیه لهسهر خهشم و قینی خوا لێیان).
أَفَلَمْ يَسِيرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌۭ يَعْقِلُونَ بِهَآ أَوْ ءَاذَانٌۭ يَسْمَعُونَ بِهَا ۖ فَإِنَّهَا لَا تَعْمَى ٱلْأَبْصَٰرُ وَلَٰكِن تَعْمَى ٱلْقُلُوبُ ٱلَّتِى فِى ٱلصُّدُورِ
ئایا ئهوانه بهسهر زهویدا نهڕۆشتوون بهدڵ و دهروونێکی هۆشیارهوه تا بیرێك بکهنهوه... (کوان: خهڵکانی ڕابوردوو؟ ئهو شارانه بۆ کاولکران؟ کێ ئێمهی دروست کردووه؟ ئامانج له ژیان چیه؟؟) یان خاوهنی گوێ و دهزگای بیستن نهبوون بهسهرهاتهکانیان ببستن و لێکی بدهنهوه، جا وهنهبێت چاوان کوێر بووبێت، بهڵکو ئهو دڵانه کوێر دهبن که وان له سینهکاندا (چونکه ههر ڕواڵهت دهبینن و ناوهڕۆك لێك نادهنهوه).
وَيَسْتَعْجِلُونَكَ بِٱلْعَذَابِ وَلَن يُخْلِفَ ٱللَّهُ وَعْدَهُۥ ۚ وَإِنَّ يَوْمًا عِندَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍۢ مِّمَّا تَعُدُّونَ
خوانهناسان پهلهت لێدهکهن که ئهو سزایه زوو یهخهیان پێ بگرێت، بێگومان ههرگیز خوا له بهڵێنی خۆی لانادات (لهسهر داخوازی نهفامان پاش و پێشی ناخات، چونکه کات و زهمان بایهخی نیه لای خوا) بهڕاستی ڕۆژێك لهلای ئهو پهروهردگارهت وهكو ههزار ساڵ وایه لهوهی که دهیژمێرن.
وَكَأَيِّن مِّن قَرْيَةٍ أَمْلَيْتُ لَهَا وَهِىَ ظَالِمَةٌۭ ثُمَّ أَخَذْتُهَا وَإِلَىَّ ٱلْمَصِيرُ
چهندهها شارو شارۆچکه ههبوون که من مۆڵهتمداون لهکاتێکدا دهنیشتوانی ستهمکاریش بوون، دوای ماوهیهك لهناوم بردوون، سهرئهنجام و گهڕانهوهش ههر بۆ لای منه.
قُلْ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّمَآ أَنَا۠ لَكُمْ نَذِيرٌۭ مُّبِينٌۭ
پێیان بڵێ: ئهی خهڵکینه من تهنها ترسێنهرو بێدارخهرهوهیکی ئاشکرام بۆتان.
فَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُم مَّغْفِرَةٌۭ وَرِزْقٌۭ كَرِيمٌۭ
جا ئهوانهی ئیمان و باوهڕیان هێناوه و کارو کردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه لێخۆش بوون و ڕۆزی بهنرخ و فراوان بۆیان ئامادهیه.
وَٱلَّذِينَ سَعَوْا۟ فِىٓ ءَايَٰتِنَا مُعَٰجِزِينَ أُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلْجَحِيمِ
ئهو کهسانهش ههوڵ دهدهن بهربهست دابنێن لهبهردهم ئایهت و فهرمانهکانی ئێمهدا له کاتێکدا دهستهوسانن، ئهوانه نیشتهجێی ناو دۆزهخن.
وَمَآ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍۢ وَلَا نَبِىٍّ إِلَّآ إِذَا تَمَنَّىٰٓ أَلْقَى ٱلشَّيْطَٰنُ فِىٓ أُمْنِيَّتِهِۦ فَيَنسَخُ ٱللَّهُ مَا يُلْقِى ٱلشَّيْطَٰنُ ثُمَّ يُحْكِمُ ٱللَّهُ ءَايَٰتِهِۦ ۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌۭ
(ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) پێش تۆ هیچ پێغهمبهرێکی پهیامدار و بێ پهیاممان ڕهوانه نهکردووه ئاواتی نهخواستبێت بهباوهڕ هێنانی قهومهکهی، بهڵام کاتێك ئاواتی خواستووه شهیتان ئهوهی به فرسهت زانیووه، شتی نابهجێی تێکهڵ بهئاواتهکهی کردووه، ئینجا خوایش فریای کهوتووه و ئهوهی شهیتان فڕێی داوهته نا ئاواتهکهیهوه، سڕیویهتیوه، لهوهودوا خوای گهوره ئایهت و فهرمانهکهی خۆی چهسپاو دامهزراو کردووه، خوا خۆی زاناو دانایه.
لِّيَجْعَلَ مَا يُلْقِى ٱلشَّيْطَٰنُ فِتْنَةًۭ لِّلَّذِينَ فِى قُلُوبِهِم مَّرَضٌۭ وَٱلْقَاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ ۗ وَإِنَّ ٱلظَّٰلِمِينَ لَفِى شِقَاقٍۭ بَعِيدٍۢ
(خوای گهوره بۆیه ئهو دهسهڵاتهی داوه بهشهیتان) تا ئهو (خهتهره و خهیاڵ و وهسوهسهیهی) شهیتان فڕێ دهداته نێو ئاواتی پێغهمبهرانهوه ببێته هۆی سزاو تاقیکردنهوه بۆ ئهوانهی له دڵ و دهروونیاندا نهخۆشی دووڕوویی و ناپاکی ههیه و بۆ ئهوانهش که بهرامبهر ئایینی خوا دڵ ڕهقن، بهڕاستی ستهمکاران له دژایهتی و شهڕهنگێزیهکی قووڵ و بێ بندا ڕۆچوون.
وَلِيَعْلَمَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْعِلْمَ أَنَّهُ ٱلْحَقُّ مِن رَّبِّكَ فَيُؤْمِنُوا۟ بِهِۦ فَتُخْبِتَ لَهُۥ قُلُوبُهُمْ ۗ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَهَادِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِلَىٰ صِرَٰطٍۢ مُّسْتَقِيمٍۢ
بۆ ئهوهش ئهوانهی زانست و زانیاریان پێ بهخشراوه دڵنیابن و بزانن که بێگومان ئهم قورئانه حهقیقهت و ڕاسته و لهلایهن پهروهردگاری تۆوه (ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) ڕهوانه کراوه، ئینجا بڕوای پتهوی پێ دههێنن و دڵهکانیشیان ملکهچ دهبێت بۆ خوا، بێگومان خوا هیدایهتدهری ئهوانهیه که باوهڕیان هێناوه بۆ ڕێگه و ڕێبازی ڕاست و دروست.
وَلَا يَزَالُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ فِى مِرْيَةٍۢ مِّنْهُ حَتَّىٰ تَأْتِيَهُمُ ٱلسَّاعَةُ بَغْتَةً أَوْ يَأْتِيَهُمْ عَذَابُ يَوْمٍ عَقِيمٍ
بهردهوام ئهوانهی که بێ باوهڕن دهربارهی قورئان له شك و گوماندان، ههتا کوتوپڕ قیامهت بهرپا دهبێت، یاخود تا ئهو کاتهی که سزاو ئازار له ڕۆژێکی بێ خێردا یهخهیان پێدهگرێت.
ٱلْمُلْكُ يَوْمَئِذٍۢ لِّلَّهِ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ ۚ فَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ فِى جَنَّٰتِ ٱلنَّعِيمِ
ئهو ڕۆژه پاشایهتی و دهسهڵات تهنها به دهست خوایه و فهرمانڕهوای له نێوانیاندا دهکات، جا ئهوانهی که باوهڕیان هێناوه و کارو کردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه له چهندهها باخی پڕ له نازو نیعمهتهکاندان.
وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَكَذَّبُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَا فَأُو۟لَٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌۭ مُّهِينٌۭ
ئهوانهش که بێ باوهڕ بوون و ئایهت و فهرمانهکانی ئێمهیان بهدرۆ زانیووه، ئا ئهوانه بههۆی بیروباوهڕی ناپهسهندیانهوه سزای پڕ له خهجاڵهتی و ڕیسواکهریان بۆ ئامادهیه.
وَٱلَّذِينَ هَاجَرُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوٓا۟ أَوْ مَاتُوا۟ لَيَرْزُقَنَّهُمُ ٱللَّهُ رِزْقًا حَسَنًۭا ۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَهُوَ خَيْرُ ٱلرَّٰزِقِينَ
ئهوانهش که لهبهر ڕهزامهندی خواو له پێناوی سهرخستنی ڕێبازهکهی ئهودا کۆچیان کرد لهوهودوا کوژران و شههیدکران یاخود مردن، سوێند بێت بێگومان خوا له ڕزق و ڕۆزی چاك بههرهوهریان دهکات، بهڕاستی خوا ههر خۆی چاکترین ڕزق و ڕۆزی بهخشه.
لَيُدْخِلَنَّهُم مُّدْخَلًۭا يَرْضَوْنَهُۥ ۗ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَعَلِيمٌ حَلِيمٌۭ
سوێند بێت خوای گهوره ئهو جۆره کهسانه دهخاته شوێنێکهوه که زۆر پێی ڕازی و خۆشنوود دهبن، بهڕاستی خوا زانایه (بهههوڵ و کۆشش و نیهت و چاکهیان) و خۆگره (زۆر پهله ناکات له تۆڵهسهندندا).
۞ ذَٰلِكَ وَمَنْ عَاقَبَ بِمِثْلِ مَا عُوقِبَ بِهِۦ ثُمَّ بُغِىَ عَلَيْهِ لَيَنصُرَنَّهُ ٱللَّهُ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌۭ
ئهوه بڕیادادهی خوابوو، ههرکهسێك تۆڵه بسێنێت له ستهمکار بهئهندازهی ئهوهی که ستهمی لێکراوه، لهوهودوا دهستدرێژیی بکرێتهوه سهرو ستهمی لێ بکرێت، ئهوه بێگومان خوا سهری دهخات بهسهر ئهو ستهمکارهدا، بهڕاستی خوا زۆر چاوپۆشی دهکات و لێخۆش بووه (لهو کهسانهی واز له ستهم دههێنن، یاخود توانای تۆڵهسهندیان ههیه و چاوپۆشی دهکهن).
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ يُولِجُ ٱلَّيْلَ فِى ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِى ٱلَّيْلِ وَأَنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌۢ بَصِيرٌۭ
ئهو سهرکهوتنه بههۆی ئهوهوهیه که بهڕاستی خوای گهوره زاتێکه (ئهوهنده بهتوانایه) شهو تێههڵکێشی ڕۆژ دهکات و ڕۆژ تێههڵکێشی شهو دهکات، بهڕاستی خوا بیسهرو بینایه (بهههڵسوکهوت و قسهو گوفتاری بهندهکانی).
ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلْحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدْعُونَ مِن دُونِهِۦ هُوَ ٱلْبَٰطِلُ وَأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلْعَلِىُّ ٱلْكَبِيرُ
ئهو بیستن و ببینینهش به هۆی ئهوهیه چونکه بهڕاستی خوا خۆی حهق و ڕاسته، ئهوانهش که ئهوان هاناو هاواری بۆ دهبهن له جیاتی ئهو ههر ئهوه خۆی باتاڵ و ناحهقیه. بێگومان ئهو خوایه بڵندو بهرزو مهزن و گهورهیه.
أَلَمْ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۭ فَتُصْبِحُ ٱلْأَرْضُ مُخْضَرَّةً ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌۭ
ئایا نهتبینیووه که بهڕاستی خوا بارانی له ئاسمانهوه باراندووه و زهوی زۆر پێ سهوز دهبێت، بهڕاستی خوا وردبین و بهسۆزو دلۆڤان و ئاگایه.
لَّهُۥ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۗ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَهُوَ ٱلْغَنِىُّ ٱلْحَمِيدُ
ههرچی له ئاسمانهکاندایه و ههرچی له زهویدا ههیه ههمووی ئهو زاته خاوهنیانه، بهڕاستی ههر خوا خۆی دهوڵهمهند و بێ نیازه و ههر خۆی شایستهی سوپاس و ستایشه.
أَلَمْ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِى ٱلْأَرْضِ وَٱلْفُلْكَ تَجْرِى فِى ٱلْبَحْرِ بِأَمْرِهِۦ وَيُمْسِكُ ٱلسَّمَآءَ أَن تَقَعَ عَلَى ٱلْأَرْضِ إِلَّا بِإِذْنِهِۦٓ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ بِٱلنَّاسِ لَرَءُوفٌۭ رَّحِيمٌۭ
ئایا بهچاوی خۆت نهتبینیووه چۆن خوای گهوره ههرچی له زهویدا ههیه بۆ ئێوهی ڕام هێناوه، ههروهها کهشتیهکانیش که له دهریاکاندا دهڕوات بهفهرمانی ئهو زاته، ئاسمانیش ڕاگیر دهکات لهوهی که بکهوێت بهسهر زهویدا مهگهر بهویست و فهرمانی خۆی، بهڕاستی خوا بۆ خهڵکی زۆر بهسۆزو میهرهبان و لێخۆشبوو بهخشندهیه.
وَهُوَ ٱلَّذِىٓ أَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ۗ إِنَّ ٱلْإِنسَٰنَ لَكَفُورٌۭ
ههر ئهو زاته ژیانی پێبهخشیوون، لهوهودوا ئهو دهتانمرێنێت، پاشان زیندووتان دهکاتهوه، (لهگهڵ ئهم ههموو شتانهدا) زۆربهی خهڵکی سپڵهو بهدنمهکه.
لِّكُلِّ أُمَّةٍۢ جَعَلْنَا مَنسَكًا هُمْ نَاسِكُوهُ ۖ فَلَا يُنَٰزِعُنَّكَ فِى ٱلْأَمْرِ ۚ وَٱدْعُ إِلَىٰ رَبِّكَ ۖ إِنَّكَ لَعَلَىٰ هُدًۭى مُّسْتَقِيمٍۢ
بۆ ههر میللهتێك بهرنامه و پرۆگرامێکمان دیاری کردووه پهیڕهوی دهکهن و لهسهری دهڕۆن (بهگوێرهی کات و شوێن و بارودۆخیان، ئهم بهرنامهیهشمان ناردووه بۆ ههتا ههتایی) کهواته با خاوهن ئایینهکانی تر نهکهینه کێشه و ئاژاوه لهگهڵتدا لهبارهی ئهم ئایینهوه، ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) بهردهوام بهنگهوازی خهڵکی بکه بۆ لای پهروهردگارت چونکه بهڕاستی تۆ لهسهر ڕێگه و ڕێباز و هیدایهتێکی ڕاست و دروستیت.
وَإِن جَٰدَلُوكَ فَقُلِ ٱللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا تَعْمَلُونَ
خۆ ئهگهر موجادهلهت لهگهڵدا بکهن (ئهوه تۆ موجادهله مهکه بهڵکو) بڵێ: خوا خۆی چاك زانایه بهو کارو کردهوانهی که ئهنجامی دهدهن.
ٱللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ فِيمَا كُنتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ
ههر خوا خۆی له ڕۆژی قیامهتدا داوهری دهکات له نێوانتاندا لهسهر ئهو شتانهی که ئێوه کێشه و جیاوازیتان لهسهر دهکرد (لهوێ ڕاستیهکان بهتهواوی دهردهکهوێت).
أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ ٱللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِى ٱلسَّمَآءِ وَٱلْأَرْضِ ۗ إِنَّ ذَٰلِكَ فِى كِتَٰبٍ ۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٌۭ
(ئهی هۆشمهند) مهگهر نهتزانیووه که بهڕاستی خوا ئاگاو زانایه بهههرچی له ئاسمان و زهویدا ههیه و ههموو ئهو شتانهی (که دهیکهن) له کتێب و دۆسیهی (لوح المحفوظ) دا تۆمارکراوه، بهڕاستی ئهوکاره بۆ خوا زۆر ئاسانه.
وَيَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِۦ سُلْطَٰنًۭا وَمَا لَيْسَ لَهُم بِهِۦ عِلْمٌۭ ۗ وَمَا لِلظَّٰلِمِينَ مِن نَّصِيرٍۢ
(موشریك و هاوهڵگهران) له جیاتی خواپهرستی شتێك دهپهرستن که خوا هیچ بهڵگهیهکی ڕهوانه نهکردووه لهسهری (که ڕهوایه بیپهرستن) و خۆیشیان هیچ زانیاریهکیان دهربارهی نیه، ستهمکارانیش هیچ جۆره پشتیوانێكیان نیه (تا له قیامهتدا فریایان بکهوێت).
وَإِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتُنَا بَيِّنَٰتٍۢ تَعْرِفُ فِى وُجُوهِ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ٱلْمُنكَرَ ۖ يَكَادُونَ يَسْطُونَ بِٱلَّذِينَ يَتْلُونَ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِنَا ۗ قُلْ أَفَأُنَبِّئُكُم بِشَرٍّۢ مِّن ذَٰلِكُمُ ۗ ٱلنَّارُ وَعَدَهَا ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ۖ وَبِئْسَ ٱلْمَصِيرُ
کاتێك که ئایهتهکانی ئێمه بهروونی و ئاشکرایی بهسهریاندا دهخوێنرێتهوه، له ڕووخساری ئهوانهدا که بێ باوهڕن بێزاری و تاڵی و گرژی بهدی دهکهیت، بهجۆرێك خهریکه هێرش بهرنه سهر ئهوانهی که ئایهتهکانی ئێمهیان بهسهردا دهخوێننهوه، پێیان بڵێ: ئایا ههواڵتان بدهمێ به خراپتر لهو کینهو بوغزهتان؟! ئهویش ئاگری دۆزهخه!! که خوای گهوره بهڵێنی داوه بهوانهی که بێ باوهڕ پێی، ئای که سهرهنجام و چارهنووسێکی خراپه.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌۭ فَٱسْتَمِعُوا۟ لَهُۥٓ ۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ تَدْعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَن يَخْلُقُوا۟ ذُبَابًۭا وَلَوِ ٱجْتَمَعُوا۟ لَهُۥ ۖ وَإِن يَسْلُبْهُمُ ٱلذُّبَابُ شَيْـًۭٔا لَّا يَسْتَنقِذُوهُ مِنْهُ ۚ ضَعُفَ ٱلطَّالِبُ وَٱلْمَطْلُوبُ
ئهی خهڵکینه: نموونهیهك هێنراوهتهوه چاك گوێی بۆ بگرن؛ بهڕاستی ئهوانهی که هاناو هاواریان لێدهکهن لهجیاتی خوا، ههرگیز ناتوانن تاکه مێشێك دروست بکهن، ههرچهنده بۆ ئهو کاره کۆببنهوه و (یارمهتی یهکتریش بدهن) و ئهگهر مێشهکه شتێکیان لێ بفڕێنێت، ناتوانن لێی بسهننهوه، داواکارو داوالێکراو ههردووکیان لاواز و بێ دهسهڵاتن.
مَا قَدَرُوا۟ ٱللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِۦٓ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَقَوِىٌّ عَزِيزٌ
ئهوانه (وهکو پێویست) قهدری خوایان بهچاکی نهزانی، ڕێزی پهروهردگاریان بهتهواوی نهگرت، لهکاتێکدا بهڕاستی خوا زۆر بههێزو به توانا و باڵادهسته.
ٱللَّهُ يَصْطَفِى مِنَ ٱلْمَلَٰٓئِكَةِ رُسُلًۭا وَمِنَ ٱلنَّاسِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌۢ بَصِيرٌۭ
ههر خوا به ویستی خۆی له فریشتهکان و لهخهڵکیش فرستاده ههڵدهبژێرێت، بهڕاستی خوا بیسهرو بینایه (چاك دهزانێت کێ ههڵدهبژێرێت بۆ گهیاندنی پهیامهکهی).
يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ ۗ وَإِلَى ٱللَّهِ تُرْجَعُ ٱلْأُمُورُ
خوا ئاگایه بهوهی که له پێشیانهوه ڕووی داوه بهوهش که له ئاینده و داهاتوودا ڕوو دهدات و ههموو کارو ههموو شتێك بۆ لای خوا دهبرێتهوه.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱرْكَعُوا۟ وَٱسْجُدُوا۟ وَٱعْبُدُوا۟ رَبَّكُمْ وَٱفْعَلُوا۟ ٱلْخَيْرَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ۩
ئهی ئهو کهسانهی ئیمان و باوهڕتان هێنهوه كڕنووش و سوژده بهرن و (نوێژهکانتان بهجوانی بکهن) و پهروهردگارتان بپهرستن له ههموو بارودۆخێکداو تا دهتوانن چاکه و چاکهکاری ئهنجام بدهن بۆ ئهوهی سهرفرازو سهرکهوتووبن...
وَجَٰهِدُوا۟ فِى ٱللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِۦ ۚ هُوَ ٱجْتَبَىٰكُمْ وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِى ٱلدِّينِ مِنْ حَرَجٍۢ ۚ مِّلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرَٰهِيمَ ۚ هُوَ سَمَّىٰكُمُ ٱلْمُسْلِمِينَ مِن قَبْلُ وَفِى هَٰذَا لِيَكُونَ ٱلرَّسُولُ شَهِيدًا عَلَيْكُمْ وَتَكُونُوا۟ شُهَدَآءَ عَلَى ٱلنَّاسِ ۚ فَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُوا۟ ٱلزَّكَوٰةَ وَٱعْتَصِمُوا۟ بِٱللَّهِ هُوَ مَوْلَىٰكُمْ ۖ فَنِعْمَ ٱلْمَوْلَىٰ وَنِعْمَ ٱلنَّصِيرُ
ههروهها بهردهوام بن له خهبات و جیهاد و ههوڵ و کۆشش له پێناوی خوادا بهو شێوهیهی که شایستهیهتی، لهبهر خاتری ئهو بێت، ئهو زاته بۆ ئهوه ههڵی بژاردوون و له ئاین و بهرنامهکهیدا هیچ جۆره شتێكی ناڕهواو قورس و گرانی لهسهر دانهناون (که نهتوانن ئهنجامی بدهن، جا ئهم بهرنامهیه) ڕێ و شوێن و بهرنامهی ئیبراهیمی باواتانه که پێشتر ههر خوای گهوره ناوی ناون موسڵمان و لهم قورئانهشدا بهموسڵمان ناوی بردوون، تا پێغهمبهر ببێته شایهت بهسهرتانهوه (که پهیامی خوای پێ ڕاگهیاندوون) و ئێوهش (به گهیاندنی ئهو پهیامه) ببنه شایهت بهسهر خهڵکیوه، کهواته نوێژهکانتان بهچاکی ئهنجام بدهن و زهکاتیش (له ماڵ و سامان و زانستی و هێزتان) دهربکهن و پشت بهخوا ببهستن، چونکه ههر ئهو زاته یارو یاوهرتانه، جا دڵنیابن که خوا چهنده یارمهتیدهرێکی چاکه و چهنده پشت و پهنایهکی بههێزو به نرخه.