Surah 3: Aal-Imran — آل عمران
۞ كُلُّ ٱلطَّعَامِ كَانَ حِلًّۭا لِّبَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ إِلَّا مَا حَرَّمَ إِسْرَٰٓءِيلُ عَلَىٰ نَفْسِهِۦ مِن قَبْلِ أَن تُنَزَّلَ ٱلتَّوْرَىٰةُ ۗ قُلْ فَأْتُوا۟ بِٱلتَّوْرَىٰةِ فَٱتْلُوهَآ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ
ههرچی خۆراک ههیه بۆ نهوهی ئیسرائیل حهڵاڵ بوو مهگهر ئهوهی که یهعقوب خۆی لهسهر خۆی حهرام کردبوو پێش ناردنی تهورات، پێیان بڵێ: ده ئێوه تهورات بهێنن و بیخوێننهوه ئهگهر ڕاستگۆن (دیارهکه جولهکه ههر له خۆیانهوه دهمبازی دهکهن و قسه ڕێکدهخهن و شت حهرامدهکهن).
فَمَنِ ٱفْتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ ٱلْكَذِبَ مِنۢ بَعْدِ ذَٰلِكَ فَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّٰلِمُونَ
جائیتر دوای ئهو ههموو ڕوونکردنهوانه ئهوهی بهدهم خواوه درۆ ههڵدهبهستێت، ئائهوانه ههر ستهمکارن.
قُلْ صَدَقَ ٱللَّهُ ۗ فَٱتَّبِعُوا۟ مِلَّةَ إِبْرَٰهِيمَ حَنِيفًۭا وَمَا كَانَ مِنَ ٱلْمُشْرِكِينَ
(ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) پێیان) بڵێ: خوای گهوره له ههموو فهرمایشتهکانیدا ڕاستی فهرمووه، کهواته شوێنی ئاین و بهرنامهی ئیبراهیم بکهون که پاکو دروست و فهرمانبهرداره و ئهو ههرگیز له موشریک و هاوهڵگهران نهبووه.
إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍۢ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِى بِبَكَّةَ مُبَارَكًۭا وَهُدًۭى لِّلْعَٰلَمِينَ
بهڕاستی یهکهم خانه و ماڵ و مهنزڵگهیهک که بۆ خهڵکی دانرا لهسهر زهوی (بۆ خواپهرستی) ئهوهیه له مهککهدایه، که پیرۆزه و هیدایهت و ڕێنموویی بهخشه بۆ ههموو خهڵکی جیهان.
فِيهِ ءَايَٰتٌۢ بَيِّنَٰتٌۭ مَّقَامُ إِبْرَٰهِيمَ ۖ وَمَن دَخَلَهُۥ كَانَ ءَامِنًۭا ۗ وَلِلَّهِ عَلَى ٱلنَّاسِ حِجُّ ٱلْبَيْتِ مَنِ ٱسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًۭا ۚ وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِىٌّ عَنِ ٱلْعَٰلَمِينَ
لهو ماڵهدا (کهعبه) نیشانهو بهڵگهی زۆر و ئاشکرا ههیه، که یهکێکیان شوێنی تایبهتی خواپهرستیی ئیبراهیمه، ههروهها ئهوهی بچێته ناوی پێویسته ئهمین و ئاسودهبێت، له ههموو دهستدرێژیهک، جا خوای گهورهش بڕیاریداوه لهسهر خهڵکی حهج و سهردانی (بیت الحرام) بکهن به تهنها ئهوانهی که توانای (دارایی و تهندروستیان) ههیه، جا ئهوهی که باوهڕی نههێناوه، ئهوه با بزانێت بهڕاستی خوا بێ نیازه له ههموو خهڵکان (پێویستی به چاکه و پهرستنی کهس نیه).
قُلْ يَٰٓأَهْلَ ٱلْكِتَٰبِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَٱللَّهُ شَهِيدٌ عَلَىٰ مَا تَعْمَلُونَ
ئهی پیغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) به خاوهنانی کتێب بڵێ: بۆچی ئێوه باوهڕ ناکهن به ئایهتهکانی خوا، خۆ خوا شایهته لهسهر ههموو ئهو کارو کردهوانهی که ئهنجامی دهدهن.
قُلْ يَٰٓأَهْلَ ٱلْكِتَٰبِ لِمَ تَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ مَنْ ءَامَنَ تَبْغُونَهَا عِوَجًۭا وَأَنتُمْ شُهَدَآءُ ۗ وَمَا ٱللَّهُ بِغَٰفِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ
(ههروهها) بڵێ: ئهی خاوهنانی کتێب بۆ ڕێدهگرن له بڵاو بوونهوهی ئایینی خواو دهتانهوێت ئهوهی باوهڕی هێناوه ڕێبازی دینداری به چهوتی بگرێت؟ لهکاتێکدا خۆتان شایهتن و چاک دهزانن (ئهوه ڕاست نی یه و چهوته) دڵنیاش بن که خوا غافڵ و بێ ئاگا نیه لهو شتانهی که دهیکهن.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِن تُطِيعُوا۟ فَرِيقًۭا مِّنَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ يَرُدُّوكُم بَعْدَ إِيمَٰنِكُمْ كَٰفِرِينَ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه ئهگهر گوێڕایهڵی ههندێک لهوانه ببن که کتێبی (ئاسمانییان) پێدراوه، دوای ئهوهی که ئێوه باوهڕتان هێناوه، دهتانگێڕنهوه سهر ڕێبازی کوفرو بێ باوهڕی.
وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَأَنتُمْ تُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ ءَايَٰتُ ٱللَّهِ وَفِيكُمْ رَسُولُهُۥ ۗ وَمَن يَعْتَصِم بِٱللَّهِ فَقَدْ هُدِىَ إِلَىٰ صِرَٰطٍۢ مُّسْتَقِيمٍۢ
جا ئێوه چۆن کافر دهبن له کاتێکدا که ئایهتهکانی خواتان بهسهردا دهخوێنرێتهوه و پێغهمبهرهکهی لهناوتاندایه (دوای وهفاتیشی (صلی الله علیه وسلم) بهسیرهتی پاک و بێگهردی ههر لهناوماندایه) جا ئهوهی پشت بهخوا ببهستێت و پیڕهوی له بهرنامهکهی بکات، ئهوه بهڕاستی بۆ ڕێگهو ڕێبازێکی ڕاست و دروست هیدایهت دراوه.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِۦ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه، له خوا بترسن و پارێزکاربن بهشێوهیهکی وا که شایستهی ئهو زاتهیه و ههمیشه پابهند و دامهزراو بن لهسهر ئیسلامهتی، بۆ ئهوهی ههر کاتێک مردن به ئیمان و ئیسلامهتی نهبێت نهمرن.
وَٱعْتَصِمُوا۟ بِحَبْلِ ٱللَّهِ جَمِيعًۭا وَلَا تَفَرَّقُوا۟ ۚ وَٱذْكُرُوا۟ نِعْمَتَ ٱللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنتُمْ أَعْدَآءًۭ فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُم بِنِعْمَتِهِۦٓ إِخْوَٰنًۭا وَكُنتُمْ عَلَىٰ شَفَا حُفْرَةٍۢ مِّنَ ٱلنَّارِ فَأَنقَذَكُم مِّنْهَا ۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمْ ءَايَٰتِهِۦ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ
(ههوڵ بدهن) ههر ههموتان به توندی دهست بگرن به ئاینی خواوهو پهرت و بڵاو مهب، یادی نازو نیعمهتی خوا بکهنهوه لهسهرتان، (چونکه) کاتی خۆی دوژمنی یهکتر بوون، ئهوه بوو دڵهکانتانی بههۆی نیعمهتی (ئیسلامهوه) پهیوهست کرد بهیهکهوه و ههموو بوونه برای یهکتر (ههروهها ئهو کاته) ئێوه لهسهر لێواری چاڵێکی ئاگر وهستا بوون و (خهریک بوو بکهونه ناوی)، باڵام خوا (بهڕهحم و میهرهبانی خۆی) لهو ئاگره ڕزگاری کردن، ئابهو شێوهیه خوا ئایهتهکانی خۆیتان بۆ ڕوون دهکاتهوه، بۆ ئهوهی هیدایهت وهربگرن.
وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌۭ يَدْعُونَ إِلَى ٱلْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِٱلْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ ٱلْمُنكَرِ ۚ وَأُو۟لَٰٓئِكَ هُمُ ٱلْمُفْلِحُونَ
پێویسته له ئێوه ئومهتێک پێک بێت، یاخود با ههمووتان ئومهتێک بن که بانگهواز بکهن بۆ خێرو چاکه، فهرمان بدهن بهههموو کارێکی باوو دروست، قهدهغهی ههموو نادروستیهک بکهن، ئا ئهوانه ههر سهرفرازن.
وَلَا تَكُونُوا۟ كَٱلَّذِينَ تَفَرَّقُوا۟ وَٱخْتَلَفُوا۟ مِنۢ بَعْدِ مَا جَآءَهُمُ ٱلْبَيِّنَٰتُ ۚ وَأُو۟لَٰٓئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌۭ
نهکهن وهکو ئهوکهسانه بن که ناکۆکی و دووبهرهکیان لهناودا بهرپابوو، لهیهکتر دابڕان، دوای ئهوهی ئهو ههموو بهڵگهو نیشانه ڕوونهیان بۆ هاتبوو (که سهرکهوتن له یهک ڕیزیدایه)، ئا ئهوانه سزایهکی گهوره و سهخت چاوهڕێیانه.
يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌۭ وَتَسْوَدُّ وُجُوهٌۭ ۚ فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ٱسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَكَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَٰنِكُمْ فَذُوقُوا۟ ٱلْعَذَابَ بِمَا كُنتُمْ تَكْفُرُونَ
ڕۆژێک دێت ڕووخسارانێک سپی دهبن و ڕووخسارانێک ڕهش ههڵدهگهڕێن، جا ئهوانهی که ڕووخساریان ڕهش ههڵگهڕاوه (پێیان دهوترێت): باشه، ئهوه ئێوه پاش ئیمانداریی، پهشیمان بوونهوه و ڕێبازی کوفرتان گرتهبهر؟! ده بچێژن سزاو ئازار بههۆی کافر بوونتانهوه.
وَأَمَّا ٱلَّذِينَ ٱبْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ فَفِى رَحْمَةِ ٱللَّهِ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ
بهڵام ئهوانهی ڕووخساریان سپی و گهش و جوانه لهناو ڕهحمهت و میهرهبانی خوادا ژیان دهبهنه سهر بۆ ههمیشه و بۆ ههتا ههتایی.
تِلْكَ ءَايَٰتُ ٱللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِٱلْحَقِّ ۗ وَمَا ٱللَّهُ يُرِيدُ ظُلْمًۭا لِّلْعَٰلَمِينَ
ئهوانه ئایهتهکانی خوای گهورهن که بهڕاست و دروستی بهسهرتا دهیخوێنینهوه ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم)، خوایش هیچ ستهمی ناوێت و لای پهسهند نیه (له دروست کراوانی و) له هیچ خهڵکێک بکرێت.
وَلِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۚ وَإِلَى ٱللَّهِ تُرْجَعُ ٱلْأُمُورُ
ههرچی له ئاسمانهکان و ههرچی له زهویدا ههیه، ههر خوا خاوهنیانه و گهڕانهوهی ههموو شتێک ههر بۆ لای خوایه.
كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِٱلْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ ٱلْمُنكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ ۗ وَلَوْ ءَامَنَ أَهْلُ ٱلْكِتَٰبِ لَكَانَ خَيْرًۭا لَّهُم ۚ مِّنْهُمُ ٱلْمُؤْمِنُونَ وَأَكْثَرُهُمُ ٱلْفَٰسِقُونَ
(بهڕاستی) ئێوه چاکترین ئوممهتێکن که (بۆ سوودی) خهڵکی هێنراونهته مهیدانهوه، چونکه فهرمان بهچاکه دهدهن و قهدهغهی خراپه دهکهن و باوهڕی دامهزراوتان بخوا دههێنن، خۆ ئهگهر خاوهنانی کتێب باوهڕیان بهێنایه (به ئاینی ئیسلام) ئهوه چاکتر بوو بۆیان ههیانه ئیماندارن، بهڵام زۆربهیان گوناهبارو تاوانکارن.
لَن يَضُرُّوكُمْ إِلَّآ أَذًۭى ۖ وَإِن يُقَٰتِلُوكُمْ يُوَلُّوكُمُ ٱلْأَدْبَارَ ثُمَّ لَا يُنصَرُونَ
ههرگیز ناتوانن زیان (له بیرو باوهڕتان) بدهن مهگهر ئازارێکی کهم و ئهگهر بجهنگن دژتان پشتتان لێههڵدهکهن و ههڵدێن، لهوهودواش سهرکهوتوو نابن.
ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ ٱلذِّلَّةُ أَيْنَ مَا ثُقِفُوٓا۟ إِلَّا بِحَبْلٍۢ مِّنَ ٱللَّهِ وَحَبْلٍۢ مِّنَ ٱلنَّاسِ وَبَآءُو بِغَضَبٍۢ مِّنَ ٱللَّهِ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ ٱلْمَسْكَنَةُ ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا۟ يَكْفُرُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَيَقْتُلُونَ ٱلْأَنۢبِيَآءَ بِغَيْرِ حَقٍّۢ ۚ ذَٰلِكَ بِمَا عَصَوا۟ وَّكَانُوا۟ يَعْتَدُونَ
(جوولهکه) زهلیلیی و ڕیسواییان بۆ بڕیاردراوه له ههر کوێ جێگیر بن مهگهر له سایهی ئاینی خوادا بحهوێنهوه و (زوڵمیان لێنهکرێت کاتێک ئیسلام فهرمانڕهوا بێت) یان بهخۆ ههڵواسین بهخهڵکیدا بۆ یارمهتیدانیان، یان پشتگرتنیان (لهو سهردهمانهدا که ئیسلام فهرمانڕهوا بووه بهئاسوودهیی ژیاون، ههرچهند له ژێرهوه ههر خهریکی پیلانگێڕان بوون، له سهدهی بیستهمیشدا توانییان ئهمریکاو وڵاتانی ڕۆژئاواو ههندێ وڵاتی تریش، بکهنه پشتیوان و داردهستی خۆیان). ئهوانه شایستهی خهشم و قینهی خوا بوون و زهلیلی و خهجاڵهتی بهشیانه، چونکه ئهوانه بڕوایان نیه بهئایهتهکانی خواو پێغهمبهرانیش به ناحهق دهکوژن، ئهم یاخی بوون و سهرشۆڕیهیان، بههۆی سهرپێچی و گوناهباریانهوهیه، ئهوانه ههمیشه له سنوور دهردهچوون و دهردهچن.
۞ لَيْسُوا۟ سَوَآءًۭ ۗ مِّنْ أَهْلِ ٱلْكِتَٰبِ أُمَّةٌۭ قَآئِمَةٌۭ يَتْلُونَ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ ءَانَآءَ ٱلَّيْلِ وَهُمْ يَسْجُدُونَ
(گاور و جوو) ههموویان یهکسان و چوونیهک نین، بهڵکو له خاوهنانی کتێب دهستهیهک له ئیماندارانیان ههن، ئایهتهکانی خوا لهکاتهکانی شهودا دهخوێننهوهو نوێژدهکهن و سوژده دهبهن (موسڵمانن بهههموو واتایهک).
يُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْءَاخِرِ وَيَأْمُرُونَ بِٱلْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ ٱلْمُنكَرِ وَيُسَٰرِعُونَ فِى ٱلْخَيْرَٰتِ وَأُو۟لَٰٓئِكَ مِنَ ٱلصَّٰلِحِينَ
ئهوانه ئیمان و باوهڕیان بهخواو به ڕۆژی دوایی ههیه و فهرمان دهدهن به چاکه و قهدهغهی خراپه دهکهن و به پهله و تاڵوکهن بۆ ئهنجامدانی ههموو خێرو چاکهیهک، بێگومان ئهوانه له ڕیزی چاکهکار و چاکهخوازاندان.
وَمَا يَفْعَلُوا۟ مِنْ خَيْرٍۢ فَلَن يُكْفَرُوهُ ۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌۢ بِٱلْمُتَّقِينَ
(ئهو ئیماندارانه) ههر چاکهیهک ئهنجام بدهن بهفیڕۆ ناچێت، خوایش زانایه به پارێزکارو دینداران.
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَن تُغْنِىَ عَنْهُمْ أَمْوَٰلُهُمْ وَلَآ أَوْلَٰدُهُم مِّنَ ٱللَّهِ شَيْـًۭٔا ۖ وَأُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ ۚ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ
بهڕاستی ئهوانهی کافرن ههرگیز ماڵ و منداڵیان فریایان ناکهوێت و له دهست خهشم و قینی خوا ڕزگاریان نابێت، ئهوان نیشتهجێی ناو دۆزهخن و تیایدا ژیانی ههمیشهیی دهبهنهسهر.
مَثَلُ مَا يُنفِقُونَ فِى هَٰذِهِ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا كَمَثَلِ رِيحٍۢ فِيهَا صِرٌّ أَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍۢ ظَلَمُوٓا۟ أَنفُسَهُمْ فَأَهْلَكَتْهُ ۚ وَمَا ظَلَمَهُمُ ٱللَّهُ وَلَٰكِنْ أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ
نمونهی (ئهو ماڵ و داراییهی که) دهیبهخشن لهم ژیانی دنیایهدا وهک ڕهشهبایهکی زۆر سارد وایه بدات بهسهر کێڵگهی کهسانێکدا که ستهمیان له خۆیان کردبێت (بههۆی گوناهو تاوانهوه)، ههمووی تیا بهرێت، جا وهنهبێت خوا ستهمی لێکردبن بهڵکو ههر خۆیان ستهمیان له خۆیان کردووه.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَتَّخِذُوا۟ بِطَانَةًۭ مِّن دُونِكُمْ لَا يَأْلُونَكُمْ خَبَالًۭا وَدُّوا۟ مَا عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ ٱلْبَغْضَآءُ مِنْ أَفْوَٰهِهِمْ وَمَا تُخْفِى صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ ۚ قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ ٱلْءَايَٰتِ ۖ إِن كُنتُمْ تَعْقِلُونَ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه، به کهسانێکی تر جگه له خۆتان متمانه مهکهن و نهێنی خۆتان لایان مهدرکێنن، چونکه ئهوان کۆڵنادهن له دروستکردنی تهنگانهو گیروگرفت و ناخۆشی بۆتان، ئاواتیان ئهوهیه دووچاری ئازارو کێشه ببن، بهئاشکرا ڕق و کینه له دهم و دویاندا دیاره، ئهوهی له سینهیاندا شاردویانهتهوه زۆر گهورهتره لهوهی که دهریدهخهن، بێگومان ئێمه نیشانهو بهڵگهمان بۆ دیاری کردوون (تا دۆست له دوژمن جیابکهنهوه)، ئهگهر عهقڵ و ژیریتان بخهنهکار.
هَٰٓأَنتُمْ أُو۟لَآءِ تُحِبُّونَهُمْ وَلَا يُحِبُّونَكُمْ وَتُؤْمِنُونَ بِٱلْكِتَٰبِ كُلِّهِۦ وَإِذَا لَقُوكُمْ قَالُوٓا۟ ءَامَنَّا وَإِذَا خَلَوْا۟ عَضُّوا۟ عَلَيْكُمُ ٱلْأَنَامِلَ مِنَ ٱلْغَيْظِ ۚ قُلْ مُوتُوا۟ بِغَيْظِكُمْ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ
ئاگاداربن! ئێوه ئهوانتان خۆش دهوێت، بهڵام ئهوان ئێوهیان خۆش ناوێت و باوهڕتان بهههموو کتێبه ئاسمانیهکانیش ههیه (بهڵام ئهوان باوهڕیان به محمد (صلی الله علیه وسلم) و به قورئان نیه)، کاتێکیش پێتان دهگهن دهڵێن: ئێمه ئیماندارین بهڵام کاتێک به تهنها دهبن، پهنجهی خۆیان دهگهزن ئهوهنده ڕق ئهستوور و داخ له دڵن، پێیان بڵێ: دهک بمرن له داخا، بهڕاستی خوا خۆی زانایه بهوهی که له دڵ و دهروون و سینهکاندا حهشاردراوه و (چاکتان دهناسێت).
إِن تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌۭ تَسُؤْهُمْ وَإِن تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌۭ يَفْرَحُوا۟ بِهَا ۖ وَإِن تَصْبِرُوا۟ وَتَتَّقُوا۟ لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْـًٔا ۗ إِنَّ ٱللَّهَ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطٌۭ
ئهگهر چاکهیهکتان تووش بوو، یان خێرێک ڕووی تێکردن، ئهوان پێی غهمبار دهبن و پێیان ناخۆشه، خۆ ئهگهر بهڵاو ناخۆشییهکتان بۆ پێش بێت، ئهوان پێی دڵخۆش دهبن، جا ئهگهر خۆگر بن و پارێزکار بن، پیلان و تهڵهکهی ئهوانه هیچ زیانێکتان پێناگهیهنێت، چونکه بهڕاستی خوا دهوری پیلان و پلانیانی داوهو ئاگایه به ههموو کارو کردهوهو نهخشهیهکیان.
وَإِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ ٱلْمُؤْمِنِينَ مَقَٰعِدَ لِلْقِتَالِ ۗ وَٱللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
(لێرهوه قورئان له غهزای ئوحود دهدوێت: یادی ئیمانداران بخهرهوه) کاتێک بهیانی زوو له ماڵ دهرچوویت، شوێنی جهنگت بۆ ئیمانداران دیاری کرد (تیر ئهندازانی لهسهر گردهکه دامهزراندو فهرمووی پێیان: ئێمه سهرکهوتوو بووین، یان شکستمان هێنا، ئێوه شوێنی خۆتان بهجێ مههێڵن) و شوێنی تریشی بۆ ئهوانی تر دیاری کرد، خوای گهورهش بیسهره، (بهگوفتارتان) زانایه (به بیرو بۆچوونتان)...
إِذْ هَمَّت طَّآئِفَتَانِ مِنكُمْ أَن تَفْشَلَا وَٱللَّهُ وَلِيُّهُمَا ۗ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ ٱلْمُؤْمِنُونَ
ئهوسا خهریکبوو دوو دهسته له ئێوه پهشیمان بنهوهو (له نیوهی ڕێ بگهڕێنهوه)، بهڵام خوا یارو یاوهریان بوو (دڵیانی دهمهزراند لهسهر فهرمانبهرداری) دهبا ئیمانداران ههر پشت به خوا ببهستن.
وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ ٱللَّهُ بِبَدْرٍۢ وَأَنتُمْ أَذِلَّةٌۭ ۖ فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
بێگومان خوا له غهزای بهدردا سهرکهوتوی کردن، ههرچهنده ئێوه (له ژماره و چهکدا) لاوازو کهم بوون، دهی کهواته له خوا بترسن، بۆ ئهوهی سوپاسگوزار بن.
إِذْ تَقُولُ لِلْمُؤْمِنِينَ أَلَن يَكْفِيَكُمْ أَن يُمِدَّكُمْ رَبُّكُم بِثَلَٰثَةِ ءَالَٰفٍۢ مِّنَ ٱلْمَلَٰٓئِكَةِ مُنزَلِينَ
(یادیان بهێنه) کاتێک به ئیماندارانت دهوت: ئایا ئهوهنده بهس نیه که پهروهردگارتان به سێ ههزار فریشته کۆمهکتان بکات و دایانبهزێنێت؟!
بَلَىٰٓ ۚ إِن تَصْبِرُوا۟ وَتَتَّقُوا۟ وَيَأْتُوكُم مِّن فَوْرِهِمْ هَٰذَا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُم بِخَمْسَةِ ءَالَٰفٍۢ مِّنَ ٱلْمَلَٰٓئِكَةِ مُسَوِّمِينَ
بهڵێ ئهگهر خۆڕاگر بن و پارێزکار بن ههر ئێستا دێن بۆ لاتان و پهروهردگارتان پێنج ههزار فریشتهی نیشانهدارتان بۆ ڕهوانه دهکات، بۆ ئهوهی کۆمهکیتان بکهن.
وَمَا جَعَلَهُ ٱللَّهُ إِلَّا بُشْرَىٰ لَكُمْ وَلِتَطْمَئِنَّ قُلُوبُكُم بِهِۦ ۗ وَمَا ٱلنَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِندِ ٱللَّهِ ٱلْعَزِيزِ ٱلْحَكِيمِ
جا ئهو (هاوکاری) فریشتانه لهلایهن خواوه تهنها مژدهیهک بوو بۆ ئێوه، تادڵهکانتان پێی دامهزراوتر بێت، ئهگینا سهرکهوتن تهنها لهلایهن خوای باڵادهست و داناوهیهو ههر ئهو دهیبهخشێت.
لِيَقْطَعَ طَرَفًۭا مِّنَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ أَوْ يَكْبِتَهُمْ فَيَنقَلِبُوا۟ خَآئِبِينَ
(ئهو یاریدهی فریشتانه) لهبهرئهوه بوو که: لایهک له هێزی کافرهکان دابڕێت، تا سهرکوت و نابووتیان بکات و ئهوسا به نائومێدیی و خهجاڵهتییهوه بگهڕێنهوه.
لَيْسَ لَكَ مِنَ ٱلْأَمْرِ شَىْءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظَٰلِمُونَ
بێگومان تۆ هیچ شتێکت له کاروباری بهندهکان بهدهست نیه (بهڵکو ههمووشت بهدهست خوا خۆیهتی) ئهگهر تهوبهو پهشیمانیان لێ وهربگرێت، یان سزاو ئازاریان بدات، (سهربهسته)، چونکه ئهوانه ستهمکارن.
وَلِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۚ يَغْفِرُ لِمَن يَشَآءُ وَيُعَذِّبُ مَن يَشَآءُ ۚ وَٱللَّهُ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌۭ
ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدا ههیه خوای گهوره خاوهنیانه، له ههر کهس بیهوێت خۆش دهبێت و (چاو پۆشی زۆره)، ههرکهسیش (شایستهی سزابێت) سزای دهدات، خوای گهورهش لێخۆشبوو میهرهبانه.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَأْكُلُوا۟ ٱلرِّبَوٰٓا۟ أَضْعَٰفًۭا مُّضَٰعَفَةًۭ ۖ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
(ئهم ئایهته تێکههڵکێشی باسی غهزای ئوحود کراوه بۆ ئهوهی بسهلمێت که ئهم ئاینه ههموو چهمکهکانی ژیان دهگرێتهوه، بۆیه ڕوو بهئیمانداران دهفهرموێت): ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه سوو بهچهند قات وچهند بهرامبهر مهخۆن (ئهمهش قۆناغێک بوو له حهرامکردنی یهکجاریی)، له خوا بترسن، بۆ ئهوهی سهرفراز بن.
وَٱتَّقُوا۟ ٱلنَّارَ ٱلَّتِىٓ أُعِدَّتْ لِلْكَٰفِرِينَ
(ههوڵبدهن) خۆتان بپارێزن لهو ئاگرهی که ئاماده کراوه بۆ کافرو بێ باوهڕان.
وَأَطِيعُوا۟ ٱللَّهَ وَٱلرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ
گوێڕایهڵ و فهرمانبهرداری خواو پێغهمبهرهکهی بن بۆ ئهوهی ڕهحمتان پێ بکرێت.
۞ وَسَارِعُوٓا۟ إِلَىٰ مَغْفِرَةٍۢ مِّن رَّبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا ٱلسَّمَٰوَٰتُ وَٱلْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ
بهپهله بن و پێشبڕکێ بکهن تا دهگهنه لێخۆشبوونی پهروهردگارتان و بهههشتێک که پاناییهکهی ئاسمان و زهوی گرتۆتهوهو ئاماده کراوه بۆ پارێزکاران، (پێغهمبهریش (صلی الله علیه وسلم) دهفهرموێت: مهنزڵگای ههندێ دهبینن وهکو چۆن ئهستێرهی گهش دهبینن له دوورهوه، فهرموویانه ئهی پێغهمبهری خوا: ڕهنگه ئهوانه مهنزڵگای پێغهمبهران بن، فهرمویهتی: نهخێر، بهڵکو مهنزڵگای کهسانێکن که باوهڕیان به خواو پێغهمبهرهکهی هێناوه، جا لهم سهردهمانهی دوایدا زانراوه ئهستێرهی چهنده گهوره گهوره ههیه که خۆر لهئاستیاندا زۆر بچوکه چ جای زهوی!!)
ٱلَّذِينَ يُنفِقُونَ فِى ٱلسَّرَّآءِ وَٱلضَّرَّآءِ وَٱلْكَٰظِمِينَ ٱلْغَيْظَ وَٱلْعَافِينَ عَنِ ٱلنَّاسِ ۗ وَٱللَّهُ يُحِبُّ ٱلْمُحْسِنِينَ
ئهوانهی له خۆشی و ناخۆشیدا، له ههرزانی و گرانیدا ماڵ و سامانیان دهبهخشن، ڕق و کینهی خۆیان دهخۆنهوهو خۆگرن، له خهڵکی خۆش دهبن و لێبووهردهن، خوای میهرهبانیش چاکهکارو چاکهخوازانی خۆش دهوێت.
وَٱلَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا۟ فَٰحِشَةً أَوْ ظَلَمُوٓا۟ أَنفُسَهُمْ ذَكَرُوا۟ ٱللَّهَ فَٱسْتَغْفَرُوا۟ لِذُنُوبِهِمْ وَمَن يَغْفِرُ ٱلذُّنُوبَ إِلَّا ٱللَّهُ وَلَمْ يُصِرُّوا۟ عَلَىٰ مَا فَعَلُوا۟ وَهُمْ يَعْلَمُونَ
ئهوانهش که تاوان یان گوناهێک ئهنجام دهدهن، یاخود ستهم له خۆیان دهکهن (دوایی به خۆیاندا دێنهوهو سزای) خوا دێتهوه یادیان، ئهوسا داوای لێخۆشبوون دهکهن، جا کێ ههیه که له گوناهان خۆش ببێت جگه له خوا؟! ههروهها لهسهر گوناهو تاوانیان بهردهوام نابن، له کاتێکدا دهزانن (ئهوه تاوانه).
أُو۟لَٰٓئِكَ جَزَآؤُهُم مَّغْفِرَةٌۭ مِّن رَّبِّهِمْ وَجَنَّٰتٌۭ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا ۚ وَنِعْمَ أَجْرُ ٱلْعَٰمِلِينَ
ئا ئهوانه پاداشتیان لێخۆشبوون و لێبووردنه له لایهن پهروهردگاریانهوه لهگهڵ باخهکانی بهههشتدا که چهندان ڕووبار بهژێر درهخت و به بهردهم کۆشکهکانیاندا دهڕوات و ژیانی ههمیشهیی تیایدا دهبهنهسهر، ئهم بههرهیه پاداشتێکی زۆر چاکی کۆششکارانه (چونکه دوای تهوبهکهیان له ههوڵ و کۆششی بهدهست هێنانی ڕهزامهندیی خوادا دهبن).
قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِكُمْ سُنَنٌۭ فَسِيرُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ فَٱنظُرُوا۟ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلْمُكَذِّبِينَ
بهڕاستی پێش ئێوه چهندان یاساو بهرنامه تێپهڕیوه (لهلایهن خواوه که سهرئهنجام ئیماندارانی سهرخستووه و کافرانی لهناو بردووه) ده ئێوهش به زهویدا بگهڕێن و تهماشا بکهن و ئینجا سهرنج بدهن و وردببنهوه: بزانن سهرئهنجامی ئهوانه چۆن بووه که بهرنامهی پێغهمبهرانی خوایان به درۆ زانیوه.
هَٰذَا بَيَانٌۭ لِّلنَّاسِ وَهُدًۭى وَمَوْعِظَةٌۭ لِّلْمُتَّقِينَ
ئا ئهمهی که باسکرا بهیاننامهو ڕوونکردنهوهیه بۆ خهڵکی به گشتی و ڕێنمووبهخش و ئامۆژگاریشه بۆ پارێزکاران به تایبهتی.
وَلَا تَهِنُوا۟ وَلَا تَحْزَنُوا۟ وَأَنتُمُ ٱلْأَعْلَوْنَ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ
(ئهی ئیمانداران) کۆڵ مهدهن و ساردمهبنهوه و خهفهت مهخۆن، چونکه ههر ئێوه سهربهرزو سهرفرازو سهرکهوتووترن ئهگهر ئیمانداری چاک و ڕاست و دروست بن.
إِن يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌۭ فَقَدْ مَسَّ ٱلْقَوْمَ قَرْحٌۭ مِّثْلُهُۥ ۚ وَتِلْكَ ٱلْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ ٱلنَّاسِ وَلِيَعْلَمَ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَيَتَّخِذَ مِنكُمْ شُهَدَآءَ ۗ وَٱللَّهُ لَا يُحِبُّ ٱلظَّٰلِمِينَ
ئهگهر زام و سهختی و ناخۆشیهک (له جهنگی ئوحودا)دا تووشی ئێوه هاتووه، ئهو خهڵکهش (لهجهنگی بهدردا) تووشی ههمان زام و سهختی و ناخۆشی هاتن، ئێمه ئهو ڕۆژگارانه دهستاو دهست پێ دهکهین لهناو خهڵکیدا (تا له جیهانی واقعیشدا) ئهوانهی باوهڕیان هێناوه خوا دهریان بخات و ههندێکتان بکات به شایهت و به پلهی شههیدی بگهن، بێگومان خوا ستهمکارانی خۆش ناوێت.
وَلِيُمَحِّصَ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَيَمْحَقَ ٱلْكَٰفِرِينَ
بێگومان خوای پهروهردگار (تاقی کردنهوه پێش دههێنێت) تا ئهوانهی ئیماندارن پاک و بێگهردیان بکات، کافرانیش نابووت و ڕیسوا بکات.
أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تَدْخُلُوا۟ ٱلْجَنَّةَ وَلَمَّا يَعْلَمِ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ جَٰهَدُوا۟ مِنكُمْ وَيَعْلَمَ ٱلصَّٰبِرِينَ
یان واگومانتان دهبرد (ههروا بهئاسانی) دهچنه بهههشتهوه؟! که هێشتا خوا (له جیهانی واقعدا) دهریشی نهخستووه کامتان ههوڵ و کۆشش و جیهادی کردووهو کامتان خۆڕاگرو ئارامگر بووه...
وَلَقَدْ كُنتُمْ تَمَنَّوْنَ ٱلْمَوْتَ مِن قَبْلِ أَن تَلْقَوْهُ فَقَدْ رَأَيْتُمُوهُ وَأَنتُمْ تَنظُرُونَ
لهڕاستیدا ئێوه ئاواتی مردنتان دهخواست پێش ئهوهی پێی بگهن (دهتانوت: کهی جهنگ دهبێت تا شههید ببین) خۆ له ڕاستیدا مهرگتان بهچاوی خۆتان بینی له کاتێکدا ئێوه چاوهڕوانی مهرگ بوون.
وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌۭ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِهِ ٱلرُّسُلُ ۚ أَفَإِي۟ن مَّاتَ أَوْ قُتِلَ ٱنقَلَبْتُمْ عَلَىٰٓ أَعْقَٰبِكُمْ ۚ وَمَن يَنقَلِبْ عَلَىٰ عَقِبَيْهِ فَلَن يَضُرَّ ٱللَّهَ شَيْـًۭٔا ۗ وَسَيَجْزِى ٱللَّهُ ٱلشَّٰكِرِينَ
(محمد (صلی الله علیه وسلم) تهنها پێغهمبهرێک نهبووه وهفات بکات، بێگومان پێغهمبهرانی پێش ئهمیش (وهفاتیان کردووه)، ئایا ئهگهر وهفاتی کرد یان کوژراو شههید بوو، ئێوه پاشگهز دهبنهوه و ههڵدهگهڕێنهوه؟! (لهو دین و ئاینهی که پێی ڕاگهیاندوون) خۆ ئهوهی ههڵگهڕێتهوه و پاشگهزبێتهوه، ئهوه ههرگیز زیان بهخوا ناگهیهنێت، له داهاتویهکی نزیکدا خوای گهوره پاداشتی سوپاسگوزاران دهداتهوه.
وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَن تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ ٱللَّهِ كِتَٰبًۭا مُّؤَجَّلًۭا ۗ وَمَن يُرِدْ ثَوَابَ ٱلدُّنْيَا نُؤْتِهِۦ مِنْهَا وَمَن يُرِدْ ثَوَابَ ٱلْءَاخِرَةِ نُؤْتِهِۦ مِنْهَا ۚ وَسَنَجْزِى ٱلشَّٰكِرِينَ
هیچ کهسێکیش نامرێت مهگهر بهویستی خوا نهبێت، له کات و وهختی دیاری کراودا (ئهمهش خۆی هاندهرێکه بۆ ئیماندار که له مهرگ نهترسێت) جا ئهوهی پاداشتی دنیای دهوێت ههندێکی پێدهبهخشین، ئهوهش قیامهتی دهوێت ههندێکی پێدهبهخشین، له داهاتویهکی نزیکیشدا پاداشتی سوپاسگوزاران دهدهینهوه.
وَكَأَيِّن مِّن نَّبِىٍّۢ قَٰتَلَ مَعَهُۥ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌۭ فَمَا وَهَنُوا۟ لِمَآ أَصَابَهُمْ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا۟ وَمَا ٱسْتَكَانُوا۟ ۗ وَٱللَّهُ يُحِبُّ ٱلصَّٰبِرِينَ
چهندهها پێغهمبهر ههبوون که خواناس و پیاوچاکانی زۆر لهگهڵیدا بوون و دژ به دوژمنان جهنگاون، جا ئهوانه هیچ کات سستی و بێزاری و بێتاقهتی ڕووی تێنهکردوون بههۆی ئهوهی که تووشیان هاتووه له پێناو ڕێبازی خوادا، لاوازو بێ هێزو سهرشۆریش نهبوون بۆ دوژمنان، خوای گهورهش ئهو ئارامگرو خۆڕاگرانهی خۆشدهوێت.
وَمَا كَانَ قَوْلَهُمْ إِلَّآ أَن قَالُوا۟ رَبَّنَا ٱغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِىٓ أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَٱنصُرْنَا عَلَى ٱلْقَوْمِ ٱلْكَٰفِرِينَ
ئهوکاته گوفتاریان تهنها ئهمه بووه که وتویانه: پهروهردگارا له گوناهو ههڵهکانمان ببورهو له زیادهڕهوی کاروبارمان خۆش ببه، دامهزراومان بکه، سهرمان بخه بهسهر ئهم گهله بێباوهڕهدا.
فَـَٔاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ ثَوَابَ ٱلدُّنْيَا وَحُسْنَ ثَوَابِ ٱلْءَاخِرَةِ ۗ وَٱللَّهُ يُحِبُّ ٱلْمُحْسِنِينَ
ئهوسا ئیتر خوا پاداشتی دنیای پێبهخشین (بهسهرکهوتن و پایهداریی) پاداشتی چاکی قیامهتیشی بۆ مسۆگهر کردن و خوا ئهو چاکهکارانهی خۆش دهوێت.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِن تُطِيعُوا۟ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ يَرُدُّوكُمْ عَلَىٰٓ أَعْقَٰبِكُمْ فَتَنقَلِبُوا۟ خَٰسِرِينَ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه ئهگهر ملکهچ و گوێڕایهڵی ئهوانه بن که کافر و بێ دینن، ئهوه بهرهودوا دهتانگێڕنهوه و پاشگهزتان دهکهنهوه و له دین وهرتاندهگێڕن، ئهوسا ئیتر به دۆڕاوی دهگهڕێنهوه.
بَلِ ٱللَّهُ مَوْلَىٰكُمْ ۖ وَهُوَ خَيْرُ ٱلنَّٰصِرِينَ
(دڵنیابن که خوانهناسان یارو یاوهری ئێوه نین) بهڵکو خوا یارو یاوهرتانه، بێگومان ئهو زاته چاکترین پشتیوان و یاریدههرتانه.
سَنُلْقِى فِى قُلُوبِ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ ٱلرُّعْبَ بِمَآ أَشْرَكُوا۟ بِٱللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِۦ سُلْطَٰنًۭا ۖ وَمَأْوَىٰهُمُ ٱلنَّارُ ۚ وَبِئْسَ مَثْوَى ٱلظَّٰلِمِينَ
(ئهی گرۆی ئیمانداران دڵنیابن) که لهمهودوا ئێمه: ترس و بیم فڕێ دهدهینه دڵی ئهوانهی که بێ باوهڕن، بههۆی ئهوهی شهریک و هاوهڵیان بۆ خوا بڕیارداوه بێ ئهوهی خوا هیچ دهسهڵاتێکی پێدابن (بۆ دانانی هاوهڵگهری)، ئهوانه سهرهنجامی گهڕانهوهیان ئاگری دۆزهخه که چهند ناخۆش و خراپه جێگهی ستهمکاران.
وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ ٱللَّهُ وَعْدَهُۥٓ إِذْ تَحُسُّونَهُم بِإِذْنِهِۦ ۖ حَتَّىٰٓ إِذَا فَشِلْتُمْ وَتَنَٰزَعْتُمْ فِى ٱلْأَمْرِ وَعَصَيْتُم مِّنۢ بَعْدِ مَآ أَرَىٰكُم مَّا تُحِبُّونَ ۚ مِنكُم مَّن يُرِيدُ ٱلدُّنْيَا وَمِنكُم مَّن يُرِيدُ ٱلْءَاخِرَةَ ۚ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ ۖ وَلَقَدْ عَفَا عَنكُمْ ۗ وَٱللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ
سوێند بێت، خوا بهڵێنی خۆی بۆ ئێوه بهڕاستی بردهسهر (لهسهرهتای جهنگی ئوحود)دا، ههر بهمۆڵهت و یارمهتی ئهو، (دوژمنانتان) بهگیر هێناو تێکتان شکاندن، ههتا ئهوکاتهی که ساردیی ڕووی تێکردن و بوو به کێشهتان لهسهر ههندێک شت و یاخی بوون (له فهرمانی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) سهنگهرتان چۆڵ کرد) دوای ئهوهی ههندێک شتی نیشاندان که حهزتان لێدهکرد، ههتانه دنیای دهوێت و ههتانه قیامهتی مهبهسته، لهوهودوا دهستی ئێوهی کۆتاکرد (له دوژمنان) تا تاقیتان بکاتهوه، سوێند بێت، بهڕاستی خوا چاوپۆشی لێکردن و لێتان خۆشبوو و خوا فهزڵ و ڕێزی ههیه بۆ ئیمانداران.
۞ إِذْ تُصْعِدُونَ وَلَا تَلْوُۥنَ عَلَىٰٓ أَحَدٍۢ وَٱلرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ فِىٓ أُخْرَىٰكُمْ فَأَثَٰبَكُمْ غَمًّۢا بِغَمٍّۢ لِّكَيْلَا تَحْزَنُوا۟ عَلَىٰ مَا فَاتَكُمْ وَلَا مَآ أَصَٰبَكُمْ ۗ وَٱللَّهُ خَبِيرٌۢ بِمَا تَعْمَلُونَ
ئیتر ئهوهبوو که (بهگیرهاتن و کشانهوه و شپرزه و پهرت و بڵاوبوون) خۆتان ههڵدهگێڕا بهکێوی ئوحود و دهورو بهریداو ئاوڕتان له کهس نهدهدایهوه، لهکاتێکدا پێغهمبهریش بهدواتاندا بانگی دهکردن له لاکهی ترهوه: (ئهی بهندهکانی خوا بگهڕێنهوه و ڕامهکهن)، جا ئهوهبوو ئێوه خهم و خهفهتتان کرده دڵی پێغهمبهرهوه (به نافهرمانیتان خوای گهورهش) خهم و پهژارهی کرده دڵی ئێوهوه (بهدهنگو باسی بریندار بوونی پێغهمبهرو شههید بوونی) تاوهکو خهفهت نهخۆن بۆ ئهوهی له دهستتان چووه و ئهوهش که خوا تووشی کردوون و بهسهری هێنان (دیاره هاوهڵان پێغهمبهریان لهخۆیان و له ههموو شت لاخۆشهویستتر بووه) خواش ئاگاداره لهو کاروکردهوانهی که ئهنجامی دهدهن.
ثُمَّ أَنزَلَ عَلَيْكُم مِّنۢ بَعْدِ ٱلْغَمِّ أَمَنَةًۭ نُّعَاسًۭا يَغْشَىٰ طَآئِفَةًۭ مِّنكُمْ ۖ وَطَآئِفَةٌۭ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِٱللَّهِ غَيْرَ ٱلْحَقِّ ظَنَّ ٱلْجَٰهِلِيَّةِ ۖ يَقُولُونَ هَل لَّنَا مِنَ ٱلْأَمْرِ مِن شَىْءٍۢ ۗ قُلْ إِنَّ ٱلْأَمْرَ كُلَّهُۥ لِلَّهِ ۗ يُخْفُونَ فِىٓ أَنفُسِهِم مَّا لَا يُبْدُونَ لَكَ ۖ يَقُولُونَ لَوْ كَانَ لَنَا مِنَ ٱلْأَمْرِ شَىْءٌۭ مَّا قُتِلْنَا هَٰهُنَا ۗ قُل لَّوْ كُنتُمْ فِى بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ ٱلَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ ٱلْقَتْلُ إِلَىٰ مَضَاجِعِهِمْ ۖ وَلِيَبْتَلِىَ ٱللَّهُ مَا فِى صُدُورِكُمْ وَلِيُمَحِّصَ مَا فِى قُلُوبِكُمْ ۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ
پاشان، دوای ئهو غهم و پهژارایه ئارامیی و هێمنیی بهسهردا دابهزاندن که وهنهوزێک بوو دهستهیهکتانی داگرتبوو، دهستهیهکی تریش بهڕاستی خهمی خۆیان بوو، گومانی ناڕهوایان دهبرد بهخوای گهوره به گومانی نهفامانه، دهیانوت: ئایا ئێمه لهم کارهدا (له بهدهستهێنانی سهرکهوتن) هیچ شتێکمان ههیه؟! (ئهوپشتیوانهی کهخوا بهڵێنی پێدابووین بۆ نههات؟!) ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: بێگومان ههموو شتێک بهدهست خوایه، ئهوانه ههندێک شت دهشارنهوه له دهروونی خۆیاندا و بۆ تۆی دهرناخهن، ههروهها دهڵێن: ئهگهر (بهڵێنی سهرکهوتن ڕاست بوایه) ئێمه شتێکمان بهدهست بوایه ئالێرهدا نهدهکوژراین!! پێیان بڵێ: ئهگهر لهماڵی خۆشتاندا بوونایه، ئهوانهی که بڕیاره بکوژرانایه، دهبوا ههروایان بهسهر بهاتایهو له شوێنی کوژرانیاندا ڕاکشانایه بێگومان خوا ئهم شتانهتان بهسهر دههێنێت تا ئهوهی له دهروونتاندا ههیه تاقی بکاتهوه و چی لهدڵهکانتاندا ههیه خاوێنی بکاتهوه و حهقیقهتی دهربخات، ئهو خوایهش زانایه بهوهی که له ناخی سینهکاندا حهشار دراوه.
إِنَّ ٱلَّذِينَ تَوَلَّوْا۟ مِنكُمْ يَوْمَ ٱلْتَقَى ٱلْجَمْعَانِ إِنَّمَا ٱسْتَزَلَّهُمُ ٱلشَّيْطَٰنُ بِبَعْضِ مَا كَسَبُوا۟ ۖ وَلَقَدْ عَفَا ٱللَّهُ عَنْهُمْ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌۭ
بێگومان ئهوانهی پشتیان ههڵکرد (له جهنگی ئوحود) له ڕۆژی بهیهکگهیشتنی ههردوو ئۆردوو (ئۆردووی ئیمانداران و ئۆردووی بێ باوهڕان)، ئهوانه تهنها شهیتان تووشی ههڵهی کردن له خشتهی بردن بههۆی ههندێک گوناههوه که ئهنجامیان دابوو، بهڕاستی خوا لێیان خۆشبوو چونکه بێگومان خوا لێخۆشبووه (له گوناههکهتان) و ئارامگرو خۆڕاگره (زوو تۆڵه له یاخی بوان ناسێنێت).
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا تَكُونُوا۟ كَٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ وَقَالُوا۟ لِإِخْوَٰنِهِمْ إِذَا ضَرَبُوا۟ فِى ٱلْأَرْضِ أَوْ كَانُوا۟ غُزًّۭى لَّوْ كَانُوا۟ عِندَنَا مَا مَاتُوا۟ وَمَا قُتِلُوا۟ لِيَجْعَلَ ٱللَّهُ ذَٰلِكَ حَسْرَةًۭ فِى قُلُوبِهِمْ ۗ وَٱللَّهُ يُحْىِۦ وَيُمِيتُ ۗ وَٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌۭ
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه وهکو ئهوانه مهبن که بێ باوهڕ بوون، لهکاتی سهفهر بهسهر زهویدا، یاخود کاتی جهنگ، بهبرایانی (هاوبیریان) دهوت: ئهگهر لای ئێمه بوونایه نه دهمردن، نه دهکوژران!! بۆ ئهوهی خوا ئهوه بکاته خهفهت و ناخۆشی له دڵیاندا، خۆ ههر خوا ژیان بهخشه و مرێنهره، خوا بینایه بهو کارو کردهوانهی که ئهنجامی دهدهن.
وَلَئِن قُتِلْتُمْ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ أَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌۭ مِّنَ ٱللَّهِ وَرَحْمَةٌ خَيْرٌۭ مِّمَّا يَجْمَعُونَ
خۆ ئهگهر بکوژرێن له پێناوی خوادا یاخود بمرن، لێخۆش بوون لهلایهن خواوه هاوڕێ لهگهڵ ڕهحمهت، چاکتره لهوهی که خهڵکی کۆی دهکهنهوه.
وَلَئِن مُّتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَى ٱللَّهِ تُحْشَرُونَ
سوێند بێت ئهگهر بمرن یان بکوژرێن ههر بۆ لای خوا کۆ دهکرێنهوه.
فَبِمَا رَحْمَةٍۢ مِّنَ ٱللَّهِ لِنتَ لَهُمْ ۖ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ ٱلْقَلْبِ لَٱنفَضُّوا۟ مِنْ حَوْلِكَ ۖ فَٱعْفُ عَنْهُمْ وَٱسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِى ٱلْأَمْرِ ۖ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى ٱللَّهِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلْمُتَوَكِّلِينَ
کهوابوو (ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) بههۆی ڕهحمهتی خواوهیه تۆ نهرم و هێمن بویت لهگهڵیاندا، خۆ ئهگهر توڕهو قسه ڕهق و بێ بهزهیی بوویتایه، ئهوه ههموو له دهورت بڵاوهیان دهکرد، کهواته چاوپۆشیان لێبکه و لێیان ببورهو داوای لێخۆش بوونیان بۆ بکه، له کارو پێشهاتدا پرس و ڕایان پێ بکه، (دوای مهشورهت و پرس و ڕا) ئهگهر بڕیارتدا (کارێک ئهنجام بدهیت، ئهنجامی بدهو) پشت بهخوا ببهسته، چونکه بهڕاستی خوا ئهوانهی خۆشدهوێت که پشتی پێدهبهستن.
إِن يَنصُرْكُمُ ٱللَّهُ فَلَا غَالِبَ لَكُمْ ۖ وَإِن يَخْذُلْكُمْ فَمَن ذَا ٱلَّذِى يَنصُرُكُم مِّنۢ بَعْدِهِۦ ۗ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ ٱلْمُؤْمِنُونَ
ئهگهر خوا سهرکهوتنتان پێ ببهخشێت ئهوه هیچ کهس ناتوانێت سهرکهوێت بهسهرتاندا، خۆ ئهگهر پشتتان بهربدات، ئهوه کێ ههیه دوای ئهو کۆمهکتان بکات و سهرتان بخات، ده با ئهوانهی ئیماندارن ههر پشت بهخوا ببهستن.
وَمَا كَانَ لِنَبِىٍّ أَن يَغُلَّ ۚ وَمَن يَغْلُلْ يَأْتِ بِمَا غَلَّ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ ۚ ثُمَّ تُوَفَّىٰ كُلُّ نَفْسٍۢ مَّا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ
(ههندێک گومانیان برد که پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) له دابهشکردنی دهسکهوتدا نادادیی دهکات) بێگومان بۆ هیچ پێغهمبهرێک نهبووه که نادادی و خیانهت بکات، ههر کهس ناحهقی و نادادی بکات له ڕۆژی قیامهتدا نادادیهکهی (یهخهی پێ دهگرێت و) بهکۆڵیهوهیهتی، لهوهودوا پاداشتی ههر کهسێک بهگوێرهی کردهوهکانی دهدرێتهوه و ئهوانه ستهمیان لێناکرێت.
أَفَمَنِ ٱتَّبَعَ رِضْوَٰنَ ٱللَّهِ كَمَنۢ بَآءَ بِسَخَطٍۢ مِّنَ ٱللَّهِ وَمَأْوَىٰهُ جَهَنَّمُ ۚ وَبِئْسَ ٱلْمَصِيرُ
ئایا ئهو کهسهی (به پهرستن و چاکهکاری) شوێنی ڕهزامهندیی خوا کهوتبێت، وهکو ئهو کهسه وایه (که بههۆی گوناهو تاوانهوه) شایستهی خهشم و قینی خوا بێت؟ بێگومان شوێنی ئهو جۆره کهسانه دۆزهخه که سهرنجامێکی ناخۆشه.
هُمْ دَرَجَٰتٌ عِندَ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ بَصِيرٌۢ بِمَا يَعْمَلُونَ
ههریهک لهو (دوو دهستهیه) پلهو پایهی خۆی ههیه لای خوا (له بهههشتی بهریندا یاخود له ناخی دۆزهخدا)، بهڕاستی خوا بینایه بهو کارو کردهوانهی که ئهنجامی دهدهن.
لَقَدْ مَنَّ ٱللَّهُ عَلَى ٱلْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًۭا مِّنْ أَنفُسِهِمْ يَتْلُوا۟ عَلَيْهِمْ ءَايَٰتِهِۦ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ ٱلْكِتَٰبَ وَٱلْحِكْمَةَ وَإِن كَانُوا۟ مِن قَبْلُ لَفِى ضَلَٰلٍۢ مُّبِينٍ
سوێند بێت بێگومان خوا منهتی ناوهته سهر ئیمانداران کاتێک پێغهمبهرێکی بۆ ڕهوانه کردوون له خۆیان ئایهتهکانی ئهویان بهسهردا دهخوێنێتهوه، دڵ و دهروونیان پاک و پوخت دهکاتهوه، ههروهها فێری قورئان و داناییان دهکات، بهڕاستی پێشتر له گومڕاییهکی ئاشکرادا ڕۆچوو بوون.
أَوَلَمَّآ أَصَٰبَتْكُم مُّصِيبَةٌۭ قَدْ أَصَبْتُم مِّثْلَيْهَا قُلْتُمْ أَنَّىٰ هَٰذَا ۖ قُلْ هُوَ مِنْ عِندِ أَنفُسِكُمْ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌۭ
ئایا کاتێک بهڵاو ناخۆشیهکتان تووشهات (له جهنگی ئوحود)دا بۆ دهڵێن: ئهمه چی بوو؟ بۆ وامان بهسهر هات؟ لهکوێوه ئهمهمان بۆهات؟ (ئهی بۆ لهیادیان چوو، خۆ لهجهنگی بهدردا) بهڕاستی ئێوه دووئهوهندهتان بهوان کرد؟! ئینجا پێیان بڵێ: ئهو بهڵایه لهلایهن خۆتانهوه توشتان هات (کاتێک نافهرمانی پێغهمبهرتان کردو تهماعی دنیا له دهروونتاندا جووڵا) بهڕاستی خوا دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه، (بهنده چاکهکانیشی کاتێک ههڵه بکهن تووشی بهڵایان دهکات)...
وَمَآ أَصَٰبَكُمْ يَوْمَ ٱلْتَقَى ٱلْجَمْعَانِ فَبِإِذْنِ ٱللَّهِ وَلِيَعْلَمَ ٱلْمُؤْمِنِينَ
ئهوهش که تووشتان بوو له ڕۆژی بهیهک گهیشتنی ههردوو ئۆردووهکه (له جهنگی ئوحود)دا ئهوه به فرمان و ویستی خوا بوو، تا ئیمانی باوهڕداران دهربخات...
وَلِيَعْلَمَ ٱلَّذِينَ نَافَقُوا۟ ۚ وَقِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا۟ قَٰتِلُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ أَوِ ٱدْفَعُوا۟ ۖ قَالُوا۟ لَوْ نَعْلَمُ قِتَالًۭا لَّٱتَّبَعْنَٰكُمْ ۗ هُمْ لِلْكُفْرِ يَوْمَئِذٍ أَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلْإِيمَٰنِ ۚ يَقُولُونَ بِأَفْوَٰهِهِم مَّا لَيْسَ فِى قُلُوبِهِمْ ۗ وَٱللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يَكْتُمُونَ
دووڕوویی و نالهباریی دووڕووهکانیش دهربخات، کاتێک پێیان وترا: وهرن بجهنگن له پێناوی خوادا، یان (هیچ نهبێت) بهرگری له خۆتان و ماڵ و منداڵتان بکهن، وتیان: ئهگهر بمانزانیایه شهڕو جهنگ بهرپا دهبێت ئهوه شوێنتان دهکهوتین و دهجهنگاین، ئهوانه ئهو ڕۆژه له کوفرهوه نزیکترن تا له ئیمان، بهدهمیان شتێک دهڵێن که له دڵ و دهروونیاندا نییه، خوایش زانایه بهوهی که دهیشارنهوه...
ٱلَّذِينَ قَالُوا۟ لِإِخْوَٰنِهِمْ وَقَعَدُوا۟ لَوْ أَطَاعُونَا مَا قُتِلُوا۟ ۗ قُلْ فَٱدْرَءُوا۟ عَنْ أَنفُسِكُمُ ٱلْمَوْتَ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ
ئهوانهی بۆی دانیشتن و (نهچوون بۆ جهنگ) بهبراکانی خۆیانیان وت: ئهگهر ئهوانه (واته شههیدهکان) بهقسهی ئێمهیان بکردایه نه دهکوژران، ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: دهی کهواته مردن له خۆتان دووربخهنهوه ئهگهر ڕاست دهکهن؟! ههرگیز وامهزانن و وادامهنێن ئهوانهی لهپێناوی خوادا شههید بوون و کوژران، مردوون، نهخێر وانیه، بهڵکو ئهوانه زیندوون، لای پهروهردگاریان له ڕزق و ڕۆزیی (ههمه جۆرو تایبهت) بههرهوهرن.
وَلَا تَحْسَبَنَّ ٱلَّذِينَ قُتِلُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ أَمْوَٰتًۢا ۚ بَلْ أَحْيَآءٌ عِندَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ
ههرگیز وامهزانن و وادامهنێن ئهوانهی لهپێناوی خوادا شههید بوون و کوژران، مردوون، نهخێر وانیه، بهڵکو ئهوانه زیندوون، لای پهروهردگاریان له ڕزق و ڕۆزیی (ههمه جۆرو تایبهت) بههرهوهرن.
فَرِحِينَ بِمَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضْلِهِۦ وَيَسْتَبْشِرُونَ بِٱلَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا۟ بِهِم مِّنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ
زۆر دڵخۆش و شادمانن بهو بهخشش و زیاده فهزڵهی که خوا پێی بهخشیوون، مژدهش دهدهن بهوانهی هێشتا بهوان نهگهیشتوون و (شههید نهبوون) که بێگومان هیچ ترس و بیمێکیان لهسهر نییه، هیچ غهم و پهژارهیهکتان بۆ پێش نایهت (له بهجێ هێشتنی دنیا).
۞ يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍۢ مِّنَ ٱللَّهِ وَفَضْلٍۢ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ ٱلْمُؤْمِنِينَ
مژده دهدهن بهنازو نیعمهتانی تایبهتی و فهزڵ و ڕێزی بێ سنوور لهلایهن خوای میهرهبانهوه، بهڕاستی خوایش پاداشتی ئیمانداران زایه ناکات و (رهنج بهخهسار نابن)...
ٱلَّذِينَ ٱسْتَجَابُوا۟ لِلَّهِ وَٱلرَّسُولِ مِنۢ بَعْدِ مَآ أَصَابَهُمُ ٱلْقَرْحُ ۚ لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا۟ مِنْهُمْ وَٱتَّقَوْا۟ أَجْرٌ عَظِيمٌ
ئهوانهی که بهدهم بانگهوازی خواو پێغهمبهرهوه (صلی الله علیه وسلم) چوون، دوای ئهوهی که تووشی ناخۆشی و زام و ئێش بوون، بۆ ئهوانهیان که چاکهیان کردو پارێزکار بوون، پاداشتی زۆر گهوره و بێ سنوور ئامادهیه...
ٱلَّذِينَ قَالَ لَهُمُ ٱلنَّاسُ إِنَّ ٱلنَّاسَ قَدْ جَمَعُوا۟ لَكُمْ فَٱخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ إِيمَٰنًۭا وَقَالُوا۟ حَسْبُنَا ٱللَّهُ وَنِعْمَ ٱلْوَكِيلُ
ئهوانهی که خهڵکی (باوهڕ لاواز) پێیان دهڵێن: بهڕاستی خهڵکی بێ باوهڕو خوانهناس خۆیان بۆ ئێوه کۆ کردۆتهوه و خۆیان بۆ ئێوه مهڵاس داوه، لێیان بترسن (خۆتان تووشی بهڵا مهکهن) بهڵام ئهوان (واته ئیمانداران بهو پڕوپاگهندهیه) باوهڕیان زیاتر دامهزراو، وتیان: خوامان بهسه که یاریدهدهرو یارمهتیدهرێکی چاکه.
فَٱنقَلَبُوا۟ بِنِعْمَةٍۢ مِّنَ ٱللَّهِ وَفَضْلٍۢ لَّمْ يَمْسَسْهُمْ سُوٓءٌۭ وَٱتَّبَعُوا۟ رِضْوَٰنَ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَظِيمٍ
ئهوسا ئیتر موسوڵمانان گهڕانهوه هاوڕێ لهگهڵ فهزڵ و نازو نیعمهتی خوایی دا، هیچ ناخۆشیهکیشیان بۆ پێش نههات، چونکه شوێنی ڕهزامهندی خوا کهوتبوون و (ههر ئهوهشیان مهبهست بوو)، خوای گهورهش ههر خۆی خاوهنی فهزڵ و ڕێزێکی زۆر گهورهیه.
إِنَّمَا ذَٰلِكُمُ ٱلشَّيْطَٰنُ يُخَوِّفُ أَوْلِيَآءَهُۥ فَلَا تَخَافُوهُمْ وَخَافُونِ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ
ئهوه بهڕاستی تهنها شهیتانه یاوهرهکانی خۆی دهترسێنێت، ئێوهی (ئیماندار) لێیان مهترسن، بهڵکو ههر له من بترسن ئهگهر ئیماندارن (بێگومان ترسان له خوا ئاسوودهیی و ئارامیی دهبهخشێت به ئیماندار).
وَلَا يَحْزُنكَ ٱلَّذِينَ يُسَٰرِعُونَ فِى ٱلْكُفْرِ ۚ إِنَّهُمْ لَن يَضُرُّوا۟ ٱللَّهَ شَيْـًۭٔا ۗ يُرِيدُ ٱللَّهُ أَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّۭا فِى ٱلْءَاخِرَةِ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ
(ئهی پێغهمبهر (صلی الله علیه وسلم) ئهوانهی که پێشبڕکێ دهکهن له بێ باوهڕیدا خهمبارت نهکهن، چونکه بهڕاستی ئهوانه ههرگیز هیچ زیانێک بهخوا ناگهیهنن، خوا دهیهوێت هیچ بهشێکیان له قیامهتدا پێ نهبهخشێت، سزای سهخت و زۆر ناسۆریش بۆیان ئامادهیه.
إِنَّ ٱلَّذِينَ ٱشْتَرَوُا۟ ٱلْكُفْرَ بِٱلْإِيمَٰنِ لَن يَضُرُّوا۟ ٱللَّهَ شَيْـًۭٔا وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌۭ
بهڕاستی ئهوانهی بێ باوهڕییان ههڵبژارد له جیاتی ئیمان، بێ باوهڕییان کڕی لهجیاتی باوهڕ، بههیچ جۆرێک زیان بهخوا ناگهیهنن بهڵکو سزای بهئێش چاوهڕێیانه.
وَلَا يَحْسَبَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓا۟ أَنَّمَا نُمْلِى لَهُمْ خَيْرٌۭ لِّأَنفُسِهِمْ ۚ إِنَّمَا نُمْلِى لَهُمْ لِيَزْدَادُوٓا۟ إِثْمًۭا ۚ وَلَهُمْ عَذَابٌۭ مُّهِينٌۭ
ئهوانه ڕێبازی کوفریان گرتۆتهبهر، وا گومان نهبهن که مۆڵهتمان داون و (نازو نیعمهتی دنیامان پێبهخشیوون) ئهوه خێره بۆیان، ئێمه تهنها بۆیه مۆڵهتیان دهدهین تا زیاتر گوناهبار ببن و سزایهکی ڕیسواکهر چاوهڕێیانه.
مَّا كَانَ ٱللَّهُ لِيَذَرَ ٱلْمُؤْمِنِينَ عَلَىٰ مَآ أَنتُمْ عَلَيْهِ حَتَّىٰ يَمِيزَ ٱلْخَبِيثَ مِنَ ٱلطَّيِّبِ ۗ وَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى ٱلْغَيْبِ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ يَجْتَبِى مِن رُّسُلِهِۦ مَن يَشَآءُ ۖ فَـَٔامِنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ ۚ وَإِن تُؤْمِنُوا۟ وَتَتَّقُوا۟ فَلَكُمْ أَجْرٌ عَظِيمٌۭ
خوا ئیمانداران واز لێناهێنێت ههر وهکو ئهوهی که ئێستا ئێوه لهسهری ههن (دڵسۆزو نادڵسۆز، خهمخۆرو بێ باک تێکهڵن)، ههتا پیس و پاک لهیهک جیانهکاتهوه (بههۆی جۆرهها تاقی کردنهوه و پێشهاتهوه)، بێگومان خوا جیهانی شاراوهتان نیشان نادات (تا ئاینده بزانن)، بهڵکو خوا له پێغهمبهرهکانی کهسانێک ههڵدهبژێرێت که بیهوێت (تا له ههندێک نهێنی ئاگاداربن بهو ڕادهیهی که پێویسته)، جا باوهڕ بهخواو پێغهمبهرانی بهێنن، خۆ ئهگهر باوهڕی دامهزراو بهێنن و پارێزکاری بکهن و له خوا ترس بن، ئهوه پاداشتی بێ سنوور و نهبڕاوه چاوهڕێتانه.
وَلَا يَحْسَبَنَّ ٱلَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمَآ ءَاتَىٰهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضْلِهِۦ هُوَ خَيْرًۭا لَّهُم ۖ بَلْ هُوَ شَرٌّۭ لَّهُمْ ۖ سَيُطَوَّقُونَ مَا بَخِلُوا۟ بِهِۦ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ ۗ وَلِلَّهِ مِيرَٰثُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۗ وَٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌۭ
واگومان نهبهن ئهوانهی که بهخیلی و ڕهزیلی دهکهن، لهو نازو نیعمهتانهی خوا پێی بهخشیوون، نابهخشن، کارێکی چاکه بۆیان، نهخێر ئهوه کارێکی خراپ و نادروسته بۆیان، چونکه ئهو شتانهی که نهیاندهبهخشی له ڕۆژی قیامهتدا دهست دهنێته بینیان و دهبنه کۆت له گهردنیاندا، (بێگومان) ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدا ههیه ههر خوا خاوهنیانهو خوا ئاگایه به ههموو ئهو کارو کردهوانهی که ئێوه ئهنجامی دهدهن.
لَّقَدْ سَمِعَ ٱللَّهُ قَوْلَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓا۟ إِنَّ ٱللَّهَ فَقِيرٌۭ وَنَحْنُ أَغْنِيَآءُ ۘ سَنَكْتُبُ مَا قَالُوا۟ وَقَتْلَهُمُ ٱلْأَنۢبِيَآءَ بِغَيْرِ حَقٍّۢ وَنَقُولُ ذُوقُوا۟ عَذَابَ ٱلْحَرِيقِ
سوێند بێت بێگومان خوای پهروهردگار گوفتاری (نابهجێی) ئهو (جولهکانهی) بیست که وتیان: خوا ههژاره و ئێمه دهوڵهمهندین!! ئێمه ئهو گوفتارانه یاداشت و تۆمار دهکهین لهسهریان، ههروهها کوشتنی پێغهمبهران به دهستی ئهوان به ناحهق، (له دۆزهخیشدا) پێیان دهڵێین: بچێژن سزای ئاگری سوتێنهر...
ذَٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍۢ لِّلْعَبِيدِ
ئهو سزایه له دهرهنجامی دهست پێشخهری خۆتاندایه، چونکه بهڕاستی خوا هیچ جۆره ستهمێک له بهندهکان ناکات.
ٱلَّذِينَ قَالُوٓا۟ إِنَّ ٱللَّهَ عَهِدَ إِلَيْنَآ أَلَّا نُؤْمِنَ لِرَسُولٍ حَتَّىٰ يَأْتِيَنَا بِقُرْبَانٍۢ تَأْكُلُهُ ٱلنَّارُ ۗ قُلْ قَدْ جَآءَكُمْ رُسُلٌۭ مِّن قَبْلِى بِٱلْبَيِّنَٰتِ وَبِٱلَّذِى قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ
(ئهو جوولهکانهی) دهڵێن: خوا پهیمانی داوه به ئێمه که به هیچ پێغهمبهرێک باوهڕ نهکهین تاقوربانیهکمان بۆ نههێنێت و (نهیبینین) ئاگر دهیخوات و دهیسوتێنێت و له ناوی دهبات، (ئهی محمد (صلی الله علیه وسلم) پێیان بڵێ: خۆ ژمارهیهک پێغهمبهر له پێش منهوه ڕهوانهکران بۆتان بهچهندهها بهڵگهو نیشانهی ئاشکراوه و بهو داخوازیهشهوه کهوتتان، جا بۆ کوشتانن و (شههیدتان کردن) ئهگهر ئێوه ڕاستگۆن؟!
فَإِن كَذَّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌۭ مِّن قَبْلِكَ جَآءُو بِٱلْبَيِّنَٰتِ وَٱلزُّبُرِ وَٱلْكِتَٰبِ ٱلْمُنِيرِ
خۆ ئهگهر بڕوایان پێنهکردیت، ئهوه بهڕاستی زۆرێک له پێغهمبهرانی پێش تۆ بروایان پێ نهکراوه ههرچهنده جۆرهها موعجیزه و نامهی پڕ له ستایش و ئامۆژگاری و کتێبی ڕووناککهرهوهیان هێنابوو.
كُلُّ نَفْسٍۢ ذَآئِقَةُ ٱلْمَوْتِ ۗ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ ۖ فَمَن زُحْزِحَ عَنِ ٱلنَّارِ وَأُدْخِلَ ٱلْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ ۗ وَمَا ٱلْحَيَوٰةُ ٱلدُّنْيَآ إِلَّا مَتَٰعُ ٱلْغُرُورِ
ههموو کهسێک دهبێت بمرێت و مردن بچێژێت، تهنها له ڕۆژی قیامهتدا کرێ و پاداشتان بهتهواوی پێ دهدرێت (دهرئهنجامی کردهوهکانتان دێتهوه ڕێتان) ئهوسا ئهوهی دوور خرایهوه له ئاگری دۆزهخ و خرایه بهههشتهوه، ئهوه بهڕاستی سهرفراز بووه، ژیانی دنیاش بێجگه لهوهی که ڕابواردنێکی خهڵهتێنهره شتێکی تر نیه.
۞ لَتُبْلَوُنَّ فِىٓ أَمْوَٰلِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ مِن قَبْلِكُمْ وَمِنَ ٱلَّذِينَ أَشْرَكُوٓا۟ أَذًۭى كَثِيرًۭا ۚ وَإِن تَصْبِرُوا۟ وَتَتَّقُوا۟ فَإِنَّ ذَٰلِكَ مِنْ عَزْمِ ٱلْأُمُورِ
سوێند بێت بێگومان تاقی دهکرێنهوه له ماڵ و دارایی و خۆیشتاندا (زیان له ساماندا دهکهن، خۆتان توشی ناخۆشی و ئازار دهبن) ههروهها سوێند بێت له خاوهنانی کتێبی پێش خۆتان و له موشریک و هاوهڵگهرانهوه ئازارێکی زۆر دهبیسن (ئهوهنده بوختان و قسهی نابهجێتان بۆ ههڵدهبهستن، وهک ئازار بهرگوێتان بکهوێت وایه)، بهڵام ئهگهر خۆڕاگر بن و پارێزکار بن و له خوا بترسن (له سنوور دهرنهچن)، بهڕاستی ئهو ههڵوێسته لهکاره پهسهندو کردهوه پایهدارهکانه.
وَإِذْ أَخَذَ ٱللَّهُ مِيثَٰقَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَٰبَ لَتُبَيِّنُنَّهُۥ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُۥ فَنَبَذُوهُ وَرَآءَ ظُهُورِهِمْ وَٱشْتَرَوْا۟ بِهِۦ ثَمَنًۭا قَلِيلًۭا ۖ فَبِئْسَ مَا يَشْتَرُونَ
(یاد بێنهرهوه) کاتێک خوا پهیمانی وهرگرت لهوانهی کتێبیان پێ بهخشراوه که ڕوونی بکهنهوه بۆ خهڵکی و مهرامهکانی باس بکهن و نهیشارنهوه، کهچی خستیانه پشت خۆیان و به نرخێکی ههرزان فرۆشتیان (ئهگهر ههموو دنیاش بێت، دینی بۆ بفرۆشی ههرزان فرۆشراوه و زهرهرێکی بێ سنووره) ئای که شتێکی بێ نرخیان کڕیوه و دهستیان کهوتووه.
لَا تَحْسَبَنَّ ٱلَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِمَآ أَتَوا۟ وَّيُحِبُّونَ أَن يُحْمَدُوا۟ بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا۟ فَلَا تَحْسَبَنَّهُم بِمَفَازَةٍۢ مِّنَ ٱلْعَذَابِ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌۭ
وا گومان مهبه بهوانهی دڵخۆشن بهوهی که ههیانهو حهزدهکهن باس بکرێن و خهڵکی سوپاسیان بکات لهسهر کارو چاکهیهک که نهیانکردووه، ئهوه ههرگیز وامهزانه ئهوانه له دهست سزا ڕزگاریان دهبێت، بهڵکو سزایهکی به ئێش چاوهڕێیانه.
وَلِلَّهِ مُلْكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۗ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ قَدِيرٌ
ههرچی له ئاسمانهکان و زهویدا ههیه ههر خوا خاوهنیانه و ئهو خوایه دهسهڵاتی بهسهر ههموو شتێکدا ههیه.
إِنَّ فِى خَلْقِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَٱخْتِلَٰفِ ٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ لَءَايَٰتٍۢ لِّأُو۟لِى ٱلْأَلْبَٰبِ
بهڕاستی له دروستکردنی ئاسمانهکان و زهویدا و له ئاڵو گۆڕی شهو و ڕۆژدا بهڵگه و نیشانهی زۆر ههن بۆ کهسانی ژیر و هۆشمهند...
ٱلَّذِينَ يَذْكُرُونَ ٱللَّهَ قِيَٰمًۭا وَقُعُودًۭا وَعَلَىٰ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِى خَلْقِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَٰذَا بَٰطِلًۭا سُبْحَٰنَكَ فَقِنَا عَذَابَ ٱلنَّارِ
ئهوانهی یادی خوا دهکهن لهکاتێکدا که بهپێوهن یان دانیشتوون یان ڕاکشاوون (له هیچ حاڵهتێکدا یادی ئهوزاته فهرامۆش ناکهن)، ههمیشه بیردهکهنهوه له دروست بوونی ئاسمانهکان و زهوی (بیردهکهنهوه له ههموو وردهکاریهک، سهرنجی ههموو دیاردهیهک دهدهن، سهرئهنجام دهڵێن): پهروهردگارا تۆ ئهم ههموو دروست کراوانهت بێ هوده و بێ ئامانج دروست نهکردووه، پاکیی و بێگهردیی شایستهی تۆیه، ده تۆش بمانپارێزه له سزای ئاگری دۆزهخ.
رَبَّنَآ إِنَّكَ مَن تُدْخِلِ ٱلنَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُۥ ۖ وَمَا لِلظَّٰلِمِينَ مِنْ أَنصَارٍۢ
پهروهردگارا بهڕاستی تۆ ههرکهس بخهیته ناو ئاگری دۆزهخهوه، ئهوه ئیتر شهرمهزارو ڕیسواو خهجاڵهتت کردووه، (جا بێگومان لهوێ) ستهمکاران هیچ جۆره پشتیوانێکیان نیه.
رَّبَّنَآ إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًۭا يُنَادِى لِلْإِيمَٰنِ أَنْ ءَامِنُوا۟ بِرَبِّكُمْ فَـَٔامَنَّا ۚ رَبَّنَا فَٱغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّـَٔاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ ٱلْأَبْرَارِ
پهروهردگارا؛ بهڕاستی ئێمه گوێمان له بانگخوازێک بوو، بانگی کردین بۆ ئیمان و (دهیفهرموو): ئیمان بهێنن به پهروهردگارتان جا ئێمهش (بێ دوودڵی)، خێرا باوهڕمان هێناو (وتمان): پهروهدگارا؛ دهتۆش لهگوناهو ههڵهکانمان خۆش ببه، چاوپۆشی بکه لهکرداره ناپهسهندهکانمان و (لهسهر ڕێبازی) چاکان و (بهختهوهران) بمانمرێنه و لهگهڵ ئهواندا کۆمان بکهرهوه.
رَبَّنَا وَءَاتِنَا مَا وَعَدتَّنَا عَلَىٰ رُسُلِكَ وَلَا تُخْزِنَا يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ ۗ إِنَّكَ لَا تُخْلِفُ ٱلْمِيعَادَ
پهروهردگارا؛ ئهو بهڵێنانهشمان بۆ ئهنجام بده که لهسهر زاری پێغهمبهرانتدا بهئێمهت داوه (که سهرکهوتنه له دنیاداو بهههشتی بهرینه له داهاتوودا) و له ڕۆژی قیامهتیشدا خهجاڵهت و ڕوو زهردمان مهکه، بێگومان تۆ بهڵێن شکێن نیت و بهڵێنی خۆت دهبهیته سهر.
فَٱسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّى لَآ أُضِيعُ عَمَلَ عَٰمِلٍۢ مِّنكُم مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ ۖ بَعْضُكُم مِّنۢ بَعْضٍۢ ۖ فَٱلَّذِينَ هَاجَرُوا۟ وَأُخْرِجُوا۟ مِن دِيَٰرِهِمْ وَأُوذُوا۟ فِى سَبِيلِى وَقَٰتَلُوا۟ وَقُتِلُوا۟ لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّـَٔاتِهِمْ وَلَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ ثَوَابًۭا مِّنْ عِندِ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ عِندَهُۥ حُسْنُ ٱلثَّوَابِ
(کاتێک ئیمانداران بهم شێوهیه نزایان کرد، که پهروهردگاری ئازیزیان فێریان دهکات) بێگومان ئهو زاته دوعاکانیان لێوهردهگرێت (به هاناو هاواریانهوه دهچێت بۆیه دهفهرموێت): بهڕاستی من ههوڵ و کۆشش و کارو کردهوهی هیچ کام له ئێوه بهزایه نادهم، چ نێرینه و پیاوتان، چ مێینه و ئافرهتتان (چونکه)هاوکاری یهکتر بوون (له چاکهو چاکهکاریدا)، جا ئهوانهی کۆچیان کردو له شوێنهواری خۆیان دهربهدهرکران و ئازارو ئهشکهنجهدران له پێناوی مندا و جهنگان و شههیدکران، بهڕاستی سوێند بێت چاوپۆشی دهکهم له ههڵهو گوناههکانیان و دهیانخهمه باخهکانی بهههشتهوه که چهندهها ڕووبار بهژێر درهختهکانیداو بهردهم کۆشکهکانیدا دهڕوات، ئهمهش پاداشتێکه له لایهن خواوه (پێشکهشیان دهکرێت) خوا پاداشتی چاک و جوانی لایه (بۆ تێکۆشهران).
لَا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ فِى ٱلْبِلَٰدِ
(ئهی ئیماندار) ههرگیز هێزو دهسهڵاتی ئهوانهی بێ باوهڕن له وڵاتاندا تۆ لهخشته نهبات.
مَتَٰعٌۭ قَلِيلٌۭ ثُمَّ مَأْوَىٰهُمْ جَهَنَّمُ ۚ وَبِئْسَ ٱلْمِهَادُ
(ئهوه ههرههمووی) ڕابواردنێکی کهمه (چونکه) لهوهودوا شوێن و جێگهیان دۆزهخه، که ناخۆشترین جێگه و ڕێگهیه.
لَٰكِنِ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَوْا۟ رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنَّٰتٌۭ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا نُزُلًۭا مِّنْ عِندِ ٱللَّهِ ۗ وَمَا عِندَ ٱللَّهِ خَيْرٌۭ لِّلْأَبْرَارِ
بهڵام ئهوانه که پارێزکارن و له سزای پهروهردگاریان دهترسن (جێگه و ڕێگهیان) باخهکانی بهههشته که چهندهها ڕووبار بهژێر درهختهکانیداو بهبهردهم کۆشکهکانیدا دهڕوات، هاوڕێ لهگهل ژیانی ههمشهیی لهوێدا، ئهو شوێنانهش لهلایهن خواوه ئامادهکراوه، بۆ میوانداری ههمیشهیی بهختهوهران، ئهڵبهته ئهوبهشهی که لای خوایه چاکترو بهنرختره بۆ چاکهکاران و خواناسان.
وَإِنَّ مِنْ أَهْلِ ٱلْكِتَٰبِ لَمَن يُؤْمِنُ بِٱللَّهِ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيْكُمْ وَمَآ أُنزِلَ إِلَيْهِمْ خَٰشِعِينَ لِلَّهِ لَا يَشْتَرُونَ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ ثَمَنًۭا قَلِيلًا ۗ أُو۟لَٰٓئِكَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ سَرِيعُ ٱلْحِسَابِ
بهڕاستی ههندێ کهس ههن له خاوهنانی کتێب که باوهڕی بهخوا پتهو و دامهزراوه، ههروهها بهو (قورئانهش) که بۆ ئێوه ڕهوانهکراوه و بهو کتێبانهش بۆ خۆیان پێشتر ڕهوانه کراوه، لهکاتێکدا ئهوانه ترسی خوایان له دڵدایه و مهبهستیانه خوا لێیان ڕازی بێت، ئایهتهکانی خوا بهنرخێکی کهم (یاخود بههیچ نرخێک) نافرۆشن، ئهوانه پاداشتی (ئیمان و باوهڕی) خۆیان لای پهروهردگاریان وهردهگرن، بهڕاستی خوا بهخێرایی لێپرسینهوه ئهنجام دهدات (تا بهزوویی بهختهوهران بخاته بهههشتهوه و ناپوختهکانیش له دۆزهخ توند بکات).
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱصْبِرُوا۟ وَصَابِرُوا۟ وَرَابِطُوا۟ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
ئهی ئهوانهی که باوهڕتان هێناوه خۆگربن و خۆڕاگریی و ئارامگریی و بهسهر خۆتاندا بهێنن، نهبهزن له خۆگری مانهوهتان له سهنگهردا، ههوڵ بدهن ههمیشه له سهنگهری خهبات و کۆششدا بن، له خوا بترسن و پارێزکاربن بۆ ئهوهی سهرفرازیی (ههمیشهیی) بهدهست بهێنن.
Surah 4: An-Nisaa' — النساء
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُوا۟ رَبَّكُمُ ٱلَّذِى خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍۢ وَٰحِدَةٍۢ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًۭا كَثِيرًۭا وَنِسَآءًۭ ۚ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ٱلَّذِى تَسَآءَلُونَ بِهِۦ وَٱلْأَرْحَامَ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رَقِيبًۭا
ئهی خهڵکینه له خهشم و ناڕهزایی ئهو پهروهردگارهتان خۆ بپارێزن که ئێوهی له تاکه نهفسێک دروست کردووه، ههر لهو نهفسهش هاوسهرهکهی بهدی هێناو لهو دووانه پیاوان و ژنانی زۆری خستۆتهوه و بڵاوکردهوه، ههروهها لهو خوایه بترسن که له یهکتر داوا دهکهن بهناوهێنانی ئهوهوه، ههوڵ بدهن پهیوهندی خزمایهتیش بپارێزن و (پتهوی بکهن)چونکه بهڕاستی خوا (ههمیشه و بهردهوام) چاودێره بهسهرتانهوه.
وَءَاتُوا۟ ٱلْيَتَٰمَىٰٓ أَمْوَٰلَهُمْ ۖ وَلَا تَتَبَدَّلُوا۟ ٱلْخَبِيثَ بِٱلطَّيِّبِ ۖ وَلَا تَأْكُلُوٓا۟ أَمْوَٰلَهُمْ إِلَىٰٓ أَمْوَٰلِكُمْ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ حُوبًۭا كَبِيرًۭا
(خهڵکینه) ماڵ و سامانی ههتیوان بدهنهوه دهست خۆیان (کاتێک گهوره بوون و فامیان کردهوه)، ماڵی خراپ و پیسی خۆتان مهگۆڕنهوه بهماڵی چاک و پاکی ئهوان، ماڵ و سامانیان مهخۆن لهگهڵ ماڵ و سامانی خۆتاندا (مهیفهوتێنن) بهڕاستی ئهو کاره ستهم و گوناهێکی گهورهیه.
وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا۟ فِى ٱلْيَتَٰمَىٰ فَٱنكِحُوا۟ مَا طَابَ لَكُم مِّنَ ٱلنِّسَآءِ مَثْنَىٰ وَثُلَٰثَ وَرُبَٰعَ ۖ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا۟ فَوَٰحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُكُمْ ۚ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰٓ أَلَّا تَعُولُوا۟
ئهگهر ترسان له ئهنجام نهدانی دادپهروهری لهگهڵ کچه بێ باوکهکاندا (ئهگهر بیانکهنه هاوسهرتان، ئهوه واز لهوان بهێنن)، ئهوه له ئافرهتانی تر که حهڵاڵن بۆتان ژن ماره بکهن دوو دوو، یان سیان سیان، یان چوار چوار، (ئهڵبهته له یهک هاوسهر زیاتر مهرج و بارودۆخی تایبهتی خۆی ههیه) خۆ ئهگهر ترسان لهوهی که نهتوانن دادپهروهر بن (لهنێوان هاوسهرهکانتاندا) ئهوه با یهک ژن ماره بکهن، یان ئهو کهنیزهکانهی که ههتانن (که دیاردهیهکی کاتی بوو، ئیسلام بنهبڕی کرد)، ئهوهی که باسکرا نزیکتره لهوهی ستهم نهکهن (ئهگهر پهیڕهوی بکهن).
وَءَاتُوا۟ ٱلنِّسَآءَ صَدُقَٰتِهِنَّ نِحْلَةًۭ ۚ فَإِن طِبْنَ لَكُمْ عَن شَىْءٍۢ مِّنْهُ نَفْسًۭا فَكُلُوهُ هَنِيٓـًۭٔا مَّرِيٓـًۭٔا
مارهیی ئافرهتان بدهن بهوپهڕی دڵفراوانی و ئاسوودهییهوه، خۆ ئهگهر بهئارهزوو ویستی خۆیان دهستیان ههڵگرت له ههندێک مارهیی و بهخشییان بهئێوه، ئێوه بۆتان ههیه بیخۆن و بهکاری بهێنن و بهبێ دوودڵی نۆشی بکهن (سوودی لێ وهربگرن).
وَلَا تُؤْتُوا۟ ٱلسُّفَهَآءَ أَمْوَٰلَكُمُ ٱلَّتِى جَعَلَ ٱللَّهُ لَكُمْ قِيَٰمًۭا وَٱرْزُقُوهُمْ فِيهَا وَٱكْسُوهُمْ وَقُولُوا۟ لَهُمْ قَوْلًۭا مَّعْرُوفًۭا
ماڵ و سامانتان مهدهن بهکهم عهقڵ و پیاو خراپان (که ئێوه بهرپرسن له ماڵیان)، لهکاتێکدا خوا کردوویهتی بههۆی ژیان و پایهداری و ههستانهوهتان، بهڵکو تهنها بهشیان بدهن بۆ خۆراک و پۆشاک، بهجوانی قسهی ڕاست و دروستیان بۆ بکهن (تهرهیان مهکهن).
وَٱبْتَلُوا۟ ٱلْيَتَٰمَىٰ حَتَّىٰٓ إِذَا بَلَغُوا۟ ٱلنِّكَاحَ فَإِنْ ءَانَسْتُم مِّنْهُمْ رُشْدًۭا فَٱدْفَعُوٓا۟ إِلَيْهِمْ أَمْوَٰلَهُمْ ۖ وَلَا تَأْكُلُوهَآ إِسْرَافًۭا وَبِدَارًا أَن يَكْبَرُوا۟ ۚ وَمَن كَانَ غَنِيًّۭا فَلْيَسْتَعْفِفْ ۖ وَمَن كَانَ فَقِيرًۭا فَلْيَأْكُلْ بِٱلْمَعْرُوفِ ۚ فَإِذَا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوَٰلَهُمْ فَأَشْهِدُوا۟ عَلَيْهِمْ ۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ حَسِيبًۭا
ههتیوان تاقی بکهنهوه (بهوهی که ههندێک پارهیان بدهنێ و خۆتان سهرپهرشتییان بکهن) ههتا ئهوکاتهی که وهختی ئهوهیان دێت هاوسهر بگرن، ئهوسا ئهگهر ههستتان کرد ژیرو سهلارن، پاره و سامانهکهیان پێ بدهنهوه، نهکهن ماڵ و سامانیان بخۆن بهزیادهڕهوی لهخهرج کردنیدا له ترسی ئهوهی نهوهکو گهوره بن و زوو له دهستتان بسێننهوه، جا ئهوهی دهوڵهمهنده بادهستی بپارێزێت و ئهوهش که ههژاره بالێی بخوات و له سنوور دهرنهچێت و زیادهڕهوی نهکات، جاکاتێک ماڵ و سامانهکانیان تهسلیم دهکهنهوه ئهوه شایهتیان لهسهر بگرن (ههرچهنده) تهنها خوا بهسه بۆ لێپرسینهوه و چاودێری.
لِّلرِّجَالِ نَصِيبٌۭ مِّمَّا تَرَكَ ٱلْوَٰلِدَانِ وَٱلْأَقْرَبُونَ وَلِلنِّسَآءِ نَصِيبٌۭ مِّمَّا تَرَكَ ٱلْوَٰلِدَانِ وَٱلْأَقْرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ ۚ نَصِيبًۭا مَّفْرُوضًۭا
پیاوان بهشیان ههیه لهو شتانهدا کهباوک و دایک و خزمان به میراتی لهدوایان بهجێ دهمێنێت، ههروهها ژنانیش بهشیان ههیه لهو شتانهدا که به میراتیی له باوک و دایک و خزمان بهجێ دهمێنێت، له کهم و زۆری بهشی ههرکهسێک دیاری کراوه و، دهبێت بیدرێتێ.
وَإِذَا حَضَرَ ٱلْقِسْمَةَ أُو۟لُوا۟ ٱلْقُرْبَىٰ وَٱلْيَتَٰمَىٰ وَٱلْمَسَٰكِينُ فَٱرْزُقُوهُم مِّنْهُ وَقُولُوا۟ لَهُمْ قَوْلًۭا مَّعْرُوفًۭا
خۆ ئهگهر کاتێک له دابهش کردنی میراتیدا خزمان و ههتیوان و ههژاران ئاماده بوون، ئهوه لهو میراتیه بهشیان بدهن و بهجوانی قسهیان بۆ بکهن (پیایاندا ههڵمهشاخێن).
وَلْيَخْشَ ٱلَّذِينَ لَوْ تَرَكُوا۟ مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةًۭ ضِعَٰفًا خَافُوا۟ عَلَيْهِمْ فَلْيَتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَلْيَقُولُوا۟ قَوْلًۭا سَدِيدًا
دهبا ئهوانهش که (دوورنیه بهم نزیکانه بمرن) و نهوهی لاواز و ساوایان لهدوا بهجێ بمێنێت، خواناسی و ئاینداری بکهنه پیشهیان و گوفتاری چاک و بهجێ بڵێن (وهسیهت بکهن، بێگومان خوا دهمێنێت بۆ منداڵی جێماویان ئهگهر خواناس و گوفتار جوان و بهخشنده بن).
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَٰلَ ٱلْيَتَٰمَىٰ ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِى بُطُونِهِمْ نَارًۭا ۖ وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيرًۭا
بهڕاستی ئهوانهی که ماڵی ههتیووان به ناحهق و ستهم دهخۆن، بێگومان ئهوانه تهنها ئاگر دهخۆن و ئهو ماڵه دهبێته ئاگر له سکیاندا، له قیامهتیشدا دهچنه ناو ئاگری دۆزهخهوه.
يُوصِيكُمُ ٱللَّهُ فِىٓ أَوْلَٰدِكُمْ ۖ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ ٱلْأُنثَيَيْنِ ۚ فَإِن كُنَّ نِسَآءًۭ فَوْقَ ٱثْنَتَيْنِ فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَكَ ۖ وَإِن كَانَتْ وَٰحِدَةًۭ فَلَهَا ٱلنِّصْفُ ۚ وَلِأَبَوَيْهِ لِكُلِّ وَٰحِدٍۢ مِّنْهُمَا ٱلسُّدُسُ مِمَّا تَرَكَ إِن كَانَ لَهُۥ وَلَدٌۭ ۚ فَإِن لَّمْ يَكُن لَّهُۥ وَلَدٌۭ وَوَرِثَهُۥٓ أَبَوَاهُ فَلِأُمِّهِ ٱلثُّلُثُ ۚ فَإِن كَانَ لَهُۥٓ إِخْوَةٌۭ فَلِأُمِّهِ ٱلسُّدُسُ ۚ مِنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍۢ يُوصِى بِهَآ أَوْ دَيْنٍ ۗ ءَابَآؤُكُمْ وَأَبْنَآؤُكُمْ لَا تَدْرُونَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ لَكُمْ نَفْعًۭا ۚ فَرِيضَةًۭ مِّنَ ٱللَّهِ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًۭا
خوا ڕێنموویتان دهکات و فهرمانتان پێ دهدا دهربارهی نهوهکانتان له بواری میراتی گرتندا (ئهویش ئهوهیه) که بهشی نێرینهیهکیان ئهندازهی بهشی دوو مێینهیانه، خۆ ئهگهر مناڵهکان تهنها ئافرهت بوون (دووان) و له دووان زیاتر بوون ئهوه دووبهش له سێ بهشی میراتیهکه لهوان بهش دهکرێت، خۆ ئهگهر مردووهکه تهنها کچێکی ههبوو ئهوه نیوهی داراییهکهی دهدرێتێ، شهشیهکیش دهدرێت بهههریهک له دایک و باوکی ئهگهر مردووهکه منداڵی ههبوو، خۆ ئهگهر مردووهکه منداڵی نهبوو، تهنها دایک و باوکی ههبوو ئهوه دایکی سێیهکی دهبات و ئهوی تریشی بۆ باوکی دهبێت، خۆ ئهگهر باوکی نهبوو دایک و براو خوشکی ههبوو شهشیهکی میرات بۆ دایکی دهبێت، ئهمانه ههمووی دوای وهسیهتێک که مردووهکه کردوویهتی و دانهوهی قهرزو قهرزاری دهبێت، ئێوه نازانن که باوانتان و نهوهکانتان نازانن کام لایان سوودی زیاتره بۆتان (لهبهرئهوه بهگوێرهی فهرمانی خوا میراتی دابهش بکهن، ئابهم شێوهیه میراتی دابهش کردن) فهرزه لهسهرتان که پهیڕهوی بکهن چونکه لهلایهن خواوه دیاریکراوه، بهڕاستی خوایش ههمیشه و بهردهوام زاناو دانایه.
۞ وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَٰجُكُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدٌۭ ۚ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌۭ فَلَكُمُ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ ۚ مِنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍۢ يُوصِينَ بِهَآ أَوْ دَيْنٍۢ ۚ وَلَهُنَّ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّكُمْ وَلَدٌۭ ۚ فَإِن كَانَ لَكُمْ وَلَدٌۭ فَلَهُنَّ ٱلثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُم ۚ مِّنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍۢ تُوصُونَ بِهَآ أَوْ دَيْنٍۢ ۗ وَإِن كَانَ رَجُلٌۭ يُورَثُ كَلَٰلَةً أَوِ ٱمْرَأَةٌۭ وَلَهُۥٓ أَخٌ أَوْ أُخْتٌۭ فَلِكُلِّ وَٰحِدٍۢ مِّنْهُمَا ٱلسُّدُسُ ۚ فَإِن كَانُوٓا۟ أَكْثَرَ مِن ذَٰلِكَ فَهُمْ شُرَكَآءُ فِى ٱلثُّلُثِ ۚ مِنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍۢ يُوصَىٰ بِهَآ أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَآرٍّۢ ۚ وَصِيَّةًۭ مِّنَ ٱللَّهِ ۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَلِيمٌۭ
ههروهها نیوهی میراتی ژنهکانتان دهدرێت به ئێوه ئهگهر منداڵیان نهبوو، خۆ ئهگهر منداڵیان ههبوو ئهوه چواریهکی میراتی ژنهکانتان بۆ ههیه، ئهمانه ههمووی دوای بهجێهێنانی وهسیهتی ژنان و دانهوهی قهرزیان بۆ ژنان چواریهکی میراتی ئێوه بڕیاردراوه ئهگهر ئێوه منداڵتان لهدوا بهجێ نهمابێت، خۆ ئهگهر منداڵتان ههبوو ئهوه ههشتیهک بۆ ژنهکه دهبێت لهوهی که به میراتی لێتان بهجێ ماوه، ئهمانه ههمووی دوای بهجێهێنانی وهسیهتتان و دانهوهی قهرزهکانتان، خۆ ئهگهر پیاوێک یان ئافرهتێک مرد منداڵ و باوک و باپیرو براو خوشکی دایک و باوکی نهبوو، بهڵکو تهنها خوشکێک یان برایهکی دایکی ههبوو، ئهوه شهشیهک بهشی ههر یهکێک لهوان دهبێت، خۆ ئهگهر براو خوشکی دایکی له یهک زیاتر بوون ئهوه ههموویان هاوبهشن له سێیهکی میراتیهکهدا (بهیهکسانی ژن و پیاو) ئهمانه ههمووی دوای وهسیهتێک که دهکرێت، دانهوهی قهرز، لهکاتێکدا ئهو وهسیهته زیانبهخش نهبێت بهمیراتگران، ئهمانه ههر ههمووی بڕیار و فرمانن لهلایهن خوای گهورهوه و ئهو خوایه زانا و به حیلم و حهوسهڵهیه.
تِلْكَ حُدُودُ ٱللَّهِ ۚ وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ يُدْخِلْهُ جَنَّٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا ۚ وَذَٰلِكَ ٱلْفَوْزُ ٱلْعَظِيمُ
ئهوانهی باسکران (دهربارهی ههتیووان و چۆنیهتی دابهشکردنی میراتی) ئهو سنوورانهن خوا دیاری کردوون، جا ئهو کهسهی فهرمانبهرداری خواو پێغهمبهرهکهی بکات (لهم بوارهداو له ههموو بوارهکانی تردا)، ئهوه خوا دهیخاته ناو باخهکانی بهههشتهوه: که چهندهها ڕووبار بهژێر درهختهکانیدا دهڕوات، هاوڕێ لهگهڵ ژیانی نهبڕاوه تیایدا، بێگومان ههر ئهوهشه سهرفرازیی گهوره و دهستکهوتی بێ سنوور.
وَمَن يَعْصِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُۥ يُدْخِلْهُ نَارًا خَٰلِدًۭا فِيهَا وَلَهُۥ عَذَابٌۭ مُّهِينٌۭ
(بهڵام) ئهوهی یاخی بێت له خواو پێغهمبهرهکهی و دهرچێت له سنوورهکانی، ئهوه خوا دهیخاته ناو ئاگرێکهوه که بۆ ههمیشه تیایدا دهمێنێتهوه و سزایهکی سهر شۆڕکهر و ڕیسواکهری بۆ ههیه.
وَٱلَّٰتِى يَأْتِينَ ٱلْفَٰحِشَةَ مِن نِّسَآئِكُمْ فَٱسْتَشْهِدُوا۟ عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةًۭ مِّنكُمْ ۖ فَإِن شَهِدُوا۟ فَأَمْسِكُوهُنَّ فِى ٱلْبُيُوتِ حَتَّىٰ يَتَوَفَّىٰهُنَّ ٱلْمَوْتُ أَوْ يَجْعَلَ ٱللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلًۭا
ئهو ئافرهتانهی که زینا دهکهن له ژنانتان ئهوه چوار شایهتیان له خۆتان لهسهر بگرن، جا ئهگهر شایهتیاندا، ئێوه له ماڵدا بهندیان بکهن، تا مردن یهخهیان پێدهگرێت یان خوا دهروویهکیان لێ دهکاتهوه.
وَٱلَّذَانِ يَأْتِيَٰنِهَا مِنكُمْ فَـَٔاذُوهُمَا ۖ فَإِن تَابَا وَأَصْلَحَا فَأَعْرِضُوا۟ عَنْهُمَآ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ تَوَّابًۭا رَّحِيمًا
ئهو ژن و پیاوهتان، یان ئهو کوڕ و کچهتان که زینایان له دهست دهقهومێت، ئهوه ئێوه لێیان بدهن و ئازاریان بدهن، خۆ ئهگهر تهوبهیان کردو خۆیان پهروهرده و چاککرد، ئهوه ئێوه وازیان لێ بهێنن (تهعنهیان لێ مهدهن، بهچاوی سوک تهماشایان مهکهن) چونکه بهڕاستی خوا ههمیشه تهوبه وهرگره و بهڕهحم و میهرهبانیشه.
إِنَّمَا ٱلتَّوْبَةُ عَلَى ٱللَّهِ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ ٱلسُّوٓءَ بِجَهَٰلَةٍۢ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِن قَرِيبٍۢ فَأُو۟لَٰٓئِكَ يَتُوبُ ٱللَّهُ عَلَيْهِمْ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًۭا
خوای گهوره تهنها ئهو تهوبهو پهشیمانیه قبوڵ دهکات و ئهو کهسانه دهگرێتهوه که گوناهـ و نادروستی بهنهفامی و نهزانی ئهنجام دهدهن و پاشان بهزوویی تهوبه دهکهن و پهشیمانی دهردهبڕن، ئا ئهو جۆره کهسانه خوا تهوبهیان لێ وهردهگرێت و ههمیشه و بهردهوام خوا زانایه (بهوهی بهنهزانیی و نهفامی ههڵه و گوناهـ ئهنجام دهدات) و دانایه و (دهزانێت که ئادهمیزاد ههندێک جار لاوازیی ڕووی تێدهکات و بهههڵهدا دهچێت، لهبهرئهوه نائومێدی ناکات).
وَلَيْسَتِ ٱلتَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ ٱلسَّيِّـَٔاتِ حَتَّىٰٓ إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ ٱلْمَوْتُ قَالَ إِنِّى تُبْتُ ٱلْـَٰٔنَ وَلَا ٱلَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌ ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًۭا
تهوبهو پهشیمانی بۆ ئهو کهسانه نیه که بهردهوامن لهسهر گوناهـو تاوان، ئهوکاتهی مردن یهخهی بهیهکێکیان گرت ئهوسا بڵێت: ئهوه ئیتر من بهڕاستی له ئێستهوه تهوبهم کرد، تهوبه لهوانهش وهرناگیرێت که بهکافری دهمرن، بۆ ئهو جۆره تاوانبارانه ههموویان سزایهکی بهئێشمان ئاماده کردووه.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ لَا يَحِلُّ لَكُمْ أَن تَرِثُوا۟ ٱلنِّسَآءَ كَرْهًۭا ۖ وَلَا تَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا۟ بِبَعْضِ مَآ ءَاتَيْتُمُوهُنَّ إِلَّآ أَن يَأْتِينَ بِفَٰحِشَةٍۢ مُّبَيِّنَةٍۢ ۚ وَعَاشِرُوهُنَّ بِٱلْمَعْرُوفِ ۚ فَإِن كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسَىٰٓ أَن تَكْرَهُوا۟ شَيْـًۭٔا وَيَجْعَلَ ٱللَّهُ فِيهِ خَيْرًۭا كَثِيرًۭا
ئهی ئهوانهی باوهڕتان هێناوه دروست نیه بۆتان ژنان به زۆر بکهنه میراتی خۆتان و دهستیان بهسهردا بگرن، (وهکو کهلوپهلی تری ناوماڵ)، ناچاریان مهکهن تا ههندێک مارهییتان بۆ بگهڕێننهوه، مهگهر ئهوان گوناهێکی ئاشکراو دیار ئهنجام بدهن، هاوژینییان بهجوانی لهگهڵدا بهرنهسهر، خۆ ئهگهر خۆشتان نهویستن و لێیان بێزار بوون، ئهوه دوور نیه و دهشێت حهزتان له شتێک نهبێت و خوا بیکات بهمایهی خێرو بێری زۆرو بێ سنوور.
وَإِنْ أَرَدتُّمُ ٱسْتِبْدَالَ زَوْجٍۢ مَّكَانَ زَوْجٍۢ وَءَاتَيْتُمْ إِحْدَىٰهُنَّ قِنطَارًۭا فَلَا تَأْخُذُوا۟ مِنْهُ شَيْـًٔا ۚ أَتَأْخُذُونَهُۥ بُهْتَٰنًۭا وَإِثْمًۭا مُّبِينًۭا
خۆ ئهگهر ویستتان هاوسهرێک بخهنه جێگهی هاوسهرێکی ترو مارهییهکهی (ئاڵتون و سامانێکی) زۆرتان پێدا بوو، ئهوه نابێت هیچ شتێکی لێ بگێڕنهوه و لێی کهم بکهنهوه، ئایا ئهو مارهییهی که پێتانداوه وهریدهگرنهوه لێیان بهدروست کردنی بوختانێکی ناڕهواو گوناهو ستهمێکی ئاشکرا؟!
وَكَيْفَ تَأْخُذُونَهُۥ وَقَدْ أَفْضَىٰ بَعْضُكُمْ إِلَىٰ بَعْضٍۢ وَأَخَذْنَ مِنكُم مِّيثَٰقًا غَلِيظًۭا
جا چۆن دروسته مارهییان لێوهربگرنهوه، لهکاتێکدا ئێوه چوونهته لای یهکترو ژنانیش پهیمان و بهڵێنێکی گهورهو گرنگیان لێ وهرگرتوون (لهکاتی مارهکردنیاندا).
وَلَا تَنكِحُوا۟ مَا نَكَحَ ءَابَآؤُكُم مِّنَ ٱلنِّسَآءِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۚ إِنَّهُۥ كَانَ فَٰحِشَةًۭ وَمَقْتًۭا وَسَآءَ سَبِيلًا
نهکهن ئهو ئافرهتانه ماره بکهن که پێشتر باوکتان مارهی کردبوو، مهگهر ئهوهی که ڕابوورد (لهسهردهمی نهفامیدا پێش حهرام کردنی) بهڕاستی ئهو کاره گوناهێکی گهوره و ناشرین و ناپهسهنده و ڕێبازێکی خراپه.
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَٰتُكُمْ وَبَنَاتُكُمْ وَأَخَوَٰتُكُمْ وَعَمَّٰتُكُمْ وَخَٰلَٰتُكُمْ وَبَنَاتُ ٱلْأَخِ وَبَنَاتُ ٱلْأُخْتِ وَأُمَّهَٰتُكُمُ ٱلَّٰتِىٓ أَرْضَعْنَكُمْ وَأَخَوَٰتُكُم مِّنَ ٱلرَّضَٰعَةِ وَأُمَّهَٰتُ نِسَآئِكُمْ وَرَبَٰٓئِبُكُمُ ٱلَّٰتِى فِى حُجُورِكُم مِّن نِّسَآئِكُمُ ٱلَّٰتِى دَخَلْتُم بِهِنَّ فَإِن لَّمْ تَكُونُوا۟ دَخَلْتُم بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ وَحَلَٰٓئِلُ أَبْنَآئِكُمُ ٱلَّذِينَ مِنْ أَصْلَٰبِكُمْ وَأَن تَجْمَعُوا۟ بَيْنَ ٱلْأُخْتَيْنِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ غَفُورًۭا رَّحِيمًۭا
(ئیمانداران، ئهم ئافرهتانه) مارهکردنیان حهرامکراوه لهسهرتان: دایکانتان، کچهکانتان، خوشکهکانتان، پورهکانتان (خوشکی باوک)، پورهکانتان (خوشکی دایک)، برازاتان، خوشکهزاتان، ئهو دایکانهی که شیریان داونهتێ، خوشکه شیریهکانتان، دایکی هاوسهرتان (خهسوو)، ئهو کچانهی له پیاوێکی ترن و لای ئێوه دهژین و پهروهرده دهبن و لهو ژنانهتانن که چوونهته لایان (واته زڕ کچهکانتان)، خۆ ئهگهر نهچووبنه لای دایکی ئهو جۆره کچانه ئهوه هیچ گوناهتان لهسهر نی یه (مارهیان بکهن)، (ههروهها حهرامه) هاوسهری ئهو کوڕانهتان ماره بکهن که لهپشتی خۆتانن (واته بوکهکانتان)، (ههروهها حهرامه) دوو خوشکیش پێکهوه بکهنه هاوسهری خۆتان له یهک کاتدا، جگه لهوانهی که ڕابوورد، بهڕاستی خوا ههمیشهو بهردهوام لێخۆشبوو میهرهبانه.