Surah 4: An-Nisaa' — النساء
۞ لَّا يُحِبُّ ٱللَّهُ ٱلْجَهْرَ بِٱلسُّوٓءِ مِنَ ٱلْقَوْلِ إِلَّا مَن ظُلِمَ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ سَمِيعًا عَلِيمًا
بێگومان خوا حهز ناکات له قسهی ناشیرین و نابهجێ و ناو ناتۆره وتن و جنێودان، مهگهر کهسێک ستهم لێکراو بێت، خوا ههمیشهو بهردهوام بیسهرو زانایه.
إِن تُبْدُوا۟ خَيْرًا أَوْ تُخْفُوهُ أَوْ تَعْفُوا۟ عَن سُوٓءٍۢ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَفُوًّۭا قَدِيرًا
ئهگهر کردارو گوفتارو بهخششی خۆتان ئاشکرا بکهن یان بیشارنهوه، یاخود چاوپۆشی له ههڵهو گوناهێک بکهن، ئهوه بێگومان خوا ههمیشهو بهردهوام لێخۆشبووه بهدهسهڵاتیشه.
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَيُرِيدُونَ أَن يُفَرِّقُوا۟ بَيْنَ ٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَيَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍۢ وَنَكْفُرُ بِبَعْضٍۢ وَيُرِيدُونَ أَن يَتَّخِذُوا۟ بَيْنَ ذَٰلِكَ سَبِيلًا
بێگومان ئهوانهی باوهڕ به خواو پێغهمبهران ناهێنن و دهیانهوێت جیاوازی بکهن له نێوان خواو پێغهمبهرهکانیدا (گوایه باوهڕیان بهخوا ههیه بهڵام باوهڕیان بهپێغهمبهران نیه)، (یاخود) دهڵێن: باوهڕ دههێنین بهههندێک له پێغهمبهران و باوهڕ بهههندێکیان ناهێنین و دهیانهوێت لهو نێوانهدا ڕێگه و بهرنامهیهک بۆ خۆیان بهدهست بهێنن...
أُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْكَٰفِرُونَ حَقًّۭا ۚ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَٰفِرِينَ عَذَابًۭا مُّهِينًۭا
ئا ئهو کهسانه بهڕاستی ههر بێ باوهڕن و بۆ بێ باوهڕان سزایهکی سهر شۆڕکهرمان ئامادهکردوه.
وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ وَلَمْ يُفَرِّقُوا۟ بَيْنَ أَحَدٍۢ مِّنْهُمْ أُو۟لَٰٓئِكَ سَوْفَ يُؤْتِيهِمْ أُجُورَهُمْ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورًۭا رَّحِيمًۭا
ئهوانهی باوهڕیان به خوا و پێغهمبهرهکانی هێناوه و هیچ جۆره جیاوازیهکیان نهکردووه له نێوان هیچ کامیانداو باوهڕیان به ههموویان ههیه، ئا ئهوانه لهئایندهدا خوای گهوره پاداشتی خۆیان دهداتێ، خوای گهورهش ههمیشه و بهردهوام لێخۆشبوو میهرهبانه (بۆ باوهڕداران).
يَسْـَٔلُكَ أَهْلُ ٱلْكِتَٰبِ أَن تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتَٰبًۭا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ ۚ فَقَدْ سَأَلُوا۟ مُوسَىٰٓ أَكْبَرَ مِن ذَٰلِكَ فَقَالُوٓا۟ أَرِنَا ٱللَّهَ جَهْرَةًۭ فَأَخَذَتْهُمُ ٱلصَّٰعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ ۚ ثُمَّ ٱتَّخَذُوا۟ ٱلْعِجْلَ مِنۢ بَعْدِ مَا جَآءَتْهُمُ ٱلْبَيِّنَٰتُ فَعَفَوْنَا عَن ذَٰلِكَ ۚ وَءَاتَيْنَا مُوسَىٰ سُلْطَٰنًۭا مُّبِينًۭا
ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) خاوهنانی کتێب داوای ئهوهت لێدهکهن که له ئاسمانهوه کتێبێکیان بۆ دابهزێنیت، جا ئهوانه بهڕاستی داوای لهوه گهورهتریان له موسا کرد، وتیان: دهمانهوێت خوامان بهئاشکرا نیشان بدهیت، ئهسا ههوره بروسکهیهک لێیدان له سهرئهنجامی ئهو ستهمه ناڕهوایهو (ئهو داخوازیه نادروسهیاندا) کهچی لهوهودوا گوێرهکه پهرستیانکرد له دوای ئهو ههموو بهڵگه و موعجیزه ئاشکرایانه که بۆیان هات، جا لهوهشیان خۆش بووین و بهڵگهو موعجیزه و بهرنامهی ئاشکرامان بهخشی به موسا (تا ڕێنمووییان بکات).
وَرَفَعْنَا فَوْقَهُمُ ٱلطُّورَ بِمِيثَٰقِهِمْ وَقُلْنَا لَهُمُ ٱدْخُلُوا۟ ٱلْبَابَ سُجَّدًۭا وَقُلْنَا لَهُمْ لَا تَعْدُوا۟ فِى ٱلسَّبْتِ وَأَخَذْنَا مِنْهُم مِّيثَٰقًا غَلِيظًۭا
بۆ چهسپاندن و وهرگرتنی پهیمانهکه کێوی (طور) مان بهرز کردهوه بهسهریانداو پێمان وتن: که له دهروازهی شاری (قدس)هوه بهسوژدهوه بچنه ژورهوه (ههروهها فرمانمانداو) وتمان: له ڕۆژانی شهموواندا دهستدرێژی مهکهن و (ڕاوه ماسی مهکهن، بۆ ئهو مهبهسته) پهیمانێکی توندو بههێزمان لێوهرگرتن.
فَبِمَا نَقْضِهِم مِّيثَٰقَهُمْ وَكُفْرِهِم بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَقَتْلِهِمُ ٱلْأَنۢبِيَآءَ بِغَيْرِ حَقٍّۢ وَقَوْلِهِمْ قُلُوبُنَا غُلْفٌۢ ۚ بَلْ طَبَعَ ٱللَّهُ عَلَيْهَا بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًۭا
ئینجا بههۆی پهیمان شکاندنیان و بێ باوهڕیان بهئایهتهکانی خواو کوشتنی بهناحهقی پێغهمبهران لهلایهن ئهوانهوه و ئهو قسهیهشیان که دهڵێن دڵی ئێمه داخراوه و بهرگی پێوهیه (مهبهستیان ئهوهیه که ئامادهنین گوێ بۆ هیچ ڕاستیهک بگرن، خوا خهشمی لێگرتن و نهفرینی لێکردن) نهخێر بهو جۆره نیه که ئهوانه دهیڵێن، بهڵکو خوا مۆری ناوه بهسهر دڵ و دهروونیاندا بههۆی بێ باوهڕ بوونیانهوه، جا ههر بۆیه کهمێکیان نهبێت باوهڕناهێنن.
وَبِكُفْرِهِمْ وَقَوْلِهِمْ عَلَىٰ مَرْيَمَ بُهْتَٰنًا عَظِيمًۭا
(ههروهها خوا ڕقی لێیانه) بههۆی بێ باوهڕ بوون و ئهو بوختانه گهورهیهی که بۆ مهریهم ههڵیانبهست...
وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا ٱلْمَسِيحَ عِيسَى ٱبْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ ٱللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَٰكِن شُبِّهَ لَهُمْ ۚ وَإِنَّ ٱلَّذِينَ ٱخْتَلَفُوا۟ فِيهِ لَفِى شَكٍّۢ مِّنْهُ ۚ مَا لَهُم بِهِۦ مِنْ عِلْمٍ إِلَّا ٱتِّبَاعَ ٱلظَّنِّ ۚ وَمَا قَتَلُوهُ يَقِينًۢا
بههۆی ئهو قسهیهشیان که دهیانوت به ڕاستی ئێمه مهسیح پێغهمبهری خوا عیسای کوڕی مهریهممان کوشتووه، کهچی لهڕاستیدا نهکوشتوویانهو نه له قهنارهو خاچیانداو، بهڵکو لێیان تێکچووه و (کهسێکی تریان کوشتووه له بری ئهو)، بهڕاستی ئهوانهی که بیرو بۆچوونی جیاوازیان لهو کێشهیهدا ههیه، خۆشیان له گوماندان تیایدا و ئهوانه هیچ زانستیهکی ڕاستیان نیه لهو بارهیهوه، جگه له شوێنکهوتنی گومان نهبێت و بهدڵنیاییهوه (دهڵێین) که نهیانکوشتووهو بۆیان نهکوژراوه.
بَل رَّفَعَهُ ٱللَّهُ إِلَيْهِ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًۭا
نهخێر، بهڵکو خوا بهرزی کردهوه بۆ لای خۆی، خوا ههمیشهو بهردهوام باڵادهست و دانایه.
وَإِن مِّنْ أَهْلِ ٱلْكِتَٰبِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِۦ قَبْلَ مَوْتِهِۦ ۖ وَيَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًۭا
هیچ کهسێک نیه له خاوهنانی کتێب، که باوهڕ نههێنێت به عیسا پێش ئهوهی گیانی دهربچێت، بهڵکو سوێند بهخوا ههر باوهڕ دههێنێت پێی له پێش مردنیدا (له سهرهمهرگدا پهرده لهسهر چاویان لادهدرێت و گهلێک ڕاستی دهردهکهوێت بۆیان، یاخود کاتێک عیسا دادهبهزێت گاورو جووهکانی ئهو کاته باوهڕی دروستی پێدههێنن) و له ڕۆژی قیامهتیشدا شایهته بهسهریانهوه (که ئهوانهی گومڕا بوون، خۆیان گومڕا بوون و ئهم کاتی خۆی ههر ڕێگهی ڕاستی نیشانداون).
فَبِظُلْمٍۢ مِّنَ ٱلَّذِينَ هَادُوا۟ حَرَّمْنَا عَلَيْهِمْ طَيِّبَٰتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ وَبِصَدِّهِمْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ كَثِيرًۭا
بههۆی زوڵم و ستهمێک لهلایهن ئهوانهی که بوونهته جوو و بههۆی ئهوهی که زۆر کۆسپیان دهخسته بهر ڕێبازی خوا، ئێمه ههندێک نازو نیعمهتمان لێ حهرام کردن که پێشتر بۆیان حهڵاڵ بوو...
وَأَخْذِهِمُ ٱلرِّبَوٰا۟ وَقَدْ نُهُوا۟ عَنْهُ وَأَكْلِهِمْ أَمْوَٰلَ ٱلنَّاسِ بِٱلْبَٰطِلِ ۚ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَٰفِرِينَ مِنْهُمْ عَذَابًا أَلِيمًۭا
ههروهها بههۆی سوو خۆریانهوه که بهڕاستی لێیان حهرام کرابوو و بههۆی ئهوهشهوه که ماڵی خهڵکی بهناڕهوا دهخۆن (ههندێک شتی تری حهڵاڵمان لێ حهرام کردن)، بێگومان بۆ ئهوانهیان که بێ باوهڕن سزایهکی بهئێشمان ئاماده کردووه.
لَّٰكِنِ ٱلرَّٰسِخُونَ فِى ٱلْعِلْمِ مِنْهُمْ وَٱلْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيْكَ وَمَآ أُنزِلَ مِن قَبْلِكَ ۚ وَٱلْمُقِيمِينَ ٱلصَّلَوٰةَ ۚ وَٱلْمُؤْتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَٱلْمُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْءَاخِرِ أُو۟لَٰٓئِكَ سَنُؤْتِيهِمْ أَجْرًا عَظِيمًا
بهڵام ئهوانهیان که له زانستی و زانیاریدا ڕۆچوون، ههروهها ئیمانداران (لهوانیش و لهئێمهیش)، باوهڕ دههێنن بهوهی بۆ تۆ ڕهوانهکراوه و بهوهش پێش تۆ ڕهوانه کراوه، بهتایبهت ئهوانهی که بهچاکی نوێژهکانیان بهدروشمهکانهوه ئهنجام دهدهن و زهکاتیش دهدهن، باوهڕیشیان بهخواو بهرۆژی دوایی ههیه، ئا ئهوانه له ئایندهیهکی نزیکدا پاداشتی گهورهو بێ سنووریان دهدهینهوه.
۞ إِنَّآ أَوْحَيْنَآ إِلَيْكَ كَمَآ أَوْحَيْنَآ إِلَىٰ نُوحٍۢ وَٱلنَّبِيِّۦنَ مِنۢ بَعْدِهِۦ ۚ وَأَوْحَيْنَآ إِلَىٰٓ إِبْرَٰهِيمَ وَإِسْمَٰعِيلَ وَإِسْحَٰقَ وَيَعْقُوبَ وَٱلْأَسْبَاطِ وَعِيسَىٰ وَأَيُّوبَ وَيُونُسَ وَهَٰرُونَ وَسُلَيْمَٰنَ ۚ وَءَاتَيْنَا دَاوُۥدَ زَبُورًۭا
بهڕاستی ئێمه (وحی)و نیگامان بۆ تۆ ناردووه ههر وهکو چۆن (وحی) و نیگامان بۆ نوح و پێغهمبهرانی دوای ئهو ناردووه، ههروهها (وحی) و نیگامان ناردووه بۆ ئیبراهیم و ئیسماعیل و ئیسحاق و یهعقوب و (ههندێک) له کوڕانی یهعقوب و عیسا و ئهیوب و یونس و هاروون و سولهیمان، زهبوریشمان به داود بهخشیووه (کتێبێک بووه زۆربهی تهسبیحات و ستایشی پهروهردگار بووه).
وَرُسُلًۭا قَدْ قَصَصْنَٰهُمْ عَلَيْكَ مِن قَبْلُ وَرُسُلًۭا لَّمْ نَقْصُصْهُمْ عَلَيْكَ ۚ وَكَلَّمَ ٱللَّهُ مُوسَىٰ تَكْلِيمًۭا
بێگومان بهسهرهاتی ههندێک له پێغهمبهرانمان بۆ گێڕاویتهوه، بهسهرهاتی ههندێکی تریشمان بۆ نهگێڕاویتهوه، بهڕاستی خوای گهوره خۆی لهگهڵ موسادا گفتوگۆی یهکسهری و ڕاستهوخۆی ئهنجامداوه.
رُّسُلًۭا مُّبَشِّرِينَ وَمُنذِرِينَ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى ٱللَّهِ حُجَّةٌۢ بَعْدَ ٱلرُّسُلِ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًۭا
پێغهمبهرانمان (ڕهوانه کردووه) که مژدهدهرن (به ئیمانداران) و ترسێنهرن بۆ (یاخیهکان)، تا خهڵکی هیچ بهڵگهیهکیان بهدهستهوه نهمێنێت (لهسهر بێ دینی و یاخی بوونیان) دوای ئهوهی خوا پێغهمبهرانی بۆ ڕهوانه کردوون، بێگومان ههمیشهو بهردهوام خوا باڵادهست و دانایه.
لَّٰكِنِ ٱللَّهُ يَشْهَدُ بِمَآ أَنزَلَ إِلَيْكَ ۖ أَنزَلَهُۥ بِعِلْمِهِۦ ۖ وَٱلْمَلَٰٓئِكَةُ يَشْهَدُونَ ۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدًا
(ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم)، ههرچهنده ئهو خهڵکه باوهڕت پێناکهن) بهڵام خوا خۆی شایهته لهسهر ئهو قورئانهی که ڕهوانهی کردووه بۆت، بهئاگاداری و زانیاری خۆیشی ڕهوانهی کردووه، فریشتهکانیش شایهتی دهدهن (لهسهر ئهوه، ههرچهنده) خوا خۆی بهسه بۆ ئهو شایهتییه.
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَصَدُّوا۟ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ قَدْ ضَلُّوا۟ ضَلَٰلًۢا بَعِيدًا
بهڕاستی ئهوانهی که بێ باوهڕ بوون و ڕێبازی بێ باوهڕیان گرتۆتهبهر و بهربهستیشیان دانا لهبهردهم ڕێبازی خوادا (بهشێنهیی و نهرم و نیانی)، بێگومان ئهوانه گومڕا بوون و له ڕاستی زۆر دوور کهوتوونهتهوه.
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَظَلَمُوا۟ لَمْ يَكُنِ ٱللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ طَرِيقًا
بهڕاستی ئهوانهی که بێ باوهڕ بوون و ستهمیان کردووه خوا نهیویستووه لێیان خۆش بێت، هیدایهت و ڕێنمویشیان بکات بۆ ڕێگه و ڕێبازێک (که سوودی لێوهربگرن)...
إِلَّا طَرِيقَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدًۭا ۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرًۭا
جگه له ڕێگهی دۆزهخ که دهیانگهیهنێته ناوی و ژیانی نهمریی بهناچاریی دهبێت تیایدا بهرنهسهر، ئهو سزادانهشیان لای خوا زۆر ئاسانه (چونکه ئهوانه شایستهن).
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدْ جَآءَكُمُ ٱلرَّسُولُ بِٱلْحَقِّ مِن رَّبِّكُمْ فَـَٔامِنُوا۟ خَيْرًۭا لَّكُمْ ۚ وَإِن تَكْفُرُوا۟ فَإِنَّ لِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًۭا
ئهی خهڵکینه بهڕاستی لهلایهن پهروهردگارتانهوه پێغهمبهرێکتان بۆ هاتووه بهحهق و ڕاستی، ده ئێوهش ئیمان و باوهڕی پێ بهێنن، ئهوه چاکتره بۆتان، خۆ ئهگهر باوهڕ نههێنن، ئهوه دڵنیابن که ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدا ههیه ههر خوا خاوهنیانه (ئاتاجی ئیمانی ئێوه نیه)، چونکه خوا ههمیشهو بهردهوام زاناو دانایه.
يَٰٓأَهْلَ ٱلْكِتَٰبِ لَا تَغْلُوا۟ فِى دِينِكُمْ وَلَا تَقُولُوا۟ عَلَى ٱللَّهِ إِلَّا ٱلْحَقَّ ۚ إِنَّمَا ٱلْمَسِيحُ عِيسَى ٱبْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ ٱللَّهِ وَكَلِمَتُهُۥٓ أَلْقَىٰهَآ إِلَىٰ مَرْيَمَ وَرُوحٌۭ مِّنْهُ ۖ فَـَٔامِنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ ۖ وَلَا تَقُولُوا۟ ثَلَٰثَةٌ ۚ ٱنتَهُوا۟ خَيْرًۭا لَّكُمْ ۚ إِنَّمَا ٱللَّهُ إِلَٰهٌۭ وَٰحِدٌۭ ۖ سُبْحَٰنَهُۥٓ أَن يَكُونَ لَهُۥ وَلَدٌۭ ۘ لَّهُۥ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۗ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَكِيلًۭا
ئهی خاوهنانی کتێب زیادهڕهوی مهکهن له ئاینهکهتاندا، جگه له حهق و ڕاستی هیچی تر به دهم خواوه مهڵێن، بهڕاستی مهسیح، عیسای کوڕی مهریهم جگه لهوهی که فرستادهی خوایه (شتێکی تر نهبووه)، له دایک بوونهکهی بهفهرمانی خوا بووه کهله مهریهمدا (بهرجهسته بوو)، عیسا ڕۆح و گیانێکی (تایبهتیه) لهلایهن خواوه بهخشراوه، ده ئیتر باوهڕی دامهزراو به خوایهتی خواو به پێغهمبهرانی بهێنن، ههرگیز مهڵێن خوا سیانه (لهو گوفتاره نابهجێ یه) واز بهێنن چاکتره و قازانجتانه، چونکه بهڕاستی خوا تهنها یهک تاکه خوایه، پاک و بێگهردو دووره لهوهی که منداڵی ببێت (بوختانی ناقۆڵای وا، چۆن دهکهن)؟! ههرچی له ئاسمانهکان و ههرچی له زهویدا ههیه ههر ههمووی ئهو خاوهنیانه، بێگومان خوا بهسه که بهدیهێنهرو سهرپهرشتیاری (دروستکراوانی بێت).
لَّن يَسْتَنكِفَ ٱلْمَسِيحُ أَن يَكُونَ عَبْدًۭا لِّلَّهِ وَلَا ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ ٱلْمُقَرَّبُونَ ۚ وَمَن يَسْتَنكِفْ عَنْ عِبَادَتِهِۦ وَيَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْهِ جَمِيعًۭا
ههرگیز مهسیح لاری لهوه نیه که بهندهی خوا بێت، ههروهها فریشته نزیکهکانیش، جا ئهوهی لاری و سهرپێچی بکات له پهرستنی خواو خۆی بهزل بزانێت، ئهوه (با دڵنیابێت) ههمووان له ئایندهدا لای ئهو زاته دهبێت کۆببنهوه (بۆ لێپرسینهوه).
فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدُهُم مِّن فَضْلِهِۦ ۖ وَأَمَّا ٱلَّذِينَ ٱسْتَنكَفُوا۟ وَٱسْتَكْبَرُوا۟ فَيُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا أَلِيمًۭا وَلَا يَجِدُونَ لَهُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ وَلِيًّۭا وَلَا نَصِيرًۭا
(جا ئهو کاته) ئهوانهی که باوهڕیان هێناوه و کاروکردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه، ئهوه خوا به تهواوی و بهچاکی پاداشتهکانیان دهداتهوه و له فهزڵ و بهخششی تایبهتی خۆی بۆیان زیادیش دهکات، بهڵام ئهوانهی سهرپێچی و لاریان کردووه و خۆیان بهزل زانیووه، ئهوه خوا سزای زۆر بهئێشیان دهدات، ئهوسا بێجگه له خوا کهسێکیان دهست ناکهوێت که پشتیوانیان لێ بکات و سهریان بخات (ئهڵبهته ئهو زاتهش بهزهیی پیایاندا نایهتهوه).
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدْ جَآءَكُم بُرْهَٰنٌۭ مِّن رَّبِّكُمْ وَأَنزَلْنَآ إِلَيْكُمْ نُورًۭا مُّبِينًۭا
ئهی خهڵکینه بهڕاستی له لایهن پهروهردگارتانهوه بهڵگهو نیشانهی ئاشکراتان بۆ هاتووه (که محمد پێغهمبهوه (صلی الله علیه وسلم)و نوورو ڕووناکیهکی ئاشکراشمان بۆ دابهزاندوون (که قورئان)ه.
فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ بِٱللَّهِ وَٱعْتَصَمُوا۟ بِهِۦ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِى رَحْمَةٍۢ مِّنْهُ وَفَضْلٍۢ وَيَهْدِيهِمْ إِلَيْهِ صِرَٰطًۭا مُّسْتَقِيمًۭا
جا ئهوانهی باوهڕیان بهخوا هێناوه و شوێنی بهرنامهکهی کهوتوون، ئهوه له ئایندهیهکی نزیکدا خوا دهیانخاته ژێر سایهی فهزڵ و ڕهحمهتی تایبهتی خۆیهوه و هیدایهت و ڕێنمووییان دهکات بۆ لای خۆی له ڕێگهی ڕێبازێکی ڕاست و دروستهوه.
يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ ٱللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِى ٱلْكَلَٰلَةِ ۚ إِنِ ٱمْرُؤٌا۟ هَلَكَ لَيْسَ لَهُۥ وَلَدٌۭ وَلَهُۥٓ أُخْتٌۭ فَلَهَا نِصْفُ مَا تَرَكَ ۚ وَهُوَ يَرِثُهَآ إِن لَّمْ يَكُن لَّهَا وَلَدٌۭ ۚ فَإِن كَانَتَا ٱثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا ٱلثُّلُثَانِ مِمَّا تَرَكَ ۚ وَإِن كَانُوٓا۟ إِخْوَةًۭ رِّجَالًۭا وَنِسَآءًۭ فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ ٱلْأُنثَيَيْنِ ۗ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمْ أَن تَضِلُّوا۟ ۗ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌۢ
ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) داوای فتوات لێدهکهن دهربارهی (کلاله) که بریتی یه: له کهسێک باوک و نهوهی نهبێت، تۆش بڵێ: خوا وهڵامتان دهداتهوه لهو بارهیهوه، ئهگهر کهسێک (پیاوێک) وهفاتی کردو منداڵی نهبوو، ههر تهنها خوشکێکی ههبوو، ئهوه نیوهی سامانهکهی بۆ ئهوه (نیوهکهی تریشی دهخرێته دارایی گشتی یهوه ئهگهر ههبێت و ئهگهر نهبوو له بهرژهوهندیهکی گشتیدا بهکار دههێنرێت)، (بهڵام ئهگهر مردووهکه ئافرهت بوو) ئهوا براکهی ههموو میراتیهکهی دهبات، ئهگهر ئافرهتهکه منداڵی لهدوا بهجێ نهمابوو، (خۆ ئهگهر پیاوه مردووهکه) دوو خوشکی له دوا بهجێ مابوو ئهوه دووبهش له سێ بهشی ئهوهی بهجێی هێشتووه بۆ ئهوان دهبێت، خۆ ئهگهر میراتگران پیاوان و ئافرهتان بوون ههموویشیان له خوشک و برا پێکهاتبوون ئهوه بۆ نێرینهیهکیان ئهندازهی بهشی دوو مێینه ههیه، خوای گهوره ئهم شتانهتان بۆ ڕوون دهکاتهوه نهوهکو سرگهردان ببن، خوای گهورهش به ههموو شتێک زانایه.
Surah 5: Al-Ma'ida — المائدة
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ أَوْفُوا۟ بِٱلْعُقُودِ ۚ أُحِلَّتْ لَكُم بَهِيمَةُ ٱلْأَنْعَٰمِ إِلَّا مَا يُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ غَيْرَ مُحِلِّى ٱلصَّيْدِ وَأَنتُمْ حُرُمٌ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ يَحْكُمُ مَا يُرِيدُ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه، بهئهمهک و بهوهفا بن بهرامبهر بهڵێن و پهیمانهکانتان، (خواردنی گۆشتی) ماڵات (مهڕو بزن و گاو وشتر) بۆتان حهڵاڵ کراوه، بێجگه لهوانهی که بهسهرتاندا دهخوێنرێتهوه (لهم سوورهتهدا)، لهکاتێکدا ڕاوتان بۆ حهڵاڵ نیه که له ئیحرامدان، (ئهم سنوورانه فهرمانی خوایه) بهڕاستی خوای گهوره فهرمان دهدات به ههر شتێک که بیهوێت.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تُحِلُّوا۟ شَعَٰٓئِرَ ٱللَّهِ وَلَا ٱلشَّهْرَ ٱلْحَرَامَ وَلَا ٱلْهَدْىَ وَلَا ٱلْقَلَٰٓئِدَ وَلَآ ءَآمِّينَ ٱلْبَيْتَ ٱلْحَرَامَ يَبْتَغُونَ فَضْلًۭا مِّن رَّبِّهِمْ وَرِضْوَٰنًۭا ۚ وَإِذَا حَلَلْتُمْ فَٱصْطَادُوا۟ ۚ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَـَٔانُ قَوْمٍ أَن صَدُّوكُمْ عَنِ ٱلْمَسْجِدِ ٱلْحَرَامِ أَن تَعْتَدُوا۟ ۘ وَتَعَاوَنُوا۟ عَلَى ٱلْبِرِّ وَٱلتَّقْوَىٰ ۖ وَلَا تَعَاوَنُوا۟ عَلَى ٱلْإِثْمِ وَٱلْعُدْوَٰنِ ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ۖ إِنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلْعِقَابِ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه دهستکاری دروشمهکانی خوا مهکهن و ههڵی مهوهشێننهوه (بهتایبهت دروشمهکانی حهج و عهمره) ههروهها مانگهکانی حهرام (که: ڕجب، ذوالقعدة، ذوالحجة، محرم)ن، تێکی مهدهن و ئهو قوربانیهش که دهکرێت (مهرجهکانی مهشێوێنن) و ئهو ملوانکانهی (دهکرێته ملی ئاژهڵ، که نیشانهیه بۆ ئهوهی خاوهنیان بڕیاریداوه بکرێن بهقوربانی) لێی مهکهنهوه و ڕێگه لهوانه مهگرن که دێن بۆ (طواف)ی کهعبهو لهکاتێکدا بهئومێدی فهزڵ و ڕهزامهندی خوان، کاتێک ئیحرام دهشکێنن، ئهوه بۆتان ههیه ڕاو بکهن، ههروهها دوژمنایهتی و ڕقهبهرایهتی کهسانێک که نهیانهێشت کاتی خۆی (طواف)ی کهعبه بکهن، مهکهنه هۆی دهستدرێژی و بهرپاکردنی ناخۆشی، یارمهتی و کۆمهکیی یهکتر بکهن لهسهر چاکهو خواناسی، نهکهن یارمهتی وکۆمهکی یهکتر بکهن لهسهر گوناهو دهستدرێژی، له خوا بترسن و پارێزکار بن، چونکه بهڕاستی خوا زۆر بهتوندی تۆڵه دهسێنێت.
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ ٱلْمَيْتَةُ وَٱلدَّمُ وَلَحْمُ ٱلْخِنزِيرِ وَمَآ أُهِلَّ لِغَيْرِ ٱللَّهِ بِهِۦ وَٱلْمُنْخَنِقَةُ وَٱلْمَوْقُوذَةُ وَٱلْمُتَرَدِّيَةُ وَٱلنَّطِيحَةُ وَمَآ أَكَلَ ٱلسَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى ٱلنُّصُبِ وَأَن تَسْتَقْسِمُوا۟ بِٱلْأَزْلَٰمِ ۚ ذَٰلِكُمْ فِسْقٌ ۗ ٱلْيَوْمَ يَئِسَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ مِن دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَٱخْشَوْنِ ۚ ٱلْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِى وَرَضِيتُ لَكُمُ ٱلْإِسْلَٰمَ دِينًۭا ۚ فَمَنِ ٱضْطُرَّ فِى مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍۢ لِّإِثْمٍۢ ۙ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ
لهسهرتان حهرام کراوه خواردنی گۆشتی مردارهوه بوو، خوێن، گۆشتی بهراز، ههروهها ئهو ماڵاتهش که سهر دهبڕدرێن و ناوی غهیری خوای لهسهر دهبرێت و ماڵاتی خنکاویش، ئهوهش که به ئازارو لێدان مردار بۆتهوه، ئهوهش که دهکهوێته خوارهوه، ئهوهش که بهلێدانی ماڵاتێکی تر مردار بووبێتهوه، ئهوانهش که دڕنده پالاماری دابن و لێی خواردبن مهگهر فریای چهقۆ کهوتبن، (ههر حاڵهتێک لهوانهی باسکرا ئهگهر به چهقۆدا بگات حهڵاڵه)، ههروهها حهرام کراوه خواردنی گۆشتی ئهو ماڵاتانهی لهو شوێنانهدا سهر دهبڕدرێن که هاناو هاواری بۆ غهیری خوا تێدا دهبرێت، ههروهها حهرامه لهسهرتان داوا کردنی چارهنووستان بههۆی (الأزلام) وه، وهکو ئهو شتانهی که له ڕێگهی ههڵدانی زارهوه دهست بکهوێت و فاڵگرتنهوه، بورجهکان، قاوه گرتنهوه،... هتد) ئهو جۆره کردارو ڕهفتارانهتان سهرپێچی و دهرچوونه له (فهرمانی خوا)، جا ئهمڕۆ (که ڕۆژی عهرهفهیه) کافران نائومێد بوون له دین و ئاینی ئێوه (ئیتر ناتوانن زاڵ بن بهسهرتانداو ههرگیز نووری خوایان بۆ ناکوژێتهوه) کهواته لهوانه مهترسن، بهڵکو ههر له من بترسن، ئهمڕۆ ئاین و بهرنامهکهتانم بهکۆتایی گهیاندو نازو نیعمهتی خۆمم بۆ تهواو کردن و ڕازیم بهوهی که ئیسلام ببێته بهرنامهو دین و ئاینتان (جا لهگهڵ بڕیاردانی ئهو شتانهدا که حهراممان کردووه) ههر کهس ناچار کرا له گرانیی و برسێتیدا (مهترسی ئهوهی ههبوو بمرێت) دهتوانێت لهو شتانه بخوات که حهراممان کردووه (بهمهرجێک دهست درێژکار نهبێت و بهئارهزوو ژهمی زۆری لێ نهخوات) و خۆی تووشی گوناهو تاوان نهکات، ئهوه بهڕاستی خوا لێخۆشبووهو میهرهبانه (بۆ ئهو جۆره حاڵهتانه).
يَسْـَٔلُونَكَ مَاذَآ أُحِلَّ لَهُمْ ۖ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ ٱلطَّيِّبَٰتُ ۙ وَمَا عَلَّمْتُم مِّنَ ٱلْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ ٱللَّهُ ۖ فَكُلُوا۟ مِمَّآ أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَٱذْكُرُوا۟ ٱسْمَ ٱللَّهِ عَلَيْهِ ۖ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَرِيعُ ٱلْحِسَابِ
ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) پرسیارت لێدهکهن چی حهڵاڵکراوه بۆیان؟ پێیان بڵێ: ههرچی خۆراکی چاک و پاکه بۆتان حهڵاڵ کراوه، ئهوهش باڵندهو تانجی شکاری بۆتان ڕاو دهکهن و فێرتان کردوون (بێگومان خوا توانای بهخشیووه به مرۆڤ بتوانێت مهشق بکات بهگیانداران و فێریان بکات ڕاوی بۆ بکهن بهتایبهتی تانجی)، ده بخۆن لهوهی بۆتان دهگرن و ناوی خوای لێ بهێنن کاتێک بهڕهڵای دهکهن و کاتێک لێی دهخۆن، ههر له خوایش بترسن و پارێزکاربن (ئهی ڕاوچیهکان)، بهڕاستی خوا بهخێرایی لێپرسینهوه ئهنجام دهدات (ووردو درشتی کردارو ڕهفتار فهرامۆش ناکات).
ٱلْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ ٱلطَّيِّبَٰتُ ۖ وَطَعَامُ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ حِلٌّۭ لَّكُمْ وَطَعَامُكُمْ حِلٌّۭ لَّهُمْ ۖ وَٱلْمُحْصَنَٰتُ مِنَ ٱلْمُؤْمِنَٰتِ وَٱلْمُحْصَنَٰتُ مِنَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ مِن قَبْلِكُمْ إِذَآ ءَاتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَٰفِحِينَ وَلَا مُتَّخِذِىٓ أَخْدَانٍۢ ۗ وَمَن يَكْفُرْ بِٱلْإِيمَٰنِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُۥ وَهُوَ فِى ٱلْءَاخِرَةِ مِنَ ٱلْخَٰسِرِينَ
لهمڕۆوه ههرچی خۆراکی چاک و پاکه بۆتان حهڵاڵ کراوه و خواردنی ئهوانهی که کتێبی ئاسمانیان پێدراوه بۆتان حهڵاڵه، خواردهمهنی ئێوهش حهڵاڵه بۆ ئهوان، ئافرهتانی داوێن پاک له ئیمانداران و ئافرهتانی داوێن پاک لهوانهی کتێبیان پێدراوه پێش ئێوه (بۆتان حهڵاڵه) کاتێک مارهییان پێبدهن، بهمهرجێک ئێوه پاک داوێن بن و داوێن پیس نهبن بهئاشکراو دووره پهرێز بن له دۆست گرتنی نهێنی بۆ داوێن پیسی، جا ئهوهی بێ باوهڕ بێت بهشهرعی خواو لهم حهرامانه خۆی نهپارێزێت، ئهوه ئیتر کارو کردهوه چاکهکانیشی پووچ دهبێتهوه و ئهو جۆره کهسانه له قیامهتدا له ڕیزی خهسارهتمهندو زهرهرمهندو دۆڕاوهکاندان.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِذَا قُمْتُمْ إِلَى ٱلصَّلَوٰةِ فَٱغْسِلُوا۟ وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى ٱلْمَرَافِقِ وَٱمْسَحُوا۟ بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى ٱلْكَعْبَيْنِ ۚ وَإِن كُنتُمْ جُنُبًۭا فَٱطَّهَّرُوا۟ ۚ وَإِن كُنتُم مَّرْضَىٰٓ أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ أَوْ جَآءَ أَحَدٌۭ مِّنكُم مِّنَ ٱلْغَآئِطِ أَوْ لَٰمَسْتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَلَمْ تَجِدُوا۟ مَآءًۭ فَتَيَمَّمُوا۟ صَعِيدًۭا طَيِّبًۭا فَٱمْسَحُوا۟ بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُم مِّنْهُ ۚ مَا يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُم مِّنْ حَرَجٍۢ وَلَٰكِن يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُۥ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه: کاتێک ویستتان ههستن بۆ نوێژ (پێش ئهوه دهست نوێژ بگرن، بهم شێوهیه): ئهوه سهرهتا ڕووخسارتان بشۆن، ئینجا دهستهکانتان لهگهڵ ئهنیشکتاندا، پاشان دهستی تهڕ بهێنن بهسهر سهرتاندا، قاچهکانیشتان بشۆن لهگهڵ قوله پێتاندا، ئهگهر لهشتان گران بوو، ئهوه خۆتان خاوێن بکهن و خۆتان بشۆن، ئهگهر نهخۆش بوون یان له سهفهردا بوون یان دهستان بهئاو گهیاندبوو (تارهتتان گرتبوو) یان له ئافرهتی (نامهحرهم) کهوتبوون و ئاوتان دهست نهدهکهوت (بۆ خۆشتن یان بۆ دهستنوێژ، ئهوکاته دهتوانن) به خاکێکی پاک تهیهموم بکهن (واته لهپی دهستان بهئاستهم بماڵن بهخاکدا)و بیهێنن به ڕووخسارو دهستاندا (تا ئانیشکتان)، خوا نایهوێت له ئایندا تووشی سهغڵهتی و ناڕهحهتیتان بکات بهڵکو دهیهوێت پاک و خاوێنتان بکات (له ڕواڵهت و ناوهڕۆکدا) و دهیهوێت نازو نیعمهتی خۆیتان بهسهردا تهواوبکات بۆ ئهوهی سوپاسگوزار بن.
وَٱذْكُرُوا۟ نِعْمَةَ ٱللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمِيثَٰقَهُ ٱلَّذِى وَاثَقَكُم بِهِۦٓ إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا ۖ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ
یادی نازو نیعمهتی خوا بکهنهوه لهسهرتان، ههروهها ئهو پهیمانهش که پێویسته ئێوه پابهندی بن، له بیرتان نهچێت که وتوتانه: گوێرایهڵ و ملکهچ و فهرمانبهردارین (کهواته ئیتر ههمیشه و بهردهوام) له خوا بترسن و پارێزکار بن، چونکه خوا زانایه بهنهێنی دڵ و دهروونهکان.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ كُونُوا۟ قَوَّٰمِينَ لِلَّهِ شُهَدَآءَ بِٱلْقِسْطِ ۖ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَـَٔانُ قَوْمٍ عَلَىٰٓ أَلَّا تَعْدِلُوا۟ ۚ ٱعْدِلُوا۟ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ ۖ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرٌۢ بِمَا تَعْمَلُونَ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه، زۆر بهچاکی ههستن بهئهنجامدانی شایهتی دادپهروهرانه لهبهر خوا، ڕق و دوژمنایهتی هیچ کهس و هیج لایهک ههڵتان نهنێت کهله دادپهروهریی لابدهن، دادپهروهربن، ئهوه نزیکتره له تهقواو خواناسیهوه، دهی کهواته لهخوا ترس و پارێزکاربن، چونکه بهڕاستی خوا ئاگاداره بهو کارو کردهوهیهی که دهیکهن.
وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ ۙ لَهُم مَّغْفِرَةٌۭ وَأَجْرٌ عَظِيمٌۭ
خوا بهڵێنی داوه بهوانهی باوهڕیان هێناوهو کردهوه چاکهکانیان ئهنجامداوه به لێخۆشبوون و چاوبۆشی (له ههڵهو گوناههکانیان) و پاداشتی گهورهو بێ سنوور بۆ ئهوانه.
وَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَكَذَّبُوا۟ بِـَٔايَٰتِنَآ أُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلْجَحِيمِ
ئهوانهش که ڕێبازی کوفریان گرتۆتهبهرو بڕوایان بهئایهتهکانی ئێمه نههێناوه، ئا ئهوانه نیشتهجێی ناو ئاگری دۆزهخن.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱذْكُرُوا۟ نِعْمَتَ ٱللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ هَمَّ قَوْمٌ أَن يَبْسُطُوٓا۟ إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنكُمْ ۖ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ ٱلْمُؤْمِنُونَ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه یادی نازو نیعمهتی خوا بکهنهوه لهسهرتان کاتێک ههندێک ویستیان دهستدرێژی بکهنه سهرتان، خوایش دهستدرێژیهکهی ڕاگرتن و (ئێوهی پاڕاست)، دهی کهواته له خوا بترسن و پارێزکار بن، دهبا ئیمانداران ههر پشت بهخوا ببهستن (تا ههمیشه فریایان بکهوێت و له پیلانی دوژمنان بیانپارێزێت).
۞ وَلَقَدْ أَخَذَ ٱللَّهُ مِيثَٰقَ بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ وَبَعَثْنَا مِنْهُمُ ٱثْنَىْ عَشَرَ نَقِيبًۭا ۖ وَقَالَ ٱللَّهُ إِنِّى مَعَكُمْ ۖ لَئِنْ أَقَمْتُمُ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَيْتُمُ ٱلزَّكَوٰةَ وَءَامَنتُم بِرُسُلِى وَعَزَّرْتُمُوهُمْ وَأَقْرَضْتُمُ ٱللَّهَ قَرْضًا حَسَنًۭا لَّأُكَفِّرَنَّ عَنكُمْ سَيِّـَٔاتِكُمْ وَلَأُدْخِلَنَّكُمْ جَنَّٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ ۚ فَمَن كَفَرَ بَعْدَ ذَٰلِكَ مِنكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَآءَ ٱلسَّبِيلِ
سوێند بێت بێگومان (کاتی خۆی) خوا پهیمانی له نهوهی ئیسرائیل وهرگرت و دوانزه ڕابهرمان تێدا ههڵبژاردن، ئینجا خوا پێی فهرموون که: من بهڕاستی لهگهڵتاندام، سوێند بێت به خوا ئهگهر نوێژهکانتان بهچاکی ئهنجام بدهن و زهکات بدهن و باوهڕبهێنن به ههموو پێغهمبهرانی من و پشتیوانییان لێبکهن، قهرزی چاک و جوان و ڕێک و پێک بدهن بهخهڵکی لهبهر خوا (لهبهر ڕهزامهندی ئهوزاته ههموو چاکهیهک ئهنجام بدهن و چاوهڕێی پاداشت لهوبن) ئهوه بێگومان له گوناهو ههڵهکانتان خۆشدهبم و چاوپۆشیتان لێدهکهم و دهتانخهمه باخهکانی بهههشتهوه که چهندهها ڕووبار بهژێر درهختهکانیدا دهڕوات، جا ئهوهی لهوهودوا بێ باوهڕ بێت له ئێوه، ئهوه مانای وایه که بهڕاستی ڕێگهو ڕێبازی ڕاست و ڕهوانی لێ تێکچووه.
فَبِمَا نَقْضِهِم مِّيثَٰقَهُمْ لَعَنَّٰهُمْ وَجَعَلْنَا قُلُوبَهُمْ قَٰسِيَةًۭ ۖ يُحَرِّفُونَ ٱلْكَلِمَ عَن مَّوَاضِعِهِۦ ۙ وَنَسُوا۟ حَظًّۭا مِّمَّا ذُكِّرُوا۟ بِهِۦ ۚ وَلَا تَزَالُ تَطَّلِعُ عَلَىٰ خَآئِنَةٍۢ مِّنْهُمْ إِلَّا قَلِيلًۭا مِّنْهُمْ ۖ فَٱعْفُ عَنْهُمْ وَٱصْفَحْ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلْمُحْسِنِينَ
جا بههۆی ئهوهوه که نهوهی ئیسرائیل بهردهوام پهیمان و بهڵێنهکانیان دهشکاند، نهفرهتمان لێکردن و دڵهکانیانمان ڕهق و سهخت و ڕهش کرد (چونکه یهکێک له سیفهتیان ئهوهیه) که: قسه له جێی خۆیدا ناکهن و جێی دهگۆڕن (به ئارهزووی خۆیان دهستکاریی تهوراتیشیان کردووه) ههروهها بهشێک لهو شتانهی که یاداوهری بوو بۆیان فهرامۆشیان کردو، بهردهوام دهبینیت و بۆت دهردهکهوێت که زۆربهیان خیانهتکارو دوژمنکارن، مهگهر کهمێکیان نهبێت، (لهگهڵ ئهوهشدا قهیناکات) ههر لێیان خۆش ببهو چاوپۆشیان لێ بکه، چونکه بهڕاستی خوا چاکهکارانی خۆشدهوێت.
وَمِنَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓا۟ إِنَّا نَصَٰرَىٰٓ أَخَذْنَا مِيثَٰقَهُمْ فَنَسُوا۟ حَظًّۭا مِّمَّا ذُكِّرُوا۟ بِهِۦ فَأَغْرَيْنَا بَيْنَهُمُ ٱلْعَدَاوَةَ وَٱلْبَغْضَآءَ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْقِيَٰمَةِ ۚ وَسَوْفَ يُنَبِّئُهُمُ ٱللَّهُ بِمَا كَانُوا۟ يَصْنَعُونَ
ههروهها پهیمانمان لهوانهش وهرگرتووه که دهیانوت: ئێمه گاورین کهچی بهشێک لهو شتانهیان فهرامۆشکرد کهپێی یاداوهری کرابوون، (بهتایبهتی دهربارهی پێغهمبهرایهتی محمد (صلی الله علیه وسلم) ئێمهش ههتا ڕۆژی قیامهت دوژمنایهتی و ڕق و کینهمان پێوهلکاندن، له ئایندهشدا خوا ههموو ئهو کارو کردهوانهیان دهخاتهوه بهرچاوو پێیان ڕادهگهیهنێت.
يَٰٓأَهْلَ ٱلْكِتَٰبِ قَدْ جَآءَكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ كَثِيرًۭا مِّمَّا كُنتُمْ تُخْفُونَ مِنَ ٱلْكِتَٰبِ وَيَعْفُوا۟ عَن كَثِيرٍۢ ۚ قَدْ جَآءَكُم مِّنَ ٱللَّهِ نُورٌۭ وَكِتَٰبٌۭ مُّبِينٌۭ
ئهی خاوهنانی کتێب: دڵنیابن که پێغهمبهری ئێمه بۆ ئێوهش هاتووه تا زۆربهی ئهو شتانهی که لای ئێوه ڕوون و ئاشکرانین و دهیشارنهوه، له کتێبی (تهورات و ئینجیلدا) بۆتان ڕوون و ئاشکرا بکات، ههروهها له زۆرێک لهو شتانهی که شاردوتانهتهوه چاوپۆشی دهکات، چونکه بهڕاستی لهلایهن خواوه ڕووناکیهکی ئاشکراتان بۆهاتووه (که محمدی پێغهمبهرمانه (صلی الله علیه وسلم) هاوڕێ لهگهڵ کتێبێکی ڕوونکهرهوهدا (که قورئانه).
يَهْدِى بِهِ ٱللَّهُ مَنِ ٱتَّبَعَ رِضْوَٰنَهُۥ سُبُلَ ٱلسَّلَٰمِ وَيُخْرِجُهُم مِّنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ بِإِذْنِهِۦ وَيَهْدِيهِمْ إِلَىٰ صِرَٰطٍۢ مُّسْتَقِيمٍۢ
(بێگومان) خوا بهو قورئانه پیرۆزه هیدایهت و ڕێنموویی ئهو کهسانه دهکات که: شوێن ڕهزامهندی خوا کهوتوون، بهرهو ڕێبازهکانی ئاشتی و ئاسودهیی و له تاریکایی یهکان دهریاندههێنێت و ڕزگاریان دهکات و دهیانخاته ناو ڕوناکیهوه بهفهرمانی خۆی و ڕێنمووییان دهکات بۆ سهر ڕێگهو ڕێبازی ڕاست و دروستی (دینداری و خواناسی و چاکه).
لَّقَدْ كَفَرَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓا۟ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلْمَسِيحُ ٱبْنُ مَرْيَمَ ۚ قُلْ فَمَن يَمْلِكُ مِنَ ٱللَّهِ شَيْـًٔا إِنْ أَرَادَ أَن يُهْلِكَ ٱلْمَسِيحَ ٱبْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُۥ وَمَن فِى ٱلْأَرْضِ جَمِيعًۭا ۗ وَلِلَّهِ مُلْكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا ۚ يَخْلُقُ مَا يَشَآءُ ۚ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌۭ
سوێند بێت بێگومان ئهوانه بێ باوهڕ بوون که وتیان: بهڕاستی خوا، ههر مهسیحی کوڕی مهریهمه، (ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) پێیان) بڵێ: ئهگهر خوا بیهوێت مهسیحی کوڕی مهریهم و دایکی و ههرچی لهسهر زهویدا ههیه لهناوی بهرێت، ئهوه کێ یه له بهرامبهر خواوه دهسهڵاتی شتێکی ههیه؟ (کهواته ئهویش و دایکیشی و ئهو خهڵکهش بهدیهێنراوی خوان و له دهسهڵاتی دهرناچن، ئیتر به چ بهڵگهیهک قسهی وا نابهجێ دهکهن؟!، بهمهرجێک) خوا زاتێکه ههرچی له ئاسمانهکان و زهوی و نێوانیاندا ههیه ههر ئهو خاوهنیانه، ههرچی بیهوێت دروستی دهکات (شتێکی ئاساییه ئهو زاته مهسیح بێ باوک دروست بکات)، چونکه خوا دهسهڵاتی ههیه بهسهر ههموو شتێکدا (ههموو شت لای ئهو ئاسانه).
وَقَالَتِ ٱلْيَهُودُ وَٱلنَّصَٰرَىٰ نَحْنُ أَبْنَٰٓؤُا۟ ٱللَّهِ وَأَحِبَّٰٓؤُهُۥ ۚ قُلْ فَلِمَ يُعَذِّبُكُم بِذُنُوبِكُم ۖ بَلْ أَنتُم بَشَرٌۭ مِّمَّنْ خَلَقَ ۚ يَغْفِرُ لِمَن يَشَآءُ وَيُعَذِّبُ مَن يَشَآءُ ۚ وَلِلَّهِ مُلْكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا ۖ وَإِلَيْهِ ٱلْمَصِيرُ
جوولهکهو گاور دهیانوت: ئێمه ڕۆڵهی خواو خۆشهویست و نزیکی ئهوین، پێیان بڵێ: کهواته بۆچی لهسهر گوناهو تاوانتان سزاتان دهدات (له دنیادا بهئاشکرا بهڵاو ناخۆشیتان بۆ پێش دههێنێت، سزای قیامهتیش با لهولاوه بوهستێت، ئێوه خۆتان ئاوا بهگهورهو نازدار دامهنێن و خۆتان جیا مهکهنهوه) نهخێر وانیه، چونکه ئێوهش بهشهر و ئادهمیزادێکن لهو خهڵکهی که دروستی کردووه، ئهوهی خوا بیهوێت لێی خۆش ببێت، لێی خۆشدهبێت، ئهوهش که بیهوێت سزای بدات سزای دهدات (ئهڵبهته له چوارچێوهی دادپهروهریدا) ههرچیش له ئاسمانهکان و زهوی و نێوانیاندا ههیه ههر خوا خاوهنیانه، گهڕانهوه و سهرئهنجامیش بۆ لای ئهو زاتهیه.
يَٰٓأَهْلَ ٱلْكِتَٰبِ قَدْ جَآءَكُمْ رَسُولُنَا يُبَيِّنُ لَكُمْ عَلَىٰ فَتْرَةٍۢ مِّنَ ٱلرُّسُلِ أَن تَقُولُوا۟ مَا جَآءَنَا مِنۢ بَشِيرٍۢ وَلَا نَذِيرٍۢ ۖ فَقَدْ جَآءَكُم بَشِيرٌۭ وَنَذِيرٌۭ ۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌۭ
ئهی خاوهنانی کتێب: بێگومان پێغهمبهرمان (محمد (صلی الله علیه وسلم) هاتووه بۆ لاتان تا ههموو شتێکتان بۆ ڕوون بکاتهوه، دوای ئهوهی که ماوهیهک بوو هیچ پێغهمبهرێکمان ڕهوانه نهکردبوو (نێوان له دایک بوونی عیسا و ناردنی محمد سهلامی خوایان لهسهر بێت، زیاتر له شهش سهدهیه) نهوهکو بڵێن کهسمان بۆ ڕهوانه نهکرا تا مژدهدهر بێت (بهچاکان) و ترسێنهربێت بۆ (یاخیهکان)، ئهوهته بهڕاستی مژدهدهرو ترسێنهرتان بۆ هات (ئیتر هیچ بیانوویهکتان نهماوه)، خوایش دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه (ئهگهر یاخی بن سزاتان دهدات).
وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِۦ يَٰقَوْمِ ٱذْكُرُوا۟ نِعْمَةَ ٱللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جَعَلَ فِيكُمْ أَنۢبِيَآءَ وَجَعَلَكُم مُّلُوكًۭا وَءَاتَىٰكُم مَّا لَمْ يُؤْتِ أَحَدًۭا مِّنَ ٱلْعَٰلَمِينَ
یادیان بێنهوه کاتێک موسا بهقهومهکهی وت: ئهی قهوم و عهشیرهتم یادی نازو نیعمهتی خوا بکهنهوه له سهرتان که پێغهمبهرانی لهناو ئێوهدا فهراههم هێناوه، ههروهها پاشای زۆری لهناوتاندا ههڵخستووه، ئهوهی به ئێوهی بهخشیووه بهکهسی تری نهبهخشیووه لهو خهڵکه بێ شومارهی (ئهو سهردهمه).
يَٰقَوْمِ ٱدْخُلُوا۟ ٱلْأَرْضَ ٱلْمُقَدَّسَةَ ٱلَّتِى كَتَبَ ٱللَّهُ لَكُمْ وَلَا تَرْتَدُّوا۟ عَلَىٰٓ أَدْبَارِكُمْ فَتَنقَلِبُوا۟ خَٰسِرِينَ
ئهی قهوم و عهشیرهتم بچنه ناو ئهو زهویه پیرۆزهی (القدس)، که خوا پێویستی کرد لهبهر سوودی خۆتان بچنه ناوی، پاشگهز مهبنهوهو پاشهکشێ مهکهن تا خهسارهتمهندو زهرهرمهند نهبن.
قَالُوا۟ يَٰمُوسَىٰٓ إِنَّ فِيهَا قَوْمًۭا جَبَّارِينَ وَإِنَّا لَن نَّدْخُلَهَا حَتَّىٰ يَخْرُجُوا۟ مِنْهَا فَإِن يَخْرُجُوا۟ مِنْهَا فَإِنَّا دَٰخِلُونَ
(کهچی) وتیان: ئهی موسا بهڕاستی خهڵکێکی ئازاو بهرزو دلێری تێدایه، بێگومان ئێمه ههرگیز ناچینه ناوی تا ئهوانی لێدهرنهچن، جا ئهگهر ئهوان دهرچوون لێی، ئهوه بێگومان ئێمه دهچینه ناوی و لهوێ دهبین!!
قَالَ رَجُلَانِ مِنَ ٱلَّذِينَ يَخَافُونَ أَنْعَمَ ٱللَّهُ عَلَيْهِمَا ٱدْخُلُوا۟ عَلَيْهِمُ ٱلْبَابَ فَإِذَا دَخَلْتُمُوهُ فَإِنَّكُمْ غَٰلِبُونَ ۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَتَوَكَّلُوٓا۟ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ
(بهڵام) دوو کهس لهوانهی که ترسی خوایان لهدڵدا بوو و خوا نازو نیعمهتی ئیمان و دڵنیایی تهواوی پێ بهخشیبوون وتیان: له دهروازهی شارهوه بچنه سهریان و (یهک هێرشی گهوره بهرن) ههر که چوونه ئهو دیوهوه، ئهوه بێگومان ئیتر ئێوه سهرکهوتوون (دوژمنتان شکست دههێنێت، جا بۆ بهدهستهێنانی ئهو سهرکهوتنه) دهبێت: به تهواویی پشت به خوا ببهستن ئهگهر ئێوه ئیماندارن.
قَالُوا۟ يَٰمُوسَىٰٓ إِنَّا لَن نَّدْخُلَهَآ أَبَدًۭا مَّا دَامُوا۟ فِيهَا ۖ فَٱذْهَبْ أَنتَ وَرَبُّكَ فَقَٰتِلَآ إِنَّا هَٰهُنَا قَٰعِدُونَ
کهچی وتیان: ئهی موسا دڵنیابه ئێمه ههرگیز ناچینه ئهو شارهوه و ڕووی تێناکهین مادهم ئهو جهنگاوهرانهی تێدا بێت، (ئیتر تۆ کهیفی خۆته حهز دهکهیت) بچۆ خۆت و پهروهردگارت جهنگ بکهن دژیان، ئێمه بهڕاستی ئا لێرهدا دانیشتووین (چاوهڕێی سهرئهنجامین)!!
قَالَ رَبِّ إِنِّى لَآ أَمْلِكُ إِلَّا نَفْسِى وَأَخِى ۖ فَٱفْرُقْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ ٱلْقَوْمِ ٱلْفَٰسِقِينَ
ئینجا موسا وتی: پهروهردگارا بهڕاستی من دهسهڵاتم نیه جگه بهسهر خۆم و براکهمدا نهبێت (ئێمه ئامادهی ههموو فهرمانێکی تۆین) ئیتر داواکارین که ئێمه جیا بکهیتهوه لهو خهڵکه تاوانکار و ستهم پیشهیه...
قَالَ فَإِنَّهَا مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ ۛ أَرْبَعِينَ سَنَةًۭ ۛ يَتِيهُونَ فِى ٱلْأَرْضِ ۚ فَلَا تَأْسَ عَلَى ٱلْقَوْمِ ٱلْفَٰسِقِينَ
خوا فهرمووی: بهڕاستی ئهوه ئیتر شاری قدس لهسهریان حهرامه، دهبێت چل ساڵیش وێڵ و سهرگهردان بن لهسهر زهویدا (تا ئهو نهوه ترسنۆکه تیا بچێت و نهوهی تازه پێبگات)، ئیتر خهفهت مهخۆ بۆ گهل و هۆزی تاوانبار و ستهم پیشه.
۞ وَٱتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ٱبْنَىْ ءَادَمَ بِٱلْحَقِّ إِذْ قَرَّبَا قُرْبَانًۭا فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِمَا وَلَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ ٱلْءَاخَرِ قَالَ لَأَقْتُلَنَّكَ ۖ قَالَ إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ ٱللَّهُ مِنَ ٱلْمُتَّقِينَ
بهسهرهات و ههواڵی دوو کوڕهکهی ئادهم بۆ ئهو خهڵکه بخوێنهرهوه که: بهڕاستی ڕوویداوه، ئهوه بوو کاتێک ههردووکیان قوربانییان کرد، له یهکێکیان وهرگیرا (که لهسهر حهق بوو، له خوا ترس بوو) و لهوی تریان وهرنهگیرا (چونکه ڕق ئهستوورو حهسوودو خوانهناس بوو) بهبراکهی وت: ههر دهتکوژم ئهویش له وهڵامی ههڕهشهکهیدا وتی: خوای گهوره تهنها له پارێزکاران قوربانی و چاکه وهردهگرێت.
لَئِنۢ بَسَطتَ إِلَىَّ يَدَكَ لِتَقْتُلَنِى مَآ أَنَا۠ بِبَاسِطٍۢ يَدِىَ إِلَيْكَ لِأَقْتُلَكَ ۖ إِنِّىٓ أَخَافُ ٱللَّهَ رَبَّ ٱلْعَٰلَمِينَ
سوێند به خوا ئهگهر تۆ دهست درێژ بکهیت بۆ من بۆ ئهوهی بمکوژیت، من دهستدرێژ ناکهم بۆ تۆ بۆ ئهوهی بتکوژم، چونکه بهڕاستی من لهسزاو تۆڵهی خوا، پهروهردگاری جیهانهکان دهترسم.
إِنِّىٓ أُرِيدُ أَن تَبُوٓأَ بِإِثْمِى وَإِثْمِكَ فَتَكُونَ مِنْ أَصْحَٰبِ ٱلنَّارِ ۚ وَذَٰلِكَ جَزَٰٓؤُا۟ ٱلظَّٰلِمِينَ
(من بهو دهست درێژ نهکردنهم) بهڕاستی دهمهوێت بهگوناهی من و گوناهی خۆیشتهوه بگهڕێیتهوه، ئهوجا دهبیته نیشتهجێی ناو ئاگر، ههر ئهوهشه پاداشتی ستهمکاران.
فَطَوَّعَتْ لَهُۥ نَفْسُهُۥ قَتْلَ أَخِيهِ فَقَتَلَهُۥ فَأَصْبَحَ مِنَ ٱلْخَٰسِرِينَ
سهرئهنجام نهفسی سهرکهشی هانیداو کوشتنی براکهی لاساده و ئاسان کردو کوشتی، ئیتر خۆی خسته ڕیزی خهسارهتمهند و زهرهرمهندانهوه.
فَبَعَثَ ٱللَّهُ غُرَابًۭا يَبْحَثُ فِى ٱلْأَرْضِ لِيُرِيَهُۥ كَيْفَ يُوَٰرِى سَوْءَةَ أَخِيهِ ۚ قَالَ يَٰوَيْلَتَىٰٓ أَعَجَزْتُ أَنْ أَكُونَ مِثْلَ هَٰذَا ٱلْغُرَابِ فَأُوَٰرِىَ سَوْءَةَ أَخِى ۖ فَأَصْبَحَ مِنَ ٱلنَّٰدِمِينَ
لهوهودوا گیری خوارد بهدهست تهرمهکهیهوه، چونکه وادیاره یهکهم کهسه کوژرا بێت و شههید بوو بێت)، ئهوسا خوای میهرهبان قهلهڕهشێکی ناردو چاڵێکی له زهویدا ههڵکهند (بۆ قهلهرهشێکی تری مردارهوه بوو) تا نیشانی بدات چۆن لاشهی براکهی بشارێتهوه، (ههرکه ئهوهی دی) وتی: هاوار له من، ئایا ئهوه من نهمتوانی وهکو ئهو قهلهڕهشه بکهم و بهقهدهر ئهوم لێنههات تا لاشه و عهیب و عاری براکهم بشارمهوه، ئیتر بۆ ههمیشه چووه ڕیزی پهشیمانانهوه.
مِنْ أَجْلِ ذَٰلِكَ كَتَبْنَا عَلَىٰ بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ أَنَّهُۥ مَن قَتَلَ نَفْسًۢا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍۢ فِى ٱلْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ ٱلنَّاسَ جَمِيعًۭا وَمَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَآ أَحْيَا ٱلنَّاسَ جَمِيعًۭا ۚ وَلَقَدْ جَآءَتْهُمْ رُسُلُنَا بِٱلْبَيِّنَٰتِ ثُمَّ إِنَّ كَثِيرًۭا مِّنْهُم بَعْدَ ذَٰلِكَ فِى ٱلْأَرْضِ لَمُسْرِفُونَ
لهبهر ئهوهی کارهساتی کوشتنی ناڕهوای ئاوا ڕوو نهدات ئێمه پێویستمان کرد لهسهر نهوهی ئیسرائیل ئهوهی کهسێک بهناحهق بکوژێت و له جیاتی کوژراوێک نهبێت، یان گوناهو تاوانی گهورهی ئهنجام نهدابێت لهزهویدا (وهکوجهردهیی و دهستدرێژی و... هتد)، ئهوه وهک ئهوه وایه ههر ههموو خهڵکی کوشتبێت، ئهوهش کهسێک له مهرگ ڕزگار بکات، ههروهک ئهوه وایه ههموو خهڵکی لهمهرگ ڕزگار کردبێت و ژیانی پێ بهخشی بن، سوێند بێت بهخوا بهڕاستی پێغهمبهرانمان به بهڵگهو موعجیزهی ئاشکراو دیارهوه هاتووه بۆ لایان (تا پابهندی حهق و داد بن) کهچی زۆربهیان دوای ئهو ڕێنمووییانه، ههر زیادهڕه و بوون لهم سهر زهمینهدا له ستهم و کوشتنی ناحهقدا.
إِنَّمَا جَزَٰٓؤُا۟ ٱلَّذِينَ يُحَارِبُونَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَيَسْعَوْنَ فِى ٱلْأَرْضِ فَسَادًا أَن يُقَتَّلُوٓا۟ أَوْ يُصَلَّبُوٓا۟ أَوْ تُقَطَّعَ أَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُم مِّنْ خِلَٰفٍ أَوْ يُنفَوْا۟ مِنَ ٱلْأَرْضِ ۚ ذَٰلِكَ لَهُمْ خِزْىٌۭ فِى ٱلدُّنْيَا ۖ وَلَهُمْ فِى ٱلْءَاخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ
بێگومان پاداشتی ئهوانهی که دهنجێگن و دوژمنایهتی خواو پێغهمبهرهکهی دهکهن و به گهرمی ههوڵ دهدهن بۆ بڵاوکردنهوهی فهسادو بهد ڕهوشتی له زهویدا ههر ئهوهیه: (ئهوانهیان که خهڵکیان کوشتووه) دهبێت بکوژرێن، (ئهوانهش کهخهڵکیان کوشتووه و جهردهییشیان کردووه) دهبێت له خاچ بدرێن، (ئهوانهیان تهنها جهردهیی دهکهن) دهست و قاچێکیان بهپێچهوانهوه ببڕدرێت، (ئهوانهیان که مهترسیان لێدهکرێت) ئهوه دوور بخرێنهوه له وڵات، ئهوسزایه خهجاڵهتی و سهرشۆڕیه بۆیان لهدنیادا، لهقیامهتیشدا سزای سهخت و گهورهیان بۆههیه.
إِلَّا ٱلَّذِينَ تَابُوا۟ مِن قَبْلِ أَن تَقْدِرُوا۟ عَلَيْهِمْ ۖ فَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ
جگه لهوانهیان که تهوبهیان کردووه، پێش ئهوهی دهستی ئێوهیان بگاتێ، ئهوه بزانن که بهڕاستی خوا لێخۆشبوو و میهرهبانه (ئهڵبهته ئهگهر مافی خهڵکیان بهسهرهوه نهبێت).
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَٱبْتَغُوٓا۟ إِلَيْهِ ٱلْوَسِيلَةَ وَجَٰهِدُوا۟ فِى سَبِيلِهِۦ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه له خوا بترسن و پارێزکار بن، له ڕێگهی ههموو هۆکارو کردهوهیهکی چاکهوه ههوڵ بدهن ڕهزامهندیی ئهو زاته بهدهست بهێنن، ههمیشه ههوڵ و کۆشش و جیهادو خهبات بکهن له پێناوی ڕێباز و بهرنامهی ئهو زاتهدا، بۆ ئهوهی سهرفراز بن (له ههردوو جیهاندا).
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَوْ أَنَّ لَهُم مَّا فِى ٱلْأَرْضِ جَمِيعًۭا وَمِثْلَهُۥ مَعَهُۥ لِيَفْتَدُوا۟ بِهِۦ مِنْ عَذَابِ يَوْمِ ٱلْقِيَٰمَةِ مَا تُقُبِّلَ مِنْهُمْ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌۭ
بێگومان ئهوانهی بێ باوهڕ بوون، ئهگهر ههرچی سامانی زهوی ههیه ههیان بێت و ئهوهندهی تریشی لهگهڵ بێت و بیانهوێت خۆیانی پێ ڕزگار بکهن له سزای ڕۆژی قیامهت، لێیان وهرناگیرێت، ئهوانه سزایهکی به ئێشیان بۆ ئاماده کراوه (دهبێت تیایدا گیر بخۆن).
يُرِيدُونَ أَن يَخْرُجُوا۟ مِنَ ٱلنَّارِ وَمَا هُم بِخَٰرِجِينَ مِنْهَا ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌۭ مُّقِيمٌۭ
ئهوانه دهیانهوێت له دۆزهخ دهرچن (بهڵام خهیاڵیان خاوه) لهکاتێکدا دهرچوونیان لێی نییه، ئهوانه سزایهکی بهردهوامیان بۆ ئامادهیه.
وَٱلسَّارِقُ وَٱلسَّارِقَةُ فَٱقْطَعُوٓا۟ أَيْدِيَهُمَا جَزَآءًۢ بِمَا كَسَبَا نَكَٰلًۭا مِّنَ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌۭ
دهستی پیاوی دزو ئافرهتی دز ببڕن له پاداشتی کاری ناڕهوایاندا ئهمهش تۆڵهیهکه له لایهن خواوه، خوا باڵادهست و دانایه (له بڕیاردانی ئهو سزایهدا، ئهڵبهته ئهم سزایه له کۆمهڵگهی ئیسلامیدا جێبهجێ دهکرێت، که: ههموو کهسێک ژیانی مسۆگهره و ههمووان دهستی یارمهتی بۆ یهکتر درێژ دهکهن، ههروهها له ساڵانی گرانیدا دهست نابڕدرێت).
فَمَن تَابَ مِنۢ بَعْدِ ظُلْمِهِۦ وَأَصْلَحَ فَإِنَّ ٱللَّهَ يَتُوبُ عَلَيْهِ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌ
جا ئهوهی دوای ستهم و تاوانهکهی تهوبه بکات و چاکسازی له خۆیدا بکات (دڵ و دهروونی خاوێن بکاتهوه، ماڵی خهڵکی بداتهوه و چاوی له دزێتی نهمێنێت)، ئهوه بێگومان خوا تهوبهکهی لێوهردهگرێت، چونکه بهڕاستی خوای گهوره لێخۆشبوو میهرهبانه.
أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ ٱللَّهَ لَهُۥ مُلْكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ يُعَذِّبُ مَن يَشَآءُ وَيَغْفِرُ لِمَن يَشَآءُ ۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌۭ
(ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم)، ئهی ئیماندار) ئایا نهتزانیووه ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدا ههیه، بهڕاستی تهنها ههر خوا خاوهنیانه، سزای ههر کهسێک که بیهوێت دهیدات (ئهڵبهته ههڕهمهکی نیه، بهڵکو له ڕووی دادپهروهری تهواوهوه)، ههروهها خۆش دهبێت لهو کهسهی که دهیهوێت و مهبهستێتی لێی خۆش ببێت، ئهو خوایه دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه (شوێنی پاداشت و سزای جێگهی ههمووانی تێدا دهبێتهوه).
۞ يَٰٓأَيُّهَا ٱلرَّسُولُ لَا يَحْزُنكَ ٱلَّذِينَ يُسَٰرِعُونَ فِى ٱلْكُفْرِ مِنَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓا۟ ءَامَنَّا بِأَفْوَٰهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِن قُلُوبُهُمْ ۛ وَمِنَ ٱلَّذِينَ هَادُوا۟ ۛ سَمَّٰعُونَ لِلْكَذِبِ سَمَّٰعُونَ لِقَوْمٍ ءَاخَرِينَ لَمْ يَأْتُوكَ ۖ يُحَرِّفُونَ ٱلْكَلِمَ مِنۢ بَعْدِ مَوَاضِعِهِۦ ۖ يَقُولُونَ إِنْ أُوتِيتُمْ هَٰذَا فَخُذُوهُ وَإِن لَّمْ تُؤْتَوْهُ فَٱحْذَرُوا۟ ۚ وَمَن يُرِدِ ٱللَّهُ فِتْنَتَهُۥ فَلَن تَمْلِكَ لَهُۥ مِنَ ٱللَّهِ شَيْـًٔا ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ لَمْ يُرِدِ ٱللَّهُ أَن يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ ۚ لَهُمْ فِى ٱلدُّنْيَا خِزْىٌۭ ۖ وَلَهُمْ فِى ٱلْءَاخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌۭ
ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) با غهمبارت نهکات ئهوانهی که بهپهله بهدهم بێ باوهڕی و بێ دینیهوه دهچن، لهوانهی که بهدهم و زار دهڵێن: باوهڕمان هێناوه، بهڵام دڵیان باوهڕی نههێناوه، ههروهها لهوانهش که بوونهته جولهکه و زۆر گوێگرن بۆ درۆو دهلهسه، زۆر گوێبیستن بۆ خهڵکی تریش (که خوانهناسن و) نههاتوون بۆ لات، قسه دهگۆڕن و قسه وهکو خۆی ناگێڕنهوه، یاخود ئاوهژووی دهکهن، دوای ئهوهی جێی خۆی گرتبوو (ئهوانهی که خهڵک دهنێرن بۆ لای پێغهمبهرو پێی) دهڵێن: ئهگهر ئاوا بڕیاریدا لێی وهربگرن، ئهگهر وانهبوو هوشیار بن، جا ئهوهی خوای گهوره بیهوێت تووشی تاقیکردنهوه و سزای بکات، ئهوه ههرگیز تۆ خاوهنی هیچ شتێک نابیت لهلایهن خواوه بۆ ڕزگار بوونی ئهو، ئائهوانه ئهو کهسانهن خوا نهیویستووه دڵیان پاک و خاوێن بکاتهوه (چونکه خۆشیان مهبهستیان نهبووه) ئهوانه له دنیادا سهرشۆڕیی و شهرمهزاریی بهشیانه، له قیامهتیشدا سزای سهخت و گهوره چاوهڕێیانه.
سَمَّٰعُونَ لِلْكَذِبِ أَكَّٰلُونَ لِلسُّحْتِ ۚ فَإِن جَآءُوكَ فَٱحْكُم بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ ۖ وَإِن تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَن يَضُرُّوكَ شَيْـًۭٔا ۖ وَإِنْ حَكَمْتَ فَٱحْكُم بَيْنَهُم بِٱلْقِسْطِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلْمُقْسِطِينَ
ئهو (جولهکانه) زۆر به دڵ گهرمی گوێ بۆ درۆ دهگرن و کهسایهتیان ناپوختهو زۆر حهرام خۆر و سوو خۆرن، جا ئهگهر کێشهیهکیان ههبوو، هاتن بۆ لات (تۆ سهربهستی) داوهری بکهیت لهنێوانیاندا یان گوێیان پێنهدهیت، خۆ ئهگهر گوێیان نهدهیتێ، ئهوه ههرگیز ناتوانن هیچ جۆره زیانێکت پێبگهیهنن، خۆ ئهگهر دادوهریت کرد له نێوانیاندا دادپهروهرانه ئهنجامی بده، چونکه بهڕاستی خوا دادپهروهرو ماف پهروهرانی خۆش دهوێت.
وَكَيْفَ يُحَكِّمُونَكَ وَعِندَهُمُ ٱلتَّوْرَىٰةُ فِيهَا حُكْمُ ٱللَّهِ ثُمَّ يَتَوَلَّوْنَ مِنۢ بَعْدِ ذَٰلِكَ ۚ وَمَآ أُو۟لَٰٓئِكَ بِٱلْمُؤْمِنِينَ
(سهیره)! ئهوانه چۆن دێن و تۆ دهکهن به دادوهر، لهکاتێکدا خۆیان تهوراتیان لایهو فهرمانی خوا بهروونی تیادایه، پاشان پشتی تێدهکهن دوای ئهوهی که (حوکم و فهرمانی خوایان بۆ دهردهکهوێت) دیاره ئهوانه ههر ئیماندار نین (له مهدینهدا یهکێک له ناودارانی جوو زینای کردبوو، حوکمی زیناکهرێک هاوسهری ههبێت له تهوراتدا بهرد باران کردنه، هاتن بۆ خزمهتی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم)، تا بهڵکو حوکمهکهی لهقورئاندا ئاسانتر بێت، بهمهرجێک باوهڕیان به پێغهمبهرو به قورئان نهبوو، کاتێک پێغهمبهر گێڕانیهوه بۆ لای حوکمی تهورات پشتیان ههڵکرد و بهدڵیان نهبوو...)
إِنَّآ أَنزَلْنَا ٱلتَّوْرَىٰةَ فِيهَا هُدًۭى وَنُورٌۭ ۚ يَحْكُمُ بِهَا ٱلنَّبِيُّونَ ٱلَّذِينَ أَسْلَمُوا۟ لِلَّذِينَ هَادُوا۟ وَٱلرَّبَّٰنِيُّونَ وَٱلْأَحْبَارُ بِمَا ٱسْتُحْفِظُوا۟ مِن كِتَٰبِ ٱللَّهِ وَكَانُوا۟ عَلَيْهِ شُهَدَآءَ ۚ فَلَا تَخْشَوُا۟ ٱلنَّاسَ وَٱخْشَوْنِ وَلَا تَشْتَرُوا۟ بِـَٔايَٰتِى ثَمَنًۭا قَلِيلًۭا ۚ وَمَن لَّمْ يَحْكُم بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْكَٰفِرُونَ
بهڕاستی ئێمه کاتێک تهوراتمان نارده خوارهوه ڕێنموویی تیادا بوو (بۆ ههموو خێرو چاکهیهک)، نوور و ڕووناکیش بوو (لهناو تاریکایی یهکاندا)، ئهو پێغهمبهرانهی که ههمیشه ملکهچ و فهرمانبهردار بوون حوکمی ئهوانهیان پێدهکرد که ببونه جولهکه، ههروهها زانا پهروهردگار ناسهکانیان و زانا شهرع ناسهکانیشیان، حوکمیان دهکرد بهوهی داوایان لێکرابوو بیپارێزن، که ئهویش کتێبی خوا (تهوراته)، ههروهها شایهتیش بوون لهسهری (کهواته ئهی زانایانی جولهکه، ئهی ئیمانداران) له خهڵکی مهترسن بهڵکو تهنها له من بترسن، ئایهت و فهرمانهکانی من بهنرخێکی کهم مهفرۆشن (ئهگهر نرخهکه ههموو دنیاش بێت ههر کهمه) جا ئهوهی حوکم و داوهری بهو بهرنامهیه نهکات که خوا دایبهزاندووه، ئائهوانه بێ باوهڕن.
وَكَتَبْنَا عَلَيْهِمْ فِيهَآ أَنَّ ٱلنَّفْسَ بِٱلنَّفْسِ وَٱلْعَيْنَ بِٱلْعَيْنِ وَٱلْأَنفَ بِٱلْأَنفِ وَٱلْأُذُنَ بِٱلْأُذُنِ وَٱلسِّنَّ بِٱلسِّنِّ وَٱلْجُرُوحَ قِصَاصٌۭ ۚ فَمَن تَصَدَّقَ بِهِۦ فَهُوَ كَفَّارَةٌۭ لَّهُۥ ۚ وَمَن لَّمْ يَحْكُم بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّٰلِمُونَ
له تهوراتدا پێویستمان کردووه لهسهریان که بهڕاستی ههر کهسێک کهسێک بکوژێت دهبێت بکوژرێتهوه و چاوی یهکێک کوێر بکات، دهبێت چاوی کوێر بکرێتهوه و لووتی یهکێک عهیبدار بکات دهبێت لووتی عهیبدار بکرێتهوه و گوێی یهکێک ببڕێت دهبێت گوێی ببڕدرێتهوه و ددانی یهکێک بشکێنێت دهبێت ددانی بشکێنرێتهوهو برین و زامهکانیش ههروهها تۆڵهیان بهگوێرهی خۆی بۆ دهسهنرێتهوه، جائهوهی له تاوانبار خۆش ببێت، ئهو چاوپۆشی و لێخۆشبوونه دهبێته کهفارهتی گوناهانی، بێگومان ئهوهی حوکم و داوهری نهکات بهو بهرنامهیهی که خوا دایبهزاندوه، ئائهوانه ههر ستهمکارن.
وَقَفَّيْنَا عَلَىٰٓ ءَاثَٰرِهِم بِعِيسَى ٱبْنِ مَرْيَمَ مُصَدِّقًۭا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ ٱلتَّوْرَىٰةِ ۖ وَءَاتَيْنَٰهُ ٱلْإِنجِيلَ فِيهِ هُدًۭى وَنُورٌۭ وَمُصَدِّقًۭا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ ٱلتَّوْرَىٰةِ وَهُدًۭى وَمَوْعِظَةًۭ لِّلْمُتَّقِينَ
ئینجا بهشوێن ئاسهواری ههموو پێغهمبهرانی (نهوهی ئیسرائیلدا) عیسای کوڕی مهریهممان هێنا، که ڕاستی تهوراتی دهردهخست و پشتیوانی لێدهکردو ئینجیلیشمان پێدا، که هیدایهت و نوور و ڕووناکی تێدایه و پشتگیریی تهوراتی پێش خۆیهتی، هیدایهت و ڕێنموویی و ئامۆژگاریه بۆ ئهو کهسانهی که له خوا دهترسن و پارێزکارن.
وَلْيَحْكُمْ أَهْلُ ٱلْإِنجِيلِ بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ فِيهِ ۚ وَمَن لَّمْ يَحْكُم بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْفَٰسِقُونَ
دهبا شوێنکهوتووانی ئینجیل بهو ڕێنموویی و ئامۆژگاریانه ههڵسوکهوت بکهن که خوا له ئینجیلدا دایبهزاندوه (گرنگترینیان شوێنکهوتنی ئاینی ئیسلام و پێغهمبهری ئیسلامه) ئهوهی حوکم و داوهری نهکات بهو بهرنامهیهی که خوا دایبهزاندوه، جا ئا ئهوانه ناپاک و تاوانبارو له سنوور دهرچوون.
وَأَنزَلْنَآ إِلَيْكَ ٱلْكِتَٰبَ بِٱلْحَقِّ مُصَدِّقًۭا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ ٱلْكِتَٰبِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ ۖ فَٱحْكُم بَيْنَهُم بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ ۖ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَآءَهُمْ عَمَّا جَآءَكَ مِنَ ٱلْحَقِّ ۚ لِكُلٍّۢ جَعَلْنَا مِنكُمْ شِرْعَةًۭ وَمِنْهَاجًۭا ۚ وَلَوْ شَآءَ ٱللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةًۭ وَٰحِدَةًۭ وَلَٰكِن لِّيَبْلُوَكُمْ فِى مَآ ءَاتَىٰكُمْ ۖ فَٱسْتَبِقُوا۟ ٱلْخَيْرَٰتِ ۚ إِلَى ٱللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًۭا فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ
ئێمه قورئانمان هاوڕێ لهگهڵ ههموو حهقیقهت و ڕاستیهکدا بۆ تۆ دابهزاندووه، ڕاستی و دروستی کتێبهکانی پێش خۆیشی دیاری دهکات و چاودێره بهسهر ههموویاندا (کاتێک خاوهنانی کتێب له گاورو جوو گیروگرفتیان دههێنن بۆ لای تۆ) بهو بهرنامهیهی خوا ناردوویهتی داوهریی بکه له نێوانیانداو شوێن ئارهزووهکانی ئهوان مهکهوهو لهو حهقه لامهده که بۆت ڕهوانه کراوه، بۆ ههرلایهکتان (موسڵمانان و خاوهنانی کتێب) بهرنامه و پڕۆگرامی تایبهتمان بڕیارداوه خۆ ئهگهر خوا بیویستایه ههر ههمووتانی دهکرده یهک ئوممهت و گهلێکی یهک پارچه، بهڵام (ویستی وایه بهو جیاوازیه) تاقیتان بکاتهوه لهوهی پێی بهخشیوون (تا بههۆی عهقڵ و ژیریتانهوه شوێنی پێغهمبهری ئیسلام بکهون)، دهی کهواته زۆر بهپهلهبن و پێشبڕکێ بکهن بۆ ههموو خێرو چاکهیهک، دڵنیاش بن که ههمووتان دهگهڕێنهوه بۆ لای خوا، ئهو کاته ههواڵی تهواوتان دهداتێ دهربارهی ئهو شتانهی که کێشهتان لهسهری ههبوو.
وَأَنِ ٱحْكُم بَيْنَهُم بِمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَآءَهُمْ وَٱحْذَرْهُمْ أَن يَفْتِنُوكَ عَنۢ بَعْضِ مَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ إِلَيْكَ ۖ فَإِن تَوَلَّوْا۟ فَٱعْلَمْ أَنَّمَا يُرِيدُ ٱللَّهُ أَن يُصِيبَهُم بِبَعْضِ ذُنُوبِهِمْ ۗ وَإِنَّ كَثِيرًۭا مِّنَ ٱلنَّاسِ لَفَٰسِقُونَ
(کاتێک ههندێک له زاناکانی جوو، هاتن بۆ لات تا داوهریی بکهی له نێوانیاندا)، داوهری بکه بهو بهرنامهیه (قورئانه)ی که لهلایهن خواوه بۆت دابهزیووه، شوێنی ئارهزووهکانی ئهوان مهکهوه، وریابه نهوهکو ئهوان ڕێت لێ ههڵه بکهن له ههندێک لهو ڕێنمووییانهی که خوا بۆی ناردوویت (جا ئهگهر ئهو جولهکانه ڕازیی نهبوون) و پشتیان ههڵکرد، ئهوه بزانه بهڕاستی خوا دهیهوێت گیرۆدهی سهرئهنجامی ههندێک له گوناههکانی خۆیانیان بکات، بێگومان زۆربهی خهڵکی یاخی و سهرکهش و تاوانبارن.
أَفَحُكْمَ ٱلْجَٰهِلِيَّةِ يَبْغُونَ ۚ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ ٱللَّهِ حُكْمًۭا لِّقَوْمٍۢ يُوقِنُونَ
ئایا ئهوانه حوکم و فهرمانڕهوایی جاهیلیهت و نهفامیان دهوێت و ئهویان لاپهسهنده؟! (ئاخر بۆ بیرناکهنهوه) کێ ههیه بهقهدهر خوا حوکمی جوان و چاک و بهجێ بێت، (بهتایبهت) لای ئهو کهسانهی که بهوردیی سهرنج دهدهن و ویژدان و ههستی زیندوویان ههیه.
۞ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَتَّخِذُوا۟ ٱلْيَهُودَ وَٱلنَّصَٰرَىٰٓ أَوْلِيَآءَ ۘ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَآءُ بَعْضٍۢ ۚ وَمَن يَتَوَلَّهُم مِّنكُمْ فَإِنَّهُۥ مِنْهُمْ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهْدِى ٱلْقَوْمَ ٱلظَّٰلِمِينَ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه جولهکهو گاور مهکهنه یارو یاوهرو پشتیوانی خۆتان ئهوانه ههندێکیان پشتیوان و پشتگیری یهکترن، ئهو کهسهی پشت بهوان ببهستێت، ئهوه ههر لهوانه و (حسابی ئهوانی بۆ دهکرێت) بهڕاستی خوا هیدایهتی قهومی ستهمکار نادات...
فَتَرَى ٱلَّذِينَ فِى قُلُوبِهِم مَّرَضٌۭ يُسَٰرِعُونَ فِيهِمْ يَقُولُونَ نَخْشَىٰٓ أَن تُصِيبَنَا دَآئِرَةٌۭ ۚ فَعَسَى ٱللَّهُ أَن يَأْتِىَ بِٱلْفَتْحِ أَوْ أَمْرٍۢ مِّنْ عِندِهِۦ فَيُصْبِحُوا۟ عَلَىٰ مَآ أَسَرُّوا۟ فِىٓ أَنفُسِهِمْ نَٰدِمِينَ
به ڕوونی دهبینی ئهوانهی دڵیان نهخۆشه و (ئیمان لاوازن) بهپهله دهچن بۆ لایان (به زمانی حاڵ) دهڵێن: دهترسین بهڵایهکمان تووش بێت یان کارهساتێکمان بهسهر بێت، جا دوور نیه و لهوانهیه بهم نزیکانه خوا سهرکهوتن ببهخشێت (به ئیمانداران) یاخود بهشێوهیهکی یهکسهریی به موعجیزهیهک لهلایهن خۆیهوه (سهرکهوتنیان پێببهخشێت) ئهوکاته باوهڕلاوازان پهشیمان دهبنهوه لهسهر ئهو نهێنی و خهتهره و خهیاڵهی له دڵ و دهروونیاندا شاردبوویانهوه.
وَيَقُولُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ أَهَٰٓؤُلَآءِ ٱلَّذِينَ أَقْسَمُوا۟ بِٱللَّهِ جَهْدَ أَيْمَٰنِهِمْ ۙ إِنَّهُمْ لَمَعَكُمْ ۚ حَبِطَتْ أَعْمَٰلُهُمْ فَأَصْبَحُوا۟ خَٰسِرِينَ
ئهوسا ئهوانهی ئیمانیان هێناوه (لهناو خۆیاندا بهسهرسامیهوه) دهڵێن: ئایا ئهو دووڕووانه ئهوانهن که سوێندیان به خوا دهخوارد و جهختیان لهسهر دهکرد که گوایه بهڕاستی لهگهڵتانداین؟! کهچی کارهکانیان پووچهڵ بوهوهو خهسارهتمهند و زهرهرمهند و مایه پووچ بوون.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ مَن يَرْتَدَّ مِنكُمْ عَن دِينِهِۦ فَسَوْفَ يَأْتِى ٱللَّهُ بِقَوْمٍۢ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُۥٓ أَذِلَّةٍ عَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى ٱلْكَٰفِرِينَ يُجَٰهِدُونَ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَآئِمٍۢ ۚ ذَٰلِكَ فَضْلُ ٱللَّهِ يُؤْتِيهِ مَن يَشَآءُ ۚ وَٱللَّهُ وَٰسِعٌ عَلِيمٌ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه، ههر کهس له ئێوه له ئاین و بهرنامهکهی وهرگهڕێت و پاشگهز ببێتهوه، ئهوه (ههر خۆی زهرهر دهکات) ئهوه له ئایندهدا خوا کهسانێک دههێنێته کایهوه (ئهوهنده ڕێک و پێک و باوهڕ دامهزراون) پهروهردگاری مهزن خۆشی دهوێن، ئهوانیش ئهویان خۆش دهوێت، ههروهها ملکهچ و فهرمانبهردارو بهسۆزن بۆ ئیمانداران و سهربڵندو نهخۆرو دهروون بهرزن بهسهر بێ باوهڕاندا، له پێناو ڕێبازی خواداو بۆ بهدهستهێنانی ڕهزامهندی ئهو ههوڵ دهدهن و خهبات دهکهن و تێدهکۆشن، له لۆمهی لۆمهکهرانیش ناترسن (ئهم خۆشهویستی و ههڵبژاردن و سۆز و تێکۆشانه) فهزڵ و ڕێزی تایبهتی خوایه که دهیبهخشێت به ههر کهس که بیهوێت و (شایسته بێت) و خوا فراوانگیرو زانایه (بهنهێنی و ئاشکرا، بهشایستهیی و ناشایستهیی ههر کهس و ههر لایهنێک).
إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱلَّذِينَ يُقِيمُونَ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُؤْتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُمْ رَٰكِعُونَ
بهڕاستی تهنها خۆشهویست و پشتیوانی ئێوه، ههر خواو پێغهمبهرهکهی و ئهوانهن باوهڕیان هێناوه، که نوێژهکانیان بهچاکی ئهنجام دهدهن و زهکات له ماڵ و سامانیان دهردهکهن و ههمیشه دیاردهی کڕنوش و ملکهچییان بۆ پهروهردگار پێوه دیاره.
وَمَن يَتَوَلَّ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ فَإِنَّ حِزْبَ ٱللَّهِ هُمُ ٱلْغَٰلِبُونَ
جا ئهوهی خواو پێغهمبهرو ئهوانهی بڕوایان هێناوه بهپشتیوان و خۆشهویستی خۆی قهبوڵ بکات، ئهوه با دڵنیا بێت که ههر کۆمهڵ و دهستهو تاقمی خوا، زاڵ و سهرکهوتوون.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَتَّخِذُوا۟ ٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُوا۟ دِينَكُمْ هُزُوًۭا وَلَعِبًۭا مِّنَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ مِن قَبْلِكُمْ وَٱلْكُفَّارَ أَوْلِيَآءَ ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه: نهکهن ئهوانه بکهنه پشتیوان و جێگهی متمانهی خۆتان که گاڵتهو گهمهیان به ئاینهکهتان کردووه، چ له خاوهنانی کتێبی پێش خۆتان، چ له بێ باوهڕان، له خواش بترسن و پارێزکاربن ئهگهر ئێوه باوهڕدارن.
وَإِذَا نَادَيْتُمْ إِلَى ٱلصَّلَوٰةِ ٱتَّخَذُوهَا هُزُوًۭا وَلَعِبًۭا ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌۭ لَّا يَعْقِلُونَ
کاتێک ئێوه بانگ دهدهن بۆ نوێژ، بانگ و نوێژهکهتان دهکهنه گهمهوگاڵته، چونکه ئهوانه کهسانێکن بهڕاستی ژیر نابن و نافامن.
قُلْ يَٰٓأَهْلَ ٱلْكِتَٰبِ هَلْ تَنقِمُونَ مِنَّآ إِلَّآ أَنْ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيْنَا وَمَآ أُنزِلَ مِن قَبْلُ وَأَنَّ أَكْثَرَكُمْ فَٰسِقُونَ
(ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) پێیان) بڵێ: ئهی خاوهنانی کتێب ئهوه به چی عهیبدار و لهکهدارمان دهکهن و لێمان توڕه دهبن، جگه لهبهر ئهوه نهبێت که ئێمه بڕوای ڕاست و پتهومان هێناوه بهخواو بهو قورئانهی که دابهزیووهته خوارهوه بۆ سهر ئێمه و بهوهی که پێشتر دابهزیووه؟ یان ئهوهیه که زۆربهتان یاخی و سهرهڕۆ و تاوانبارن.
قُلْ هَلْ أُنَبِّئُكُم بِشَرٍّۢ مِّن ذَٰلِكَ مَثُوبَةً عِندَ ٱللَّهِ ۚ مَن لَّعَنَهُ ٱللَّهُ وَغَضِبَ عَلَيْهِ وَجَعَلَ مِنْهُمُ ٱلْقِرَدَةَ وَٱلْخَنَازِيرَ وَعَبَدَ ٱلطَّٰغُوتَ ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ شَرٌّۭ مَّكَانًۭا وَأَضَلُّ عَن سَوَآءِ ٱلسَّبِيلِ
پێیان بڵێ: ئایا ههواڵتان بدهمێ به کردارێک که تۆڵهکهی لای خوا خراپتره له تۆڵهی لهکهدارکردنی موسڵمانان، ئهوهش کرداری ئهو کهسهیه که خوا نهفرینی لێکردوه و جامی خهشم و ڕقی خۆی ڕژاندووه بهسهریداو ههندێکیشی کردن به مهیمون و ههندێکیشیان به بهراز و ههندێکیانیشی کرده تاغوت پهرست و بت پهرست؟! ئا ئهوانه خراپترین جێگه و ڕێگهیان ههیه و گومڕاترین کهسن له ڕێبازی ڕاست و دروست.
وَإِذَا جَآءُوكُمْ قَالُوٓا۟ ءَامَنَّا وَقَد دَّخَلُوا۟ بِٱلْكُفْرِ وَهُمْ قَدْ خَرَجُوا۟ بِهِۦ ۚ وَٱللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا۟ يَكْتُمُونَ
ئهوانه کاتێک دێن بۆ لاتان (به درۆوه دهڵێن) ئێمهش موسوڵمانین و باوهڕمان هێناوه، له کاتێکدا بهڕاستی ئهوانه به بێ باوهڕیهوه هاتبوونه ژوورهوه و بێگومان ههر بهبێ باوهڕیشهوه چوونه دهرهوه، جا خوا خۆی چاک دهزانێت که چیان حهشارداوه له دڵ و دهروونیاندا.
وَتَرَىٰ كَثِيرًۭا مِّنْهُمْ يُسَٰرِعُونَ فِى ٱلْإِثْمِ وَٱلْعُدْوَٰنِ وَأَكْلِهِمُ ٱلسُّحْتَ ۚ لَبِئْسَ مَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ
زۆرێکیش لهوانه دهبینیت بهپهلهو بهههڵپهن له زهلکاوی تاوانی درۆو عهیبدارکردنی موسوڵمانان و دهستدرێژیی ناحهق و خواردنی حهرامیان، سوێند بێت بهخوا ئهوهی که دهیکهن زۆر خراپ و نادروسته.
لَوْلَا يَنْهَىٰهُمُ ٱلرَّبَّٰنِيُّونَ وَٱلْأَحْبَارُ عَن قَوْلِهِمُ ٱلْإِثْمَ وَأَكْلِهِمُ ٱلسُّحْتَ ۚ لَبِئْسَ مَا كَانُوا۟ يَصْنَعُونَ
ئایا ئهوه تاکهی خواناس و زاناکانیان قهدهغهی گوفتاری گوناهو حهرام خۆرییان لێناکهن؟ سوێند بێت ئهو کردهوهو ههڵس و کهوتهی که دهیکهن بۆ ڕازی کردنی خهڵک زۆر نادروست و خراپ و ناپهسهنده.
وَقَالَتِ ٱلْيَهُودُ يَدُ ٱللَّهِ مَغْلُولَةٌ ۚ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُوا۟ بِمَا قَالُوا۟ ۘ بَلْ يَدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ يُنفِقُ كَيْفَ يَشَآءُ ۚ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًۭا مِّنْهُم مَّآ أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ طُغْيَٰنًۭا وَكُفْرًۭا ۚ وَأَلْقَيْنَا بَيْنَهُمُ ٱلْعَدَٰوَةَ وَٱلْبَغْضَآءَ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْقِيَٰمَةِ ۚ كُلَّمَآ أَوْقَدُوا۟ نَارًۭا لِّلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا ٱللَّهُ ۚ وَيَسْعَوْنَ فِى ٱلْأَرْضِ فَسَادًۭا ۚ وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ ٱلْمُفْسِدِينَ
ئهو جولهکه (نهفام و خوانهناسانه) دهیانوت: خوا دهستی دهستی بهستراوه و خێری لهدهست نابێتهوه!! دهک دهستیان بهستراو و بێ خێرو کهلهپچه و تووشی شهلهل بێت، دهک نهفرینیان لێ بێت، بۆ خۆیان و قسهیان، نهخێر، وانیه بهڵکو دوو دهستهی (پڕ له بهرهکهتی پهروهردگار) ههمیشه و بهردهوام کراوهیه، چۆنی بوێت و چهندی بوێت دهیبهخشێت! سوێند بێت زۆربهیان ئهوهی نێردراوهته خوارهوه بۆت که قورئانه لهلایهن پهروهردگارتهوه یاخی بوون و ستهمیان زیاد دهکات و نغرۆیان دهکات له کوفردا، ئێمهش ههتا ڕۆژی قیامهت دوژمنایهتی و ڕق و کینهمان لهنێوانیاندا بهرپاکردووه، ههر کاتێک دهیانهوێت جهنگ بهرپا بکهن و ئاگری شهڕ ههڵبگیرسێنن خوا دهیکوژێنێتهوه و نایهڵێت تهشهنه بکات، ئهوانه زۆر بهپهله و بهگهرمی ههوڵی بڵاو بوونهوهی فهسادو تاوان دهدهن له زهویدا، خوایش ئهو کهسانهی خۆش ناوێت که تۆوی خراپه دهچێنن.
وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ ٱلْكِتَٰبِ ءَامَنُوا۟ وَٱتَّقَوْا۟ لَكَفَّرْنَا عَنْهُمْ سَيِّـَٔاتِهِمْ وَلَأَدْخَلْنَٰهُمْ جَنَّٰتِ ٱلنَّعِيمِ
خۆ ئهگهر بهڕاستی خاوهنانی کتێب باوهڕیان بهێنایهو پارێزکار بوونایه، ئهوه چاوپۆشیمان له خراپهکانیان دهکردو لێیان خۆش دهبووین و دهمانخستنه ناو بهههشتی پڕ له نازو نیعمهتهوه.
وَلَوْ أَنَّهُمْ أَقَامُوا۟ ٱلتَّوْرَىٰةَ وَٱلْإِنجِيلَ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيْهِم مِّن رَّبِّهِمْ لَأَكَلُوا۟ مِن فَوْقِهِمْ وَمِن تَحْتِ أَرْجُلِهِم ۚ مِّنْهُمْ أُمَّةٌۭ مُّقْتَصِدَةٌۭ ۖ وَكَثِيرٌۭ مِّنْهُمْ سَآءَ مَا يَعْمَلُونَ
خۆ ئهگهر بهڕاستی ههستانایه بهپهیڕهو و پیاده کردنی تهورات و ئینجیل (که مژدهی زۆری تیایه دهربارهی ئیسلام و محمد (صلی الله علیه وسلم)و ئهو قورئانهش که لهلایهن پهروهردگاریانهوه بۆیان هاتووهته خوارهوه (ئهو کاته بهرووبوومی درهختهکان زۆر و زهبهنده دهکهین و بهرهکهت دهخهینه جیهانی دانهوێڵهو سهوزه و خۆراکهکانی ترهوه)، ئهو کاته خۆراکیان دهخوارد له ڕا سهرو لهبهر پێیانهوه، دهستهیهک لهوانه کهسانێکی ژیرو دادپهروهر و میانهڕهو به ویژدانن، کهچی زۆربهشیان ئهو کاروکردهوهی که دهیکهن زۆر نادروست و نابهجێ یه.
۞ يَٰٓأَيُّهَا ٱلرَّسُولُ بَلِّغْ مَآ أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ ۖ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُۥ ۚ وَٱللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ ٱلنَّاسِ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهْدِى ٱلْقَوْمَ ٱلْكَٰفِرِينَ
ئهی پێغهمبهرو فرستاده، ههرچی فهرمان و پهیامێکت بۆ دابهزیووه لهلایهن پهروهردگارتهوه (بێ دوودڵی، بێ ماتڵی) ڕای بگهیهنه، خۆ ئهگهر بهو کاره ههڵنهسایت، ئهوه مانای وایه پهیامهکهیت (بهتهواویی) نهگهیاندووه (دڵنیاش به که) خوا دهتپارێزێت له شهڕ و خراپهی خهڵکی، چونکه بهڕاستی خوا هیدایهت و ڕێنموویی قهوم و هۆزی بێ باوهڕان نادات.
قُلْ يَٰٓأَهْلَ ٱلْكِتَٰبِ لَسْتُمْ عَلَىٰ شَىْءٍ حَتَّىٰ تُقِيمُوا۟ ٱلتَّوْرَىٰةَ وَٱلْإِنجِيلَ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيْكُم مِّن رَّبِّكُمْ ۗ وَلَيَزِيدَنَّ كَثِيرًۭا مِّنْهُم مَّآ أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ طُغْيَٰنًۭا وَكُفْرًۭا ۖ فَلَا تَأْسَ عَلَى ٱلْقَوْمِ ٱلْكَٰفِرِينَ
(ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) بڵێ: ئهی خاوهنانی کتێب، ئێوه لهسهر هیچ بهرنامهو پهیڕهوو پڕۆگرامێک نین، ههتا بهچاکی پهیڕهو و پیادهی تهورات و ئینجیل و ئهوهی (لهم دواییهدا، که قورئانه) نهکهن که لهلایهن پهروهردگارتانهوه بۆتان دابهزیووه، سوێند بێت بهخوا زۆربهیان ئهوهی نێردراوهته خوارهوه بۆت له لایهن پهروهردگارتهوه یاخی بوون و ستهمیان زیاد دهکات و نغرۆیان دهکات له بێ باوهڕیدا (کهچی لهجیاتی گوێڕایهڵی و ملکهچیی زۆربهیان ههوڵ دهدهن شت ههڵبهستن بۆ ئهو قورئانهی که بۆمان ڕهوانه کردوویت)، جا ئیتر خهفهت و پهژاره دات نهگرێت بۆ ئهو گهله بێ باوهڕه، (کاتێک: باوهڕ ناهێنن، کاتێک تۆڵهیان لێ دهکهینهوه له دنیادا پێش قیامهت).
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَٱلَّذِينَ هَادُوا۟ وَٱلصَّٰبِـُٔونَ وَٱلنَّصَٰرَىٰ مَنْ ءَامَنَ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْءَاخِرِ وَعَمِلَ صَٰلِحًۭا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ
بهڕاستی ئهوانهی که ئیمان و باوهڕیان هێناوه (له ئوممهتی محمد (صلی الله علیه وسلم) و ئهوانهی که بوون به جوو و ئهوانهی صابئهن (فریشته پهرست و ئهستێره پهرستن) و گاورهکان، ههر یهک لهو دهستهو تاقمانه ئهگهر باوهڕی دامهزراو بهخواو به ڕۆژی دوایی بهێنێت، و کارو کردهوهی چاک و دروست و بهسوود ئهنجام بدات، ئهوانه نهترس و بیم یهخهیان دهگرێت، نهخهم و پهژاره ڕوویان تێدهکات (کاتێک لهبهر ڕۆشنایی قورئانهوه ئهو باوهڕه دههێنن).
لَقَدْ أَخَذْنَا مِيثَٰقَ بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ وَأَرْسَلْنَآ إِلَيْهِمْ رُسُلًۭا ۖ كُلَّمَا جَآءَهُمْ رَسُولٌۢ بِمَا لَا تَهْوَىٰٓ أَنفُسُهُمْ فَرِيقًۭا كَذَّبُوا۟ وَفَرِيقًۭا يَقْتُلُونَ
سوێند بێت بهخوا بێگومان ئێمه پهیمانمان له نهوهی ئیسرائیل وهرگرتووه (که له ڕێبازی یهکتاناسی و چاکهکاریی لانهدهن)، چهند پێغهمبهرێکیشمان بۆ ڕهوانه کردوون، ههرکاتێک یهکێک لهو پێغهمبهرانهیان بهدڵ نهبوو بێت (بههۆی لاساریی و دهروون ئاڵۆزیی خۆیانهوه یاخود بهئارهزووی ئهوانی نهکردبێت) دهستهیهکیان (بهرنامهی پێغهمبهرانیان) بهدرۆ زانیووه، دهستهیهکی تریشیان پهلاماریان داون و (شههیدیان کردوون).
وَحَسِبُوٓا۟ أَلَّا تَكُونَ فِتْنَةٌۭ فَعَمُوا۟ وَصَمُّوا۟ ثُمَّ تَابَ ٱللَّهُ عَلَيْهِمْ ثُمَّ عَمُوا۟ وَصَمُّوا۟ كَثِيرٌۭ مِّنْهُمْ ۚ وَٱللَّهُ بَصِيرٌۢ بِمَا يَعْمَلُونَ
(لهولاشهوه چونکه خۆیان بهخۆشهویستی خوا دادهنا) بهتهما بوون که تووشی بهڵاو ناخۆشی و سزا نهبن (له سهرنجامی لادان و یاخی بوونیان) ههر بۆیه کوێرو کهڕ بوون له ئاستی حهق و ڕاستیدا، (دوایی که زانیان زهرهریانه) تهوبهیان کرد، خوایش چاوپۆشی لێکردن، لهوهودوا (تێههڵچوونهوه له تاوان و لادان) و زۆربهیان کوێرو کهڕ بوونهوه لهئاستی حهق و ڕاستیدا، خوای گهورهش بینایه بهههموو ئهو کارانهی که ئهنجامی دهدهن و (بهسهریاندا تێناپهڕێت).
لَقَدْ كَفَرَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓا۟ إِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلْمَسِيحُ ٱبْنُ مَرْيَمَ ۖ وَقَالَ ٱلْمَسِيحُ يَٰبَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ ٱعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ رَبِّى وَرَبَّكُمْ ۖ إِنَّهُۥ مَن يُشْرِكْ بِٱللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ ٱللَّهُ عَلَيْهِ ٱلْجَنَّةَ وَمَأْوَىٰهُ ٱلنَّارُ ۖ وَمَا لِلظَّٰلِمِينَ مِنْ أَنصَارٍۢ
سوێند بهخوا بهڕاستی، ئهوانه بێ باوهڕ بوون که وتیان: خوا ههر مهسیحی کوڕی مهریهمه (بهمهرجێک) مهسیح وتوویهتی: ئهی نهوهی ئیسرائیل، ئهو خوایه بپهرستن که پهروهردگاری من و پهروهردگاری ئێوهشه و دڵنیابن ئهوهی شهریک و هاوبهش بۆ خوا بڕیار بدات، ئهوه بێگومان خوا بهههشتی لهسهر حهرامکردووه و شوێن و جێگاو سهرهنجامی ئاگره، ئهوسا ئهوستهمکارانه هیچ جۆره پشتیوانێکیان نی یه (کهس ناتوانێت فریایان بکهوێت).
لَّقَدْ كَفَرَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓا۟ إِنَّ ٱللَّهَ ثَالِثُ ثَلَٰثَةٍۢ ۘ وَمَا مِنْ إِلَٰهٍ إِلَّآ إِلَٰهٌۭ وَٰحِدٌۭ ۚ وَإِن لَّمْ يَنتَهُوا۟ عَمَّا يَقُولُونَ لَيَمَسَّنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ مِنْهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
سوێند بێت بهخوا بێگومان ئهوانهش بێ باوهڕ بوون که وتیان: خوا یهکێکه له سێ دانه خوا (له حاڵهتێکدا): هیچ خوایهک، هیچ پهروهردگارێک نیه جگه له خوایهکی تاکو تهنها، خۆ ئهگهر لهو گوفتاره نابهجێ و ناقۆڵایهیان کۆڵ نهدهن، سوێند بهخوا ئهوانهیان که بێ باوهڕ بوون سزایهکی بهئێشیان تووش دهبێت.
أَفَلَا يَتُوبُونَ إِلَى ٱللَّهِ وَيَسْتَغْفِرُونَهُۥ ۚ وَٱللَّهُ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ
ئایا (خاوهنانی ئهو بیرو بڕوا پووچانه) حهق نیه تهوبه بکهن و بگهڕێنهوه بۆ لای خواو داوای لێخۆشبوونی لێ بکهن؟ لهکاتێکدا: خوا لێخۆشبووه و میهرهبانیشه!!
مَّا ٱلْمَسِيحُ ٱبْنُ مَرْيَمَ إِلَّا رَسُولٌۭ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ ٱلرُّسُلُ وَأُمُّهُۥ صِدِّيقَةٌۭ ۖ كَانَا يَأْكُلَانِ ٱلطَّعَامَ ۗ ٱنظُرْ كَيْفَ نُبَيِّنُ لَهُمُ ٱلْءَايَٰتِ ثُمَّ ٱنظُرْ أَنَّىٰ يُؤْفَكُونَ
مهسیحی کوڕی مهریهم هیچ شتێک نی یه (نه خوایه و نه کوڕی خوایه) جگه پێغهمبهرێکی خوا نهبێت، به ڕاستی پێش ئهو چهندهها پێغهمبهری تریش ڕابوردوون، دایکیشی ئافرهتێکی زۆر ڕاست و ڕاستگۆیه، ههردووکیان خواردنیان دهخوارد (وهکو ههموو ئینسانێک) سهیر بکه و سهرنج بده (ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم)، ئهی ئیماندار) چۆن ههموو فهرمان و بهڵگهیهکیان بۆ ڕوون دهکهینهوه، لهوهودوا تهماشاکا چۆن ڕوویان له حهق وهردهچهرخێنرێت و لهڕاستی لادهدرێن!
قُلْ أَتَعْبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّۭا وَلَا نَفْعًۭا ۚ وَٱللَّهُ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْعَلِيمُ
پێیان بڵێ: ئایا (ئهوه ڕاسته) له جیاتی خوا شتێک دهپهرستن که نه زهرهرتانی بهدهسته نه قازانج، (بهڵکو) ههر خوا خۆی بیسهرو زانایه (ئهو شتانهی ئێوه بهدهوریدا دێن هیچیان له دهست نایهت).
قُلْ يَٰٓأَهْلَ ٱلْكِتَٰبِ لَا تَغْلُوا۟ فِى دِينِكُمْ غَيْرَ ٱلْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعُوٓا۟ أَهْوَآءَ قَوْمٍۢ قَدْ ضَلُّوا۟ مِن قَبْلُ وَأَضَلُّوا۟ كَثِيرًۭا وَضَلُّوا۟ عَن سَوَآءِ ٱلسَّبِيلِ
ههروهها بڵێ: ئهی خاوهنانی کتێب زیادهڕهوی مهکهن له ئاینهکهتاندا بهزیادهڕهوی نابهجێ و له سنووری حهق و ڕاستی دهرمهچن، شوێنی ئارهزووی ئهو کهسانه مهکهون که بێگومان پێشان گومڕا بوون و زۆر کهسیشیان گومڕا کردو ئهوانیش لهو ڕێگهو ڕێبازه ڕاسته لایاندا.
لُعِنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ مِنۢ بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ عَلَىٰ لِسَانِ دَاوُۥدَ وَعِيسَى ٱبْنِ مَرْيَمَ ۚ ذَٰلِكَ بِمَا عَصَوا۟ وَّكَانُوا۟ يَعْتَدُونَ
نهفرین کراوه لهوانهی: بێ باوهڕ بوون له نهوهی ئیسرائیل لهسهر زاری داودو عیسای کوڕی مهریهم، ئهمهش لهبهر ئهوهی که ئهوان یاخی و سهرکهش بوون و دهستدرێژیان دهکرد.
كَانُوا۟ لَا يَتَنَاهَوْنَ عَن مُّنكَرٍۢ فَعَلُوهُ ۚ لَبِئْسَ مَا كَانُوا۟ يَفْعَلُونَ
ئهوانه قهدهغهی یهکتریان نهدهکرد له خراپهو تاوانێک که دهیانکرد، سوێند بێت بهخوا ئهوهی که دهیکهن زۆر خراپ و ناپهسهنده!
تَرَىٰ كَثِيرًۭا مِّنْهُمْ يَتَوَلَّوْنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ۚ لَبِئْسَ مَا قَدَّمَتْ لَهُمْ أَنفُسُهُمْ أَن سَخِطَ ٱللَّهُ عَلَيْهِمْ وَفِى ٱلْعَذَابِ هُمْ خَٰلِدُونَ
زۆربهیان دهبینیت ڕازین بهخۆشهویستی و پشتیوانی ئهوانهی که بێ باوهڕ بوون، سوێند به خوا دهست پێشکهرییهکی خراپیان بۆ خۆیان ئهنجامداوه که خوایان له خۆیان تووڕه کردووه (بهو کارهیان)، (له قیامهتیشدا) لهناو سزای دۆزهخدا دهبێت بۆ ههمیشه بمێننهوه.
وَلَوْ كَانُوا۟ يُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلنَّبِىِّ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيْهِ مَا ٱتَّخَذُوهُمْ أَوْلِيَآءَ وَلَٰكِنَّ كَثِيرًۭا مِّنْهُمْ فَٰسِقُونَ
خۆ ئهگهر ئهوانه باوهڕیان بهخواو بهم پێغهمبهرهو ئهو قورئانه ببوایه که بۆی دابهزیوه، ئهوه ئهوانهیان نهدهکرد بهخۆشهویست و سهرپهرشتیاری خۆیان، پشتیان بهوان نهدهبهست، بهڵام زۆربهیان تاوانبارو لادهرو یاخین و (حهق و ڕاستی مهبهستیان نیه، بهڵکو بهردهوام دژایهتی ئاینی ئیسلام دهکهن).